شماره پرونده: ه- ع/9902590 شماره دادنامه: 140109970906000708 تاریخ: 30/09/1401
شاکی: آقای مزدک نصوری
طرف شکایت: وزارت علوم تحقیقات و فناوری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 9 ماده 5، بند 10 ماده 12 و ردیف ت از بند 3 ماده 13 دستورالعمل ماده 5 آییننامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی موضوع مصوبه شماره 66612//ت55686ه- مورخ 30/5/98 شماره عتف - د- 3107 مورخ 17/10/98
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت علوم تحقیقات و فناوری به خواسته ابطال بند 9 ماده 5، بند 10 ماده 12 و ردیف ت از بند 3 ماده 13 دستورالعمل ماده 5 آییننامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی موضوع مصوبه شماره 66612//ت55686ه- مورخ 30/5/98 شماره عتف - د- 3107 مورخ 17/10/98 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بند 9 ماده 5: اعضای کارگروه مکلفند از افشای اطلاعات مربوط به پروندههای رسیدگی به تخلفات پژوهشی جز در موارد قانونی خودداری کنند.
بند 10 ماده 12: اعضای کارگروه مکلفند از افشای اطلاعات مربوط به پروندههای رسیدگی به تخلفات پژوهشی جز در موارد قانونی خودداری کنند.
ردیف ت از بند 3 ماده 13: کارگروههای اخلاق در پژوهش ضمن بررسی پرونده و در صورت لزوم، ارجاع امر به کارشناس متخصص، مکلفند در صورت وجود دلایل، قراین و شواهد کافی مبنی بر ارتکاب تخلف، موضوع اتهام را با رعایت حریم خصوصی به شرح زیر به اطلاع فرد در مظان اتهام برسانند:... ت: در خصوص تخلفات مربوط به دوره دانشجویی دانشآموختگان، حسب نظر کارگروه
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مصوبات مورد اعتراض از این جهت که به صورت مطلق بیان شده و سبب ایجاد ابهام در تفسیر آنها میشود و دقیقاً مشخص نشده است که کارگروه اخلاق در پژوهش به طور کلی از افشای اطلاعات نسبت به تمام شهروندان از جمله فرد در مظان اتهام به عنوان یکی از اطراف دعوی خودداری مینماید و یا این که منحصراً نسبت به اشخاص ثالث و غیر از طرفین دعوی اعمال خواهد شد و عدم افشای اطلاعات مربوط به پروندههای رسیدگی به تخلفات پژوهشی مربوط به کدام مرحله از رسیدگی میباشد؛ بنابراین حدود و ثغور محرمانگی اداری در بندهای مذکور نامتعین و نامشخص میباشد و بر این اساس، مغایر با آیات شریفه إنالله یامر بالعدل و الاحسان، و ما علینا الا البلاغ المبین، قواعد فقهی لاضرر و لاضرار فی الاسلام، الممنوع شرعاً کالممتنع عقلاً، اصول 37، 85 و بندهای 9 و 10 اصل 3 قانون اساسی و تبصره ماده 10 قانون احترام به آزادیهای مشروع و حفظ حقوق شهروندی مصوب 1383 و اصول حقوق اداری مصرحه در ماده 90 قانون مدیریت خدمات کشوری به ویژه اصول شفافیت، پاسخگویی و انتظار مشروع و نیز در تعارض با قاعده قانونی تفسیر مضیق و نافی اصول و آیین نگارش حقوقی مانند اصل عدم اهمال در کلام، اصل عدم خلط هنجارها و صلاحیتها و اصل دقت در اصول لفظی قابل اجرا بر متون قوانین و مقررات و اصول ترافعی بودن و تناظر دادرسی، اصل علنی بودن دادرسی و اصل تفهیم اتهام به متهم میباشد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
برخلاف انتظار شاکی رسیدگی به بحث ابهام در مفاد دستورالعمل یا مقررات در حوزه صلاحیت هیات عمومی نمیباشد. طبق بند 10 ماده 2 دستورالعمل مورد شکایت بررسی و پاسخ به استعلامات و یا ابهامات در حیطه وظایف کارگروه وزارتی اخلاق در پژوهش میباشد و شاکی میبایست پیشنهادات و یا دیدگاههای خود را جهت بررسی و بهرهبرداری به معاونت پژوهشی و معاونت حقوقی و امور مجلس وزارت علوم تحقیقات و فناوری ارسال نماید در مصوبات مورد اعتراض بحث حفظ محرمانگی و اسرار افراد مشتکی عنه مطرح شده و اعضای کارگروه را از افشای اطلاعات مربوط به این پروندهها ممنوع نموده است مسلم است که جهت رعایت حقوق دفاعی فرد در مظان اتهام باید موجبات رسیدگی دسترسی وی به موضوع و ادله اتهام فراهم شود که این بحث در بند 3 تبصره 10 ماده 13 بیان شده است همچنین جهت رعایت دقت و تخصصی رسیدگی در همین مقرره پیشبینی ارجاع امر به کارشناس بیان شده است. تمام این موارد در راستای رسیدگی دقیق و فنی و همچنین رعایت حقوق دفاعی فرد در مظان اتهام میباشد و مقررات موضوع شکایت هیچ تناقضی با هم ندارند و نیز برخلاف ادعای شاکی عبارات به کار رفته دقیقاً نشان میدهد که حدود و ثغور محرمانگی مربوط به پروندههای موضوع رسیدگی به دلالت عقلی و منطقی نسبت به اشخاص ثالث است و شامل خود فرد در مظان اتهام نیست و در مواد دیگر موجبات دسترسی فرد در مظان اتهام به موضوع و ادله اتهام پیشبینی شده است لذا هیچگونه ابهام در حدود و ثغور محرمانگی وجود ندارد در تصویب این دستورالعمل هیچگونه تخطی از قوانین و مقررات بالادستی صورت نگرفته است و تصویب آنها کاملاً منطبق با اختیارات مقام واضع بوده است.
چنانچه ادعای مغایرت مقرره مورد اعتراض با موازین شرعی مطرح شده است نظریه شورای نگهبان نوشته شود:
با توجه به ادعای مغایرت مصوبات مورد شکایت با شرع به شرح فوقالذکر مراتب از شورای نگهبان استعلام گردیده و به دلالت نامه شماره 102/31562 مورخ 1401/04/15 مصوبات مورد شکایت خلاف موازین شرع شناخته نشده است.
پرونده شماره ه- ع / 9902590 مبنی بر درخواست ابطال بند (9) ماده (5)، بند (10) ماده (12) و ردیف «ت» از بند (3) ماده (13) دستورالعمل ماده 5 آییننامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی موضوع تصویبنامه شماره 66612/ت55686ه- مورخ 30/05/1398 هیات وزیران (موضوع ابلاغیه شماره 327813/و مورخ 28/11/1398)، در جلسه مورخ 24/07/1401 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
اولاً: قائم مقام دبیر شورای نگهبان در رابطه با بُعد شرعی مقرره مورد شکایت به موجب نامه شماره 31562/102 - 15/04/1401 اعلام کرده است که: «مصوبه مورد شکایت خلاف موازین شرع شناخته نشد.» و بر همین اساس مستند به حکم مقرر در تبصره 2 ماده 84 و ماده 87 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 مبنی بر لزوم تبعیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری از نظر فقهای شورای نگهبان در خصوص جنبه شرعی بند (9) ماده (5)، بند (10) ماده (12) و ردیف «ت» از بند (3) ماده (13) دستورالعمل ماده 5 آییننامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی موضوع تصویبنامه شماره 66612/ت55686ه- مورخ 30/05/1398 هیات وزیران (موضوع ابلاغیه شماره 327813/و مورخ 28/11/1398)، خلاف شرع نیست. ثانیاً: براساس جزء بند «الف» و «ه-» ماده (1) قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب سال 1383، توسعه علوم، تحقیقات و فناوری و تقویت روحیه تحقیق و تتبع و ترویج فکر خلاق و ارتقای فرهنگ علمدوستی و همچنین ارتقای سطح دانش و مهارتهای فنی و توسعه و ترویج فرهنگ تفکر علمی در جامعه از جمله اهداف وزارتخانه یادشده میباشد. ثالثاً: صدور بخشنامه، دستورالعمل و شیوهنامه به عنوان یکی از لوازم اعمال مدیریت و به منظور انتظام امور داخلی و نیل به هماهنگی مطلوب و رفع نواقص احتمالی در حین اجرای قوانین و مقررات از سوی روسای دستگاههای دولتی در چارچوب شرح وظایف و اختیاراتِ تفویض شده به آنان مورد پذیرش قرار گرفته است و بند (9) ماده (5)، بند (10) ماده (12) و ردیف «ت» از بند (3) ماده (13) دستورالعمل ماده 5 آییننامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی موضوع تصویبنامه شماره 66612/ت55686ه- مورخ 30/05/1398 هیات وزیران (موضوع ابلاغیه شماره 327813/و مورخ 28/11/1398) نیز صرفاً در راستای بیان جزئیات و چگونگی اجرای مقررات جاری میباشد.
بنا به مراتب فوق، بند (9) ماده (5)، بند (10) ماده (12) و ردیف «ت» از بند (3) ماده (13) دستورالعمل ماده 5 آییننامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی موضوع تصویبنامه شماره 66612/ت55686ه- مورخ 30/05/1398 هیات وزیران (موضوع ابلاغیه شماره 327813/و مورخ 28/11/1398)، در حدود اختیارات مرجع صادر کننده بوده و مغایرتی با قوانین و مقررات نداشته و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
مهدی فرد محمدیان
رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
دیوان عدالت اداری