قانون کیفر بزه های مربوط براه آهن

مصوب 1320/01/31 مجلس شورای ملی

ماده اول - هر کس خاک‌ریز - خاک‌بر - پل - تونل - دیوار - سد - ابنیه - بالاست - تراورس ریل - پیچ و مهره ریل - اتصالی ریل - علائم خطر- تیرهای تلفن و تلگراف و سیم‌های آن و وسائل نقلیه راه‌آهن را خراب کند و به طور کلی عملی نماید که موجب خروج قطار از خط یا تصادم یا حادثه مهم دیگری شود به حبس با اعمال شاقه از پنج تا پانزده سال محکوم میشود.
و اگر در نتیجه حادثه یک یا چند نفر کشته شود مرتکب محکوم باعدام خواهد شد.
هر گاه عمل منتهی بیکی از حادثه‌های مذکور نگردد در غیر مورد خرابی پل - تونل - و سد مرتکب بدو سال تا هفت سال حبس مجرد و در مورد پل و تونل و سد از 4 سال تا ده سال حبس با اعمال شاقه محکوم میشود.

ماده دوم - هر کس در غیر مورد مذکور در ماده یک در متعلقات راه‌آهن عملی نماید که بیم خروج قطار از خط یا تصادم یا حادثه مهم دیگر برود مرتکب به حبس مجرد از دو تا پنج سال محکوم میشود و هر گاه عمل مذکور برای حرکت قطار فقط ایجاد مانعی نماید و به طور کلی اسباب اختلال حرکت قطار را فراهم کند مرتکب به حبس تادیبی تا دو سال محکوم میشود.

ماده سوم - هر گاه بزه‌های مذکور در ماده یک و دو در اثر توطئه و تبانی دو نفر یا بیشتر انجام یابد یک ثلث از کیفری که قطع نظر از تبانی برای مرتکب منظور میشود بکیفر مرتکب افزوده خواهد شد جز در مورد اعدام که مرتکب به همان کیفر محکوم میشود.

ماده چهارم - هر گاه برای ارتکاب بزه‌های مذکوره در ماده یک جمعیتی از سه تن ببالا تشکیل شود تشکیل‌دهندگان و محرکین فقط برای همین عمل به حبس تادیبی از شش ماه تا سه سال محکوم میشوند.
کسیکه عضو این جمعیت شده باشد فقط برای همین عمل به حبس تادیبی از سه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.
هر گاه از جمعیت مزبور دست کم سه تن مسلح باشند محرکین و تشکیل‌دهندگان هر یک به حبس با اعمال شاقه از سه سال تا 5 سال محکوم میشوند و کسیکه عضو این جمعیت شده باشد بدو سال تا سه سال حبس مجرد محکوم میگردد.

ماده پنجم - هر یک از شرکت‌کنندگان که جمعیت مذکور در مواد فوق را منحل یا موجبات انحلال آن را فراهم سازند یا از جزء طوطئه‌کنندگان [توطئه کنندگان] و عضویت جمعیت خارج شوند یا از وقوع بزه یا طوطئه [توطئه] یا تشکیل جمعیت برای ارتکاب بزه مانع شوند یا وجود جمعیت و تصمیمات آن را بمامورین دولت افشا کنند از کیفر معاف خواهد بود مشروط بر اینکه پیش از تعقیب و پیش از وقوع بزه که جمعیت برای ارتکاب آن تشکیل شده اقدامات مزبور به عمل آمده باشد.

ماده ششم (اصلاحی 1399/11/08)- هر کس اعمال مذکور در مواد 1 و 2 را از روی بی‌مبالاتی یا غفلت انجام دهد در مواردی که کیفر بزه عمدی اعدام یا حبس با اعمال شاقه‌است به حبس تادیبی از یک سال تا سه سال و بتادیه غرامت از 5/000/000 تا 250/000/000 ریال محکوم میشود و در مواردی که برای بزه عمدی حبس مجرد مقرر‌شده کیفر مرتکب حبس تادیبی از سه ماه تا دو سال و تادیه غرامت از 2/000/000 تا 20/000/000 ریال میباشد.

ماده هفتم - هر کس وسائل نقلیه راه‌آهن را ضایع یا خراب کند به طوریکه از خاصیت بهره‌برداری بیاندازد در صورتی که وسائط نقلیه از قبیل لکومتیو یا اتوموتوریس باشد به حبس مجرد از دو تا پنج سال محکوم میشود و در مورد سایر وسائط نقلیه راه‌آهن کیفر مرتکب حبس تادیبی از شش ماه تا سه‌سال خواهد بود مگر اینکه عمل مشمول عنوان شدیدتری باشد که در آنصورت مرتکب بکیفر همان بزه محکوم میگردد.

ماده هشتم (اصلاحی 1399/11/08)- مسافریکه بدون جهت علامات موجوده در واگونها[واگن ها] را از قبیل ترمز خطر و غیره به کار برد و قطار بایستد بتادیه غرامت 5/000/000 تا 10/000/000 ریال ملزم خواهد شد.

ماده نهم - مسافریکه به تجهیزات واگون [واگن] از قبیل چراغ - توریهای پنجره - شیشه - پرده - جایگاه - جامدان زیانی وارد آورد بپرداخت خسارت طبق تعرفه راه‌آهن مصوب وزارت راه محکوم خواهد شد برای خسارتیکه قابل پیش‌بینی در تعرفه نبوده با رعایت اینکه مقدار خسارت از یکصد ریال تجاوز نکند طبق تشخیص اداره راه‌آهن ملزم خواهد شد در صورتی که عمل مشمول عناوین کیفری باشد بکیفر مقرر برای آن عمل نیز در مراجع صالحه محکوم میشود.

ماده دهم - وجوه مذکور در ماده 8 به تشخیص رئیس قطار وجوه مذکور در ماده 9 مطابق تعرفه یا تشخیص راه‌آهن بحسب مورد در مقابل قبض رسمی اداری دریافت میگردد.
در صورتی که واردکننده خسارت اعتراضی داشته باشد میتواند پس از پرداخت وجه تا مدت شش ماه بیکی از دادکاههای [دادگاه‌های] شهرستان خط سیر مراجعه نماید.
هر گاه واردکننده خسارت از پرداخت این وجوه امتناع نماید چنانچه مالی همراه داشته باشد رئیس قطار حق دارد به میزان خسارت مورد مطالبه از مال او بازداشت نموده و طبق آیین‌نامه مصوب وزارت راه و وزارت دادگستری خسارت راه‌آهن را از آن استیفا نماید نسبت ببازداشت مال نیز واردکننده خسارت از تاریخ بازداشت آن به شرح بالا حق شکایت خواهد داشت.
هر گاه دارائی ممتنع کفایت خسارت وارده را ندهد یا دارائی نداشته و نتواند تضمین کافی بدهد چنانچه راه‌آهن مقتضی بداند میتواند صورت‌مجلس تنظیم و با خود او تحت مراقبت مامورین به نزدیکترین دادگاه مقصد ممتنع بفرستد.
دادگاه در این قبیل موارد خارج از نوبت رسیدگی خواهد کرد.

ماده یازدهم (اصلاحی 1399/11/08)- حمل مواد زود اشتعال و قابل احتراق و انفجار بدون اطلاع اداره راه‌آهن ممنوع است و مسافری که بدون اطلاع راه‌آهن مواد مزبور را در‌جامه‌دانها و اثاثیه خود در واگنها حمل کند یا آنها را جزو اثاثیه خود بقسمت حمل و نقل اثاثیه (‌توشه) بسپارد و همچنین هر کس بدون استحضار راه‌آهن مواد مزبور را برای حمل به وسیله واگنهای باری تحویل نماید محکوم بتادیه غرامت از 5/000/000 تا 20/000/000 ریال خواهد گردید.
در صورتی که عمل مزبور منجر بحریق یا حادثه دیگری گردد که جرم شدیدتری شناخته شده باشد مرتکب بکیفر آن بزه محکوم خواهد شد.

ماده دوازدهم - هر گاه کسی باعث تضییع یا تلف مالی بشود که برای حمل براه‌آهن سپرده شده است در قبال بنکاه [بنگاه] راه‌آهن مسئول خساراتی است که از‌این جهت براه‌آهن وارد شده باشد.

ماده سیزدهم (اصلاحی 1399/11/08)- هر کس در حریم راه‌آهن بدون اجازه کتبی بنگاه راه‌آهن ساختمان یا حفریات و به طور کلی هر دخل و تصرفی نماید علاوه بر اجبار به‌اعاده محل به صورت اولیه محکوم بتادیه غرامت از 10/000/000 تا 50/000/000 ریال خواهد شد آنچه پیش از اجرایاین قانون داخل در حریم بوده در صورتی که راه‌آهن اجازه ابقاء آن را ندهد مالک آن ملزم است که آن را از حریم راه‌آهن بردارد و اگر امتناع نماید راه‌آهن آن را برخواهد داشت و یا در صورت موافقت راه‌آهن ببهای عادلانه براه‌آهن واگذار میشود حریم راه‌آهن عبارت از 17 متر فاصله به هر یک از دو طرف محور خط میباشدو تجاوز به محدوده ایستگاهها در حکم تجاوز بحریم خط آهن میباشد.

ماده چهاردهم - نگاهداری و چراندن دام در حریم راه‌آهن ممنوع است و راه‌آهن مسئول خسارات وارده که از تلف آنها حاصل میشود نخواهد بود.
اگر از این راه خساراتی براه‌آهن وارد شود مالکین دامها در قبال راه‌آهن مسئول خواهند بود.

ماده پانزدهم (اصلاحی 1399/11/08)- تا مسافت کمتر از پنجاه متر از خط آهن ساختن بناهائی که دارای سقف پوشالی باشد و خرمن نمودن کاه و علف و انبار نمودن مواد زود احتراق و زود اشتعال ممنوع است و متخلفین محکوم بتادیه غرامت از 5/000/000 تا 30/000/000 ریال خواهند شد.

ماده شانزدهم - هر یک از کارمندان راه‌آهن که متصدی راندن یا وظیفه‌دار تشکیل یا حرکت قطار میباشند لکومتیو - واگون [واگن] - درزین یا هر گونه وسیله نقلیه را که میداند معیوب است و در صورت سیر موجب مخاطره خواهد شد براه اندازد و یا به مناسبت وظیفه مانع تشکیل قطار و حرکت آن‌نشود به حبس تادیبی از شش ماه تا سه سال محکوم می‌شود همین کیفر درباره کارمندانی که از معیوب بودن وسائل نقلیه مطلع و بر حسب وظیفه مکلف به آگاه ساختن مقامات مربوطه بوده و آن مقامات را مسبوق نساخته‌اند اعمال میگردد.

ماده هفدهم - رئیس قطار - راننده - ترمزبانان - سوزن‌بانان که برخلاف مقررات در موقع حرکت قطار تا رسیدن آن بمقصد یا در موقع حرکت و‌ورود قطار بایستگاه محل خدمت خود را ترک و یا وظیفه خود را انجام ندهند به حبس تادیبی از شش ماه تا دو سال محکوم میشوند.

ماده هیجدهم - متصدیان حفظ ساختمان و بناهای مربوطه براه‌آهن یا آلات فنی آن که مسئول نگاهداری خط و نظارت ساختان‌ها و به طور کلی مامور‌حفظ اموال راه‌آهن اعم از فنی و غیر فنی میباشند اگر وظیفه خود را ترک کنند محکوم به حبس تادیبی از یکماه تا شش ماه خواهند شد.
هر گاه بزه‌های مذکور در این ماده و دو ماده پیش منتهی بتصادم یا خروج قطار از خط و یا حادثه مهم دیگری بشود مرتکب بدو تا سه سال حبس‌مجرد محکوم خواهد شد و اگر در نتیجه حادثه کسی کشته شود به حبس با اعمال شاقه از سه تا ده سال محکوم میگردد.
در مورد این ماده و ماده 17 در قسمتی که کیفر مرتکب حبس تادیبی مقرر شده است تعقیب بزه منوط به درخواست بنگاه راه‌آهن می‌باشد.

ماده نوزدهم - اگر مامورین راه‌آهن از مافوق خود که برای احتراز از خطر و حادثه راه‌آهن صادر شده تخلف کنند به حبس تادیبی از یکماه تا شش ماه محکوم خواهند شد و چنانچه این تخلف منجر بحادثه راه‌آهن شود مرتکب بدو تا سه سال حبس مجرد محکوم میشود و اگر در نتیجه حادثه کسی کشته شود کیفر مرتکب حبس با اعمال شاقه است از سه تا ده سال.

ماده بیستم - هر کاه [هرگاه] کارمند راه‌آهن از ساختان‌ها - تجهیزات - کارخانه‌جات- تاسیسات ثابت و وسائط نقلیه و غیر آن نقشه - عکس یا اطلاعاتی که جنبه سری دارند و افشاء آن برخلاف مصالح راه‌آهن و یا مصالح عمومی کشور باشد به کسی بدهد و یا کسی را برای به دست آوردن چنین اسناد و‌مدارک کمک نماید در صورتی که عمل بزه شدیدتری نباشد به حبس مجرد از دو تا پنج سال محکوم میشود.

ماده بیست و یکم - چنانچه کارکنان لکومتیو اعم از راننده یا آتشکار و همچنین سایر کارمندان راه‌آهن که مسئول تامین آمد و شد قطار هستند در غیر مورد مذکور در ماده 6 مرتکب بی‌مبالاتی یا غفلت بشوند که منجر بزیان دولت علاوه بر جبران خسارت به حبس تادیبی از یکماه تا یک سال‌محکوم میشوند.

تبصره (الحاقی 1349/04/07)- تعقیب متهم در دادگستری موکول به شکایت راه‌آهن خواهد بود.

ماده بیست و دوم - کدخدایان و دهبانانی که بامر مقامات مربوطه مواظبت قسمتی از راه‌آهن به عهده آنها واگذار شده هر گاه در انجام ماموریت خود بی‌مبالاتی و یا غفلتی بنمایند که موجب شود کسی براه‌آهن خرابی وارد نماید بسه ماه تا سه سال حبس تادیبی محکوم میشوند.

ماده بیست و سوم - هر گاه اعمال مذکور در این قانون منتهی بنتایج قابل کیفری گردد که در این قانون پیش‌بینی نشده است مقررات سایر قوانین کیفری مجری خواهد بود.

ماده بیست و چهارم - وزارت راه میتواند ضمن آیین‌نامه که به موجب ماده 4 قانون سازمان بنگاه راه‌آهن دولتی ایران مصوب 12 مرداد 1314 اختیار‌تنظیم آن داده شده از نظر انتظام و انضباط کارهای راه‌آهن برای تخلف کارمندان راه‌آهن از مقررات یا دستورهای روسای مافوق در موارد لزوم از یک روز تا بیست روز حبس انضباطی پیش‌بینی نموده و آن آیین‌نامه را پس از تصویب هیات وزیران به موقع اجراء گذارد.
طرز رسیدگی و مرجع شایسته نیز در آیین‌نامه مذکور معین خواهد شد

و این قانون که مشتمل بر بیست و چهار ماده است در جلسه سی و یکم فروردین ماه یکهزار و سیصد و بیست به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

وزیر کشور - وزیر دادگستری

دریافت فایل پی‌دی‌اف