رای شماره 414 مورخ 1396/05/03 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 414

تاریخ دادنامه: 3/5/1396

کلاسه پرونده: 95/42

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: بانک صادرات همدان با وکالت آقای جلال مهدی

موضوع شکایت و خواسته: الف- ابطال کدهای 22 و 23 تعرفه عوارض سال 1386 ب- کد عوارض 338 از تعرفه عوارض سال 1387 ج- کد 2 تعرفه عوارض سالهای 1388 و 1389 د- کدهای 24 و 25 تعرفه عوارض سالهای 1390، 1391، 1392، 1393 و 1394 شورای اسلامی شهر کبودرآهنگ

گردش کار: آقای جلال مهدی به وکالت از بانک صادرات همدان به موجب دادخواستی ابطال تعرفه های فوق الذکر از عوارض شورای اسلامی شهر کبودرآهنگ در خصوص عوارض و بهای خدمات افتتاح سالیانه بانکی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"احتراماً اینجانب به وکالت از موکل به استحضار می رساند شورای شهر کبودرآهنگ از سال 82 تا کنون به شرح مصوبات پیوست مبادرت به وضع عوارض تحت عناوینی مختلف از قبیل سالیانه، کسب و پیشه و مشاغل و محل می‌نماید و متعاقباً با طرح موضوع در کمیسیون ماده 77 شهرداری، نماینده شهرداری با اظهار بر اینکه عوارض مورد مطالبه منصرف از قانون نظام صنفی می‌باشد کمیسیون را اقناع به الزام بانک در پرداخت عوارض موضوع اختلاف می‌نماید.

علی هذا بنا به جهات و مستندات ذیل وضع عوارض تحت عناوین مزبور برای بانک غیر موجه و بر خلاف نصوص صحیح قانون است.

1- وحدت ملاک آرای شماره 724 الی 759 - 11/10/1391 و رای شماره 221 - 26/4/1391 دیوان عدالت اداری مضبوط در در پرونده های کلاسه 87/291 و 88/633 که از نظر موضوع و محتوی با موضوع مورد بحث کاملاً مطابقت دارد و بر اساس آراء مذکور مصوبات صادره شده از شورای شهرهای مذکور در دادنامه با قانون تشخیص و ابطال گردیده اند.

2- با امعان نظر به مکاتبات معموله ملاحظه می‌گردد که شورای اسلامی شهر کبودرآهنگ بانک را در ردیف مشاغل موضوع قانون صنفی قرار داده و مبادرت به وضع عوارض نموده است. حسب ماده 2 قانون صنفی مصوب 13/4/1395 شورای انقلاب اسلامی « فرد صنفی شخص حقیقی یا حقوقی است که به عنوان پیشه ور و صاحب حرفه و مشاغل آزاد فعالیت می‌نماید» حال آن که بانک‌ها بر اساس اعلامیه قانونی اداره امور بانک‌ها مصوب 7/7/1375 شورای انقلاب اسلامی و سایر مقررات مربوطه اداره می‌شوند، اطلاق صنف یا صنوف بر بانک‌ها در تعارض با ماهیت فعالیت آنهاست و علاوه بر آن حوزه فعالیت بانک‌ها و شعب آنها در نقاط مختلف کشور محلی تلقی نمی شود.

3- مفهوم و منطوق مواد 1 و 5 قانون اصلاح موادی از قانون برنامه توسعه اقتصادی و چگونگی برقراری و وصول عوارض موسوم به قانون تجمیع عوارض، مفید اختیار شورای شهر در وضع و برقراری عوارض خارج از مقررات قانونی نسبت به بانک‌ها نمی‌باشد. از طرفی اختیار مندرج در بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات و وظایف و انتخابات شهرداران مصوب سال 1375 نیز منوط به رعایت سایر شرایط و موازین قانون است.

4- حسب نامه شماره 3530/م - 23/12/1378 وزیر اقتصاد و دارایی وقت و نامه شماره 785073/م -22/6/1378 معاون حقوقی و امور مجلس ریاست جمهور و نامه شماره 54840 - 8/7/1378 وزیر کشور وقت همگی مشعر به عدم تسری عوارض کسب و پیشه به بانک‌ها و عوارض مشابه می‌باشد.

5- علیهذا بنا به مراتب مذکور از آن مقام ابطال مصوبات مورد شکایت در قسمتهای مربوطه به وضع عوارض سالیانه، کسب و پیشه مشاغل و محلی برای بانک‌ها مورد استدعاست.

6- ضمناً قابل ذکر است که شورای شهر و شهرداری کبودرآهنگ علی رغم پیگیریهای مکرر جهت ارائه تصویر مصوبات همکاری لازم را به عمل نیاورده در پاسخ درخواست نامه به اینجانب ابلاغ گردید، علیهذا خواهشمند است دستور مقتضی را جهت استعلام ارائه تصویر مصوبات از طرف شکایت صادر فرمایید."

متن تعرفه های مورد اعتراض به قرار زیر است:

الف) کدهای 22 و 23 تعرفه عوارض سال 1386:

کد

عنوان عوارض

نحوه محاسبه تعاریف جداول مربوطه

توضیحات

22

عوارض بر افتتاح بانک‌ها و موسسات اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه

5 برابر ارازش منطقه ای به ازای هر متر مربع زیربنا در زمان افتتاح

23

عوارض سالیانه بر بانک‌ها و موسسات اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه

یک برابر ارزش منطقه ای به ازای هر متر مربع زیر بنا

یک برابر بخاطر هماهنگی در سطح استان

ب) کد عوارض 338 تعرفه عوارض سال 1387:

کد

نام اصناف (شرح اقلام عوارض)

توضیحات

338

عوارض بر افتتاح بانک ها و موسسات اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه علاوه بر بهای خدمات مدیریت پسماند و نوسازی

5 p × × زیر بنا

عوارض سالیانه به بانک ها و موسسات اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه علاوه بر بهای خدمات مدیریت پسماند و نوسازی

1p× × زیر بنا

ج) کد 25 تعرفه عوارض سالهای 1388 و 1389:

زیر کد

کد 25: بانک‌ها- موسسات اعتباری- صندوقهای قرض الحسنه و غیره

ضریب

1/25

عوارض برافتتاح بانک‌ها و موسسات اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه علاوه بر بهای خدمات مدیریت پسماند و نوسازی 5 × P × زیربنا

P5

2/25

عوارض سالیانه بانک‌ها و موسسات اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه علاوه بر بهای خدمات مدیریت پسماند و نوسازی P × زیربنا

P

3/25

عابر بانک‌ها افتتاح 12×P5

P 5

4/25

عابر بانک‌ها عوارض سالیانه P 5

P 5

زیر کد

کد 25: بانک‌ها- موسسات اعتباری- صندوقهای قرض الحسنه و غیره

ضریب

1/25

عوارض برافتتاح بانک‌ها و موسسات اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه علاوه بر بهای خدمات مدیریت پسماند و نوسازی 5 × P × زیربنا

P5

2/25

عوارض سالیانه بانک‌ها و موسسات اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه علاوه بر بهای خدمات مدیریت پسماند و نوسازی P × زیربنا

P

3/25

عابر بانک‌ها افتتاح 10% عوارض افتتاح بانک‌ها

-

4/25

عابر بانک‌ها عوارض سالیانه 10% عوارض سالیانه بانک‌ها

-

د) کدهای 24 و 25 تعرفه عوارض سالهای 1390، 1391، 1392، 1393 و 1394 شورای اسلامی شهر کبودرآهنگ:

1- کد عوارض 24 و 25 مربوط به سال 1390:

کد عوارض

شرح عوارض

مستند قانونی

نحوه وصول عوارض تصویب و توضیحات

24

عوارض و بهای خدمات افتتاح سالیانه بانک‌های دولتی و خصوصی، موسسات مالی و اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

S: مساحت عرصه

P: قیمت منطقه ای بنای دارایی

S1:مساحت اعیان

عوارض افتتاح بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها S1×P×5

عوارض سالیانه بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها S1×P×1

25

عوارض نصب و سالیانه عابر بانک‌ها

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

عوارض نصب عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% ×S1×P×5

عوارض سالیانه عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% S1×P×1

2-کد عوارض 24 و 25 مربوط به سال 1391:

کد عوارض

شرح عوارض

مستند قانونی

نحوه وصول عوارض تصویب و توضیحات

24

عوارض و بهای خدمات افتتاح سالیانه بانک‌های دولتی و خصوصی، موسسات مالی و اعتباری صندوقهای قرض الحسنه

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

S: مساحت عرصه

P: قیمت منطقه ای بنای دارایی

S1:مساحت اعیان

عوارض افتتاح بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها S1×P×5

عوارض سالیانه بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه هاS1×P×1

25

عوارض نصب و سالیانه عابر بانک‌ها

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

عوارض نصب عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% ×S1×P×5

عوارض سالیانه عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% S1×P×1×

3- کد عوارض 24 و 25 مربوط به سال 1392:

کد عوارض

شرح عوارض

مستند قانونی

نحوه وصول عوارض تصویب و توضیحات

24

عوارض و بهای خدمات افتتاح سالیانه بانک‌های دولتی و خصوصی، موسسات مالی و اعتباری صندوقهای قرض الحسنه

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

S: مساحت عرصه

P: قیمت منطقه ای بنای دارایی

S1:مساحت اعیان

عوارض افتتاح بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها S1×P×5

عوارض سالیانه بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه هاS1×P×1

25

عوارض نصب و سالیانه عابر بانک‌ها

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

عوارض نصب عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% ×S1×P×5

عوارض سالیانه عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% S1×P×1×

4- کد عوارض 24 و 25 مربوط به سال 1393:

کد عوارض

شرح عوارض

مستند قانونی

نحوه وصول عوارض تصویب و توضیحات

24

عوارض و بهای خدمات افتتاح سالیانه بانک‌های دولتی و خصوصی، موسسات مالی و اعتباری صندوقهای قرض الحسنه

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

S: مساحت عرصه

P: قیمت منطقه ای بنای دارایی

S1:مساحت اعیان

عوارض افتتاح بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها S1×P×5

عوارض سالیانه بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه هاS1×P×1

25

عوارض نصب و سالیانه عابر بانک‌ها

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

عوارض نصب عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% ×S1×P×5

عوارض سالیانه عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% S1×P×1×

5- کد عوارض 24 و 25 مربوط به سال 1394:

کد عوارض

شرح عوارض

مستند قانونی

نحوه وصول عوارض تصویب و توضیحات

24

عوارض و بهای خدمات افتتاح سالیانه بانک‌های دولتی و خصوصی، موسسات مالی و اعتباری صندوقهای قرض الحسنه

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

S: مساحت عرصه

P: قیمت منطقه ای بنای دارایی

S1:مساحت اعیان

عوارض افتتاح بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها S1×P×5

عوارض سالیانه بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه هاS1×P×1

25

عوارض نصب و سالیانه عابر بانک‌ها

تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون شوراها

عوارض نصب عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% ×S1×P×5

عوارض سالیانه عابر بانک‌ها و موسسات اعتباری و قرض الحسنه ها 10% S1×P×1×

در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر کبودرآهنگ به موجب لایحه شماره 846/ش- 7/10/1395 اعلام کرده است که:

" معاون محترم مدیرکل هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام

احتراماً بازگشت به نامه شماره 95/42 تاریخ 26/08/95 به استحضار می رساند از سال 1382 لغایت 1385 مصوبه ای به عنوان عوارض بانک‌ها وجود ندارد.- رئیس شورای اسلامی شهر کبودرآهنگ"

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 3/5/1396 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً: 1- مطابق بندهای 16 و 26 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375، تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن و نرخ خدمات ارائه شده توسط شهرداری و سازمانهای وابسته با رعایت مقررات مربوط از جمله وظایف شوراهای اسلامی شهر می‌باشد. 2- مطابق تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده که از ابتدای سال 1388 لازم الاجرا شده شوراهای اسلامی شهر موظفند جهت وضع عوارض محلی جدید که تکلیف آنها در این قانون مشخص نشده حداکثر تا 15 بهمن هر سال برای اجرا در سال بعد تصویب و اعلام نمایند. 3- به موجب ماده 1 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387، عرضه کالا و ارائه خدمات در آن و همچنین واردات و صادرات آنها از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون از ابتدای سال 1388 مشمول مقررات این قانون قرار گرفته است و به موجب ماده 52 همان قانون مقرر شده است «از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و چگونگی برقراری و وصول عوارض و سایر وجوه از تولیدکنندگان کالا، ارائه دهندگان خدمات و کالاهای وارداتی و اصلاحیه های بعدی آن و سایر قوانین و مقررات خاص و عام مغایر مربوط به دریافت هرگونه مالیات غیر مستقیم و عوارض بر واردات و تولید کالاها و ارائه خدمات لغو گردیده و برقراری و دریافت هرگونه مالیات غیر مستقیم و عوارض دیگر از تولیدکنندگان و واردکنندگان کالاها و ارائه دهندگان خدمات ممنوع می‌باشد.»

ثانیاً: شعب بانک‌ها که در سراسر کشور مستقرند دارای شخصیت حقوقی واحدی بوده و ملی تلقی شده و غیر محلی می‌باشند و اختیارات شوراهای اسلامی شهر در وضع عوارض موضوع بندهای 16 و 26 ماده 71 و ماده 77 اصلاحی قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مقید به وضع عوارض محلی جدید با رعایت ممنوعیتهای مذکور در مواد 50 و 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده می‌باشد و در آراء متعدد هیات عمومی به غیر محلی بودن آنها تاکید شده است، بنابراین کدهای 22 و 23 تعرفه عوارض سال 1386، کد عوارض 338 از تعرفه عوارض سال 1387 و کد 25 تعرفه عوارض سالهای 1388 و 1389 و کدهای 24 و 25 تعرفه عوارض سالهای 1390، 1391، 1392، 1393 و 1394 شورای اسلامی شهر کبودرآهنگ در خصوص عوارض و بهای خدمات افتتاح سالیانه بانک‌ها خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب تشخیص می‌شود و به استناد بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.

محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری

منبع