نادیده گرفتن آزمایش اعتیاد با توجه به استصحاب اعتیاد زوجه

بسمه تعالی

فرجام خواه: اقای م. ج.

فرجام خوانده:خانم ا. م. با وکالت اقای م. ا.

فرجام خواسته: دادنامه شماره*صادره ازشعبه *

تاریخ ابلاغ دادنامه به فرجام خواه:1401/08/09

تاریخ وصول دادخواست فرجامی:1401/08/28

مرجع رسیدگی: شعبه *

هیات شعبه اقایان: ع. ن. (رئیس) ع. ک. ص. س. (مستشار) و س. د. م. (عضو معاون)

خلاصه جریان پرونده:

خانم ا. م. با وکالت م. ا. و س. م. ح. به طرفیت اقای م. ج. به خواسته طلاق به جهت عسر و حرج موضوع بندهای 2و4ماده 1130 قانون مدنی بانضمام کلیه خسارات دادرسی دادخواستی در دادگاه خانواده بخش زالیان شعبه *در تاریخ 1401/01/18مطرح نموده که به شعبه *بخش زالیان ارجاع میگردد. در متن دادخواست خواهان و وکلای او در حالی که توسط وکلای وی این دادخواست تنظیم شده است.میگویند در تاریخ 88/6/7با خوانده موکل ازدواج نموده که حاصل این ازدواج دو پسر به نام های ا. ح. ج. متولد 92/4/17 و ع. ج. متولد 96/5/25 می‌باشند و در حال حاضر موکل قادر به ادامه زندگی مشترک به دلیل اعتیاد زوج به مواد مخدر از نوع شیشه و سو رفتار زوج نمی‌باشد. لذا با توجه به بند 2و4 ماده 1130 قانون مدنی به جهت عسر و حرج حق درخواست طلاق موکل را دارم. رسیدگی و صدور حکم شایسته مورد استدعاست در ضمن موکل در خصوص سایر حقوق مالی از جمله نفقه واجرت المثل و مهریه و جهیزیه و سایر حقوق مالی به صورت جداگانه اقدام به طرح دعوی خواهد نمود دادگاه وقت جهت رسیدگی تعیین نموده و طرفین را دعوت نموده است.پرونده در تاریخ 1401/01/18به شورای حل اختلاف بخش زالیان به دستور دادگاه جهت صلح و سازش ارسال نموده است.که احد از وکلای خواهان در تاریخ 1401/01/27 خطاب به شعبه *که پرونده به ان شعبه ارجاع گردیده بود در لایحه ای مرقوم نموده است.چون زوج اعتیاد به مواد مخدر از نوع شیشه و سو رفتار دارد. و مطابق بند 2 و 4 ماده 1130 قانون مدنی به جهت عسر و حرج درخواست طلاق موکل را دارم. رسیدگی و صدور حکم شایسته مبنی بر طلاق مورد استدعاست در ضمن موکل در خصوص سایر حقوق مالی از جمله مهریه و اجرت المثل و نفقه و جهیزیه جداگانه اقدام به طرح دعوی خواهد نمود و سازشی فیمابین وجود ندارد. درخواست رسیدگی به موضوع از طریق دادگاه را دارد. لذا چون جلسه نیز که د رتاریخ 1401/01/27 در شعبه *برگزار شده است.خواهان و خوانده حضور نداشته اند شورا مقرر نموده است.پرونده از موجودی کسر و به دادگاه اعاده شود. شعبه *بخش ز. ان در جلسه ی مورخ 1401/01/29که خواهان و وکیل وی اقای ا. و خوانده اقای م. ج. حضور دارند (مجددا در صورت جلسه درج گردیده خوانده حضور ندارند وکیل خواهان اظهار داشت علت طلاق 1اعتیاد به شیشه 2 انجام سرقت که امری است.مغایر با شیون و ابروی خانوادگی موکل است.استعلام کنید مشخص میشود. خواهان گفته است.حدود 2سال است.که فهمیده ام شیشه میکشد یک بار دو سال پیش دیده ام که شیشه مصرف کرده است.کارگری می کند خرجی در حد بخور نمیر می اورد از سوم عید تا بحال در منزل پدری هستم در مورد خرجی ماهانه حدود دو میلیون و پانصد هزار تومان میدهد دادگاه خطاب به خوانده دفاع کنید پاسخ داده است.بنده اعتیاد ندارم. به هیچ چیزی اعتیاد ندارم. حاضرم آزمایش بدهم سرقت تا بحال نکرده ام و از این بابت زندان نرفته ام کار من کشاورزی و کارگری است.و خرجی هم همیشه داده ام خانه ام در *است.اختلاف ما از اینجا شروع شد که پدرش حدودا دو سال است.که به یکی از روستاهای *رفته است.و مدام می گویند که ما هم باید برویم انجا من نمیتوانم کشاورزیم را رها کنم صد تا درخت گردو کاشته ام باغ دامر مادرم را نمیتوانم رها کنم 13سال است.که داریم زندگی می کنیم دو سال است.از موقعی که خانواده اش به *رفته اند این مشکلات ما شروع شده است.همسرم را دوست دارم. دو فررزند ا. ح. 10ساله و عارف 5ساله داریم دادگاه خطاب به خواهان و وکیل وی دفاع شما چیست؟ ج در پیامک هایی که ارائه می کنم اقرار به اعتیاد و سرقت و بدرفتاری هایش نموده است. شاهد و تحقیقات محلی هم انجام دهید دادگاه خطاب به خوانده چه دفاعی دارید؟ ج د رمورد پیامکها به من می گفت باید بگی از وی دزدی کی تا سر زندگی برگردم من هم گفتم تا سر زندگی برگردد. من دنبال او فرستاده ام حاضر نیست برگردد. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است.طی شرحی خطاب به اداره پزشکی قانونی استان *اقای م. ج. فرزند ع. را جهت آزمایش اعتیاد معرفی تا نتیجه را جهت بهره برداری قضایی اعلام دارند شرحی به نیروی انتظامی بخش زالیان (توره) ارسال نموده است.تا با این تحقیقات محلی در *منزل م. ج. به طور محسوس و نامحسوس از موثقین و معتمدین و مطلعین تحقیق و بررسی نمایند وضعیت رفتاری و اعتیاد و اشتغال اقای م. ج. فرزند ع. م. چگونه است؟ تحقیق لازم انجام و نتیجه گزارش گردد. اقای م. ا. وکیل خواهان با تقدیم لایحه ای که پیوست ان پرینت تلفن و پیامک های مبادله شده بین زوجین به ادعای او پیوست شده است. (برگ های 28الی36) خطاب به دادگاه اعلام نموده است.مرقوم داشته است.در خصوص اثبات اعتیاد همسر موکل و سو رفتار او و اینکه نامبرده دست به کارهای بر خلاف شان خانوادگی میزند از جمله سرقت و روابط نامشروع با افراد دیگر علاوه بر داشتن شهود و اقرارات کتبی وی که از طریق اس ام اس به موکل داده است.درخواست پرینت شماره تلفن های وی به شماره های *مورد استدعاست ضمنا پرینت برخی از اس ام اس حاوی اقرار خوانده د رخصوص سرقت و اعتیاد به پیوست تقدیم می‌گردد. در خصوص ارجاع امر بداوری تقاضا دارم. به وسیله دادگاه یک داور با هزینه شخصی تعیین شود. تحقیقات محلی در برگ های 38و39 پرونده که توسط مامورین نیروی انتظامی انجام شده است. نتیجه ان درج گردیده است.که حاکی است.از تعدادی افراد واهالی حاضر در محل تحقیق به عمل امد اظهار داشتند نامبرده اعتیاد به مواد مخدر دارد. و به شغل کارگری فصلی در شهرستان گاها مشغول می‌باشد. دادگاه برای زوجین داور تعیین نموده است.که نظر داور زوج در برگ 43پرونده به تداوم زوجیت اعلام گردیده است. (اقای س. م. م.) با معرفی زوج به پزشکی قانونی *از وجود مواد مخدر و روانگردان در آزمایشات انجام شده در حد قابل تشخیص اثری یافت نگردید.و جواب منفی اعلام گردیده است.دادگاه چون خواهان جهت اثبات ادعای خویش به شهادت شهود استناد نموده است.ق. ر. اع شهادت شهود صادر و از خواهان خواسته است.شهود خود را معرفی نماید. داور زوجه در برگ 49پرونده اعلام شده است.که نفی او د راین نظریه عین اظهارت زوجین است.که منعکس شده است.و شخصا اظهارنظر کرده است.که امکان سازش وجود ندارد. در اوراق 53 الی56از شهود تعرفه شده توسط وکیل خواهان در جلسه 1401/03/01تحقیق شده است.که اظهارات انان از مشاهدات عینی انان در مورد اعتیاد زوج و نوع مصرف مواد مخدر توسط زوج حکایت ندارد. بلکه به نقل از اطرافیان و شایعات محلی گفته اند شنیده اند اعتیاد دارد. ضمنا چون نوشته های صورت جلسات خوانا نیست اظهارات شهود ناخوانا و قابل استفاده به نظر نمیرسد) در برگ 53پرونده که پس از اظهارات شهود از زوج با توجه به اظهارات شهود توضیح خواسته شده است.پاسخ داده است.شهود حرف خودشان را زدند ایرادی ندارم. در مورد خرجی دادن دروغ می گویند من خرجی تهیه می کنم در مورد اینکه میگویند من دزدی کرده بودم ثابت کند حدودا 7 ماه است.که پاک هستم و فقط سیگار کشیده ام قبلا 7ماه اعتیاد داشتم در خانه خوابیدم پاک شدم موقع اعتیاد هم کار میکردم. دادگاه با اعلام ختم دادرسی و بررسی اوراق پرونده در تاریخ 1401/04/28 طی دادنامه ی *رای خود را با استناد به نظریه پزشکی قانونی و جواب منفی آزمایش و اظهارات شهود و تشخیص زوج که منشا اختلاف فیمابین را زندگی والدین زوجه در *اعلام داشته و اینکه او بخاطر کار کشاورزی خویش در روستای محل سکونت که صد تا درخت گردو کاشته و باغ و کشاورزی دارد. و امکان رفتن او در حالی که مادرش نیز در نزد او زندگی می کند نیست با عنایت به مجموع اوراق پرونده و ملاحظه تصویر م. عقدنامه صادر که رابطه زوجیت دائم فیمابین محرز است.نظر به اینکه اولا درخواست طلاق به استناد بندهای 2و4 ماده 1130 قانون مدنی است.و لیکن خواهان دلیل متقنی بر تحقق عسر و حرج در حدی که موجب طلاق باشد. ارائه نداده است.ثانیا صرف اقرار به انجام جرم اعتیاد داشتن در متن پیامک های رد و بدل شده بین طرفین دلیل بر تحقق عسر و حرج که از موجبات طلاق باشد. نمی‌باشد. چرا که محکومیت زوج به 5سال حبس و یا بیشتر و هم چنین اعتیاد ایشان به حدی که اساس زندگی مشترک را مختل کند ملاک است.ولیکن زوج فاقد محکومیت و اعتیاد می‌باشد. لذا دعوی مطروحه غیر ثابت تلقی و مستندا به مواد 1129 قانون مدنی و 197 قانون ایین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی صادر واعلام می‌گردد. رای صادره حضوری است. از این رای خانم ا. م. با وکالت خانم س. م. ح. و م. ا. به طرفیت اقای م. ج. تجدیدنظرخواهی به شرح دادخواست تقدیمی (برگ76) نموده است.که پس از تشریفات تبادل لوایح که پرونده به محاکمتجدیدنظر استان و به شعبه دوم تجدیدنظر ارجاع گردیده است. هیات محترم شعبه با تعیین وقت جهت رسیدگی و دعوت طرفین جهت اخذ توضیح در خصوص علت اختلاف و جدایی و نحوه تعامل زوجین با یکدیگر و حقوق مالی زوجه و تذکر به وکیل خواهان که پرینت خوانای پیامک های ارائه شده راجهت بهره برداری ارائه دهد در جلسه دادرسی 1401/08/07ساعت 9/30که طرفین و احد از وکلای زوجه حاضر بوده اند جلسه دادرسی تشکیل شده است.دادگاه خطاب به تجدیدنظرخواه دلایل تجدیدنظرخواهی خود را بیان کنید؟ جمن با این اقا ازدواج عشق و عاشقی نکردم پدرم گفت ادم خوبی است.منقبول کردم بعد از شروع زندگی یعنی یک هفته بعد ازعقد متوجه شدم که ایشان زن باز است.و هر همسایه و دوستی امد به من اطلاعاتی داد. پدرم گفت باید طلاق بگیری اما من گفتم بابا تو مرا بدبخت کردی باید زندگی کنم تا اینکه زنهای مختلفی در زندگی من سر و کله انها پیدا شد بعضی خانم ها جلوی روی من به شوهرم زنگ می زدند و صحبت می کردند. حتی با یک زن شوهردار در *به نام م. اشکارا رفت و امد میکرد توی پیامهایشان من می خواندم جگرم می سوخت ولی تحمل میکردم تا خدا دو تا بچه بما داد دیگر همسرم شبها اکثرا می رفت تا صبح نمی امد منزل دنبال مواد و رفیق بازی بود والله یک شب تاصبح ایشان پیش من نبود اعتراض میکردم مرا میزد می انداخت توی طویله ما در *زندگی می کردیم دادگاه پرسیده است.ایا علیه همسرت شکایت نکردی پاسخ داده است.خیر گفتم بگذار خانواده من نفهمند و اله شب تا صبح بارها توی طویله به سر برده ام صبح مادر همسرم می امد درب طویله را برویم باز میکرد بارها بدن من را کبود کرده بود که خدا میداند همسرم به شدت اعتیاد داشته شما بیایید زندگی ما را ببینید توی یک اطاق کنار مادرشوهرم زندگی می کردم با سقف چوبی و دیوار گلی در کل 12سال من با مادر شوهرم زندگی میکردم هیچی از خودمان نداریم این همسرم ایشان دوستان خودش بود و دنبال اعتیاد بارها توی جیب همسرم مواد پیدا کردم که رفتم توی اینترنت و وسیله پایپ شیشه ای را سرچ کردم دیدم همسرم شیشه می کشد یک موش توی منزل ما بود ایشان حتی موش مرده را نمی برد بیرون بیاندازد بارها مواد از همسرم کشف کردم شما بپرسید همسرم الان 13سال در زندگی ما چی به دست اورده است.چی دارد. ایا یک قاشق غذا خوری از خودش دارد. ایا بعد از 13سال زندگی ایشان نباید مثلا یک فرش از خودش داشته باشد. این همسرم در *توی چادر دو زن کار میکرد صاحب کارش به نام ایت پیامک میداد دیگه نباید بیایی سر کار تو سرقت کرده ایی خود همسر من رفت از همین ایت صاحب کارش که دیلا در *است. تمام وسایل او را سرقت کرد اقای ا. شکایت کرده ولی به جایی نرسید این همسرم برای من تعریف کرد که زندگی ا. را سرقت کرده است.ایشان به علت اعتیاد زندگی سیاهی برای من درست کرد. کندوی عسل و سرقت گوسفند که صاحب گوسفند انرا پیدا کرد و ایشان تا *رفت سراغ او که او از ترس درب را باز نکرد دادگاه در ادامه اظهارات زوجه از زوج پرسیده است.چه دفاعی داری گفته است.من اعتیاد نداشته در دادگاه بدوی گفتم اعتیاد داشته ام و 7ماه است.که پاکشده ام قبول دارم. ولی میخواهم همسرم برگردد. دادگاه پرسیده است.ایا منزل داری؟ ج خیر توی منزل پدرم زندگی می کنم از وی سوال شده است.چگونه از اعتیاد پاک شدی؟ ج من نمی کشیدم دادگاه پرسیده است.شما که میگویی چند سال اعتیاد داشته ای؟ ج نمی دانم چی بگم دادگاه خطاب به زوج شما در پیامکهای خود به همسرت بارها اقرار به اعتیاد و سرقت کرده ای چه می گویی؟ ج من محکوم نشده ام من به اتهام سرقت تحت پیگرد قرار گرفتم ولی ثابت نشد و من قبول دارم. پیامک به همسرم داده ام پیامکها را قبول دارم. ولی میخواهم که برگردد. سر زندگی اعتیاد خود را توی خونه ترک کردم من را در *بخاطر مقداری مواد دستگیر کردند. 20روز زندان ماندم به جای جریمه حساب شد ازاد شدم یک سال از ازدواج ما گذشته بودکه مرا بخاطر مواد گرفته و جریمه کردند. و ازاد شدم دادگاه خطاب به زوجه در خصوص حقوق مالی خود چه می گویی؟ ج من حاضرم در مقابل طلاق نصف مهریه خودم یعنی 150سکه را بذل کنم از همسرم متنفرم بقیه حق و حقوقم را جدا اقدام می کنم فرزند انم شاهد اعتیاد پدرشان بوده اند حضانت بچه ها باید با خودش باشد. دادگاه پس از بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی طی دادنامه ی *مورخ 1401/08/08رای خود را به این شرح صادر نموده است. رای دادگاه در خصوص تجدیدنظرخواهی خانم ا. م. فرزند ص. با وکالت اقای م. ا. و خانم س. م. ح. به طرفیت اقای م. ج. فرزند ع. م. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1401/04/28 صادر از شعبه *بخش ز. ان که به موجب ان به دعوی تجدیدنظرخواه (زوجه) به خواسته الزام تجدیدنظرخوانده (زوج) به طلاق به لحاظ وقوع در عسر و حرج رسیدگی نموده است.و با استدلال مذکور در رای دعوا را وارد ندانسته و حکم به بطلان دعوا صادر گردیده است.و پس از ابلاغ دادنامه در مهلت مقرر قانونی تجدیدنظرخواهی به عمل امده است.با بررسی محتویات پرونده بدوی و دادخواست تجدیدنظرخواهی و لوایح تقدیمی و اظهارات مفصل طرفین در جلسه دادگاه تجدیدنظر، نظر به اینکه وفق تحقیقات به عمل امده توسط مرجع انتظامی، در تحقیقات از اهالی محل سکونت زوج، اعلام نموده‌اند وی اعتیاد به مواد مخدر دارد. (صفحه 38 پرونده) و شهود زوجه صراحتا شهادت بر اعتیاد زوج داده اند (صفحه 54 تا 56 پرونده) اگرچه تست اعتیاد زوج منفی گزارش شده است. (صفحه 47 پرونده) لیکن اعتمادی به این گونه آزمایشات نمی‌باشد. و وجود مواد مخدر یا عدم ان در خون را فقط طی 48 ساعت گذشته نشان می دهد که راههای خنثی سازی وجود مواد در خون نیز بسیار زیاد است.در حالی که زوج خود در دادگاه بدوی اقرار صریح به اعتیاد خود طی چندین سال نموده و مدعی شده است.که هفت ماه است.که اعتیادش را ترک نموده است. (صفحه 53 پرونده) سپس در جلسه دادگاه تجدیدنظر ابتدا منکر اصل اعتیاد خود شده است.سپس اقرار به اعتیاد خود نموده و مدعی است.که اعتیادش را در منزل ترک کرده است.در حالی که اولا اقرار صریح نموده است.که یک سال پس از ازدواج با زوجه به اتهام نگهداری مواد مخدر در *دستگیر و به جزای نقدی محکوم و مدت 20 روز در زندان بابت جزای نقدی نگهداری شده است.سپس ازاد شده است.که دلالت بر اعتیاد طولانی مدت زوج دارد.ثانیا دهها پیامک برای زوجه ارسال نموده است.که اقرار صریح بر اعتیاد و سرقت نموده است.و متعهد شده است.اعتیادش را ترک کند و در رفتار خود تجدیدنظرنماید. که زوج در جلسه دادگاه تجدیدنظر اقرار به ارسال پیامکها نموده است.ثالثا اظهارات زوجه در جلسه دادگاه تجدیدنظر بی شایبه و مقرون به صحت است.و اخلال جدی در زندگی زوجین ایجاد شده است.و اظهارات طرفین در جلسه دادگاه تجدیدنظر دلالت بر فروپاشی زندگی مشترک دارد. و زوجه نیز از باب عسر و حرج خواهان طلاق است.که به نظر این دادگاه وقوع وی در عسر و حرج محرز است.و رای معترض عنه صحیح صادر نگردیده است.و دارای ایراد و مقتضی نقض می‌باشد. و مورد از مصادیق بند ه ماده 348 قانون ایین دادرسی مدنی است.و دادگاه به استناد قسمت اول ماده 358 قانون مذکور، دادنامه تجدیدنظرخواسته را نقض نموده و به استناد مواد تبصره ماده 1133٫1143، بند 3 ماده 1145٫1146٫1150 قانون مدنی و مواد 24٫27٫29٫31٫33٫34 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 حکم به الزام تجدیدنظرخوانده (زوج) به مطلقه کردن زوجه (تجدیدنظرخواه) از قید زوجیت صادر می نماید.زوجه یکصد و پنجاه سکه بهار ازادی از مهریه خود (که کل مهریه سیصد سکه بهار ازادی است) را در مقابل طلاق به زوج بذل می نماید. و در صورتی که زوج حاضر به طلاق نگردد. سردفتر طلاق به نمایندگی از این دادگاه صیغه طلاق را جاری می نماید. و قبول بذل مهریه می کند.در صورت وقوع طلاق دفاتر طلاق موظف به ثبت ان هستند و زوجه باید سه طهر عده نگهدارد. و در خصوص بقیه حقوق مالی خود علی حده اقدام قانونی می نماید.زوجین دو فرزند مشترک دارند (ا. 10 ساله و ع. 5 ساله) که حضانت ع. با زوجه است.و حضانت ا. نیز با توجه به اعتیاد زوج و عدم مصلحت جدایی دو برادر، به زوجه واگذار می‌شود. و زوج می‌تواند در هر هفته به مدت 24 ساعت از عصر روز پنج شنبه تا عصر روز جمعه با فرزند ان ملاقات کند به این شرح که فرزند ان را از محل اقامت انها تحویل بگیرد و در همان محل نیز تحویل دهد و زوجه می‌تواند برای نفقه فرزند ان علی حده اقدام قانونی نماید.این رای ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور است.و به مدت شش ماه از تاریخ ابلاغ رای فرجامی یا اتمام مهلت فرجام خواهی اعتبار اجرایی دارد.ضمنا دفتر طلاق گواهی حمل یا عدم حمل زوجه را از پزشکی قانونی اخذ نماید.نوع طلاق نیز باین محسوب می‌گردد.دفتر نتیجه ثبت از امار کسر، دادنامه ابلاغ و ارسال گردد. از این رای اکنون زوج فرجام خواهی نموده است.که چون مطالب وی در دادخواست وی که در برگ 119پیوست پرونده است.هنگام شور با گزارش پرونده توسط عضو ممیز قرائت میشود.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ع. ن. عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره*فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

نظر به اینکه رای فرجام خواسته پس از اظهارات زوجین در محضر دادگاه محترم صادر کننده رای و مواجهه زوجین در این جلسه و با توجه به اظهارات زوج که اعتیاد مستمر خود را در گذشته که میتوانست موجب عسر و حرج برای زوجه شود اقرار نموده است و دلیل متقنی بر ترک اعتیاد خویش ارائه نداده هر چند نتیجه آزمایش اخیر وی منفی اعلام شده است.لیکن محرز بودن اعتیاد سابق او و اینکه ترک اعتیاد وی را دادگاه با توجه به اصل استصحاب احراز ننموده است و اینکه ادعای زوجه را که بر بقای اعتیاد زوج بوده است.با توجه به مراتب ثابت دانسته است چون در این مرحله از دادرسی حسب محتویات پرونده دلیلی که مثبت مخدوش شدن و بی اعتباری تشخیص دادگاه محترم صادر کننده رای فرجام خواسته شود ارائه و ابراز نگردیده است و از نظر رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز رسیدگی های معموله در پرونده نقصی که موجب نقض رای شود مشهود نیست هیات شعبه با رد فرجام خواهی به عمل امده از سوی فرجام خواه مستندا به ماده 370 قانون ایین دادرسی مدنی رای فرجام خواسته را تایید و ابرام مینماید.

شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور

رئیس ع. ن. مستشار ع. ک. ص. س. عضو معاون س. د. م.