هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
شماره پرونده: ه- ع /97/3981 شماره دادنامه: 9809970906010498 تاریخ: 30/7/98
شاکی: آقای سید میرآقا قدیری - کانون آموزشگاه های رانندگی استان مازندران
طرف شکایت: پلیس راهور ناجا
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ابلاغیه شماره 3-13-01-1203-17/13 مورخ 15/10/97
شاکی دادخواستی به طرفیت پلیس راهور ناجا به خواسته ابطال ابلاغیه شماره 3-13-01-1203-17/13 مورخ 15/10/97 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
از: پلیس راهور ناجا - مرکز صدور گواهینامه
به: روسای محترم پلیس راهور استانهای کشور
موضوع: اخذ آزمون نظری از متقاضیان گواهینامه
با صلوات بر محمد (ص) و آل محمد (ص)
سلام علیکم
با احترام، به منظور افزایش صحت عمل، ارتقاء کیفیت آزمون های نظری، امکان کنترل و نظارت بیشتر بر عملکرد کارشناسان و جلوگیری از افشاء سوالات آزمون ها، دستور فرمایید از تاریخ 1/11/1397 پلیس راهور استان ها و شهرستان هایی که دارای سالن آزمون و نیروی انسانی متخصص میباشند نسبت به اخذ آزمون های نظری از متقاضیان در سالن های پلیس راهور و یا محلی خارج از آموزشگاههای رانندگی اقدام نمایند. ضمناً پلیس راهور استان ها و شهرستانهایی که فاقد سالن و یا نیروی انسانی متخصص میباشند ضمن اعلام مراتب به مرکز صدور گواهینامه کمافی السابق میتوانند از محل آموزشگاههای رانندگی و کارشناسان موسسه راهگشا برای اخذ آزمونهای نظری استفاده نمایند. رئیس پلیس راهور ناجا - سرتیپ پاسدار تقی مهری
گیرنده: مدیر عامل محترم موسسه راهگشا جهت آگاهی.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: مطابق آییننامه اجرایی هیات وزیران پلیس راهنمایی و رانندگی مکلف به برگزاری آزمون ها اعم از نظری و عملی توسط افسران آموزش دیده شاغل میباشد و تجویز استفاده از افسران بازنشسسته کما فی السابق اعزامی از سوی موسسه راهگشا، نقض صریح آییننامه مذکور است. خروج آزمون نظری از آموزشگاه و واگذاری به غیر بر خلاف مقررات حاکم بر قضیه میباشد. هیات وزیران جهت اتخاذ تصمیم جهت اخذ آزمون های نظری در سالن پلیس راهور و یا سالن خارج از آموزشگاه و یا در محل آموزشگاه، اختیار و اجازه ای به پلیس راهور نداده است. آزمون های نظری و عملی رانندگی لازم و ملزوم یکدیگرند. پلیس بر خلاف قانون و حق مکتسب صاحبان آموزشگاه ها و آییننامه اجرایی، برگزاری آزمون نظری را از آموزشگاه ها خارج نموده است. این اقدام مغایر مواد 1، 17 و 18 آییننامه اجرایی آموزشگاه های رانندگی مصوب 2/3/97 هیات وزیران و ماده 725 قانون مجازات اسلامی است.
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا به موجب لایحه شماره 254/4/02/12/13 مورخ 8/5/98 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- به موجب ماده 122 قانون برنامه چهارم توسعه و آییننامه اجرایی آن نیروی انتظامی مجاز به برون سپاری و واگذاری بخشی از وظایف خدماتی از جمله فرآیند مهارت و آموزش رانندگی به موسسات آموزشگاه های رانندگی شده است.
2- بر اساس مفاد بند (الف) ماده 1 آییننامه اجرایی آموزشگاه های رانندگی، مصوب 1383، آموزشگاه ها صرفاً جهت تعلیم و آموزش و کسب مهارت های لازم برای رانندگی بوده و به موضوع طرح آزمایش (آزمون) رانندگی اشاره ای نشده است. آزمون های رانندگی از اختیارات حاکمیتی پلیس میباشد. در ماده 4 آییننامه اشاره ای به آزمون های رانندگی نشده است.
3- برابر ماده 8 آییننامه صدور انواع گواهی نامه های مصوب 9/11/90 مکان آزمون ها و نوع وسایل نقلیه برای احراز مهارت عملی رانندگی که متناسب با نوع گواهینامه درخواستی متقاضیان است توسط راهنمایی و رانندگی تعیین میشود.
4- درباره به کارگیری کارکنان بازنشسته در موسسه راهگشا برابر بند (الف) ماده (6) اساسنامه موسسه راهگشا ایجاد تسهیلات در ارائه خدمات راهنمایی و رانندگی شامل صدور گواهینامه برای متقاضیان صادر شده و مصوبه شورای اداری وزارت کشور اجازه استفاده از افسران بازنشسته در فرایند صدور گواهینامه را صادر نموده است. ضمن اینکه بند 2 ماده 36 آییننامه اجرایی ماده 122 قانون برنامه چهارم توسعه نیز بر واگذاری فعالیت های پلیس از جمله آزمون های راهنمایی و رانندگی در دفاتر خدمات الکترونیکی و موسسات وابسته تصریح دارد.
در هیچ کجای آییننامه های آموزش رانندگی مصوب 1383 و 1397، تکلیفی جهت اخذ آزمون در آموزشگاه های رانندگی تعیین نشده است.
نظریه تهیه کننده گزارش: 1- به موجب بند (ر) ماده 1 آییننامه اجرایی آموزشگاه های رانندگی، آزمون باید توسط افسران آموزش دیده شاغل در پلیس انجام شود. قسمت اخیر بخشنامه مورد اعتراض که امکان اخذ آزمون های نظری توسط کارشناسان موسسه راهگشا را فراهم آورده است به لحاظ مغایرت با آییننامه صدرالذکر، خارج از حدود اختیارات و قابل ابطال میباشد. استناد به مصوبه وزارت کشور به لحاظ خروج از حدود اختیارات و به آییننامه اجرایی ماده 122 قانون برنامه چهارم نیز به لحاظ انقضای مهلت آن، فاقد وجاهت قانونی است.
2- از مواد 17 و 18 آییننامه پیش گفته بر نمی آید که آزمون نظری باید در محل آموزشگاه ها برگزار شود. ضمن اینکه به موجب ماده 8 آییننامه صدور انواع گواهینامه های رانندگی مکان آزمون ها توسط راهنمایی و رانندگی تعیین میشود. بخشنامه مورد شکایت مغایرتی با ماده 725 قانون مجازات اسلامی نیز ندارد. /ت تهیه کننده گزارش: محمدرضا رفیعی
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت مطروحه مبنی بر درخواست ابطال فراز اول بخشنامه شماره 3-13-01-1203-17/13 مورخ 15/10/97 که طی آن برگزاری آزمون نظری رانندگی در خارج از آموزشگاههای رانندگی تجویز شده از حیث مغایرت با مواد 1 و17 و 18 آییننامه اجرایی آموزشگاههای رانندگی مصوب 2/3/97 هیات وزیران و ماده 725 قانون مجازات اسلامی با توجه به اوراق و محتویات پرونده و مدافعات طرف شکایت نظر به اینکه مقررات استنادی متضمن لزوم برگزاری آزمون نظری صرفاً در محل آموزشگاههای رانندگی نمیباشد ضمن اینکه به موجب ماده 8 آییننامه صدور انواع گواهینامه های رانندگی مصوب 9/11/90 هیات وزیران تعیین مکان آزمون بر عهده راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی واگذار شده است. بنابراین در مجموع فراز مورد شکایت از بخشنامه مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات تخشیص نمی گردد. لذا رای به رد شکایت مطروحه صادر و اعلام میگردد. این رای ظرف مهلت بیست روز پس از صدور از سوی رییس محترم دیوان عدالت اداری یا ده تن از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
نظریه هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
اتفاق آرای اعضای هیات تخصصی بر ابطال فراز دوم بخشنامه مورد اعتراض فراز دوم بخشنامه مورد اعتراض که حسب آن امکان برگزاری آزمون های نظری تحت نظارت کارشناسان موسسه راهگشا فراهم شده است به لحاظ مفاد بند (ر) ماده 1 آییننامه اجرایی آموزشگاههای رانندگی مصوب 2/3/1397 هیات وزیران خارج از حدود اختیار مقام مصوب بوده و قابل ابطال میباشد. با این توضیح که به موجب بند مذکور برگزاری آزمون باید توسط افسران آموزش دیده شاغل در پلیس انجام پذیرد. بر این اساس واگذاری این تکلیف قانونی به دیگران، فاقد وجاهت قانونی است و خارج از حدود اختیار مرجع صدور بخشنامه است.
ذبیح اله واحدی - رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری