شماره پرونده: ه- ع؍ 0000364
شاکی: آقای محسن بهمن
طرف های شکایت: 1- وزارت راه و شهرسازی 2- اداره کل راه و شهرسازی استان سمنان 3- اداره کل راه و شهرسازی شرق استان سمنان شاهرود 4- سازمان نظام مهندسی ساختمان استان سمنان
موضوع شکایت و خواسته: 1- ابطال مصوبه شماره 42014؍ت؍46464 مورخ 7؍22؍1390 هیات وزیران 2- ابطال آییننامه اجرایی شماره 400؍14438 مورخ 4؍3؍1392 وزارت راه و شهرسازی
شاکی دادخواستی به طرفیت 1- وزارت راه و شهرسازی 2- اداره کل راه و شهرسازی استان سمنان 3- اداره کل راه و شهرسازی شرق استان سمنان شاهرود 4- سازمان نظام مهندسی ساختمان استان سمنان به خواسته 1- ابطال مصوبه شماره 42014؍ت؍46464 مورخ 7؍22؍1390 هیات وزیران 2- ابطال آییننامه اجرایی شماره 400؍14438 مورخ 4؍3؍1392 وزارت راه و شهرسازی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
1- مصوبه شماره 42014؍ت؍46464 مورخ 7؍22؍1390 هیات وزیران
اصلاح آییننامه تشکیلات حرفه ای کاردانهای فنی
وزارت مسکن و شهرسازی
وزیران عضو کارگروه مسکن در جلسه مورخ 16؍12؍1389 به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری: اسلامی ایران و با رعایت تصویب نامه شماره 52753؍ت 43505 ه- مورخ 2؍8؍1388 تصویب نمودند:
آییننامه تشکیلات حرفه ای کاردانهای فنی «موضوع تصویب نامه شماره 29253؍ت 19295 ه- مورخ 9؍7؍1379» به شرح زیر اصلاح میشود:
در ماده (1) عبارت «کانون کاردانهای فنی ساختمان که از این پس در این آییننامه به اختصار کانون نامیده میشود.» به عبارت «سازمان نظام کاردانی ساختمان که از این پس در این آییننامه به اختصار «سازمان» نامیده میشود» تغییر می یابد.
متن زیر به عنوان تبصره به ماده(4) اضافه میشود
تبصره - عضویت اشخاص حقوقی جهت اخذ پروانه اشتغال به کار کاردانی فنی حقوقی در سازمان استان الزامی و میزان ورودیه و حق عضویت سالانه اشخاص مذکور طبق بند (ث) ماده (17) آییننامه تعیین میشود.
در ماده (5) بعد از عبارت «با همکاری سازمان نظام مهندسی ساختمان استان» عبارت «و شورای مرکزی سازمان» اضافه میشود.
ماده (8) به شرح زیر اصلاح میشود
ماده 8- متقاضی نمی تواند به طور همزمان عضویت سازمان استان و سازمان نظام مهندسی ساختمان استان و یا عضویت بیش از یک سازمان استان را دارا باشد.
تبصره- اعضاء سازمان که موفق به ارتقای مدرک تحصیلی در رشته های موضوع این آییننامه شده اند فقط تا زمانی که به عضویت سازمان نظام مهندسی استان پذیرفته نشده باشند میتوانند عضویت و فعالیت خود را در سازمان ادامه دهند متن زیر به عنوان تبصره به ماده (10) اضافه میشود
تبصره - در استانهایی که سازمان به دلیل انحراف از اهداف قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و آییننامه های مربوط منحل یا تعطیل شده است به تشخیص وزارت مسکن و شهرسازی، امور سازمان در آن استان تا تشکیل هیات مدیره جدید، با سرپرستی سازمان مسکن و شهرسازی استان انجام خواهد شد.
در ماده (13) بعد از واژه «بازرس» واژه «بازرسان» اضافه میشود و عبارت «یا (15) نفر از اعضاء کانون» به 6 عبارت «بیست درصد از اعضاء سازمان» تغییر می یابد
ماده (18) به شرح زیر اصلاح میشود
ماده 18- هر سازمان استان دارای هیات مدیره ای خواهد بود که تعداد اعضای اصلی آن با توجه به تعداد اعضاء سازمان استان و به شرح زیر تعیین میشوند
تعداد اعضاء سازمان تا 2500 نفر از 2501 تا 6000 نفر 6001 نفر به بالا
تعداد اعضاء هیات مدیره 7 عضو 9 عضو 11 عضو
تبصره 1- نحوه تعیین تعداد اعضاء اصلی هیات مدیره متناسب با تعداد اعضاء سازمان استان به تفکیک رشته های اصلی بر اساس دستورالعملی خواهد بود که توسط وزارت مسکن و شهرسازی ابلاغ میشود.
تبصره 2- در تمامی موارد اعضای هر یک از «رشته های اصلی» باید حداقل مشتمل بر (15) نفر باشند تا حسب مورد، نماینده آن رشته بتواند یک عضو اصلی در هیات مدیره داشته باشد.
تبصره 3- هیات مدیره در هریک از رشته های اصلی یک عضو علی البدل خواهد داشت.
تبصره 4- چنانچه در گروهی به تعداد کافی از رشته ای داوطلب واجد شرایط وجود نداشته باشد از سایر رشته های آن گروه به تعداد مورد نیاز از حائزین بالاترین آرا انتخاب خواهند شد و اگر در هیچ یک از رشته های یک گروه، داوطلب واجد شرایط در حد نصاب لازم وجود نداشته باشد، جهت تامین باقیمانده اعضای هیات مدیره از رشته ها و گروههای دیگر بدون توجه به رشته و به ترتیب حائزین اکثریت آرا انتخاب خواهند شد.
ماده (21) به شرح زیر اصلاح میشود
ماده 21- برای انجام انتخاب هیات مدیره سازمان استان، هیات اجرایی انتخابات مرکب از (3) یا (5) عضو سازمان استان با داشتن حداقل (9) سال سابقه کار مفیدو عملی در رشته و حرفه مربوط و پروانه اشتغال به کار کاردانی حداقل در پایه (2) تعیین میشوند. سازمان مسکن و شهرسازی استان دو برابر مورد نیاز از اعضای «سازمان استان» تعیین مینماید، نصف افراد یاد شده با انتخاب خود آنها و با اکثریت آراء به عنوان هیات اجرایی انتخابات تعیین و به سازمان مسکن و شهرسازی استان معرفی میشوند. هیات اجرایی انتخابات باید حداقل سه ماه قبل از شروع انتخابات مشخص شوند.
تبصره 1- وزارت مسکن و شهرسازی در اولین دوره انتخابات، هیات اجرایی را راساً از بین اعضاء «سازمان استان» انتخاب مینماید.
تبصره 2- هیات اجرایی انتخابات سازمان برای استانهایی که تا (2500) عضو دارند (3) نفر و بیش از (2500) عضو (5) نفر خواهد بود.
تبصره 3- سازمان مسکن و شهرسازی استان نظارت بر انتخابات سازمان استان را بر عهده خواهد داشت.
تبصره 4- اعضای هیات اجرایی و هیات نظارت نمی توانند نامزد عضویت در هیات مدیره سازمان استان باشند.
تبصره 5- وزارت مسکن و شهرسازی نظارت عالی بر انتخابات سازمان در سراسر کشور عهده دار خواهد بود.
ماده (22) به شرح زیر اصلاح میشود
ماده 22- جلسات هیات اجرایی با حضور دو سوم اعضاء مذکور و نماینده دستگاه نظارت (بدون حق رای) رسمیت یافته و تصمیمات آن با اکثریت آرا معتبر خواهد بود.
در ماده (33) عبارت «هر سازمان استان بر حسب تعداد اعضا تا (2500) نفر عضو یک بازرس اصلی و یک 10 بازرس علی البدل و بیش از آن دو بازرس اصلی و یک بازرس علی البدل خواهد داشت که» جایگزین عبارت «هر کانون بر حسب تعداد اعضا تا 150 نفر عضو یک بازرس اصلی و یک بازرس علی البدل و بیش از آن دو بازرس اصلی و یک بازرس علی البدل خواهد داشت» میشود.
ماده (36) به شرح زیر اصلاح میشود
ماده 36- به منظور ایجاد تمرکز، انسجام و انتظام حرفه ای بیشتر بین سازمان استانها و بهره برداری از تجارب و رفع ابهامات و مشکلات موجود در استان، شورای مرکزی سازمان ازبین اعضای اصلی هیات مدیره سازمان استانها، بر اساس دستورالعملی که توسط وزارت مسکن و شهرسازی ابلاغ میشود برای مدت سه سال انتخاب میشوند.
تبصره- وزارت مسکن و شهرسازی با همکاری شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ساختمان و شورای مرکزی سازمان میتواند در فواصل زمانی مناسب (یک بار در سال) نسبت به تشکیل گردهمایی اعضاء اصلی هیات مدیره سازمان در یکی از استانهای متقاضی اقدام نماید.
متن زیر به عنوان ماده (37) به آییننامه اضافه میشود
ماده 37- درصدی از وجوه واریزی که از محل پرداخت عوارض صدور پروانه اشتغال به کار کاردانی در اختیار وزارت مسکن و شهرسازی میباشد و یا به استناد ماده (39) قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان به منظور انجام وظایف قانونی در جهت اعتلای نظام مهندسی، امور کنترل ساختمان، ترویج، توسعه و برقراری دوره های آموزشی در سطوح مختلف و ترویج روشهای صرفه جویی در مصرف انرژی تعیین شده، در اختیار سازمان استانها قرار میگیرد.
متن زیر به عنوان ماده (38) به آییننامه اضافه میشود
ماده 38- حدود صلاحیت و ظرفیت اشتغال به کار کاردانهای فنی در بخشهای نظارت و اجرا و سایر موارد، طبق دستورالعملهایی خواهد بود که وزارت مسکن و شهرسازی با همکاری شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی و شورای مرکزی سازمان، ابلاغ مینماید.
این تصویب نامه در تاریخ 24؍12؍1390 به تایید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است.
معاون اول رییس جمهور- محمدرضا رحیمی
2- آییننامه اجرایی شماره 400؍14438 مورخ 4؍3؍1392 وزارت راه و شهرسازی
در اجرای ماده 38 اصلاحیه آییننامه اجرایی تشکیلات حرفه ای کاردان های فنی ساختمان مصوب شماره 42014؍ت 46464 مورخ 27؍2؍1390 هیات محترم وزیران و با عنایت به تصمیمات متخذه در آخرین جلسه شورای توسعه نظام مهندسی، بدینوسیله حدود صلاحیت و ظرفیت اشتغال به کار کاردان های فنی در بخش نظارت در شهرهای کمتر از پنجاه هزار نفر به شرح ذیل ابلاغ میگردد.
صلاحیت کاردانهای فنی ساختمان
گروه بندی ساختمان ها
حداکثر تعداد کار همزمان
حداکثر زیربنا در هر ساختمان به متر مربع
حداکثر ظرفیت اشتغال در طول یک سال (منتهی به اسفند) به متر مربع
پایه سه
ساختمان های با مقیاس کاربری محله حداکثر تا یک طبقه از روی شالوده
8
300
2000
پایه دو
ساختمان ها با مقیاس کاربری منطقه حداکثر تا دو طبقه از روی شالوده
8
400
3000
پایه یک
ساختمان ها با مقیاس کاربری شهر حداکثر تا سه طبقه از روی شالوده
8
500
4000
1- با استناد ماده 1 آییننامه اجرایی سازمان نظام کاردانی ساختمان، کنترل ظرفیت و تعداد کار همزمان از طریق سازمان نظام کاردانی ساختمان استان انجام خواهد شد.
تبصره 1: کلیه شهرهای استان تهران (به غیر از شهر تهران) از حد نصاب جمعیت مستثنی هستند.
تبصره 2: استثناء در استانهایی که بر اساس توافق و بدون رعایت حد نصاب فوق، مشغول انجام فعالیت هستند، کماکان امکان ادامه فعالیت داشته باشند مشروط بر اینکه رعایت ظرفیت تعیین شده در جدول فوق پس از کسر صلاحیت پشت پروانه فعلی، مابقی حداکثر در سقف جدول صدر این نامه در سایر شهرهای زیر پنجاه هزار نفر آن استان تکمیل شود.
2- زمان نظارت از زمان صدور پروانه ساختمان تا پایان مدت اعتبار آن میباشد و در صورتی که مدت نظارت بیش از اعتبار پروانه ساختمانی باشد مالک ملزم به تمدید قرارداد نظارت میباشد. این زمان فقط یکبار قابل تمدید است.
3- ظرفیت اشتغال کاردان های فنی در صورت نیاز شهر مورد نظر با پیشنهاد سازمان نظام کاردانی استان تا حداکثر 20 درصد با تصویب هیات چهار نفره استان قابل افزایش و کاهش خواهد بود.
4- برای ارائه خدمات موضوع ماده 4 قانون و ماده 4 آییننامه اجرایی، تاسیس دفتر فنی، داشتن پروانه اشتغال و مجوز سازمان نظام کاردانی ضروری میباشد که پس از اخذ مجوز از سازمان نظام کاردانی ساختمان استان و رعایت قانون و مقررات مربوط، اقدام به دایر نمودن دفتر کار مناسب خواهد شد و نشانی محل مذکور به سازمان استان و سایر مراجع ذیربط کتباً اعلام و در صورت تغییرات بعدی اطلاع دادن مراتب به مراجع مذکور ضروری است.
5- شاغلین تمام وقت تنها میتوانند از 50 درصد ظرفیت خود در بخش نظارت و اجرا استفاده نمایند.
6- هر کاردان فنی در هر پایه میتواند یک طبقه کمتر از صلاحیت نظارت و با 50 درصد متراژ کار کمتر از موارد مندرج در جداول فوق، در بخش طراحی فعالیت نماید. در هر حال مجموع تعداد کار و ظرفیت اشتغال نباید از جدول فوق تجاوز نماید.
7- در بخش اجرا به عنوان سازنده دارای صلاحیت، دستورالعمل های ابلاغی قبلی دارای اعتبار، ملک عمل خواهد بود.
8- بابت کنترل حسن اجرای خدمات، به میزان 5 درصد از حق الزحمه نظارت و 3 درصد از حق الزحمه اجرا به صندوق سازمان نظام کاردانی استان واریز خواهد شد.
ابوالفضل صومعلو- معاون وزیروزارت راه و شهرسازی
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
با توجه به اینکه طبق ماده 25 آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و ماده 1287 قانون مدنی پروانه اشتغال به کار سند رسمی است و با عنایت به حقوق مکتسبه ناشی از صدور پروانه مذکور، به لحاظ تعارض منافع بین کاردانان و کارشناسان به صورت سلیقه ای و با قید شرط جمعیت پنجاه هزار نفر جمعیت در دستورالعمل وآییننامه های مذکور و بیکاری جمع کثیری از کاردانان و متخصصین کشور، مصوبه با اصل قانون نظام مهندسی مغایر بوده و به جهت عدم ارتباط تخصص و تجربه و علوم فنی با جمعیت درخواست ابطال مصوبات را دارد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
معاونت حقوقی رئیس جمهور عنوان نموده مصوبه کارگروه به عنوان مصوبه هیات وزیران است. تفویض اختیار ماده 38 اصلاحی مصوبه در راستای تبصره 2 ماده 7 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان است و مغایرتی با قانون ندارد. سازمان نظام مهندسی و کنترل ساختمان استان سمنان با استناد به تبصره 2 ماده 12 آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی کنترل ساختمان به جهت اینکه تعداد مهندسان دارای پروانه اشتغال به کار در شهر شاهرود کفایت داشته و بخشنامه یا دستورالعملی جهت فعالیت کاردان ها در شهرهای بالای پنجاه هزار نفر ابلاغ و واصل نشده است.
پرونده شماره ه- ع 0000364 مبنی بر درخواست ابطال مصوبه شماره 42014؍ت؍46464 ک مورخ 27؍2؍1390 هیات وزیران و ابطال بخشنامه شماره 400؍14438 مورخ 4؍3؍1392 معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، در جلسه مورخ 12؍4؍1401 هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
مصوبه مورد اعتراض با موضوع اصلاح آییننامه تشکیلات حرفه ای کاردانهای فنی مصوب وزیران عضو کارگروه مسکن با استناد به اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب گردیده و این مصوبه متضمن حکمی محدودکننده در خصوص کاردانهای شهرهای با جمعیت کمتر از 50 هزار نفر نیست و طبق ماده 38 آییننامه مذکور حدود صلاحیت و ظرفیت اشتغال به کار کاردانهای فنی در بخشهای نظارت و اجرا سایر موارد را به دستورالعملهای وزارت مسکن و شهرسازی با همکاری شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی و شورای مرکزی سازمان موکول کرده است بنابراین مصوبه مورد شکایت مغایر با قانون و خارج از حدود صلاحیت تشخیص نگردید و قابل ابطال نمیباشد لذا مستند به بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 رای به رد شکایت صادر میشود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است.
حمیدرضا شریعتفر
رئیس هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری