بسمه تعالی
هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه ت/ 0300152 شماره دادنامه سیلور: 140431390000157671 تاریخ: 1404/01/26
شاکی: خانم سکینه حسینی
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 10 آیین‌نامه داخلی سازمان تامین اجتماعی و اعتراض به نحوه اعمال و ابلاغ آن ماده مصوب سال 1389/01/31
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
آیین‌نامه داخلی سازمان تامین اجتماعی و اعتراض به نحوه اعمال و ابلاغ آن ماده مصوب سال 1389/01/31
ماده 10- سوابق مشولان قانون بیمه بازنشستگی، فوت و از کارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و ریلو مصوب 1376 که به نحوی از انحاء از شمول قانون مذکور خارج شده و مشمول این آیین‌نامه قرار گرفته و یا در کارگاه های مشمول قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 اشتغال به کار می یابند. با درخواست بیمه شده و یا پرداخت ما به التفاوت حق بیمه مربوط، جزء سنوات خدمت قابل قبول آنان در اجرای قانون تامین اجتماعی محسوب میشود. در غیر این صورت سابقه آنان به نسبت پنجاه درصد سنوات پرداخت حق بیمه به منظور بهره مندی از تعهدات قانونی ملاک عمل خواهد بود.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
اینجانب خانم سکینه حسینی مشغول در شغل قالی بافی که در راستای دستورات بیمه تامین اجتماعی اقدام به واریزی مبالغ اعلامی از سوی این نهاد به حساب بیمه تامین اجتماعی نموده ام تا در موقع پیری و ناتوانی بتوانم از مزایای این نهاد استفاده کنم حال با مراجعه به این نهاد جهت انجام امورات مربوط به بازنشستگی با درخواست مبلغ 90 میلیون تومان از بنده نسبت به تکمیل بیمه سالهای 86 تا 90 روبرو شده ام و در برابر بنده به ماده 10 آیین‌نامه داخلی خود که مصوب سال 89 می‌باشد استناد می نمایند و حال آنکه شما مستحضر هستید که تهیه این مقدار پول نقد برای یک زن قالیباف در سنین بالا و دارای 4 فرزند و مستاجر با تورم موجود در حال حاضر غیر ممکن می‌باشد و بنابر ماده 4 ق.آ.د.م که بیان می‌دارد اثر قانون نسبت به آتیه است و نیز موجه بودن تفسیر قانون به نفع متضرر ونیز طبق رای وحدت رویه شماره 784 که بیان می‌دارد (قانون جدید اصولا نمیتواند به حقوق مکتسبه افراد آسیب برساند به علاوه عدم ابلاغ از طرف اداره تامین اجتماعی و بالتبع عدم آگاهی اینجانب. لذا از دیوان عدالت اداری خواستارم نسبت به الغای این ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان، بافندگان فرش و صنایع دستی مصوب 31/1/89 اقدام قانونی را انجام داده و در مورد تظلم خواهی اینجانب نسبت به اداره کل تامین اجتماعی، عنایات لازم را مبذول نموده و نسبت به حقیر در مورد این مشکل و درخواست تخفیف داده و مرا از این واریزی معاف نماید بنده حاضرم در هر زمان که دستور فرمایید جهت توضیحات اضافی به محضرتان حضور یابم.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل امور حقوقی سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 3652/1403/7100 مورخ 1403/07/01 به طور خلاصه توضیح داده است که:
عطف به اخطاریه صادره به شماره بایگانی پرونده 300738 مورخ 1403/05/02 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، در خصوص شکایت خانم سکینه حسینی به خواسته، ابطال ماده 10 آیین‌نامه داخلی سازمان تامین اجتماعی و اعتراض به نحوه اعمال و ابلاغ آن ماده مصوب سال 1389/01/31، مستدعی است مقرر فرمایید با عنایت به دفاعیات ذیل نسبت به رد شکایت مطروحه در هیات محترم عمومی دیوان عدالت اداری اقدام لازم معمول نمایند.
الف - شرح شکایت و خواسته شاکی
شاکی محترم در دادخواست تقدیمی اظهار داشته، در شغل قالیبافی اشتغال داشته و در راستای دستورات بیمه تامین اجتماعی اقدام به واریزی اعلامی از سوی این نهاد به حساب بیمه تامین اجتماعی نموده ام تا بتوانم از مزایای آن بهره مند شوم، حال با مراجعه به تامین اجتماعی در جهت انجام امور بازنشستگی با درخواست مبلغ 90 میلیون تومان از بنده نسبت به تکمیل بیمه سالهای 86 تا 90 روبرو شده ام که به ماده 10 آیین‌نامه داخلی مصوب سال 89 استناد می نمایند حال آنکه بنابر ماده 4 ق آ.د.م که بیان می‌دارد (اثر قانون نسبت به آتیه است) و نیز موجه بودن تفسیر قانون به نفع متضرر و نیز طبق رای وحدت رویه شماره 784 که بیان می‌دارد (قانون جدید اصولاً نمیتواند به حقوق مکتسبه افراد آسیب برساند)، لذا از این حیث تقاضای ابطال ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان، بافندگان فرش و صنایع دستی مصوب 31/1/89 را دارد.
ب - دفاعیات ماهوی
1- به موجب ماده واحده قانون بازنشستگی فوت و از کارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو (مصوب 1376/09/11)، سازمان تامین اجتماعی مکلف است با استفاده از مقررات عام قانون تامین اجتماعی قالیبافان خانگی فاقد کارفرما را در برابر حمایتهای بازنشستگی از کارافتادگی و فوت با نرخ 14 درصد (7 درصد سهم دولت و 7 درصد سهم مشمول) به صورت اختیاری بر اساس آیین‌نامه ای که توسط سازمان تامین اجتماعی و با نظرخواهی از وزارتخانه های بازرگانی صنایع جهاد سازندگی، تعاون تهیه و برای تصویب هیات دولت پیشنهاد خواهد شد بیمه نمایند.
2- در تبصره 1 ماده واحده مذکور مقرر گردیده، «درآمد ماهیانه مبنای محاسبه حق بیمه درباره این افراد پنجاه درصد (50 درصد) حداقل دستمزد کارگر ساده تعیین می‌گردد و حمایتهای مقرر در این قانون نیز بر همین مبنا محاسبه و پرداخت خواهد شد و در هر حال مستمری از کارافتادگی کلی و مستمری بازنشستگی و مجموع مستمری بازماندگان نباید از دو سوم مبنای محاسبه حق بیمه کمتر باشد.»
3- با عنایت به مزایای کمتر این قانون نسبت به سایر بیمه شدگان از جمله عدم بهره مندی از خدمات درمانی و تعهدات کوتاه مدت پرداخت مستمری بدون رعایت ماده 112 قانون تامین اجتماعی و. .... متعاقباً قانون مذکور اصلاح و قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان، بافندگان فرش و شاغلان صنایع دستی در جلسه روز یکشنبه 1388/05/18 مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1388/06/11 به تایید شورای نگهبان رسید.
در ادامه با اختیارات موضوع تبصره (1) ماده واحده قانون سال 1376 و به جهت تعیین تکلیف سوابق بیمه شدگان مورد نظر ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون موخر التصویب چنین مقرر گردید سوابق مشمولان قانون بیمه، بازنشستگی، فوت و از کار افتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو مصوب 1376 که به نحوی از انحاء از شمول قانون مذکور خارج شده و مشمول این آیین‌نامه قرار گرفته و یا در کارگاه هی مشمول قانون تامین اجتماعی مصوب 1354 اشتغال به کار می یابند با درخواست بیمه شده و با پرداخت مابه التفاوت حق بیمه مربوطه جزء سنوات خدمت قابل قبول آنان در اجرای قانون تامین اجتماعی محسوب میشود. در غیر این صورت سابقه آنان به نسبت پنجاه درصد سنوات پرداخت حق بیمه به منظور بهره مندی از تعهدات قانونی ملاک عمل خواهد بود.
در این راستا مستفاد از بند ط ماده 9 قانون ساختار نظام جامع رفاه اجتماعی (مصوب 1383/02/21)، مقرر می‌دارد ارایه تعهدات بیمهای صندوق ها در قبال افراد عضو بر اساس قاعده عدالت و تناسب میزان مشارکت (سنوات و میزان پرداخت حق بیمه) و با تنظیم ورودی ها و خروجی ها طبق محاسبات بیمه ای صورت می پذیرد بنابراین ملاحظه می فرمایید که نحوه اقدام ماده 10 قانون یاد شده کاملاً تبیین شده و مورد تاکید قانونگذار محترم قرار گرفته است. ضمناً لازم به ذکر است که ماده 10 آیین‌نامه مورد اعتراض شاکی در جهت رضایتمندی بیمه شدگان، تعهدات لازم را برای آن دسته از افراد مشمول که تمایل دارند با پرداخت حق بیمه متعلقه زمینه احتساب کامل سوابق ایجادی ناشی از قانون سال 1376 (قانون بیمه بازنشستگی فوت و از کارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو مقدور گردد، فراهم نموده است.
شایان ذکر است تعهدات موضوع قانون سال 1388 که مشمولین قانون 1376 از آن بهره مند نبوده اند از جمله سهم درمان و تعهدات کوتاه مدت در محاسبه مابه التفاوت حق بیمه وصول نمی گردد.
با عنایت به مراتب فوق، ماده 10 آیین‌نامه معترض عنه به جهت رضایتمندی بیمه شدگان، در جهت تعیین تکلیف سوابق ایجادی ناشی از قانون سال 1376 (قانون بیمه بازنشستگی، فوت و از کارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو) می‌باشد و افراد مشمول در صورت تمایل می‌توانند با پرداخت حق بیمه متعلقه زمینه احتساب کامل سوابق مذکور را فراهم نمایند، در ادامه موارد مورد اعتراض شاکی منطبق با قانون و مقررات جاری بوده و از این حیث ادعای شاکی محترم بلا دلیل می‌باشد، تقاضای رسیدگی و رد شکایت مطروحه مورد استدعاست.
ضمناً به دلیل اهمیت موضوع خواهشمند است دستور فرمایید از نمایندگان سازمان نیز جهت توضیحات بیشتر و تبیین موضوع در جلسه رسیدگی هیات عمومی و تخصصی دیوان عدالت اداری دعوت به عمل آورند پیشاپیش از بذل عنایت حضرتعالی کمال
تشکر را دارد.
پرونده کلاسه ه ت/ 0300152 با موضوع "ابطال ماده 10 آیین‌نامه داخلی سازمان تامین اجتماعی"در جلسه مورخ 1403/09/05 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مطرح و به شرح ذیل اتخاذ تصمیم شد:
رای هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
به موجب ماده واحده قانون بیمه بازنشستگی، فوت و ازکارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو مصوب سال 1376 سازمان تامین اجتماعی مکلف است با استفاده از مقررات عام قانون تامین اجتماعی قالیبافان خانگی فاقد کارفرما را در برابر‌حمایتهای بازنشستگی، ازکارافتادگی و فوت به صورت اختیاری و براساس آیین‌نامه‌ای که توسط سازمان تامین اجتماعی و با نظر خواهی از وزارتخانه‌های بازرگانی، صنایع، جهاد سازندگی و تعاون تهیه و برای تصویب هیات دولت پیشنهاد خواهد‌شد بیمه نماید. بر اساس تبصره 1 این ماده واحده درآمد ماهانه مبنای محاسبه حق بیمه درباره این افراد پنجاه‌درصد حداقل دستمزد کارگر ساده تعیین می‌گردد و حمایتهای مقرر‌در این قانون نیز بر همان مبنا محاسبه و پرداخت خواهد شد. درهرحال مستمری از کار افتادگی کلی و مستمری بازنشستگی و مجموع مستمری‌بازماندگان نباید از دو سوم مبنای محاسبه حق بیمه کمتر باشد؛ قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان، بافندگان فرش، شاغلان فرش و صنایع دستی در سال 1388 به تصویب رسید و بر اساس ماده 10 آیین‌نامه اجرایی این قانون مقرر گردید سوابق مشمولان قانون بیمه بازنشستگی، فوت و از کارافتادگی بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو مصوب سال 1376 که به نحوی از انحا از شمول قانون مذکور خارج‌شده و مشمول این آیین‌نامه قرار گرفته و یا در کارگاههای مشمول قانون تامین‌اجتماعی مصوب سال 1354اشتغال به کار می‌یابند، با درخواست بیمه شده و یا پرداخت مابه‌التفاوت حق بیمه مربوط، جزء سنوات خدمت قابل قبول آنان در اجرای قانون تامین اجتماعی محسوب میشود، در غیر این صورت سابقه آنان به نسبت پنجاه درصد سنوات پرداخت حق بیمه به منظور بهره‌مندی از تعهدات قانونی ملاک عمل خواهد بود. با عنایت به مراتب مذکور نظر به اینکه ماده 10 مقرره مورد شکایت با هدف تعیین تکلیف سوابق بیمه ای ایجاد شده بر اساس ماده واحده قانون سال 1376 وضع گردیده و افراد مشمول در صورت تمایل با پرداخت حق بیمه متعلقه مشمول آن شده و سوابق آنان به شرح مقرر احتساب خواهد شد از این رو هیات تخصصی با اتفاق آراء معتقد است مقرره مورد شکایت عطف به ماسبق نشده و در راستای احکام قوانین یاد شده وضع شده و مغایرتی با قانون ندارد در نتیجه و مستنداً به بند «ب» ماده 84 دیوان عدالت اداری با آخرین اصلاحات و الحاقات بعدی مصوب سال 1402 رای به رد شکایت صادر میشود؛ این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رییس یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. بر اساس ماده 93 قانون یاد شده آرای هیات‌های تخصصی و هیات عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (1) ماده (12) این قانون، در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل است.
انصاری
رییس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی