شماره پرونده: ه- ع/0100375 شماره دادنامه: 140109970906000482 تاریخ: 27/07/1401
شاکی: آقای محمد نظرکردهها
طرف شکایت: سازمان حفاظت محیط زیست
موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست به شماره 46332؍300؍98 (مورخ 8؍11؍1398- با موضوع طرح بن- بروجن)
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان حفاظت محیط زیست به خواسته ابطال نامه معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست به شماره 46332؍300؍98 (مورخ 8؍11؍1398- با موضوع طرح بن- بروجن)به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
با سلام و احترام؛ عطف به نامه شماره 100؍31؍9843155 مورخ 10؍98 وزیر محترم نیرو و بررسیهای انجام شده به استحضار میرساند که با توجه به اینکه اداره کل حفاظت محیط زیست استان چهارمحال و بختیاری در نامه شماره 9724؍90 احداث مسیر اصلی طرح استانی بن- بروجن را مشروط به رعایت ضوابط زیست محیطی بلامانع اعلام نموده و طرح فوق مشمول ارزیابی زیست محیطی بوده است، همچنین نظر به پیشرفت فیزیکی 70 درصدی طرح در حال حاضر (بر اساس اطلاعات واصله) تکمیل ساخت و طرح بن- بروجن با در نظر گرفتن کلیه ملاحظات زیست محیطی و اجتماعی، از نظر این سازمان بلامانع است.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1. مطابق بند «الف» ماده 192 قانون برنامه پنجم توسعه، به منظور کاهش آسیب به محیط زیست، واحدهای تولیدی و صنعتی باید طرحهای خود را پیش از اجرا مورد ارزیابی اثرات زیست محیطی قرار دهند.
2. بر اساس مصوبه هیات وزیران به شماره 144479؍45880 (مورخ 20؍7؍1390- موضوع بند «الف» ماده 192 قانون برنامه پنجم توسعه)، طرحهای مشمول انجام مطالعات ارزیابی زیست محیطی تعیین شده اند و در ردیف 36 پیوست 1 مصوبه مذکور، شبکه های انتقال آب بین حوضهای در هر مقیاس ذکر گردیده اند.
3. در آییننامه ارزیابی اثرات زیست محیطی طرحها وپروژههای بزرگ تولیدی، خدماتی و عمرانی به شماره 214287؍ ت45880 ه- (مورخ 3؍11؍1390 هیات وزیران)، پس از تعریف «طرح» در ماده 1، به بیان الزام مجریان طرحها به ارائه گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی به «کارگروه ارزیابی اثرات زیست محیطی» جهت بررسی و تایید در ماده 2 اشاره شده است.
بنا به مراتب فوق، طرح آبرسانی معترضعنه نیز که در سال 1391 برای آن در قانون بودجه، تعیین ردیف شده و آغاز گردیده است، مشمول ضوابط الزامی قوانین و مقررات فوق قرار میگیرد.
4. در تایید این موضوع، میتوان به نامه معاونت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست به شماره 61591؍94 (مورخ 25؍12؍1394) اشاره کرد که با توجه به ماده 2 آییننامه فوق الذکر، ماده 105 قانون برنامه سوم توسعه و ماده 71 قانون برنامه چهارم توسعه، به الزام قانونی ارائه گزارش ارزیابی زیست محیطی اشاره کرده است.
بنابراین ادامه عملیات اجرایی این پروژه بدون رعایت ضوابط فوق، خلاف قانون میباشد.
5. در مورد نامه شماره 9724؍90 (مورخ 8؍2؍1390 اداره کل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری- با موضوع صدور مجوز برای اجرای طرح معترض عنه) نیز لازم به ذکر است که:
اولاً صدور این مجوز، نافی لزوم ارائه گزارش ارزیابی زیست محیطی و تایید آن نیست.
ثانیاً حتی در تاریخ صدور مجوز مشروط برای اجرای طرح فوق نیز این طرح، مشمول طرحهای ملزم به ارائه گزارش و تایید آن بوده است.
ثالثاً مجوز مذکور، منحصر به بخشی از عملیات اجرایی است و مطابق آییننامه، برای سایر مراحل اجرایی باید مجدداً مجوزهای لازم اخذ گردد؛ لکن این امر صورت نگرفته است.
رابعاً رعایت الزامات قانون استقرار صنایع نیز نمیتواند نافی لزوم ارائه گزارش و تایید آن باشد.
6. تعیین ردیف بودجه و تخصیص اعتبار به این طرح، پس از طی کردن 70% عملیات، بدون رعایت مراحل قانونی، محل اشکال است و طی شدن 70% عملیات بدون سیر مراحل قانونی، باید باعث محاکمه عاملان گردد، نه عاملی برای صدور مجوز غیرقانونی.
بنا به مراتب فوق، ابطال نامه مورد شکایت مورد تقاضاست.
هرچند طرف شکایت در پاسخ به شکایت مذکور، لایحهای به هیات عمومی ارسال ننموده است، لکن دفتر حقوقی و امور مجلس سازمان حفاظت محیط زیست به موجب لایحه شماره 4161؍230؍1401 (مورخ 4؍2؍1401) که به شعبه 5 بدوی دیوان عدالت ارسال گردیده، به طور خلاصه توضیح داده است که:
اقدامات صورت گرفته توسط این سازمان، در چهارچوب صلاحیتهای ذاتی و قانونی بوده همانگونه که در نامه شماره 1401؍340؍3218 (مورخ 29؍1؍1401 دفتر ارزیابی اثرات زیست محیطی) اشاره شده است، نامه معاونت محیط زیست انسانی، به موجب قوانین مورد عمل میباشد و تخلفی صورت نگرفته است.
همچنین دفتر ارزیابی اثرات زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست طی لایحه شماره 3218؍340؍1401 (مورخ 29؍1؍1401) در خصوص شکایت مانحن فیه به طور خلاصه توضیح داده است که:
1. طرح معترض عنه در سال 1388 در اداره کل حفاظت محیط زیست چهارمحال بختیاری بررسی شده و پس از خروج مسیر انتقال از منطقه حفاظت شده تنگ صیاد و شیدا در سال 1390 با موافقت اعضای کمیته ماده 7 از استان مجوز دریافت کرده است.
2. طرحهای انتقال آب موضوع مصوبه شماره 45880؍144479 (مورخ 20؍7؍1390) و اصلاحیه صورتجلسه شماره 6755 (مورخ 24؍2؍1396)، مشمول ارزیابی میباشند و طرح معترض عنه در زمان بررسی مشمول ارزیابی اثرات زیست محیطی نبوده است. بنابراین سازمان مکلف به انجام بررسیهای کارشناسی در سطح استان بوده است که بررسیهای کارشناسی در آن مقطع در استان انجام گرفته و مجوز نیز با در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی صادر شده است.
پرونده شماره ه- ع؍0100375 مبنی بر ابطال نامه معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست به شماره 46332؍300؍98 (مورخ 8؍11؍1398- با موضوع طرح بن- بروجن)، در جلسه مورخ 17؍7؍1401 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضا به شرح ذیل اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
نظر به اینکه اولاً موضوع مورد شکایت، مختص شخص واحد نبوده و عموم افرادی که در محدوده طرح عمرانی مبحوثعنه میباشند، از آن متاثر میگردند، بنابراین مطابق رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری، عام الشمول محسوب گردیده و رسیدگی به مصوبه مذکور، در صلاحیت هیات عمومی میباشد.
ثانیاً با توجه به اینکه تاریخ شروع بررسیهای فنی اجرای طرح عمرانی، سال 1388 و در دوره حاکمیت قانون برنامه چهارم توسعه جمهوری اسلامی ایران (مصوب 11؍6؍1383) میباشد و ماده 71 قانون مذکور به تنفیذ ماده 105 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (مصوب 17؍1؍1379) پرداخته است که بیان داشته «کلیه طرحها و پروژههای بزرگ تولیدی و خدماتی باید پیش از اجرا و در مرحله انجام مطالعات امکانسنجی و مکانیابی، براساس ضوابط پیشنهادی شورای عالی حفاظت محیط زیست و مصوب هیات وزیران مورد ارزیابی زیست محیطی قرار گیرد»، علیهذا با عنایت به رعایت شرایط مقرر در ماده مذکور، مقرره مورد شکایت، مغایر قوانین نمیباشد.
بنا به مراتب فوق نامه معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست به شماره 46332؍300؍98 (مورخ 8؍11؍1398- با موضوع طرح بن- بروجن)، بنا بر آرای اکثریت اعضای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست، مغایر قوانین نبوده و قابل ابطال تشخیص نمیگردد. این رای به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
حمیدرضا شریعتفر
رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری