ماده واحده موافقت بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پاکستان راجع بسرویس های حمل و نقل هوایی بازرگانی مابین قلمرو دو دولت وماوراء آنها که در تاریخ 28 اردیبهشت سال 1336 هجری شمسی مطابق با 18 ماه مه سال 1957 مسیحی در تهران امضا شده است و مشتمل بر یک مقدمه و هفده ماده و یک برنامه پرواز پیوست است تصویب میشود و به دولت اجازه مبادله آن را میدهد.
قانون فوق که مشتمل بر ماده واحده و متن موافقتنامه ضمیمه است پس از تصویب مجلس سنا در جلسه پنجشنبه بیست و هفتم آبان ماه یکهزار وسیصد و سی و هشت به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
نایب رئیس مجلس شورای. تربتی
قانون بالا در جلسه 1337.11.4 به تصویب مجلس سنا رسیده است
موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پاکستان راجع بسرویسهای حمل و نقل هوایی بازرگانی مابین قلمرو دو دولت و ماوراء آنها
مقدمه
نظر به اینکه اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران و حضرت رئیس جمهور پاکستان که در این موافقت نامه طرفین معظمین متعاهدین نامیده میشودامضاءکنندگان قرارداد بینالمللی هوایی کشوری که در هفتم دسامبر 1944 برای امضا در شیکاگو حاضر شده بود میباشند. و نظر به اینکه طرفین معظمین متعاهدین متساویاً مایل هستند که موافقتنامهای برای تاسیس و به کار انداختن سرویس هوایی بازرگانی مابین قلمرو دو دولت و ماوراء آنها منعقد نمایند لذا نمایندگان تامالاختیار خود را به شرح زیر تعیین نمودند
اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران
جناب آقای دکتر علیقلی اردلان وزیر امور خارجه
حضرت رئیس جمهور پاکستان جناب آقای نوابزاده آقا محمدرضا سفیر کبیر پاکستان
نمایندگان مزبور پس از ارائه و مبادله اختیارنامههای کامل خود که صحیح و معتبر بود نسبت به مواد زیر موافقت نمودند:
ماده 1 (اصلاحی 1349/07/27)- در این موافقتنامه مقصود از بعضی عبارت مستعمله به شرحی است که در زیر ذکر شده مگر آنکه از مفهوم عبارت خلاف آن مستفاد شود.
الف - مقصود از مقامات هواپیمایی در مورد ایران اداره کل هواپیمایی کشوری و هر شخص یا هیئتی است که متصدی وظایف فعلی آن اداره کل یا وظایف مشابه گردد و در مورد پاکستان مدیر کل هواپیمایی کشوری در پاکستان و هر شخص یا هیئتی است که متصدی وظایف فعلی آن مدیر کل یا وظایف مشابه گردد.
ب - مقصود از قرارداد بینالمللی هواپیمایی کشوری است که در تاریخ 7 دسامبر 1944 برای امضا در شیکاگو حاضر شده بود.
ج - مقصود از قلمرو- سرویس حمل و نقل هوایی - سرویس حمل و نقل هوایی بینالمللی موسسه هواپیمایی و فرود آمدن به منظور غیر از حمل ونقل همانست که در مواد 2 و 96 قرارداد تصریح گردیده.
د - برنامه پرواز ضمیمه این موافقتنامه به منزله جزئی از اینموافقتنامه تلقی میگردد و در کلیه مواردیکه باینموافقتنامه اشاره میشود شامل برنامه پرواز نیز خواهد شد مگر اینکه خلاف آن صریحاً ذکر شده باشد.
ه- - مقصود از عبارت «ظرفیت» در مورد یک هواپیما - گنجایش هواپیما است در تمام یا قسمتی از مسیر و مقصود از ظرفیت در مورد «یک سرویسمورد موافقت» در تمام یا قسمتی از مسیر گنجایش هواپیمایی است که در سرویس مزبور مورد استفاده قرار میگیرد - ضرب در تعداد دفعات رفت و آمدآن هواپیما در زمان معین.
ماده 2 - با رعایت مقررات اینموافقتنامه هر یک از طرفین معظمتین متعاهدین بموسسه یا موسسات هواپیمایی که از طرف متعاهد دیگر تعیین شده برای به کار انداختن سرویسهای مورد موافقت حق پرواز ترانزیتی از فراز قلمرو خود همچنین حق فرود آمدن در آن قلمرو در نقاط مذکور در برنامه پرواز پیوست را به منظور غیر از حمل و نقل و یا به منظور پیاده یا سوار کردن محمولات بینالمللی مسافر - بار و پست اعطاء مینماید.
ماده 3 - الف - هر یک از طرفین معظمین متعاهدین به منظور بهرهبرداری طبق اینموافقتنامه در خطوط مذکوره در برنامه پرواز پیوست یک یا چند موسسه هواپیمایی خود را کتباً بطرف معظم متعاهد دیگر معرفی مینماید.
ب - طرف متعاهد دیگر به مجرد دریافت آن معرفینامه با رعایت مقررات ماده 4 این موافقتنامه بلاتاخیر به موسسه یا موسسات معرفی شدهاجازه مقتضی بهرهبرداری را اعطاء خواهد نمود.
ج - در صورت لزوم موسسه یا موسسات معینه باید مقامات صلاحیتدار هواپیمایی طرفیکه حقوق نامبرده را اعطاء مینماید قانع کند که قابلیت انجامشرایطی را که طبق قوانین و مقررات آن طرف برای عملیات موسسات هواپیمایی بازرگانی مقرر است دارا میباشد هر موسسه هواپیمایی که بدین ترتیب تعیین و اجازه بهرهبرداری تحصیل نمود هر موقعیکه بخواهد میتواند در سرویسهای مورد موافقت شروع به بهرهبرداری نماید.
د - بهرهبرداری از سرویسهای مزبور در مناطق جنگ یا مناطقی که تحت اشغال نظامی بوده و یا تحت تاثیر آن واقع شده میباشد باید با موافقت مقامات صلاحیتدار نظامی باشد.
ماده 4 - هر یک از طرفین معظمین متعاهدین حق خواهند داشت از اعطاء حقوق اعطایی در ماده 2 این موافقت نامه به یک موسسه یا موسساتهواپیمایی طرف متعاهد دیگر.خودداری یا آن حقوق را معلق یا نقض نموده و یا استفاده از آن را مقید به شرایطی که لازم داند بنماید در هر مورد که آنطرف قانع نشده باشد که مالکیت و تسلط موثر در آن موسسه یا موسسات در دست طرف معظم متعاهد دیگر یا اتباع آن طرف میباشد یا در موردی که موسسه یا موسسات مزبور از اجراء قوانین و مقررات آن طرف سابقالذکر خودداری نمایند و اینعمل به نظر طرف مزبور استنکاف از انجام تعهدات مندرجه در اینموافقتنامه تلقی گردد یک چنین اقدامی فقط پس از مشورت بین طرفین معمول خواهد شد
ماده 5 - هیچ یک از مقررات این موافقت نامه نباید چنین تعبیر شود که حقوق انحصاری و استثنائی بطرف معظم متعاهد دیگر یا موسسه یا موسساتهواپیمایی آن طرف اعطاء نموده و یا نسبت به موسسات هواپیمایی هر کشور دیگری استثناء به تبعیض به عمل آمده است.
ماده 6 - مفاد اینموافقتنامه بموسسه هواپیمایی یکی از طرفین معظمین متعاهدین حق نمیدهد که در قلمرو طرف معظم متعاهد دیگر از یک نقطه بنقطه دیگر آن مسافر یا بار یا محمولات پستی با دریافت کرایه یا حقالزحمه برای حمل قبول نماید و مفاد مزبور نباید باینمنظور تعبیر گردد.
ماده 7 - الف - موسسات هواپیمایی که به وسیله طرفین معظمین متعاهدین معین شدهاند فرصت مناسب و متساوی خواهند داشت سرویسهای موردموافقت را در خطوط هوایی مشخصه بین قلمرو طرفین و ماوراء آنها به کار اندازند.
ب - موسسات هواپیمایی معینه هر یک از طرفین معظمین متعاهدین باید در موقع به کار انداختن سرویسهای مورد موافقت منافع موسسه یا موسساتهواپیمایی طرف معظم متعاهد دیگر را ملحوظ دارند. تا اثر نامطلوبی در جریان امور و سرویسهائیکه طرف اخیرالذکر در تمام یا قسمتی از همانخطوط دائر نموده حاصل نشود.
ماده 8 (اصلاحی 1349/07/27)-
الف - هدف اصلی سرویسهائی که طبق مواد 2 و 3 دائر میشود تامین یک ظرفیت کافی با ضریب بارگیری عادلانهایست که متناسب باشد با احتیاجات کنونی و احتیاجاتی که به طور معقول برای آتیه از نظر حمل و نقل مسافر و بار و پست بین سرزمینهای طرفین متعاهدین که موسسات هواپیمایی را تعیین مینمایند پیشبینی میشود.
(ب)- به علاوه موسسات هواپیمایی معینه هر دو طرف متعاهد میتوانند ظرفیتی متناسب با احتیاجات حمل و نقل هوایی بین سرزمینهای دول ثالث به شرح مندرج در جدول منضم به موافقتنامه حاضر و سرزمین طرف متعاهد دیگر فراهم سازند.
(ج) - به منظور اجرای عملی این ماده و برای تغییرات بعدی در ظرفیت موسسات هواپیمایی معینه هر دو طرف متعاهد برای حصول توافق بین خود با یکدیگر مشورت خواهند نمود. توافقی که بدین ترتیب حاصل شود فقط پس از تصویب مقامات هواپیمایی دو طرف متعاهد قابل اجرا خواهد بود.
ماده 9 - الف - تعرفههائیکه از طرف موسسات هواپیمایی معینه برای هر یک از سرویسهای مورد موافقت وضع میشود باید عادلانه بوده و میزان آن با رعایت کلیه عوامل مربوطه از جمله صرفهجوئی در عمل و نفع عادلانه و اختلاف خصوصیات سرویسها (از قبیل میزان سرعت - وسایل راحتیمسافرین) و تعرفههائی که از طرف موسسات هواپیمایی دیگر در هر قسمت از مسیر وضع شده تعیین شوند.
ب) نسبت بهر مسیر تعرفهها باید در صورت امکان بین موسسات هواپیمایی طرفین معظمین متعاهدین پس از مشورت با موسسات هواپیمایی دیگرکه در همان مسیر یا در قسمتی از آن عمل مینمایند تعیین گردد اینگونه موافقتها در تعیین تعرفه در صورت امکان به وسیله دستگاه تعیین نرخ انجمن بینالمللی حمل و نقل هواییی انجام میگیرد اجرای تعرفههائیکه بدین ترتیب مورد موافقت قرار میگیرد موکول به تصویب مقامات هواپیمایی طرفین معظمین متعاهدین خواهد بود.
ج - در صورت بروز اختلاف بین موسسات هواپیمایی مزبور طرفین معظمین متعاهدین سعی خواهند کرد که بین خود موافقت حاصل نمایند و کلیهاقدامات لازمه را معمول خواهند داشت که چنین موافقتی به موقع اجرا درآید. در صورتی که طرفین معظمین متعاهدین نتوانند در این مورد توافق نظر حاصل نمایند برای حل اختلاف طبق ماده 13 رفتار خواهد شد. مادامی که مورداختلاف به وسیله موافقت حل نشده و یا تا موقعیکه تصمیم مقتضی طبق ماده 13 اتخاذ نگردیده است نرخهائیکه قبلاً برقرار شده بقوت خود باقی خواهند بود.
ماده 10) مواد 11 - 13 - 14 - 15 - 24 - 31 - 32 - 33 - 35 قرارداد به صورت فعلی آنها به منزله جزء لایتجزای این موافقتنامه در مورد هر یک از طرفینمعظمین متعاهدین طی مدت اعتبار این موافقتنامه لازم الاجراء خواهد بود مگر این که طرفین معظمین متعاهدین که قرارداد نامبرده را امضا نمودهاند به مواد مذکور اصلاحاتی را که طبق ماده 94 آن قرارداد به موقع اجراء گذارده خواهد شد تصویب نمایند و در این صورت موادیکه باین ترتیب اصلاح شده نسبت بطرفین معظمین متعاهدین لازم الاجراء خواهد بود.
ماده 11) مقامات صلاحیتدار هواپیمایی هر یک از طرفین معظمین متعاهدین در صورت تقاضای مقامات صلاحیتدار هواپیمایی طرف معظم متعاهد دیگر اطلاعات و آماری را که معقولاً مورد لزوم و مربوط میباشد بتعداد ظرفیت سرویسهای مورد موافقت و حمل و نقلهائی که توسط موسساتهواپیمایی معینه خود در سرویسهای هوایی به مقصد نقاطی در قلمرو طرف معظم متعاهد دیگر موافقتنامه یا از نقاطی در قلمرو طرف مزبور یا از راه آن قلمرو انجام شده و همچنین اطلاعات مربوط بمبداء و مقصد حمل و نقلهای مزبور را تهیه و تسلیم خواهند نمود.
ماده 12 (اصلاحی 1349/07/27)- الف - مقامات هواپیمایی هر دو کشور معظم متعاهد برای اطمینان از رعایت مقررات و اجرای شرایط مندرجه در این موافقتنامه با یک روحهمکاری کامل با هم مشورت خواهند نمود.
ب)هر گاه یکی از طرفین معظمین متعاهدین مقتضی بداند که شرایط این موافقتنامه را تغییر دهد میتواند تقاضای مشورت بین مقامات هواپیمایی صلاحیتدار طرفین معظمین متعاهدین را بنماید و این مشورت در ظرف مدت 60 روز از تاریخ تقاضا شروع خواهد شد و هر موقع که مقامات رسمینامبرده با تغییر این موافقتنامه توافق نظر حاصل نمودند تغییر مزبور پس از آنکه به وسیله مبادله یادداشتهائی از مجرای سیاسی تایید گردید به موقع اجرا گذارده خواهد شد.
این تغییر بایستی بلافاصله به اطلاع شورای سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری برسد.
(ج)- تغییرات وارده از طرف هر یک از موسسات هواپیمایی معینه در ترتیب نقاط مورد توافق در جدول ضمیمه موافقتنامه - یا حذف نقطهای در یک پرواز یا در تمام پروازها - در حکم تغییر موافقتنامه تلقی نخواهد شد.
بنابراین موسسه هواپیمایی معینه هر طرف متعاهد میتواند چنین تغییرات یا حذفی را به طور یکجانبه عملی سازد مشروط بر اینکه تغییر یا حذف مربوطه بدون تاخیر بمقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر اطلاع داده شود.
(د) - افزودن نقطه یا نقاط جدید به نقاط مورد توافق در جدول مشروط به مشاوره قبلی و تصویب مقامات هواپیمایی طرفین متعاهد میباشد.
ماده 13) الف - چنانچه نسبت بتفسیر یا اجرای این موافقتنامه اختلافی بین طرفین معظمین متعاهدین روی دهد طرفین در وهله اول کوشش خواهند نمود که آن را به وسیله مذاکره مستقیم بین خود حل و فصل نمایند.
ب) هرگاه به وسیله مذاکره مستقیم رفع اختلاف میسر نگردید.
1) ممکن است طرفین موافقت نمایند که مورد اختلاف جهت اخذ تصمیم به حکمیت هیات یا شخصی یا سازمانی که با توافق نظر طرفین تعیین شدهباشد ارجاع گردد.
2) هر گاه با راجع امر به حکمیت توافق نظر حاصل نشود.
یا پس از موافقت یا ارجاع امر به حکمیت نسبت به ترتیب هیات آن طرفین اتفاق نظر حاصل ننمایند هر یک از طرفین معظمتین متعاهدین میتواند موضوع مورد اختلاف را برای صدور رای بمحکمهای که صلاحیت اخذ تصمیم دارد و ممکناست در سازمان بینالمللی هواپیمایی کشور تاسیس گردد ارجاع و در صورتی که چنین محکمهای وجود نداشته باشد به شورای سازمان مزبور رجوعنمایند.
ج)طرفین معظمین متعاهدین تعهد مینمایند که طبق رایی که به ترتیب مقرر در این ماده صادر خواهد گردید عمل کند.
د) هر گاه و مادامیکه هر یک از طرفین معظمین متعاهدین یا موسسه یا موسسات هواپیمایی معینه آن طبق رایی که به موجب این ماده صادر شود عمل ننمایند طرف متعاهد دیگر میتواند هر گونه حق را که طبق این موافقتنامه و برنامه پرواز آن بطرف متعاهد مستنکف یا بموسسه یا موسساتهواپیمایی مستنکف متعلق بآن اعطاء نموده است محدود یا معلق یا نقض نماید.
ماده 14) در صورتی که یک قرارداد یا موافقتنامه عمومی چندجانبه راجع به حقوق مربوط بحمل و نقل سرویسهای هوایی منظم بینالمللی که هردو طرف معظم متعاهد بدان ملحق شوند به موقع اجرا درآید موافقتنامه فعلی به طوری اصلاح خواهد شد که با مقررات قرارداد یا موافقتنامه مزبور منطبق گردد.
ماده 15) این موافقتنامه یک سال پس از تاریخ وصول ابطال خاتمه موافقتنامه به وسیله یکی از طرفین معظمین متعاهدین خاتمه خواهد یافت مگراینکه اخطار نامبرده قبل از انقضاء مدت یک سال مذکور با موافقت طرفین پس گرفته شود. این اخطار باید در آن واحد به شورای سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری نیز ارسال شود.
طرف متعاهدی که اخطار خاتمه موافقتنامه را دریافت کردهاست بآن پاسخ وصول خواهد داد و در صورت عدم ارسال وصول اخطار مذکور 14 روز پس از تاریخ وصول به شورای سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری بطرف معظم متعاهد دیگر وصول یافته تلقی خواهد شد.
ماده 16) موافقتنامه فعلی و کلیه قراردادهای مربوط به آن در نزد سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری به ثبت خواهد رسید.
ماده 17 - این موافقتنامه طبق مقررات قوانین اساسی هر یک از طرفین معظمین متعاهدین به تصویب خواهد رسید و در تاریخ مبادله اسناد مصوبه کههر چه زودتر در تهران به عمل خواهد آمد به موقع اجرا گذارده خواهد شد.
برای تایید مراتب بالا نمایندگان تام الاختیار امضا کننده زیر که از طرف دول متبوع خود دارای اختیارنامه میباشند این موافقتنامه را امضا و بمهر خود ممهور نمودند.
این موافقتنامه در تاریخ بیست و هشتم اردیبهشت ماه 1336 شمسی هجری در تهران بدو زبان فارسی و انگلیسی که هر دو متن متساویاً معتبرمیباشد در دو نسخه بامضا رسید.
از طرف دولت شاهنشاهی.
از طرف دولت پاکستان.
برنامه پرواز
الف - موسسات هواپیمایی معینه دولت شاهنشاهی ایران حق دارند که سرویسهائی را در هر یک از خطوط معینه زیر در هر دو جهت به کار انداخته وبه منظور پیاده و سوار کردن مسافر و محمولات بینالمللی در نقاط مصرحه در این بند در پاکستان فرود آیند.
1) نقاطی در ایران - قندهار - کراچی - و نقاط ماوراء
2) نقاطی در ایران - کراچی - و نقاط ماوراء.
ب - موسسات هواپیمایی دولت پاکستان حق دارد که سرویسهای هوایی را در هر یک از خطوط معینه زیر در هر دو جهت به کار انداخته و به منظورپیاده و سوار کردن مسافر و محمولات بینالمللی در نقاط مصرحه در این بند در ایران فرود آیند.
1 - نقاطی در پاکستان - قندهار - تهران - و نقاط ماوراء.
2 - نقاطی در پاکستان - زاهدان یا آبادان و نقاط ماوراء.
متن موافقتنامه فوق که مشتمل بر یک مقدمه و هفده ماده و یک برنامه پرواز است ضمیمه قانون مربوط به موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران ودولت پاکستان راجع به سرویس های حمل و نقل هوایی بازرگانی بوده و صحیح است.
نایب رئیس مجلس شورای ملی - عماد تربتی