هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه ع؍0100439 شماره دادنامه: 140109970906000538 تاریخ: 1401/08/14
شاکی: آقای یزدان سالم
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 5 بخشنامه شماره 260؍1401؍1000 مورخ 16؍1؍1401 سازمان تامین اجتماعی
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته ابطال بند 5 بخشنامه شماره 260؍1401؍1000 مورخ 16؍1؍1401 سازمان تامین اجتماعی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بخشنامه شماره 260؍1401؍1000 مورخ 16؍1؍1401 سازمان تامین اجتماعی
5- به هنگام محاسبه حق بیمه آن دسته از بیمه شدگان که در آخرین گزارش بازرسی انجام شده مربوط به قبل از 1؍1؍1401، دستمزد آنان بیش از حداقل دستمزد روزانه (165؍885 ریال) درج گردیده است، چنانچه در سال 1401 کارفرما از ارسال لیست و پرداخت حق بیمه بیمه شدگان مذکور خودداری و یا در لیست های ارسالی ترک کار آن ها را اعلام ننماید، میبایست دستمزد آن ها به شرح بند های (2) و (3) فوق الذکر تعیین و سپس مبنای محاسبه حق بیمه ماه هایی که لیست آن ارسال نشده است قرار گیرد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
شاکی معتقد است از آنجایی که پرداخت حق بیمه کارگر توسط کارفرما در قبال کار انجام شده است لذا صرف عدم اعلام ترک کار کارگر از سوی کارفرما به منزله اشتغال کارگر نبوده و مکلف کردن کارفرما به پرداخت حق بیمه کارگری که اشتغال نداشته و کارفرما ترک کار او را اعلام نکرده وجاهت قانونی نداشته و مخالف با مواد 4 (بند الف)، 36 و 101 قانون تامین اجتماعی بوده و تقاضای ابطال آن را دارد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل حقوقی سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 2949؍1401؍7100 مورخ 18؍5؍1401 به طور خلاصه توضیح داده است که:
پذیرش شکایت شاکی مخالف مواد 4 و 36 و 39 و 40 و 47 قانون تامین اجتماعی مبنی بر تکلیف کارفرما به ارسال لیست کارگران طبق آییننامه طرز تنظیم دستمزد و اختیار تامین اجتماعی به بررسی لیست های ارسالی از کارفرما و اخذ حق بیمه کارگران است.
پرونده شماره ه ع؍0100439 مبنی بر درخواست ابطال «حذف عبارت "در لیست های ارسالی، ترک کار آنها را اعلام ننماید" از بند (5) بخشنامه شماره 260؍1401؍1000 مورخ 16؍01؍1401 سازمان تامین اجتماعی» در جلسه مورخ 06؍06؍1401 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق به شرح ذیل اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی:
اولاً، بر اساس ماده (36) قانون تامین اجتماعی: «کارفرما مسیول پرداخت حق بیمه سهم خود و بیمه شده به سازمان میباشد و مکلف است در موقع پرداخت مزد یا حقوق و مزایا سهم بیمه شده را کسر نموده و سهم خود را بر آن افزوده به سازمان تادیه نماید. در صورتی که کارفرما از کسر حق بیمه سهم بیمه شده خودداری کند شخصاً مسیول پرداخت آن خواهد بود تاخیر کارفرما در پرداخت حق بیمه یا عدم پرداخت آن رافع مسیولیت و تعهدات سازمان در مقابل بیمه شده نخواهد بود.»
ثانیاً، بر اساس ماده (39) قانون مذکور: «کارفرما مکلف است حق بیمه مربوط به هر ماه را حداکثر تا آخرین روز ماه بعد به سازمان بپردازد. همچنین صورت مزد یا حقوق بیمه شدگان را به ترتیبی که در آییننامه طرز تنظیم و ارسال صورت مزد که به تصویب شورای عالی سازمان خواهد رسید به سازمان تسلیم نماید. سازمان حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ دریافت صورت مزد اسناد و مدارک کارفرما را مورد رسیدگی قرار داده و در صورت مشاهده نقص یا اختلاف یا مغایرت به شرح ماده 100 این قانون اقدام و ما به التفاوت را وصول مینماید هرگاه کارفرما از ارایه اسناد و مدارک امتناع کند سازمان ما به التفاوت حق بیمه را راساً تعیین و مطالبه و وصول خواهد کرد.»
ثالثاً، بر اساس ماده (4) آییننامه طرز تنظیم صورت مزد و حقوق و مواقع ارسال آنها به سازمان (مصوب 19؍12؍1354) موضوع ماده 39 قانون تامین اجتماعی: «چنانچه بیمه شده ای بر اثر بیماری نتواند در کارگاه حضور یابد کارفرما مکلف است، ایام بیماری را با ذکر تاریخ در ستون ملاحظات صورت مزد ارسالی تعیین و اعلام دارد و همچنین در صورت ترک کار یا پایان خدمت بیمه شده کارفرما موظف است ظرف یک هفته تاریخ ترک کار یا پایان خدمت بیمه شده را کتباً به سازمان اعلام و هنگام تنظیم و ارسال صورت مزد یا حقوق موضوع را با ذکر تاریخ ترک کار یا پایان خدمت بیمه شده در ستون ملاحظات مقابل ردیف مربوط به آن بیمه شده، قید نماید.»
رابعاً، بر اساس ماده 47 قانون مذکور: «کارفرمایان مکلفند صورت مزد و حقوق و مزایای بیمه شدگان همچنین دفاتر و مدارک لازم را در موقع مراجعه به بازرس به سازمان در اختیار او بگذارند. بازرسان سازمان میتوانند از تمام یا قسمتی از دفاتر و مدارک مذکور رونوشت یا عکس تهیه و برای کسب اطلاعات لازم به هر یک از روسا و کارمندان و کارگران کارگاه و مراجع ذیربط مراجعه نمایند. بازرسان سازمان حق دارند کارگاه های مشمول قانون را مورد بازرسی قرار دهند و دارای همان اختیارات و مسیولیت های مذکور در مواد 52 و 53 قانون کار خواهند بود. نتیجه بازرسی حداکثر ظرف یک ماه از طرف سازمان به کارفرما اعلام خواهد شد.
خامساً، به موجب رای وحدت رویه شماره 1167 و 1168 مورخ 8؍4؍1400 هیات عمومی دیوان عدالت اداری که مقرر نموده است: «... صرف اعلام ترک کار از سوی کارفرما ملاک پایان اشتغال کارگر نیست و مراتب میبایست به تایید سازمان تامین اجتماعی نیز برسد. ..» صرف اعلام ترک کار از سوی کارفرما به منزله پایان اشتغال کارگر نبوده و این امر باید به تایید سازمان تامین اجتماعی برسد.
بنا به مراتب فوق عبارت «یا در لیست های ارسالی ترک کار آن ها را اعلام ننمایند» از بند (5) بخشنامه مورد شکایت که بر اساس آن مقرر شده است: «چنانچه در سال 1401 کارفرما از ارسال لیست و پرداخت حق بیمه بیمه شدگان مذکور خودداری و یا در لیست های ارسالی ترک کار آن ها را اعلام ننمایند، میبایست دستمزد آنها به شرح بندهای (2) و (3) فوق الذکر تعیین و سپس مبنای محاسبه حق بیمه ماه هایی که لیست آن ارسال نشده است، قرار گیرد،» مغایر قانون نبوده و رای به رد شکایت صادر میگردد.
این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است./ت
فتح الله نعمتی
نایب رییس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
دیوان عدالت اداری