شماره پرونده:ه- ع / 0003864شماره دادنامه: 140109970906000305 تاریخ: 11/05/1401
شاکی: آقایان سیدمحراب میرگل درگاهی و یوسف نجف زاده
طرف شکایت: هیات وزیران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 1 مصوبه شماره 34383ت526999 ه- مورخ 4؍12؍1381 وزاری عضو کمیسیون دفاعیسیاسی هیات دولت مبنی بر تبدیل روستای برزک
شاکی دادخواستی به طرفیت هیات وزیران به خواسته ابطال بند 1 مصوبه شماره 34383ت526999 ه- مورخ 4؍12؍1381 وزاری عضو کمیسیون دفاعیسیاسی هیات دولت مبنی بر تبدیل روستای برزک به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
1- روستا برزک مرکز بخش برزک از توابع شهرستان کاشان به شهر تبدیل و به عنوان شهر برزک شناخته شود.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1(مطابق ماده 4 قانون مذکور حداقل جمعیت لازم برای ایجاد و تبدیل شهر 10 هزار نفر میباشد
2)مطابق ماده 4 قانون فوقالذکر برای تبدیل روستا به شهر لازم است شهر ایجادی "از لحاظ بافت ساختمانی، اشتغال و سایر عوامل دارای سیمایی خاص بوده به نوعی که اکثریت ساکنان دائمی آن در مشاغل کسب و تجارت، صنعت، کشاورزی و خدمات و فعالیتهای دارای اشتغال داشته باشد." در ما نحن فیه دقیقاً هیچ یک از این شرایط جز اشتغال به کشاورزی محقق نیست. برزک کاملاً سیمایی روستایی دارد و نوع پوشش و فرهنگ کاملاً روستایی و اشتغال اکثر قریب به اتفاق آنان باغداری و دامداری است. حضور میدانی در آن و سیری در سایتهای منتسب به شهرداری آن کاملاً گویای این مطلب است.
3) تبدیل مناطق بکر طبیعی و کشاورزی به شهرهای فقیر غیر مولد نه تنها موجب تداخلات فرهنگی و بیهویتی آن میشود بلکه موجب نابودی مراکز کشاورزی و اضمحلال مراکز تولید کالاهای اساسی کشور، و بیانگیزگی مردمان روستا جهت اشتغال و کشاورزی و دامداری میشود؛ علاوه بر آن، منتج به آن میگردد که مردم و جوانان با شانه خالی کردن اجباری از کارهای مولد و مفید عملاً به خیل بیکاران کشور بپیوندند چرا که اقتصاد کشور در چنین شرایطی، توانایی ایجاد اشتغال صنعتی یا اداری برای آنها نخواهد داشت؛ ایجاد رقابت جهت تبدیل به شهر شدن و بعد استان شدن بین روستاها و شهرستانهای کشور رواج مییابد و عملاً موجب گسست قومی و ایجاد حق استقلال طلبی میشود.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
1-هرچند که به موجب ماده (4) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری، شهر به محلی اطلاق میشود که علاوه بر ویژگیهای مندرج در این ماده، دارای ده هزار نفر جمعیت باشد. اما به موجب تبصره (5) الحاقی به این ماده (مصوب 1371): «روستاهای مرکز بخش با هر جمعیتی و روستاهای واجد شرایط چنانچه دارای 3500 نفر جمعیت باشند شهر شناخته میشوند.» بنابراین، برخلاف تصور شاکی که تبدیل روستا به شهر را بر اساس متن ماده (4) یاد شده مستلزم وجود حداقل 10000 نفر جمعیت فرض نموده است، قانونگذار در تبصره این ماده، نه تنها تبدیل روستاها با جمعیت 3500 نفر به شهر را تجویز نموده بلکه روستاهای مرکز بخش را با هر جمعیتی قابل شناسایی و به عنوان شهر اعلام نموده است. در نتیجه بند (1) تصویبنامه مورد شکایت که طی آن روستا برزک، مرکز بخش برزک از توابع شهرستان کاشان تبدیل به شهر و به عنوان شهر شناخته شده است، منطبق با حکم تبصره(5) ماده (4) قانون یاد شده بوده و از این جهت ایراد شاکی وارد نیست.
2-ادعاهای مطروحه از سوی شاکی مبنی بر حائز شرایط نبودن روستای برزک برای تبدیل به شهر و آثار و تبعات مترتب بر این تبدیل، صرفنظر از صحت و سقم آن، موثر در مقام نبوده و فاقد اثر قانونی است چرا که به موجب ماده (13) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری: « هرگونه انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد و ادغام و نیز تعیین و تغییر مرکزیت و تغییر نام و نام گذاری واحد تقسیمات کشوری، به جزء استان بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود.» بنابراین و بر اساس این اختیار عام و مطلق در نظر گرفته شده در این ماده برای دولت، تشخیص وجود یا عدم وجود شرایط و ویژگی های مدنظر قانونگذار (که امری موضوعی است) به دولت سپرده شده و در نتیجه مرجع دیگری، صلاحیت احراز این ویژگی ها ندارد.
پرونده شماره ه- ع؍0003864 مبنی بر درخواست ابطال بند (1) مصوبه شماره 34383 ت 26999 ه- مورخ 04؍12؍1381 هیات دولت مبنی بر تبدیل روستای برزک، در جلسه مورخ 02؍05؍1401 هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضای هیات به اتفاق به شرح زیر اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
نظر به اینکه اولاً، اگر چه براساس ماده (4) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 15؍04؍1362 مقرر شده است که شهر حداقل باید دارای ده هزار نفر جمعیت باشد لیکن براساس تبصره (5) الحاقی به این ماده مصوب 04؍12؍1389 پیشبینی شده است: «روستاهای مرکز بخش با هر جمعیتی و روستاهای واجد شرایط چنانچه دارای سه هزار و پانصد نفر جمعیت باشند، شهر شناخته میشوند.»
ثانیاً، مطابق ماده (13) قانون مذکور: «هرگونه انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد و ادغام و نیز تعیین و تغییر مرکزیت و تغییر نام و نامگذاری واحدهای تقسیمات کشوری، به جز استان بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود.»
ثالثاً، براساس ماده (6) آییننامه اجرایی قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 22؍07؍1363: «تشخیص و شناخت شهر براساس ضوابط و معیارهای مندرج در ماده 4 قانون تقسیمات کشوری موکول به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران میباشد.»
بنا به مراتب فوق، بند (1) مصوبه شماره 34383 ت 26999 ه- مورخ 04؍12؍1381 در خصوص تبدیل روستای برزک که به پیشنهاد وزرات کشور به تصویب هیات دولت رسیده است براساس قوانین و مقررات قانونی فوقالذکر وضع شده است، لذا مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات مقام وضع کننده نبوده و رای به رد شکایت صادر میگردد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
حمیدرضا شریعتفر
رئیس هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری