هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه ع؍0101661 شماره دادنامه: 140109970906010950 تاریخ: 1401/12/13
شاکی: آقای نصراله معصومی
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی استان قزوین
موضوع شکایت و خواسته: تقاضای ابطال بخشنامه شماره 110؍1400؍1000 مورخ 14؍1؍1400
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی استان قزوین به خواسته ابطال بخشنامه شماره 110؍1400؍1000 مورخ 14؍1؍1400 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
توجه 2: رانندگان بیمه پرداز مشمول معافیت بخشی از حق بیمه که ظرف مدت 6 ماه پس از انقضای اعتبار کارت هوشمند؍ مجوز فعالیت رانندگی نسبت به تمدید یا تجدید کارت؍ مجوز فعالیت رانندگی خود و تداوم بیمه پردازی با استفاده از معافیت اقدام نمی نمایند، از شمول معافیت مزبور خارج و در صورت مراجعه بعد از مهلت مزبور و درخواست ادامه بیمه پردازی از طریق بیمه اجتماعی رانندگان، می بایستی حق بیمه متعلقه را با نرخ کامل پرداخت نمایند.
10- دستمزد مقطوع:
درآمد ماهانه ای که طبق ماده 35 قانون تامین اجتماعی برای راننده تعیین و مبنای دریافت حق بیمه و ارایه خدمات قانونی قرار میگیرد.
الف- طبق مصوبه شماره 10313؍100 مورخ 3؍4؍1380 شورای عالی تامین اجتماعی و مصوبه شماره 24832؍1100 مورخ 29؍3؍1381 هیات مدیره سازمان و اصلاحات بعدی آن ها، میزان دستمزد مقطوع برای کلیه رانندگان حمل و نقل بار و مسافر بین شهری در سال 1380 معادل 3؍1 برابر و از سال 1381 لغایت اسفند 1396 جهت رانندگان مینی بوس و سواری بین شهری معادل 1؍1 برابر و سایر رانندگان بین شهری معادل 3؍1 حداقل دستمزد تعیین گردیده است.
ب- طبق مصوبه شماره 2974؍96؍1100 مورخ 13؍8؍1396 هیات مدیره سازمان و اصلاحات بعدی آن ضریب دستمزد رانندگان حمل و نقل ار و مسافر بین شهری و درون شهری از تاریخ 1؍1؍1397 به شرح ذیل تعیین و مبنای دریافت حق بیمه و ارایه تعهدات قانونی قرار گرفته است:
- رانندگان بین شهری: وانت بار، سواری، مینی بوس و کامیونت 2؍1 برابر حداقل دستمزد
اتوبوس، کامیون و. .. 5؍1 برابر حداقل دستمزد
- رانندگان درون شهری: اعم از وانت بار، کامیونت، سواری، مینی بوس، اتوبوس و. .. معادل 1؍1 برابر حداقل دستمزد
فصل سوم: محوه شناسایی و پذیرش رانندگان حمل و نقل بار و مسافر
به موجب قانون بیمه اجتماعی رانندگان حمل و نقل بار و مسافر بین شهری مصوب مورخ 28؍2؍1379 مجلس شورای اسلامی و آییننامه اجرایی مربوطه موضوع تصویب نامه شماره 12750؍ت23904ه مورخ 28؍3؍1380 هیات وزیران و قانون اصلاح قانون مزبور مصوب 6؍5؍1387 مجلس شورای اسلامی، کلیه رانندگان وسایط نقلیه حمل و نقل بار و مسافر بین شهری و درون شهری مشمول مقررات عام تامین اجتماعی قرار گرفته و مکلفند حق بیمه مقرر در این قانون را راساً و بر مبنای درآمدی که طبق ماده 35 قانون تامین اجتماعی تعیین میگردد، پرداخت نمایند.
....
13- واحد نامنویسی و حسابهای انفرادی شعب سازمان موظفند پس از ثبت کلیه اطلاعات مورد نیاز در سیستم (از جمله مجوزهای اشتغال به امر رانندگی) و تطبیق مندرجات فرم با اصل مدارک، ضمن احراز هویت، نسبت به انجام کنترل های لازم در خصوص همپوشانی های درون سازمانی (براساس ماتریس همپوشانی های بیمه ای موضوع بخشنامه شماره (4) نامنویسی و حسابهای انفرادی) و تخصیص شماره تامین اجتماعی و یا بروز رسانی رابطه بیمه ای اقدام و متعاقب آن متقاضی را به منظور انجام معاینات پزشکی و تایید سلامت و قابلیت استعداد جسمانی جهت شغل رانندگی به واحد امور بیمه شدگان ارجاع نماید.
توجه: کنترل همپوشانی برون سازمانی (علی الخصوص همپوشانی با صندوق بیمه های اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر موضوع قانون استفساریه مصوب هفتم بهمن ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و شش مجلس شورای اسلامی) و سایر سازمان های پایه بیمه گر، پس از امکان استعلام برخط از پایگاه های ذیربط اجرایی خواهد شد.
14- چنانچه واحد امور بیمه شدگان پس از بررسی های لازم، شرایط معافیت از انجام معاینات پزشکی اولیه متقاضی را مطابق بخشنامه شماره 1965؍99؍1000 مورخ 13؍3؍1399 احراز ننماید، مکلف است فرم شماره 2 پیوست را وفق ضوابط اجرایی مقرر در بخشنامه شماره 13469؍94؍1000 مورخ 22؍12؍1394 حوزه معاونت درمان و فنی و درآمد (وقت) از سیستم دریافت و وی را به منظور انجام معاینات پزشکی و تایید سلامت و قابلیت استعداد جسمانی جهت شغل رانندگی به مرجع معاین معرفی نماید.
15- در صورتی که متقاضی از انجام معاینات پزشکی اولیه معاف یا بر اساس نظریه مرجع مربوطه، دارای قابلیت و استعداد جسمانی جهت شغل رانندگی باشد و سلامت وی تایید گردد. همچنین از کار افتاده کلی نباشد و یا در صورت از کار افتادگی کلی قادر به امر رانندگی باشد واحد امور بیمه شدگان مکلف است راننده درون شهری را به منظور اختصاص کد مربوطه و بیمه پردازی به واحد وصول حق بیمه و متقاضی راننده بین شهری را برای صدور برگ پرداخت علی الحساب سه ماهه به واحد امور مالی شعبه راهنمایی نماید.
توجه 1: بیمه شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بیمه اختیاری که در زمان انعقاد قرارداد مربوطه نسبت به انجام معاینات پزشکی فوق الذکر اقدام نمودهاند با احراز سایر شرایط مقرر در زمره مشمولین بیمه رانندگان درون شهری؍ بین شهری قرار می گیرند و میتوانند بدون انقطاع در پرداخت حق بیمه از طریق بیمه رانندگان نسبت به ادامه بیمه پردازی خود با رعایت نرخ دستمزد مربوطه اقدام نمایند که در این صورت از انجام معاینات پزشکی اولیه معاف خواهند بود.
توجه 2: نحوه انجام معاینات پزشکی رانندگان، همانند معاینات صاحبان حرف و مشاغل آزاد و با هزینه متقاضی خواهد بود.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
شاکی در شرح شکایت بیان داشت در بخشنامه موضوع شکایت شرایط مقرر قانونی رعایت نگردیده است و منجر به تضییع حقوق اینجانب گردیده است و بخشنامه مذکور برخلاف تبصره ماده واحده قانون بیمه اجتماعی رانندگان حمل و نقل بار و مسافر بین شهری و درون شهری مصوب 1379 سازمان تامین اجتماعی مکلف است با دریافت حق بیمه، مزایای مندرج در قانون تامین اجتماعی را طبق قانون مذکور به رانندگان قانون مزبور ارایه نماید و علیرغم تکلیف قانونی در این خصوص استحقاق و درخواست اینجانب از پرداخت آن خودداری نموده است.
شاکی در رفع نواقص خود در تاریخ 3؍8؍1401 ابطال توجه 2 بخشنامه موضوع شکایت را طرف تقاضا نموده است.
شاکی معتقد است بخشنامه موضوع شکایت برخلاف ماده واحده قانون بیمه اجتماعی رانندگان حمل و نقل بار و مسافر بین شهری و درون شهری مصوب 1379 میباشد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل امور حقوقی و قوانین سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 5490؍1401؍7100 مورخ 28؍8؍1401 به طور خلاصه توضیح داده است که:
مطابق تبصره 1 ماده واحده قانون بیمه رانندگان حمل و نقل بار و مسافر بین شهری مصوب 1379 مقرر گردید سازمان تامین اجتماعی مکلف است با دریافت حق بیمه، مزایای مندرج در قانون تامین اجتماعی را طبق قانون مذکور به آنان ارایه نماید و بخشنامه موضوع شکایت مطابق با قانون فوق الاشعار تنظیم گردیده است.
متعاقباً طی لایحه تکمیلی بیان داشت قسمت موضوع شکایت شاکی به موجب بخشنامه شماره 8954؍1401؍1000 مورخ 18؍8؍1401 اصلاح گردیده است.
پرونده کلاسه 0101661 مبنی بر «ابطال قسمت (توجه 2) بخشنامه شماره 110؍1400؍1000 مورخ 14؍1؍1400 سازمان تامین اجتماعی» در جلسه مورخ 02؍11؍1401 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی با حضور نماینده طرف شکایت و پس از استماع دفاعیات مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق به شرح ذیل اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
اولاً، براساس تبصره (1) ماده واحده قانون بیمه اجتماعی رانندگان حملونقل بار و مسافر مصوب 18؍02؍1379: «سازمان تامین اجتماعی مکلف است با دریافت حق بیمه، مزایای مندرج در قانون تامین اجتماعی را طبق قانون مذکور به آنان ارایه دهد.»
ثانیاً، اگرچه به موجب بند (ب) ماده (11) آییننامه اجرایی ماده (7) قانون هدفمندکردن یارانه ها مصوب 31؍01؍1389 «کمک به گسترش پوشش بیمه اجتماعی از طریق پرداخت بخشی از حق بیمه گروه های هدف به تشخیص وزارت رفاه و تامین اجتماعی» از جمله وظایف سازمان هدفمند کردن یارانه ها تعیین شده است لیکن این سازمان به موجب نامه شماره 1021020؍96؍371 مورخ 11؍11؍1396 قطع و انفصال بیمه پردازی را به منزله انفصال و انصراف از برخورداری از مزایای بند (ب) ماده (11) آیین نامه مذکور دانسته است.
بنابهمراتب فوق آن قسمت از بخشنامه شماره 110؍1400؍1000 مورخ 14؍1؍1400 سازمان تامین اجتماعی که براساس آن مقرر شده است: «رانندگان بیمه پرداز مشمول معافیت بخشی از حق بیمه که ظرف مدت 6 ماه پس از انقضای اعتبار کارت هوشمند؍ مجوز فعالیت رانندگی نسبت به تمدید یا تجدید کارت؍ مجوز فعالیت رانندگی خود و تداوم بیمه پردازی با استفاده از معافیت اقدام نمی نمایند، از شمول معافیت مزبور خارج و در صورت مراجعه بعد از مهلت مزبور و درخواست ادامه بیمه پردازی از طریق بیمه اجتماعی رانندگان، می بایستی حق بیمه متعلقه را با نرخ کامل پرداخت نمایند.» مغایر قانون نبوده و رای به رد شکایت صادر میگردد.
این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمدجواد انصاری
رییس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
دیوان عدالت اداری
پرونده شماره ه ع؍0101661 مبنی بر «الزام به پذیرش بیمه اجتماعی رانندگان حمل و نقل تاکسی شهری در خصوص شاکی» در جلسه مورخ 18؍10؍1401 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
نظریه هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی:
براساس ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392، رسیدگی به شکایات و تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آییننامهها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری ها و موسسات عمومی غیردولتی در مواردی که مقررات مذکور به علّت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز یا سوء استفاده از اختیارات یا تخلّف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایفی که موجب تضییع حقوق اشخاص میشود و همچنین صدور آرای وحدت رویه در موارد تعارض آرای شعب و صدور آرای ایجاد رویه در موارد تشابه آرای شعب از صلاحیت ها و وظایف هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. با توجه به اینکه رسیدگی به خواسته الزام به پذیرش بیمه اجتماعی رانندگان حمل و نقل تاکسی شهری در خصوص شاکی از مصادیق صلاحیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شرح مقرر در ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری محسوب نمیشود و موردی است، لذا رسیدگی به آن در صلاحیت هیات تخصصی و هیات عمومی دیوان عدالت اداری نمی باشد.
پرونده در اجرای بند (د) ماده (15) آییننامه اداره جلسات هیات عمومی و هیاتهای تخصصی دیوان عدالت اداری مصوب 1393 جهت اتخاذ تصمیم مقتضی به محضر رییس محترم دیوان عدالت اداری تقدیم میگردد.
محمد جواد انصاری
رییس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
دیوان عدالت اداری