بسمه تعالی
هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: ه- ت/ 0300147 شماره دادنامه سیلور: 140331390001824694 تاریخ: 1403/08/01
شاکی: خانم رویا امیدی، آقایان علیرضا رحیمی و محمد محمدی
طرف شکایت: اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ضوابط حفاظتی و معماری مربوط به آثار ملی فرهنگی، تاریخی مجموعه طاق بستان و آثار پیرامون آن واقع در شهر کرمانشاه ابلاغی تحت نامه شماره 9721/25/2300 مورخ 1397/07/01 رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
-- شاکی دادخواستی به طرفیت اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه به خواسته ابطال ضوابط حفاظتی و معماری مربوط به آثار ملی فرهنگی، تاریخی مجموعه طاق بستان و آثار پیرامون آن واقع در شهر کرمانشاه ابلاغی تحت نامه شماره 9721/25/2300 مورخ 1397/07/01 رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
ضوابط اختصاصی حریم تاق بستان:
1- حداکثر ارتفاع مجاز ساخت و ساز در محدوده حریم که با خط نقطه آبی بر روی نقشه مشخص شده با رعایت سایر ضوابط عمومی حرایم و استعلام و کسب مجوز از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به شرح زیر تعیین میگردد:
الف: حداکثر ارتفاع مجاز ساخت و ساز در پهنه زرد رنگ 5/5 متر تعیین میشود و ساخت و ساز بیش از ارتفاع تعیین شده از کف معبر مجاور ممنوع است. کلیه ساخت و سازها در پهنه زرد رنگ میبایست بر اساس طرح مصوب سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و با کاربری مورد تایید آن سازمان صورت پذیرد.
تبصره: هرگونه ساخت و ساز و دخل و تصرف در محدوده ای که با هاشور قرمز مشخص شده ممنوع است.
ب: حداکثر ارتفاع مجاز ساخت و ساز در پهنه آبی 5/10 متر تعیین میشود و ساخت و ساز بیش از ارتفاع تعیین شده از کف معبر مجاور ممنوع است.
ج: حداکثر ارتفاع مجاز ساخت و ساز در پهنه سبز 5/13 متر تعیین میشود و ساخت و ساز بیش از ارتفاع تعیین شده از کف معبر مجاور ممنوع است.
2- احداث زیر زمین در صورت برخورد با آثار یا لایه های فرهنگی- تاریخی ممنوع است.
3- هرگونه اقدامی که به تشخیص سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری باعث آسیب به بنیان یا منظر اثر گردد اعم از کاشت درخت، نصب تابلوهای تبلیغاتی و عنوان و اسامی واحدهای تجاری، انباشتن زباله و ایجاد کاربری های آلاینده مولد سر و صدای زیاد، ضربه، رطوبت و نظایر آن در محدوده حریم ممنوع است.
4- در صورت برخورد با هرگونه آثار یا لایه های فرهنگی - تاریخی حین انجام هرگونه عملیات، ادامه عملیات ممنوع است.
5- سایر ضوابط مطابق ضوابط و مقررات حفاظتی عمومی حرایم میباشد.
دلایل شاکیان برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مطابق بند 12 ماده 2 قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور مصوب 67 تعیین حریم بناها، محوطه ها، مجموعه ها و تپه های تاریخی ثبت شده و ضوابط حاکم بر معماری داخلی حرایم از وظایف آن سازمان است. ملک اینجانبان تحت پلاک 5595 فرعی از 141 اصلی حومه شهر کرمانشاه واقع در حریم محوطه میراث ملی طاق بستان واقع شده است که سال 1397 ثبت ملی گردیده و هم اکنون میراث فرهنگی اجازه احداث ساختمان با بیش از 5/13 متر ارتفاع را نمی دهد در حالی که ملک دارای فاصله 1440 متر با اثر تاریخی است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
به موجب قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی مصوب 67 و قانون حفظ آثار ملی مصوب 1309، سازمان میراث فرهنگی مرجع انحصاری در امر تشخیص ماهیت تاریخی- فرهنگی و تعیین ضوابط استحفاظی و مرجع اظهارنظر در اجرای طرح های لازم در جهت محدوده های تاریخی است. مطابق بند 12 ماده 3 قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی، این سازمان متولی و مسیول تعیین حریم بناها، مجموعه ها و محوطه های تپه های تاریخی بوده، همچنین طبق بند 11 اساسنامه نیز اظهار نظر در کلیه طرح های عمرانی، جامع و تفصیلی در رابطه با مناطق فرهنگی و تاریخی از وظایف ذاتی وزارتخانه است. ضابطه استحفاظی مجموعه طاق بستان و آثار پیرامونی آن با سابقه تصویب در سال 53 و بازنگری آن در سال 97 با بررسی های تخصصی و فنی صورت پذیرفته و مجموعه طاق بستان در سال 2007در فهرست موقت یونسکو ثبت جهانی گردیده است.
پرونده شماره ه- ت/0300147 مبنی بر ابطال ضوابط حفاظتی و معماری مربوط به آثار ملی فرهنگی، تاریخی مجموعه طاق بستان و آثار پیرامون آن واقع در شهر کرمانشاه ابلاغی تحت نامه شماره 9721/25/2300 مورخ 1397/07/01 رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در جلسه مورخ 1403/07/22 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات به اتفاق آرا به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
با عنایت به اینکه بر اساس بند 12 ماده 3 قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور مصوب 1367، «تعیین حریم بناها، مجموعهها، محوطهها و تپههای تاریخی ثبت شده و ضوابط خاص معماری و طراحی داخل حریم.» از جمله وظایف سازمان میراث فرهنگی کشور دانسته شده است و از سوی شاکی نیز دلیلی مبنی بر مغایرت ضوابط حفاظتی و معماری مربوط به آثار ملی فرهنگی، تاریخی مجموعه طاق بستان و آثار پیرامون آن واقع در شهر کرمانشاه ابلاغی تحت نامه شماره 9721/25/2300 مورخ 1397/07/01 رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با قانون ارایه نگردیده، لذا ضوابط مذکور خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن نبوده و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم گیری های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود.
شهریار قلعه
نایب رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری