بسمه تعالی
هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: ه- ت/ 0200062 شماره دادنامه سیلور: 140231390001165363 تاریخ:08/05/1402
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
طرف شکایت: سازمان امور اراضی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 460353/028/53 مورخ 19/4/1400 مدیر کل دفتر حفظ کاربری اراضی کشاورزی سازمان امور اراضی کشور
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور اراضیبه خواسته ابطال بخشنامه شماره 460353/028/53 مورخ 19/4/1400 مدیر کل دفتر حفظ کاربری اراضی کشاورزی سازمان امور اراضی کشور به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بخشنامه شماره 460353/028/53 مورخ 19/4/1400
مدیریت محترم امور اراضی استان...
نظر به سوالات برخی از مدیریتهای امور اراضی در خصوص بند ل تبصره 8 ماده واحده قانون بودجه سال 1400 ضمن ارسال تصویر نامه شماره 9037/211/3000 مورخ 29/1/1400 دادستان محترم عمومی و انقلاب مرکز استان زنجان و ضمائم پیوست و نامه شماره 612/161/9001 مورخ 14/4/1400 دادستان عمومی و انقلاب شهرستان دماوند عنوان دادستان عمومی و انقلاب تهران به اطلاع می رساند: بر اساس بند مذکور، اجرای ماده 4 قانون مجازات استفاده کنندگان غیر مجاز... در سال 1400 صرفاً در محدوده شهرها و روستاها مجاز اعلام شده است لذا بند (ل) تبصره 8 ماده واحده قانون بودجه سال 1400 به عنوان آخرین اراده قانونگذار ملاک عمل میباشد که بر این اساس واگذاری تاسیسات زیربنایی مانندآب، برق، گاز اعم از دائم یا غیردائم در خارج از محدوده شهرها، شهرک ها و روستاهای دارای طرح هادی مصوب با رعایت ماده 8 الحاقی قانون حفظ کاربری امکانپذیر است. مستدعی است ترتیبی اتخاذ فرمایید تا به منظور آگاه سازی و کاهش مکاتبات، مراتب به دستگاه های ذیربط اعلام گردد. لازم به یادآوری است توسط برخی دستگاهها به (لایحه بودجه) استناد میگردد، در حالی که پس ایراد شورای محترم نگهبان، نهایتاً (قانون بودجه) بدین نحو اصلاح و ابلاغ شده است.
اصغر رفیعی - مدیر کل دفتر حفظ کاربری اراضی کشاورزی
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مدیر کل دفتر حفظ کاربری اراضی کشاورزی در سازمان امور اراضی کشور در بخشنامه شماره 460353/028/53 مورخ 19/4/1400 اینچنین اعلام داشته است: «اجرای ماده 4 قانون مجازات استفاده کنندگان غیر مجاز..... در سال 1400 صرفاً در محدوده شهرها و روستاها مجاز اعلام شده است لذا بند (ل) تبصره 8 ماده واحده قانون بودجه سال 1400 به عنوان آخرین اراده قانون گذار ملاک عمل میباشد که بر این اساس واگذاری تاسیسات زیربنایی مانند آب، برق، گاز اعم از دائم یا غیر دائم در خارج از محدوده شهرها، شهرکها و روستاهای دارای طرح هادی مصوب، با رعایت ماده 8 الحاقی قانون حفظ کاربری امکان پذیر است. این در حالی است که؛
اولاً - در ماده (4) قانون صدرالاشاره اینچنین اعلام شده است: «دستگاههای مسئول موضوع این قانون میتوانند، نسبت به برقراری انشعابهای غیر دائم خدمات عمومی موضوع این قانون مطابق با تعرفه مربوطه، تا تعیین تکلیف قانونی از سوی مراجع ذی صلاح، اقدام نمایند.
تبصره 1- در صورت عدم جلوگیری از ساخت و سازهای غیر مجاز و یا عدم تعیین تکلیف قانونی مستحدثات غیر مجاز طی سه سال از تاریخ ابلاغ این قانون، حسب مورد با دستگاه مسئول در امر ساخت و سازهای غیر مجاز مطابق با ماده (3) قانون حفظ کاربری اراضی و زراعی و باغها مصوب 31/3/1374 و اصلاحات بعدی آن رفتار میشود.
ثانیاً- بند (ل) از تبصره 8 قانون بودجه سال 1400، در خصوص ماده قانونی یاد شده اعلام داشته است: دستگاههای مسئول موضوع این قانون میتوانند در سال 1400 نسبت به برقراری انشعابهای غیردائم خدمات عمومی موضوع این قانون مطابق با تعرفه مربوط در محدوده شهرها و روستاها تا تعیین تکلیف قانونی از سوی مراجع ذی صلاح اقدام نمایند.» که این موضوع در بند (ی) تبصره 15 قانون بودجه سال 1401 نیز تکرار شده است.
به عبارت دیگر، در ماده (4) قانون مجازات استفاده کنندگان غیر مجاز از آب، برق، تلفن، فاضلاب و گاز، اولاً - اعطای انشعابات غیر دائم مشروط به هیچ یک از قوانین و مقررات دیگر نشده است. ثانیاً سقف زمانی نیز برای خاتمه اختیار دستگاههای مسئول جهت اعطای انشعابات غیر دائم قائل نگردیده است. ثالثاً- بند (ل) از تبصره (8) قانون بودجه سال 1400 و بند (ی) تبصره 15 قانون بودجه سال 1401 نیز صرفاً به نحوه محاسبه تعرفه مربوط اشاره داشته و در آن حکمی راجع به تعیین محدوده مکانی شمول ماده (4) قانون مجازات استفاده کنندگان غیر مجاز از آب، برق، تلفن، فاضلاب و گاز قید نشده است.
از این رو، بخشنامه سازمان امور اراضی کشور به شماره 460353/028/53 مورخ 19/4/1400 (به شرح فوق) مغایر با مفاد ماده (4) قانون مجازات استفاده کنندگان غیر مجاز از آب، برق، تلفن، فاضلاب و گاز و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آن در هیات عمومی دیوان عدالت اداری به صورت فوق العاده و خارج از نوبت از تاریخ تصویب مورد تقاضا میباشد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
طرف شکایت با وصف ابلاغ از ارسال پاسخ تا لحظه نگارش گزارش استنکاف نموده است.
پرونده شماره ه- ت/0200062 مبنی بر درخواست ابطال بخشنامه شماره 53/028/460353 مورخ 1400/04/19 مدیر کل دفتر حفظ کاربری اراضی کشاورزی سازمان امور اراضی کشور وزرات جهاد کشاورزی در جلسه مورخ 1402/04/18 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات با اکثریت آرا به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
اولا براساس بند (ل) تبصره 8 قانون بودجه سال 1400 کل کشور مقرر گردیده: «براساس ماده (4) قانون مجازات استفاده کنندگان غیرمجاز از آب، برق و تلفن، فاضلاب و گاز مصوب 1396/03/10 دستگاههای مسئول موضوع این قانون میتوانند، در سال 1400 نسبت به برقراری انشعاب های غیردائم خدمات عمومی موضوع این قانون مطابق با تعرفه مربوط در محدوده شهرها و روستاها، تا تعیین تکلیف قانونی از سوی مراجع ذی صلاح، اقدام نمایند.» این حکم عینا در بند (ی) تبصره 15 قانون بودجه سال 1401 کل کشور نیز تکرار گردیده است.
ثانیا بر اساس ماده 4 قانون مجازات استفاده کنندگان غیرمجاز از آب، برق و تلفن، فاضلاب و گاز مصوب 1396/03/10 مقرر گردیده: «دستگاههای مسئول موضوع این قانون میتوانند، نسبت به برقراری انشعاب های غیردائم خدمات عمومی موضوع این قانون مطابق با تعرفه مربوطه، تا تعیین تکلیف قانونی از سوی مراجع ذی صلاح، اقدام نمایند.»
ثالثا بر اساس ماده 8 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها اصلاحی مصوب 1390 مقرر گردیده: «صدور هرگونه مجوز یا پروانه ساخت و تامین و واگذاری خدمات و تاسیسات زیربنایی مانند آب، برق، گاز و تلفن از سوی دستگاههای ذی ربط در اراضی زراعی و باغها موضوع ماده (1) این قانون توسط وزارتخانه های جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، استانداریها، شهرداریها و سایر مراجع ذی ربط صرفاً پس از تایید کمیسیون موضوع تبصره (1) ماده (1) این قانون مبنی بر ضرورت تغییر کاربری مجاز خواهد بود. متخلف از این ماده برابر مقررات ماده (3) این قانون مجازات خواهد شد.»
بنابه مراتب مذکور و با عنایت به اینکه بر اساس بند (ل) تبصره 8 قانون بودجه سال 1400 کل کشور و بند (ی) تبصره 15 قانون بودجه سال 1401 کل کشور محدوده جغرافیایی اعطای انشعابات غیردائم خدمات عمومی (شهرها و روستاها) تعیین گردیده و محدوده شهرها و روستاهای کشور نیز به موجب طرح های جامع و طرح های هادی تعیین گردیده است و امکان برقراری انشعابات مذکور در خارج از این محدوده به لحاظ قانونی امکان پذیر نمیباشد و جهت برقراری انشعابات آب، برق و تلفن، فاضلاب و گاز در محدوده روستاها رعایت مفاد ماده 8 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها اصلاحی مصوب 1390 نیز ضروری است، لذا بخشنامه شماره 53/028/460353 مورخ 1400/04/19 مدیر کل دفتر حفظ کاربری اراضی کشاورزی سازمان امور اراضی کشور وزرات جهاد کشاورزی منطبق با قوانین و مقررات مذکور صادر گردیده و مغایرتی با مواد قانونی مورد استناد شاکی نداشته و خارج از حدود اختیارات مرجع صدور آن نبوده و قابل ابطال نمیباشند. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم گیری های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود.
سعید کریمی
رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری