تاریخ نظریه: ۱۴۰۱/۱۰/۱۷
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۱/۶۱۳
شماره پرونده: ۱۴۰۱-۱۲۷-۶۱۳ ح

استعلام:

شهرداری‌ها به استناد بند ۱۳۲ قانون بودجه کل کشور در سال ۱۳۹۰ مدعی معافیت از پرداخت هزینه دادرسی بوده و اعلام میدارند در فهرست اعلامی قوانین و احکام منسوخ در حوزه محیط زیست مصوب ۱۳۹۹/۶/۱۹ مجلس شورای اسلامی به بندهای ۱۳۴ و ۱۳۳ قانون صدرالذکر اشاره شده است؛ اما در خصوص بند ۱۳۲ یادشده تصریحی ندارد؛ رأی وحدت رویه شماره ۷۷۱ مورخ ۱۳۹۷/۵/۱۶ هیأت عمومی دیوانعالی کشور که حق نمایندگی نمایندگان حقوقی را بیان داشته است به حکم مقرر در بند ۱۳۲ قانون بودجه کل کشور در سال ۱۳۹۰ استناد شده است که دلیل بر اعتبار این بند است. با عنایت به مراتب یادشده، خواهشمند است اعلام فرمایید آیا شهرداری از پرداخت هزینه دادرسی جزئاً یا کلا معاف است؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:

اولاً، آن دسته از قوانین که صرفاً در برهه زمانی خاص قابلیت اعمال دارند و با پایان یافتن مدت اعتبار، بحث اجرای آن منتفی است، اساساً از عنوان قوانین منسوخ خروج موضوعی دارند و ذکر یا عدم ذکر آنها در فهرست قوانین منسوخ موثر در مقام نیست.
ثانیاً، اصل بر پرداخت هزینههای دادرسی توسط دستگاههای اجرایی است و استثناء از شمول این اصل مستلزم تصریح قانونی است.
ثالثاً، با توجه به تصریح بند (۱۳۶) قانون بودجه سال ۱۳۹۰ کل کشور، «احکام این قانون فقط در سال ۱۳۹۰ قابل اجراست.»؛ بنابراین و با عنایت به رأی‌ شماره ۱۲۵۴ و ۱۲۵۵ مورخ ۱۳۹۴/۱۱/۱۳ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، حکم مقرر در بند (۱۳۲) قانون مذکور، فقط در خصوص دعاوی مربوط به حفظ حقوق بیت‌المال در سال ۱۳۹۰ قابل اعمال بوده است و در سال‌های بعد قابل اجرا نیست.
بنا به مراتب یادشده، در حال حاضر به سبب فقدان نص قانونی مبنی بر معافیت شهرداری‌ها از پرداخت هزینه دادرسی، رسیدگی به دعاوی مطروحه از سوی شهرداری‌ها هرچند در راستای حفظ بیت‌المال مطرح شده باشد، مستلزم پرداخت هزینه‌ دادرسی است./