هیات تخصصی شوراهای اسلامی
شماره پرونده: ه- ع/98/982 شماره دادنامه: 9809970906010753 تاریخ: 30/10/98
شاکی: خانم سمیرا جمشیدی، آقای محمد غلامی به وکالت از شرکت بازرگانی و خدمات همگام خودرو
طرف شکایت: شورای اسلامی شهر تهران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 9220/1898/160 مورخ 25/3/93
شاکی دادخواستی به طرفیت شورای اسلامی شهر تهران به خواسته ابطال مصوبه شماره 9220/1898/160 مورخ 25/3/93 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
شناسه مصوبه: 1898 رده بندی مصوبه: 1/72/93/4
ماده یکم (1):
به منظور صیانت و پاسداری از ارزشهای اسلامی و تاریخی و هویت ملی و انقلابی ساماندهی و ارتقای کیفیت سیما و منظر شهری شهر تهران بهعنوان مرکز نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و همچنین حفظ حقوق شهروندی مردم شریف تهران، شهرداری تهران در راستای مدیریت و نظارت بر واگذاری امتیاز بهرهبرداری از ابزارهای تبلیغاتی منصوب در سطح شهر تهران وفق قوانین و مقررات موضوعه موظف است با همکاری دیگر دستگاههای اجرایی مسئول، نسبت به ایجاد بسترهای لازم برای رشد منطقی صنعت تبلیغات محیطی و همچنین تمهید امکانات و نظام نظارت بر نحوه بهرهبرداری از رسانههای تبلیغات محیطی در محدوده و حریم شهر تهران با رعایت مفاد این مصوبه اقدام نماید.
ماده دوم (2):
در این مصوبه عبارتهای ذیل در معانی مشروح مربوط به کار میروند.
1) تبلیغات فرهنگی: به آن دسته از تبلیغات محیطی که جنبه اطلاعرسانی عمومی، ملی، مذهبی، اجتماعی، سیاسی و ورزشی دارد و کالا و خدمات بازرگانی و تجاری را تبلیغ نمیکند، اطلاق میشود.
2) تبلیغات محیطی: به شیوهای از تبلیغات اطلاق میگردد که با استفاده از ابزارهای تبلیغات محیطی منصوب و یا غیر منصوب از قبیل اکران و پخش تصاویر، نوشتار، اشکال، نمادها و امثالهم در اماکن، محلها و فضاهای عمومی شهر و در معرض دید عموم قرار دادن آنها، اطلاعرسانی و انتقال پیام مشخص به مخاطبان صورت گیرد.
3) رسانه تبلیغات محیطی: به مجموعه ابزارهای تبلیغاتی اعم از تابلوهای شهری (بیلبورد)، تابلوهای صنفی، تابلوهای عرشه و بدنه پلهای هوایی، پرتابلها، استندها، پانلها، آویزهای تبلیغاتی، برزنت، نمایشگرهای شهری، تبلیغات منقوش بر بدنه خودروهای خصوصی و عمومی، تابلوهای نوری (دیجیتالی)، ماکت، بالن، پوستر، برچسب و امثالهم که به منظور اطلاعرسانی، تبلیغ و یا انتقال پیام مشخص در اماکن، محلها و فضاهای عمومی شهری مورد استفاده و بهرهبرداری تبلیغاتی اشخاص حقیقی و حقوقی قرار میگیرد، رسانه تبلیغات محیطی اطلاق میگردد.
4) فضای تبلیغات محیطی شهری: عبارت است از هر نوع مکان و محلی که به هر شکل ممکن شرایط لازم و مناسب را برای استقرار و بهرهبرداری از ابزارهای تبلیغات محیطی داشته باشد، به نحویکه امکان رساندن پیام به مخاطبان با استفاده از رسانه تبلیغات محیطی در آن مکان میسر باشد. این فضاها شامل کلیه فضاهای عمومی شهر، مکانهای تاریخی، کف و حاشیه مسیرهای پیادهرو و سوارهرو، عرشه پلها (سوارهرو و پیادهرو)، بدنه مبلمان شهری، ایستگاههای اتوبوس شهری، مترو و تاکسی، کیوسکهای خدماتی، بدنه بیرونی و درونی وسایط نقلیه عمومی و خصوصی، نما، جداره، بام و محوطه بناهای ساختهشده و یا در حال ساخت اعم از خصوصی یا دولتی، آسمان شهر، فضای سبز، کوهها و امثالهم میباشد.
5) ابزار تبلیغات محیطی: منظور از ابزار تبلیغات محیطی در این مصوبه عبارت از هر نوع وسیله، سازه و یا پیکره اعم از تابلوهای شهری (بیلبورد)، صنفی، استند، پرتابل، پانلهای شیشهای، تابلوهای منصوب بر عرشه و پایه پلهای هوایی (سواره و پیاده)، نمایشگرهای شهری، ماکت، احجام، تابلوهای نوری (دیجیتالی)، آویزهای تبلیغاتی، برزنت، بالن، تبلیغات روی بدنه واگنهای مترو و خودروها، تابلوهای منصوب بر روی مبلمان شهری، پوستر و برچسب میباشد که طبق ضوابط فنی سازمان زیباسازی شهر تهران طراحی و به منظور انتقال پیام مشخصی در معرض دید عموم نصب و مورد بهرهبرداری تبلیغاتی قرار گیرد.
6) کارگزار: به کلیه کانونها و شرکتهای تبلیغاتی اطلاق میشود که دارای پروانه تبلیغات محیطی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوده و حائز رتبه کارگزاری در «طرح رتبهبندی کانونها و شرکتهای تبلیغاتی» سازمان زیباسازی باشد.
7) بهرهبردار: به کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی اطلاق میشود که به منظور معرفی کالا و خدمات خود و یا دیگران با استفاده از ابزارهای تبلیغات محیطی، مجوز لازم از سازمان زیباسازی و یا کارگزار مجاز دریافت مینمایند.
8) آموزش: منظور از آموزش؛ ارتقاء سطح آگاهی شهروندان به حقوق و تکالیف شهروندی، مشارکت در حسن انجام ماموریتهای مدیریت شهری، نشر معارف دینی و ملی با مضامین اخلاق و رفتار شهروندی، ارتقاء سلامت و محیطزیست میباشد.
ماده سوم (3):
بنا بر ضرورت ایجاد هماهنگی و وحدت رویه و تمرکز سیاستگذاری، تصمیمسازی و تصمیمگیری در خصوص مدیریت و نظارت بر واگذاری امتیاز بهرهبرداری از فضای تبلیغات محیطی در شهر تهران با اهداف حفظ زیبایی و نشاط در سیمای شهر، ایجاد زمینههای ارتقاء فرهنگ شهری، توزیع عادلانه امتیازات عمومی و درآمدهای شهرداری از محل واگذاری حق بهرهبرداری از ابزارهای تبلیغات محیطی و در اجرای ماده هشتاد و چهارم (84) قانون شهرداریها، سازمان زیباسازی شهر تهران به نیابت از شهرداری تهران به عنوان متولی اصلی و دستگاه اجرایی مسئول جهت اجرای مفاد این مصوبه تعیین میشود تا به منظور نظارت بر امتیاز بهرهبرداری از فضای تبلیغات محیطی شهر تهران و حفظ حقوق مصرفکنندگان و اعمال سیاستهای حمایت از کالاهای تولید داخل و اصلاح الگوی مصرف محصولات فرهنگی و هنری با رعایت کلیه قوانین و مقررات تبلیغاتی کشور که در مورد واگذاری امتیاز بهرهبرداری از فضاهای تبلیغات محیطی شهر تهران اعم از فضای تبلیغات محیطی مرتبط با ابزارهای تبلیغاتی در مالکیت شهرداری تهران و یا خارج از آن در چارچوب ضوابط و مقررات موضوعه، مفاد این مصوبه و آییننامه مالی و معاملاتی سازمان زیباسازی شهر تهران به اشخاص حقیقی و حقوقی واجد صلاحیت اعم از کارگزار و یا بهرهبردار در قبال اخذ سهم درآمد سازمان اقدام نماید.
تبصره یکم (1):
کلیه مناطق، واحدها، سازمانها و شرکتهای وابسته به شهرداری تهران و همچنین سایر دستگاههای اجرایی اعم از دولتی و عمومی موظفند از تاریخ ابلاغ این مصوبه کلیه فعالیتهای تبلیغاتی و همچنین رسانههای محیطی و شهری در اختیار خود را وفق مفاد این مصوبه و با اخذ مجوز از سازمان زیباسازی شهرداری تهران و در چارچوب آییننامهها و دستورالعملهای اجرایی مربوطه هماهنگ نمایند.
تبصره دوم (2):
هرگونه اقدام در واگذاری فضاهای تبلیغاتی که خارج از ابزارهای تبلیغات محیطی در مالکیت شهرداری تهران (سازمان زیباسازی) میباشد، میبایست بعد از تهیه، تدوین و ارائه طرح نحوه جانمایی با رعایت طرح ساماندهی ابزار تبلیغات محیطی در شهر تهران که به تایید شورای سازمان زیباسازی خواهد رسید، صورت پذیرد. واگذاری بهرهبرداری مشروط بر این خواهد بود که هیچگونه حقوقی اعم از کسب و پیشه و مالکیت معنوی و سایر حقوق مربوط را برای اشخاص حقیقی و حقوقی (اعم از کارگزار و بهرهبردار) طرف قرارداد ایجاد ننماید. بدیهی است موضوع مذکور میبایست در قرارداد فیمابین سازمان زیباسازی و ذینفعان قید شود.
ماده چهارم (4):
سازمان زیباسازی شهر تهران موظف است ضمن تمهید شرایط و زمینه برای رقابت آزاد و سالم و قانونمند بین کانونها و شرکتهای تبلیغاتی مجاز و واجد صلاحیت در زمینه تبلیغات محیطی و توزیع عادلانه بهرهبرداری تبلیغاتی بین آنان با رعایت قوانین و مقررات و آییننامههای معاملاتی سازمان و پس از تعیین تعرفه پایه مزایده سالانه ابزارهای تبلیغاتی و اخذ تاییدیه هیات مدیره سازمان، نسبت به واگذاری بهرهبرداری از ابزارهای تبلیغاتی در مالکیت شهرداری تهران (سازمان زیباسازی) با اعلان در جراید کثیرالانتشار و برگزاری مزایده عمومی بین شرکتها و کانونهای تبلیغاتی واجد شرایط برای مدت معین اقدام نماید.
تبصره یکم (1):
واگذاری بهرهبرداری از ابزارهای تبلیغات محیطی موضوع این مصوبه به آن دسته از کارگزاران صورت میگیرد که حائز حداقل رتبه سه (3) نظام رتبهبندی کارگزاران سازمان زیباسازی در سال برگزاری مزایده عمومی باشند.
تبصره دوم (2):
مجوز واگذاری بهرهبرداری از ابزارهای تبلیغات محیطی به کارگزاران واجد شرایط در امر تبلیغات محیطی در قالب قرارداد و حداکثر به مدت یک سال شمسی خواهد بود و در صورت انجام کلیه تعهدات از سوی کارگزار، قرارداد فیمابین تا یک سال دیگر (حداکثر مدت قرارداد دو سال) با لحاظ مقررات مصوب شورای اسلامی شهر تهران و ضوابط اعلامی از سوی سازمان قابل تمدید خواهد بود.
تبصره سوم (3):
واگذاری بهرهبرداری از ابزارهای تبلیغات محیطی به شهرداریهای مناطق، سازمانها، شرکتها و موسسات تابعه و وابسته به شهرداری جز در موارد تبلیغات فرهنگی و آموزش شهروندی ممنوع میباشد.
ماده پنجم (5):
به منظور انجام فعالیتهای فرهنگی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی با تاکید بر حسن اجرای مصوبه شورای فرهنگ عمومی در این خصوص، شهرداری تهران (سازمان زیباسازی) موظف است در جهت حمایت و فراهم نمودن بسترهای لازم برای تبلیغ کالا و خدمات داخلی ضمن فرهنگسازی و ترغیب و تشویق استفاده از کالاها و خدمات داخلی و اصلاح الگوی مصرف توسط شهروندان با همکاری سایر دستگاههای اجرایی ذیربط به شرح ذیل اقدام نماید.
تبصره یکم (1):
شهرداری تهران (سازمان زیباسازی) موظف است تا سقف بیست درصد (20%) ظرفیت ابزارهای تبلیغات محیطی سطح شهر تهران را با تخفیف چهل درصد (40%) تعرفه پایهی مزایده سال، جهت تابلوهای منصوب ابزارهای تبلیغاتی را با اولویت معرفی کالاها و خدمات داخلی منظور نموده و برابر قوانین و مقررات موضوعه به صورت مستقیم و یا کارگزاری به صاحبان کالا و ارائهدهندگان خدمات داخلی واگذار نماید.
تبصره دوم (2):
مراتب داخلی بودن تولیدات کالاها و خدمات میباید به تایید و گواهی مراجع ذیربط قانونی رسیده باشد و صاحبان کالاها و خدمات داخلی بر اساس تاییدیههای مزبور از تسهیلات پیشبینیشده در این مصوبه برخوردار شوند. تبلیغ کالا و خدماتی که با سرمایهگذاری مشترک ایرانی و خارجی تولید و ارائه میشود و کالاها و خدماتی که مشابه داخلی ندارند تابع مفاد مصوبه شورای فرهنگ عمومی میباشد.
تبصره سوم (3):
تعیین تا پانزده درصد (15%) از ظرفیت ابزارهای تبلیغات محیطی شهر تهران به امر اطلاعرسانی، آموزش و ارائه پیامهای فرهنگی، اجتماعی و عامالمنفعه و اختصاص بیست درصد (20%) از سهم مذکور به امر ترویج کارآفرینی و اشتغال و استفاده از تولیدات و خدمات داخلی با جنبه فرهنگی برگزیده و برتر از طریق هماهنگی با مراجع ذیربط.
ماده ششم (6):
به منظور اعمال نظارت بر حسن اجرای مفاد این مصوبه و رعایت کلیه قوانین و مقررات موضوعه به ویژه قوانین و مقررات تبلیغاتی کشور و انجام هماهنگیهای لازم با سایر دستگاههای اجرایی ذیربط، شهرداری تهران (سازمان زیباسازی) نسبت به تشکیل ستاد نظارت و هماهنگی محتوای تبلیغات محیطی شهر تهران متشکل از اعضای ذیل اقدام مینماید:
الف) یک نفر از اعضای شورای اسلامی شهر تهران به انتخاب شورا
ب) مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران
ج) مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران
تبصره : کلیه کارگزاران تبلیغاتی طرف قرارداد سازمان زیباسازی موظفند مجوز اکران و نصب آگهیهای تبلیغاتی خود را از اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران دریافت نموده و به منظور اجرای آن بر روی ابزارهای تبلیغاتی به سازمان ارائه نمایند.
ماده هفتم (7):
شهرداری تهران (سازمان زیباسازی) موظف است با شناسایی شاخصهای کمی و کیفی موثر، توان، مهارت، تخصص، منابع مالی و سایر قابلیتهای مرتبط در امر تبلیغات، در خردادماه هر سال نسبت به تهیه و تدوین سیستم رتبهبندی کارگزاران واجد شرایط به عنوان کارگزار اقدام نموده و نتیجه حاصله را به تایید ستاد نظارت و هماهنگی محتوای تبلیغات محیطی شهر تهران برساند.
ماده هشتم (8):
از تاریخ ابلاغ این مصوبه مصوبات گذشته شورای اسلامی شهر تهران شامل: مصوبه ساماندهی تبلیغات محیطی و شهری در تهران ابلاغی به شماره 160/527/5127 مورخ 19/3/83 و اصلاحیههای بعدی آن ابلاغی به شمارههای 160/565/11271 مورخ 8/6/83 و 160/769/14654 مورخ 9/7/85 و 160/1123/9252 مورخ 4/6/87 و همچنین مصوبه «چگونگی حمایت از تولیدکنندگان و ارائهدهندگان خدمات داخلی برای استفاده از ابزارهای تبلیغات محیطی شهر تهران» ابلاغی به شماره 160/1704/17465 مورخ 27/8/91 و تبصره ششم مصوبه شماره 160/1844/24750 ابلاغی به تاریخ 19/11/92 ملغی میگردد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شورای اسلامی شهر تهران به موجب مصوبه مورد شکایت اقدام به وضع عوارض برای تابلوهای معرف محل کسب واحدهای صنفی نمایندگی ها و فروشگاه های ارائه دهنده خدمات نموده در حالی که اولاً مصوبه مورد شکایت مغایر با ماده 77 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی و انتخاب شهرداران مصوب 1375 میباشد چرا که تابلوهای صنفی در فضای عمومی قرار نگرفته و به املاک مشخصی الصاق شده و واجد جنبه تبلیغاتی نمیباشند.
ثانیاً به موجب بند 26 ماده 80 قانون فوق الذکر شورای اسلامی صلاحیت تصویب نرخ خدمات ارائه شده توسط شهرداری را دارد. در حالی که شهرداری در خصوص تابلوهای بر روی سر درب ورودی ساختمان و دیوار حیاط خدماتی ارائه نمی دهد تا مستحق دریافت عوارض باشد.
لذا با عنایت به مراتب مذکور ابطال مصوبه مورد شکایت مورد استدعاست.
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر تهران به موجب لایحه شماره 13772/160 مورخ 16/5/1398 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- مصوبه مورد شکایت در راستای بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی و انتخاب شهرداران و تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده اقدام شده است.
2- به موجب مواد 5-14 آییننامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض مصوب 7/7/87 هیات وزیران مرجع تعیین نحوه وضع و وصول عوارض در مورد شهرها شوراهای اسلامی شهرها هستند که در جهت نیل به سمت خود کفایی شهرداری و نهایتاً تامین بخشی از هزینه های خدماتی و عمرانی مورد نیاز شهر میباشد.
هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضاء تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره به اتفاق آراء اعضاء حاضر به شرح ذیل مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات تخصصی
طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود از جمله وظایف و مسئولیت های شورای اسلامی شهرهاست و در تبصره یک ماده «50» قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387، وضع عوارض محلی جدید رعایت مقررات مربوطه تجویز شده است و همچنین طبق بند 9 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و اصلاحیه های بعدی تصویب آییننامه های پیشنهادی شهرداری پس از رسیدگی به آنها با رعایت دستورالعمل های وزارت کشور و همچنین تصویب مقررات لازم به پیشنهاد شهرداری جهت نوشتن هر نوع مطلب و یا الصاق هر نوع نوشته و آگهی و تابلو بر روی دیوارهای شهر با رعایت مقررات موضوعه و انتشار آن برای اطلاع عموم بر اساس بند 25 ماده مذکور از جمله وظایف و مسئولیتهای شورای اسلامی شهرهاست و طبق رای شماره 1324 الی 1326 مورخ 26/6/1398 و رای شماره هیات عمومی دیوان عدالت اداری وضع عوارض برای تابلوهای تبلیغاتی و مازاد بر معرف در مصوبات شوراهای اسلامی مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص نگردیده است بنابراین مصوبه شماره 9220/1898/160 مورخ 25/3/93 شورای اسلامی شهر تهران تحت عنوان لایحه ساماندهی تبلیغات محیطی در شهر تهران مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر میشود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
جواد جباری - رئیس هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری