هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
شماره پرونده: ه- ع /97/362 شماره دادنامه: 9709970906010435 تاریخ: 25/12/97
شاکی: 1- خانم پورانداخت سعادتی 2- آقای سارنگ یونسی
طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (اداره کل آزمایشگاه مرجع سلامت)
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 1561-د-307 مورخ 11/11/96 اداره کل آزمایشگاه مرجع سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مورد ارائه اطلاعات فرد آزمایش دهنده
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه شماره 1561-د-307 مورخ 11/11/96 اداره کل آزمایشگاه مرجع سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مورد ارائه اطلاعات فرد آزمایش دهنده را خواستار گردیده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است: بخشنامه معترض عنه واحدهای آزمایشگاهی را مکلف کرده تا نتیجه کامل آزمایشگاه های غربالگری را با ذکر مشخصات کامل آزمایش شونده (شامل مشخصات سجلی، نام پزشک و نتیجه کامل آزمایش) را به نشانی http: //screen.in ارسال نمایند. با توجه به اینکه نشانی اعلام شده یک صفحه شخصی است و علی الظاهر هیچ ارتباطی با وزارت خانه فوق ندارد، لذا بنا به دلایل ذیل مفاد بخشنامه قابل اعتناء نمیباشد. 1- به موجب ماده 4 منشور حقوقی بیماران که طی شماره 387956-10/8/88 از طریق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی صادر شد، تاکید دارد فقط بیمار و گروه درمانی و افراد مجاز از طرف بیمار و افرادی که به حکم قانون مجاز تلقی میشوند، میتوانند به اطلاعات بیماران دسترسی داشته باشند. 2- ماده 4 آییننامه انتظامی سازمان نظام پزشکی (مصوب 5/9/73 هیات وزیران) تصریح می کند که شاغلان حرفه های پزشکی موظفند اسرار بیمار و نوع بیماری او را مگر در موارد تصریح شده در قانون حفظ نمایند. 3- در ضمانت اجرای قانونی نسبت به حرف پزشکی، ماده 648 قانون مجازات اسلامی اشعار میدارد که: اطباء، جراحان، ماماها، دارو فروشان و کلیه کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه خود محرم اسرار میشوند، هرگاه در غیر از موارد قانونی اسرار مردم را افشاء کنند به سه ماه و یک روز تا یک سال حبس و... محکوم میشوند. علی هذا با عنایت به موارد فوق، ابطال بخشنامه مورد شکایت به دلیل مغایرت با مستندات فوق مورد استدعاست.
متن مقرره مورد شکایت: «معاون محترم درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی...
موضوع: اعلام شروع ثبت نتایج آزمایش های برنامه ساماندهی غربالگری سندرم داون در دانشگاه های منتخب
سلام علیکم،
احتراماً در راستای اجرای «برنامه کشوری ساماندهی غربالگری سندرم داون» به استحضار می رساند: ثبت نتایج انجام آزمایش های غربالگری برنامه فوق از تاریخ 15/11/96 در آزمایشگاه های منتخب آن دانشگاه به صورت رسمی آغاز میگردد. لذا خواهشمند است ضمن اعلام تاریخ فوق به آزمایشگاه های منتخب تحت پوشش آن دانشگاه، دستور هماهنگی لازم جهت ثبت روزانه نتایج آزمایش های غربالگری در فرم مربوطه واقع در وب سایت مرتبط با برنامه غربالگری به آدرس: http:// screening.ir صادر فرمایید.
همچنین در صورت وجود هرگونه سوال یا ابهام میتوانند با کارشناسان آزمایشگاه رفرانس این اداره کل (سرکار خانم ها سحابی و امینی) با شماره داخلی 147 تماس حاصل نمایند.»
خلاصه مدافعات طرف شکایت: 1- با وجود ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن در تاریخ 20/3/1397 پاسخی از سوی طرف شکایت واصل نشده است. 2- در پاسخ به شکایت مذکور سرپرست دفتر حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، طی لایحه ای به شماره 977/107- 10/6/97 اظهار داشته است: 1- نامه معترض عنه، صرفاً یک نامه خبری بوده و واجد حکم و قاعده خاصی نمیباشد و قابلیت ابطال در هیات عمومی دیوان عدالت اداری را ندارد. 2- وفق ماده 3 قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت موظف است ارزش های اسلامی را در کلیه امور پزشکی و بهداشتی و درمانی کشور تحکیم و تثبیت نماید و برابر ماده 8 همان قانون، کلیه موسسات و واحدهای بهداشتی و درمانی و پزشکی کشور که از طریق بخش خصوصی و غیر دولتی در امر بهداشت و درمان فعالیت دارند، از تاریخ تصویب این قانون باید تحت نظارت و کنترل و برنامه ریزی این وزارتخانه قرار گیرند. 3- مطابق بند (1) ماده (1) قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تدوین و ارائه سیاست ها، تعیین خط مشی ها و برنامه ریزی برای فعالیت های مربوط به خدمات بهداشتی، درمانی، دارویی و... بر عهده وزارت متبوع میباشد. همچنین برابر بند 2 ماده مزبور وزارت بهداشت موظف به تامین بهداشت عمومی و ارتقاء سطح آن از طریق اجرای برنامه های بهداشتی خصوصاً بهداشت مادارن و کودکان است. 4- وفق بند 11 ماده مذکور تعیین و اعلام استانداردهای مربوط به خدمات بهداشتی، درمانی، بهزیستی و دارویی و همچنین برابر بند 16 ماده مورد اشاره نیز تعیین ضوابط مربوط به ارزیابی، نظارت و کنترل بر برنامه ها و خدمات واحدها و موسسات آموزشی و پژوهشی، بهداشتی، درمانی و بهزیستی بر اساس استاندارد های مربوطه بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. 5- بند 2-2 سیاست های کلی مقام معظم رهبری در امر سلامت، روزآمد نمودن برنامه های بهداشتی را مورد حکم قرار می دهد. در بند 2-6 سیاست های مذکور نیز به ضرورت اصلاح و تکمیل نظام های پایش، نظارت و ارزیابی برای صیانت قانونمند از حقوق مردم و بیماران و اجرای صحیح سیاست های کلی اشاره شده است. همچنین بند 5 سیاست های ابلاغی صراحتاً ساماندهی تقاضا و ممانعت از تقاضای القائی و اجازه تجویز صرفاً بر اساس نظام سطح بندی و راهنماهای بالینی، طرح ژنریک و نظام دارویی ملی کشور و سیاست گذاری و نظارت کارآمد بر تولید، مصرف و واردات دارو، واکسن، محصولات زیستی و تجهیزات پزشکی با هدف حمایت از تولید داخلی و توسعه صادرات را اعلام نموده است. ضمن اینکه بند 7 سیاست مذکور صراحتاً تولیت نظام سلامت شامل سیاست گذاری های اجرایی، برنامه ریزی های راهبردی، ارزشیابی و نظارت را بر عهده وزارت قرار داده است. 6- وفق بند (و) ماده 38 قانون برنامه پنجم توسعه، وزارت بهداشت مجاز است بدون تحمیل بار مالی جدید، نظارت بر موسسات ارائه دهنده خدمات سلامت را بر اساس استانداردهای اعتبار بخشی مصوب، به موسسات موضوع بخش غیردولتی واگذار نماید. 7-طرح ساماندهی غربالگری سندرم داون، به عنوان یک طرح کشوری، بر اساس مصوبه یکصد و هفتاد و سومین جلسه مورخ 11/3/94 شورای عالی اداری برای مدت 6 ماه (تا آماده شدن زیر ساخت های لازم برای اجرای کامل برنامه توسط وزارت) به مرکز تحقیقات نسل امید واگذار و به طور رسمی از تاریخ 15/11/96 آغاز و تا 15/5/97 ادامه داشته است. 8- در نامه معترض عنه، اساساً به ورد مشخصات شناسنامه ای بیمار اشاره ای نشده است و برابر صفحه اصلی و فرم ورود اطلاعات در سایت مذکور، اولاً: آزمایشگاه ها برای شرکت در این برنامه مختارند. ثانیاً: بنا به تشخیص مسئول فنی مشخصات شناسنامه ای بیمار یا کد پذیرش بیمار وارد میشود و ثالثاً: بنا به تفاهم نامه موجود و بندهای 6 و 7 نامه شماره: 2622/307د مورخ 22/12/95، مرکز تحقیقات نسل امید به صیانت از اطلاعات و حفظ محرمانگی اطلاعات متعهد شده است. با توجه به مراتب فوق رد شکایت مطروحه مورد تقاضا میباشد.
نظریه تهیه کننده گزارش: اولاً: عقیده به دعوت نماینده دارم تا بررسی شود که آیا اجازه غربالگری مبنای قانونی دارد، غربالگری چه فرآیندی است و قرارداد با مرکز نسل امید چه میباشد. ثانیاً: در خصوص عدم موافقت هیات با دعوت نماینده عقیده مندم چون مستنبط از رویه عملی در مورد نامه مورد شکایت به عنوان یک مقرره به آن عمل میشود و از طرفی متضمن انعکاس بیماری و نقض جسمانی افراد به سایت مرکز تحقیقات نسل امید و نیز سایت شخصی مدیر آن مرکز است با ماده 648 قانون مجازات اسلامی از حیث افشاء سر حرفه ای مغایرت دارد. تهیه کننده گزارش: ذبیح اله واحدی
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت مطروحه مبنی بر درخواست ابطال بخشنامه شماره 1561/307 د مورخ 11/11/96 مدیر کل آزمایشگاه مرجع سلامت که طی آن به دانشگاه اعلام گردیده در راستای «اجرای برنامه های ساماندهی غربالگری سندروم داون» ثبت نتایج انجام آزمایشگاههای غربالگری از 15/11/96 در آزمایشگاههای منتخب آغاز و جهت ثبت روزانه نتایج در وب سایت: http: // screening.ir ثبت شود از این جهت که متضمن افشاء اطلاعات و اسرار مراجعه کنندگان و مغایر با ماده 4 منشور حقوقی بیماران و ماده 4 آییننامه انتظامی سازمان نظام پزشکی و ماده 648 قانون مجازات اسلامی است. با توجه به اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه مطابق مفاد لایحه دفاعیه طرف شکایت و ضمائم آن و نیز مندرجات سایت فوق الذکر انعکاس مشخصات مراجعه کنندگان، اقدام در خصوص ثبت نتایج در سایت مرقوم موکول و مشروط به کسب رضایت آنان گردیده و با این اوصاف مغایرتی با مقررات استنادی شاکی ندارد لذا رای به رد شکایت شاکی صادر و اعلام میگردد. این رای ظرف مهلت بیست روز پس از صدور از سوی رئیس دیوان عدالت اداری یا ده تن از قضات قابل اعتراض میباشند.
ذبیح اله واحدیرئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری