هیات تخصصی اداری و امور عمومی
شماره پرونده: ه- ع/ 96/ 1351 دادنامه: 9709970906010241 تاریخ: 30/7/97
شاکی: آقای کیوان خواجه رشیدان
طرف شکایت: سازمان وظیفه عمومی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره ذیل قسمت (الف) بند 30 بخش 8 فهرست بیماریها، نقص عضوها و عدم رشدهای موضوع تبصره ماده 2 آییننامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی مصوب سال 1393 هیات وزیران
متن مقرره مورد شکایت: تبصره قسمت (الف) بند 30 بخش 8 فهرست بیماریها، نقص عضوها و عدم رشدهای موضوع تبصره ماده 2 آییننامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی (بیان موارد مشمول معافیت پزشکی):
« بخش 8 - بیماری های استخوان: بند 30 - صافی کامل کف یک یا هر دو پا:
الف - در انواع سخت به همراه دفورمیتی مچ پا مانند (Hill valgus): معافیت دائم
تبصره: برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر: معاف از خدمات رزمی »
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکی به موجب دادخواستی تقاضای ابطال بخشی از آییننامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولان خدمت وظیفه را نموده و در تبیین خواسته خود چنین عنوان کرده که به تشخیص شورای عالی پزشکی، به دلیل مشکل صافی کف پا، انحراف و پرانتزی بودن هر دو پا، معاف از خدمت شناخته شده است ؛ ولی پس از طی مراحل اداری و مراجعه برای دریافت کارت پایان خدمت به ایشان اعلام میشود که به علت داشتن مدرک تحصیلی لیسانس، مشمول تبصره فوق الذکر بوده و امکان دریافت کارت معافیت دائم از خدمت وظیفه را ندارند و تنها معاف از رزم هستند.
دلایل شاکی برای ابطال بدین شرح است: 1- مطابق ماده 21 آییننامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولان خدمت وظیفه، نظر شورای عالی پزشکی مبتنی بر تشخیص عدم توان انجام خدمت سربازی لازم الاجرا است. 2- مطابق ماده 27 آییننامه فوق الذکر و خصوصاً تبصره 2 این ماده، اگر فردی قادر به ادامه خدمت نباشد، بنا به نظر شورای نیرو ترخیص میگردد. لذا فردی که بیمار است و حتی قادر به راه رفتن نیست، میبایست معاف گردد و این موضوع هیچ ارتباطی به مدرک تحصیلی ندارد. 3- مطابق ماده 40 قانون خدمت وظیفه عمومی، به مشمولانی که به علت ابتلا به بیماری موقتاً قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نباشند، برای مدتی که شورای پزشکی تعیین مینماید و در هر حال متجاوز از یک سال نخواهد بود معافیت موقت پزشکی داده خواهد شد و در سال دوم در صورت ادامه بیماری به همان نحو اقدام و چنانچه در سال سوم نیز قادر به انجام خدمت نباشد، به طور دائم از خدمت دوره ضرورت معاف خواهد شد. فلذا مصوبه مورد شکایت مغایر با ماده قانونی فوق الذکر میباشد. ضمناً سازمان وظیفه عمومی اختیار صدور چنین مصوبه ای را ندارد ؛ چرا که این امر نوعی قانون گذاری محسوب میشود و این امر خارج از حدود اختیارات این سازمان است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: سازمان وظیفه عمومی به موجب لوایح مورخ 24/8/96 و 8/2/97، هر دو به شماره 1311/10/60/1/32، دفاعیات خود را به شرح ذیل ارائه داده است: 1- درخواست اخذ معافیت پزشکی توسط شاکی در شورای پزشکی وظیفه عمومی مورد بررسی قرار گرفت و به موجب رای اعضای شورا، مستند به تبصره قسمت (الف) بند 30 بخش 8 آییننامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی، نامبرده معاف از رزم تشخیص داده شد. نسبت به این رای اعتراض به عمل آمد و شورای عالی پزشکی در رسیدگی به این اعتراض، معافیت پزشکی را منتفی دانسته و رای شورای پزشکی را تایید کردند. لذا ادعای ایشان مبنی بر تشخیص شورای عالی پزشکی در خصوص معافیت دائم صحت ندارد. 2- مطابق ماده 43 قانون خدمت وظیفه عمومی، نظر شورای عالی پزشکی قطعی و لازم الاجرا است. همچنین به موجب دادنامه شماره 61 مورخ 23/3/1377 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، امکان اظهار نظر قضایی در زمینه اعتبار ماهوی نظرات کمیسیون های پزشکی در باب بیماری، به علت فنی و تخصصی بودن آن وجود ندارد. 3- به موجب مفاد تبصره یک ماده 39 قانون خدمت وظیفه عمومی، نحوه طبقه بندی مشمولین و طرز معاینه و ضوابط معافیت پزشکی آنها بر اساس مقطع تحصیلی مشمولین، توسط آییننامه مصوب هیات وزیران تعیین میشود. فلذا در همین راستا آییننامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی به تصویب رسیده و طرز معاینه و ضوابط معافیت پزشکی مشمولان بر اساس مدارک تحصیلی مشخص شده است. با عنایت به این توضیحات، رد شکایت شاکی مورد تقاضا میباشد.
پرونده در جلسه مورخ 15/7/1397 هیات تخصصی اداری و امور عمومی مطرح گردید و پس از استماع گزارش عضو محترم هیات موضوع مورد بحث و بررسی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق مفاد نامه های مورد شکایت را قابل ابطال ندانستند، بنابراین به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 25/3/1392 به شرح زیر مبادرت به صدور رای میشود.
رای هیات تخصصی
با توجه به اینکه تبصره یک ماده 39 قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب سال 1393 که مقرر داشته است: « نحوه طبقه بندی مشمولین و طرز معاینه و ضوابط معافیت پزشکی آنها بر اساس مقاطع تحصیلی به موجب آییننامه معاینه و معافیت پزشکی مشمولین خدمت وظیفه عمومی است که وزارت دفاع با کسب نظر از وزارتخانه های کشور و بهداشت ظرف حداکثر 6 ماه تهیه می کند و پس از تایید ستاد کل به تصویب هیات وزیران میرسد». بر همین اساس، هیات وزیران در تاریخ 24/3/1393 آییننامه « معاینه و معافیت پزشکی مشمولان نظام وظیفه عمومی » را تصویب کرده است و در ماده 2 آییننامه مذکور مشمولان نظام وظیفه از نظر توان و سلامت جسمی و روانی به چهار دسته طبقه بندی شده اند و در تبصره ذیل آن نیز تصریح شده است به اینکه مشمولان حسب بیماری و میزان تحصیلاتشان بر اساس فهرست پیوست آییننامه در دسته تعیین شده قرار می گیرند و در بخش 8 این فهرست که اختصاص به بیماری های استخوانی دارد در بند 30 صافی کامل کف پا یا هر دو پا را برای دارندگان مدارک کارشناسی و بالاتر معاف از خدمات رزمی دانسته است، فلذا از آنجایی که مقنن تعیین ضوابط معافیت پزشکی را بر اساس مقاطع تحصیلی پیش بینی نموده و هیات وزیران نیز در راستای این تکلیف قانونی اقدام به وضع آییننامه کرده است، بنابراین مقرره مورد شکایت مغایرتی با قانون نداشته و ادعای شاکی مبنی بر خروج مرجع وضع آییننامه از حدود اختیارات قانونی صحیح نمیباشد. ضمن آنکه مفاد ماده 40 قانون خدمت وظیفه عمومی که مورد استناد شاکی قرار گرفته ناظر به بند 3 ماده 39 قانون مذکور و تعیین تکلیف مشمولینی میباشد که موقتاً قادر به انجام خدمت وظیفه نیستند. فلذا نسبت به مقرره مورد شکایت خروج موضوعی دارد. علیهذا با عنایت به مراتب فوق، مقرره مورد شکایت قابل ابطال تشخیص داده نمی شود و رای به رد شکایت صادر میگردد. این رای مستند به بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ظرف بیست روز پس از صدور، از سوی ده تن از قضات یا رئیس محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض میباشد.
سید کاظم موسویرئیس هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری