تاریخ نظریه: 1405/05/05
شماره نظریه: 7/1405/58
شماره پرونده: 1405-3/1-58ح
استعلام:
در اجراییهای که بر اساس رای موسسه داوری صادر شده است، قرارداد مبنای رای داوری به موجب دادنامه قطعی دادگاه تجدیدنظر ابطال شده است؛ آیا در چنین فرضی میتوان رای داور را که حکم بطلان آن تاکنون صادر نشده است، اجرا کرد و یا آنکه رای داور غیر قابل اجرا است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، پس از صدور رای داور به استناد قرارداد بین طرفین، به نظر میرسد دعوای بطلان قرارداد مبنای رای داوری قابلیت پذیرش ندارد؛ زیرا ادعای بطلان معامله در زمره دفاع خوانده در دعوای الزام به انجام تعهدات قرارداد بوده است و پس از رسیدگی و صدور رای داور به استناد قرارداد، پذیرش دعوا بر بطلان (قرارداد)، معارض رای قطعی داوری است.
ثانیاً، در فرض سوال که برخلاف مراتب پیشگفته پس از صدور رای داور، حکم قطعی بر ابطال قرارداد رجوع به داوری صادر شده است، چنانچه دادگاه احراز کند به جهت ابطال قرارداد رجوع به داوری، رای داور نیز باطل و غیر قابل اجرا میباشد، باید وفق بند 7 ماده 489 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، به نحو مستند و مستدل ضمن عدول از تصمیم قبلی خود مبنی بر صدور اجراییه، رای داور را غیر قابل اجرا اعلام نماید. تشخیص مصداق و انطباق با محتویات پرونده بر عهده مرجع قضایی رسیدگیکننده است.
شایسته ذکر است، در تمامی مواردی که دادگاه در اجرای ماده 489 قانون یادشده رای بر بطلان و غیر قابل اجرا بودن رای داوری صادر میکند، با توجه به اینکه دارای همان آثار حکم به ابطال رای داور است و از آنجا که وفق رای وحدت رویه شماره 836 مورخ 1402/6/28 هیات عمومی دیوان عالی کشور این رای غیر مالی است، مانند دیگر آرای غیر مالی قابل تجدیدنظر است.