مطالبه مهریه در دادگاه پس از صدور اجراییه ثبتی

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/05
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در صورتی که زوجه بدایتا از طربق اجرای ثبت اقدام به وصول مهریه نموده و حسب اعلام اداره ثبت، عملیات اجرایی (ولو به غلط) به اتمام رسیده باشد، مطالبه مجدد مهریه، از طریق مراجع قضایی وجهه قانونی ندارد؛ بلکه در صورتی که وی مدعی اشتباه در محسابه مهریه باشد می‌بایست ابتدا درخواست ابطال یا اصلاح اجراییه را مطرح کند و در صورت ابطال آن، مهریه را از دادگاه مطالبه کند.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه بیست و سوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/05 - 12 : 34 قاضی: موسی جعفری قاضی: یعقوب انصاری

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 91/07/12 خانم م. ه.ر. با وکالت آقای م.الف. ع.ن.ش. دادخواستی به طرفیت خانم ط. ر. به خواسته 1 - صدور حکم به محکومیت خوانده به پرداخت سیصد سکه تمام بهار آزادی مقوم به 51/000/000 ریال با احتساب کلیه خسارات قانونی، 2 - صدور قرار تامین خواسته تقدیم دادگستری تهران نموده و وکیل خواهان توضیح داده است موکله در تاریخ 77/08/26 به موجب سند نکاحیه پیوست به عقد دائم زوجیت مرحوم ف. ر. درآمده است مطابق سند نکاحیه تعداد سیصد سکه تمام بهار آزادی به عنوان صداق تعیین گردیده است لذا توجها به اینکه مهریه مزبور در زمان حیات مرحوم ر. پرداخت نشده است و وارث حین الفوت مشارالیه نیز مطابق گواهی حصر وراثت پیوست، موکله به همراه خانم ط. ر. می‌باشد مستندا به مواد 1082 قانون مدنی و 232 و 226 قانون امور حسبی، 198 و 519 قانون آ.د.م و ماده 108 قانون اخیر، صدور حکم مبنی بر پرداخت موضوع خواسته به موکله با احتساب کلیه خسارات قانونی ضمن صدور قرار تامین خواسته دارم. رسیدگی به شعبه --- دادگاه عمومی (ویژه خانواده) تهران ارجاع می‌گردد. آقایان ح. ف. و کورش نجاتی فرد وکلای دادگستری به عنوان وکیل خوانده انتخاب و معرفی می‌شوند. در جلسه مورخ 91/09/18 دادگاه که با حضور وکلای طرفین تشکیل می‌گردد وکیل خواهان اظهار می‌دارد خواسته به شرح دادخواست تقدیمی است تقاضای صدور رای دارم. وکیل خوانده آقای ح. ف. اظهار می دارد. ادعای وکیل خواهان را قبول ندارم زیرا خواهان قبلا از طریق اداره اجرای اسناد رسمی ثبت طی پرونده اجرایی کلاسه --- - 5810 مهریه خود را به میزان سیصد سکه بهار آزادی مطالبه و کل مبلغ درخواستی به ارزش زمان فوت همسر خواهان به حساب اداره ثبت واریز گردیده است از آنجائی که طبق قوانین جاری یک طلب را دو بار نمی توان مطالبه نمود درخواست مختومه شدن پرونده را دارم. وکیل خواهان در پاسخ اظهارات وکیل خوانده بیان می دارد، میزان مهریه موکله 300 سکه بوده و مستندات اشاره شده دلیل پرداخت سکه های فوق نمی‌باشد و در خصوص پرونده اجرای ثبت معروض می‌دارد موکله در سال 89 از طریق اجرای ثبت مبادرت به مطالبه مهر خویش نمود لیکن با توجه به رویه اساسا اشتباه اجرای ثبت به مقوم نمودن خواسته موکله و اینکه اداره مزبور در تقویم مهریه زمان فوت زوج را ملاک قرار داده بود این در حالی است که مهر تعیین شده در سند نکاح به صراحت 300 عدد سکه می‌باشد و به فرض قانونی بودن تقویم نیز باید زمان اجرا و تحویل معیار قرار می گرفت نه زمان فوت آقای ر. بنابراین چون تقویم سکه به کلی مخالف قانون و موازین شرعی بوده از پیگیری پرونده اجرایی اعلام انصراف نمودند بدیهی است با توجه به اینکه مهریه مزبور تاکنون پرداخت نشده است و مراجعه موکله به اجرای ثبت نیز مانع طرح دعوی و تظلّم خواهی از دادگاه نمی‌باشد صدور حکم به شرح خواسته مورد استدعا است. دادگاه از اداره ثبت استعلام می کند چنانچه خانم م. ه.ر. اقدام به اخذ مهریه از طریق اجرای ثبت نموده اعلام شود توسط ورثه چه مبلغی و چه تاریخی بابت چند سکه پرداخت گردیده است و چنانچه توسط وکیل زوجه اعلام انصراف گردیده چه تاریخی بوده و مبلغی دریافت نموده است یا خیر، اوراق حکایت از پاسخ استعلام از ناحیه اداره ثبت ندارد لیکن به شرح برگهای 44 و 45 پرونده مرقومه ای از اداره پنجم اداره اسناد رسمی تهران خطاب به وکیل زوجه چنین اعلام گردید، در خصوص تقاضای شما راجع به پرونده اجرایی کلاسه --- - 5810 خواسته تقویم مجدد سکه اشعار می‌دارد با توجه به اینکه مدیون مرحوم شده و مبنای محاسبه سکه روز قبل از فوت می‌باشد که این امر در هنگام تشکیل پرونده لحاظ شده لذا امکان تغییر محاسبه وجود نداشته و طلب موکل شما کماکان 867/000/000 ریال می‌باشد مراتب جهت اطلاع ابلاغ گردید و در مرقومه دیگر مرجع مذکور خطاب به وکیل نامبرده چنین آمده... با عنایت به اینکه طلب بستانکار پرونده کلاسه --- - 5 - 5810 و 1904 تقویم ریالی گردیده و این اداره قبلا طلب مزبور را وصول نموده و در حساب سپرده اجرایی می‌باشد لذا تا تحویل وجه امکان مختومه نمودن پرونده میسور نمی‌باشد. بالاخره دادگاه مجددا در تاریخ 91/12/16 با حضور وکلای طرفین موضوع را بررسی می کند بار دیگر اظهارات آنان را استماع می‌نماید که اجمالا تکرار مطالب قبلی می‌باشد و نهایتا ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 91/12/16 خلاصتا با این استدلال که وکیل زوجه طبق دادخواست تقدیمی خواستار مهریه موکله خویش شده و اعلام داشته پرونده اجرایی اسناد رسمی را مسترد داشته و مهریه ای دریافت نکرده است و با رد مدافعات وکلای خوانده مبنی بر اینکه وجه واریزی توسط شخص ثالث در اداره ثبت بابت مهریه بوده در حالی که مهریه زوجه سکه است و توسط مدیون پرداخت نشده و قیمت سکه زمان فوت زوج محاسبه شده نه زمان پرداخت دین، دعوی خواهان را صحیح دانسته و به استناد مواد 1078 و 1082 قانون مدنی و مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به محکومیت خوانده به پرداخت سیصد عدد سکه تمام بهار آزادی و هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل در حق خواهان صادر می کند. خانم ط. ر. با وکالت آقای ح. ف. از رای صادره تجدیدنظرخواهی می‌نماید وکیل تجدیدنظرخواه در لایحه اعتراضیه اعلام می‌دارد اولا دعوی خواهان در اجرای ثبت مسترد نگردیده زیرا معادل ارزش ریالی سکه ها به صندوق اجرای ثبت تودیع شده و عملیات اجرایی خاتمه یافته و دعوی در این مرحله قابل استرداد نمی‌باشد ثانیا واریز معادل درخواست شده مهریه بر اساس مواد 39 و 146 آیین‌نامه قانون اجرایی ثبت اسناد رسمی توسط بازداشت کننده دوم آپارتمان مدیون انجام یافته و با تودیع کل مبلغ مورد درخواست طلب کار، طبق قوانین اجرایی ثبت سند نکاحیه فسخ و پرونده امر صورت مختومه را پیدا نموده است و آپارتمان موصوف (ملک مدیون) در قبال مبالغ تودیع شده به صندوق ثبت و طلب بازداشت کننده دوم در حال انجام مزایده و فروش می‌باشد. ثالثا طبق قوانین جاری یک طلب را دو بار نمی توان مطالبه نمود و دادخواست مطروحه محمل قانونی ندارد. و نهایتا هم درخواست نقض رای صادره را می‌نماید. رسیدگی در مرحله تجدیدنظر به شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان تهران محول می‌گردد و این دادگاه پس از پاره ای اقدامات از جمله ظاهرا استعلام مجدد از اداره ثبت ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره --- - 92/05/29 با این استدلال که خواهان بدوی از طریق دایره اجرای اسناد رسمی اقدام به مطالبه مهریه خود نموده و اقدامات اجرایی نیز حکایت از تقویم سکه به نرخ روز و تودیع آن به دایره اجرای اسناد رسمی ثبت دارد و بستانکار اقدامی برای وصول آن نداشته و این موضوع برابر استعلام به عمل آمده و پاسخ شماره 1392049015004438 مورخ 92/05/06 از اداره پنجم اجرای اسناد رسمی تهران تایید گردیده است... و درخواست مجدد مبنی بر دریافت عین سکه ها از طریق محکمه توجیه ندارد، رای تجدیدنظرخواسته را موافق موازین قانونی ندانسته و با قبول تجدیدنظرخواهی تجدیدنظرخواه، رای تجدیدنظرخواسته را نقض و حکم به رد دعوی خواهان اولیه صادر می کند. پس از طی این مراحل خانم م. ه.ر. با تقدیم نامه به محضر ریاست معظم قوه قضائیه درخواست اعمال ماده 18 اصلاحی می‌نماید و پرونده جهت بررسی به معاونت قضایی قوه قضائیه ارجاع می‌شود و معاون محترم قضایی قوه قضائیه پس از بررسی اوراق پرونده چنین اظهارنظر می نمایند که خانم هاشمی از طریق اجرای ثبت مطالبه مهریه تعداد سیصد سکه را نموده است نه قیمت آن را و با عنایت به اینکه مهریه عین سکه ها بوده تقویم آن به قیمت زمان وفات شوهرش خلاف موازین و موجب تضییع حقوق وی شده است و چون طلب داین وجه رایج نبوده و مطالبه او هم عین سکه ها بوده اقدام ثبت به تبدیل وجه نقد آنهم قیمت زمان وفات همسر متقاضی اقدام خودسرانه و خلاف موازین بوده است و لذا وقتی خواسته داین را اجراء نکرده است وکیل داین از ثبت تقاضای مختومه نمودن پرونده را نموده است و به لحاظ اینکه پرونده اجراء نشده بود می‌بایست با تقاضای داین مختومه می شد که ثبت اینگونه اقدام نکرده است ولی خواهان با تقدیم دادخواست مهریه خود همان سیصد سکه بهار آزادی مطالبه نموده و دادگاه بدوی به نفع او مبادرت به صدور رای نموده و لیکن دادگاه تجدیدنظر با اشتباه به اینکه در اجرای ثبت قیمت سکه ها به نرخ روز مطالبه به نفع متقاضی اجرا، وجه به دایره اجرا تودیع گردیده، دعوی خواهان را رد نموده است در حالی که اجراییه قیمت سکه با در نظر گرفتن قیمت زمان وفات همسر متقاضی بوده نه زمان مطالبه و قیمت روز و با این وصف وقوع اشتباه در رای دادگاه تجدیدنظر را محرز عنوان و از محضر ریاست محترم قوه قضائیه پیشنهاد اعمال ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 را می‌نماید که ریاست معظم قوه قضائیه برابر نظریه مورّخ 94/11/20 در راستای ماده مرقوم با تجویز اعاده دادرسی موافقت و پرونده جهت رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع می‌گردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای انصاری رئیس شعبه و دقت در اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد:

رای شعبه

با توجه به محتویات پرونده محاکماتی و مداقه در اوراق آن اولا با عنایت به نظریه ریاست معظم قوه قضائیه در تجویز اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره --- - 92/05/29 صادره از شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان تهران و با التفات به مفاد ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری راجع به تکلیف قانونی در نقض رای مورد تقاضای اعاده دادرسی پس از تجویز اعاده دادرسی، دادنامه موصوف نقض می‌گردد. ثانیا به نظر می‌رسد ایراد معنونه به نحوی که در نظریه معاونت محترم قضایی قوه قضائیه آمده و فوقا منعکس گردیده است وارد نباشد زیرا هر چند استحقاق زوجه خانم م. ه.ر. به اصل سکه های مندرج در عقدنامه و یا قیمت روز آن محرز و مسلم باشد لیکن از آنجائی که وی ابتداء از طریق اداره اجرای اسناد رسمی ثبت جهت وصول مهریه خود اقدام نموده است و حسب اعلام اداره ثبت عملیات اجرایی (ولو به غلط) به اتمام رسیده و خاتمه یافته است، مطالبه مجدد مهریه (قبل از تعیین تکلیف عملیات اجرایی ثبت) از طریق مراجع قضایی وجهه قانونی ندارد بلکه ابتداء باید به ترتیب مقرر در قوانین موضوعه از جمله قانون اصلاح بعضی از مواد قانون ثبت و قانون دفاتر رسمی مصوب سال 1322 نسبت به اصلاح یا ابطال اجراییه اقامه دعوی کرده و در صورت صدور حکم به ابطال اجراییه به مطالبه مهریه از طریق محاکم قضایی مبادرت نماید، بنابراین و به لحاظ اینکه دعوی به صورت قانونی و صحیح طرح نگردیده است و طبق ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قابل پذیرش نمی‌باشد، قرار رد دعوی مشارالیها یعنی خانم م. ه.ر. به کیفیت مطروحه صادر می‌گردد و چون قرار صادره از قرارهای نهایی قاطع دعوی محسوب نمی شود خواهان می‌تواند به شرح فوق و به نحو صحیح قانونی طرح نماید./ب

شعبه بیست وسوم دیوان عالی کشور یعقوب انصاری (رئیس) موسی جعفری(مستشار)