تاریخ دادنامه قطعی: 1394/10/07
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: 1 - آنچه مانع استحقاق زوجه نسبت به نصف مهریه در زمان طلاق میشود، عدم نزدیکی طرفین است؛ اما شرط نزدیکی، ازاله بکارت نیست. بنابراین در صورت برقراری رابطه جنسی بدون ازاله بکارت نیز زوجه مستحق کل مهریه است. 2 - در صورت اختلاف طرفین در نزدیکی یا عدم آن، زندگی مشترک زوجین برای مدتی قابل توجه ( 7 سال) ظهور بر وقوع نزدیکی دارد و چنین ظهوری بر اصل عدم مواقعه مقدم است.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/10/07
خلاصه جریان پرونده
حسب محتویات پرونده آقای علی رشیدی به وکالت از آقای س. ب. دادخواستی به طرفیت خانم ط. س. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش به دادگاههای عمومی شهرستان سمنان تقدیم که به شعبه دوّم ارجاع گردیده خواهان در دادخواست تقدیمی اعلام داشته«...حال بنا بر اظهارات موکل نظر به سوء معاشرت و رفتار خوانده محترمه و عدم توافق اخلاقی در استمرار زندگی مشترک و عدم امکان ادامه زندگی تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق خوانده(صدور گواهی عدم امکان سازش برای اجرای طلاق و ثبت رسمی آن) را دارم.»; طرفین برای وقت تعیین شده احضار که در جلسه مورخه 92/4/5 وکیل خواهان حاضر لیکن خوانده علیرغم ابلاغ قانونی احضاریه حاضر نبوده وکیل خواهان اعلام داشته« بدلیل اختلاف بوجود آمده و این که علیرغم تلاش بستگان نتیجه ای حاصل نشده موکل خواستار گواهی عدم امکان سازش میباشد تاکنون زوجین تشکیل زندگی مشترک ندادند و زوجه باکره است ولی در منزل زوجه، زندگی می کند که موکل تهیه کرده است و موکل حاضر است کلیه حق و حقوق وی را طبق قانون پرداخت کند با توجه به اینکه تاکنون مواقعه صورت نگرفته مهریه وی تنصیف میشود ونسبت به اموال منقول و غیرمنقول وی استحقاق ندارد و با توجه به اینکه برای زوج کاری انجام نداده مستحق اجرت المثل نیز نمیباشد جهیزیه در اختیار خودش میباشد و در خصوص نفقه،...موکل تاکنون نفقه وی را اعم از مسکن، پوشاک و سایر هزینه پرداخت کرده است همانگونه که گفتم زوجه هم اکنون در منزلی سکونت دارد که موکل تهیه کرده است(البته موکل در آن منزل سکونت ندارد...) و بابت سایر هزینه ها هم به صورت نقدی هر ماه به حساب زوجه مبلغی را واریز میکرده که فیش های آن موجود است...»; با توجه به اینکه خوانده طی لایحه ای اقامتگاه خود را شهرستان دامغان اعلام داشته، شعبه دوّم دادگاه عمومی حقوقی سمنان با صدور دادنامه شماره --- - 92/4/16 قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگاه عمومی شهرستان دامغان صادر و پرونده را ارسال نموده که به شعبه اوّل دادگاه عمومی دامغان ارجاع گردیده دادگاه، مورّخه 92/6/6 را به عنوان وقت رسیدگی تعیین و طرفین را دعوت نموده که علیرغم ابلاغ وقت دادرسی صرفا وکیل خواهان حضور داشته و اظهار نموده« اظهارات به شرح دادخواست تقدیمی است زوجه ظاهرا مشکل روانی دارد...بعد از چند سال اجازه زفاف و نزدیکی به موکل نمی دهد و بعد از چند سال ایشان همچنان باکره هستند...اجرت المثل را در هر صورت موکل پرداخت می کند...عقد ایشان سال 1386 بوده است ولی شروع زندگی مشترک ایشان 1389/08/01 ...است نفقه تا به حال کلا پرداخت شده و زوجه از ابتدا در منزل موکل زندگی می کرده...موکل خانه دیگری برای خود گرفته است و در منزلی دیگر زندگی می کند...فی الواقع کارهائی که زوجه در خانه انجام می داده برای خودش بوده است نه برای زوج و موکل من.»; دادگاه قرار ارجاع امر به داوران را صادر که خواهان آقای حسین ب. و خوانده آقای حسن علی آبادی را به عنوان داور به دادگاه معرفی نموده. دادگاه در تاریخ 92/8/12 با حضور طرفین تشکیل گردیده خواهان اظهار داشته من قصد طلاق همسرم را دارم دخول صورت نگرفته است. خوانده نیز اظهار داشته« قبول دارم زفاف انجام نشده است جهیزیه ام را هنوز نبرده ام...در خصوص کارهای که انجام می دادم زور وجود داشته است ولی من آن را برای زندگی مشترک انجام داده ام و راجع به نفقه حکم صادر شده است...»; طرفین توافق نمودهاند راجع به نفقه راجع به تاریخ مندرج در حکم به بعد تعیین تکلیف شود و راجع به قبل از آن طبق همان حکم عمل شود و هیچکدام اعتراضی نداشته باشند. دادگاه در باب تعیین میزان نفقه نیز قرار ارجاع امر به کارشناس را صادر و وقت نظارت تعیین نموده داوران زوج و زوجه با تقدیم لایحه ای مشترک اعلام داشته اند با تلاش اینجانبان جهت اصلاح ذات البین و وقوع سازش نتیجه ای حاصل نگردیده زوجه تمایل شدید به ادامه زندگی و زوج اصرار به جدائی دارند دادگاه در مورّخه 92/9/12 مجددا با حضور طرفین و وکلای آنها تشکیل جلسه داده زوجه اظهار داشته« اینکه من گفته ام زفاف انجام نشده است منظورم به طور کامل است وگرنه من تمکین خاص داشته ام و گواهی پزشکی ارائه می دهم که حکایت از دخول است امّا آیا اندازه قانونی بوده است یا نه من خبر ندارم تقاضای معرفی به پزشکی قانونی دارم...در هر صورت من ادعا نمی کنم که دخول صورت گرفته است...من این ادعا را دارم که تمکین خاص انجام داده ام...»; دادگاه، زوجه را به پزشکی قانونی معرفی و مقرر داشته« با توجه به ادعای نامبرده مبنی بر تحقق دخول، علیرغم عدم پارگی پرده بکارت ضمن بررسی موضوع اعلام نمایند آیا با وصف مراتب مزبور امکان دخول متصور است یا خیر»; پزشکی قانونی استان سمنان طی نامه شماره 3867 - 92/10/3 چنین پاسخ داده«...از خانم ط. س....معاینه به عمل آمد پرده بکارت از نوع حلقوی با لبه های نسبتا بلند ضخیم و بدون پارگی است.»; کارشناس منتخب برای تعیین میزان نفقه طی لایحه ای نظر خود را اعلام و طی آن اشعار داشته«...با توجه به مراتب فوق، شاخص تورم، شئونات زوجه و هزینه های مصرفی هر فرد به میزان دارائی مرد و عوامل موثر دیگر نفقه زوجه از تاریخ 92/7/15 (پایان دادنامه شماره --- صادره از شورای حل اختلاف سمنان) لغایت طلاق و پایان ایام عده ماهیانه به مبلغ 205000 تومان تعیین میگردد.»; دادرس محترم دادگاه با ملاحظه نظریه پزشکی قانونی در ذیل گواهی چنین مرقوم داشته اند« با عنایت به عدم پیگیری زوجه و طولانی شدن امر، دادگاه تلفنی با پزشکی قانونی تماس و از حیث علمی در خصوص امکان صدق دخول علیرغم عدم پارگی پرده بکارت صحبت شد، آن مرجع محترم اعلام داشتند محل قرار گرفتن پرده بکارت تا ابتدای آلت تناسلی خانمها فاصله ای بسیار کوتاه و پس از قرار گرفتن دو لبه واژن قرار دارد علیهذا دادگاه به شرح برگ جداگانه با توجه به غیرممکن بودن صدق دخول اقدام مقتضی به عمل می آورد.»; به هر حال دادگاه در وقت نظارت مورخه 92/10/22 پرونده را تحت نظر قرار داده و با اعلام ختم رسیدگی و صدور دادنامه شماره --- - 92/10/23 با این استدلال که«...با توجه به مراتب فوق و مصمّم بودن زوج بر طلاق همسر خود، دادگاه به استناد ماده 1133 قانون مدنی و قاعده الطلاق بیدمَن اخذ بالساق و ماده 26 قانون حمایت...گواهی عدم امکان سازش بین طرفین جهت اجرای صیغه طلاق را صادر و اعلام می کند...نوع طلاق بخاطر غیرمدخوله بودن بائن و زوج مکلف به پرداخت نصف مهریه به میزان سیصد و بیست و پنج سکه بهار آزادی به زوجه است...نفقه ایشان منتفی است زوجه اظهار داشته انجام کارهای منزل بخاطر زندگی مشترک بوده و لذا موضوع اجرت المثل منتفی است النهایه دادگاه مبلغ سی میلیون ریال به عنوان نحله برای زوجه تعیین و زوج مکلف است قبل از اجرای صیغه طلاق آن را پرداخت نماید...راجع به نفقه زوجه...زوج مکلف است از تاریخ 92/7/15 تا پایان ایام زوجیت و اجرای صیغه طلاق ماهیانه مبلغ دو میلیون و پنجاه هزار ریال به زوجه پرداخت کند...»; دادنامه صادره به طرفین ابلاغ، آقای ع. د. وکیل خوانده(خانم ط. س.) با تقدیم دادخواست تجدیدنظر(درمهلت قانونی) به رای صادره معترض و تقاضای ارسال پرونده به دادگاه تجدیدنظر نموده وکیل مزبور در لایحه ضمیمه دادخواست اعلام داشته«...خواسته خواهان محترم صدور حکم طلاق میباشد که البته به تجویز ماده 1133 قانون مدنی ایرادی به خواسته و اساس دادنامه صادره وارد نمیباشد. امّا در دو موضوع موکل اینجانب معترض میباشد. - 1 - میزان نحله- 2 - عدم تعیین تکلیف راجع به اموال خواهان و استحقاق زوجه نسبت به نصف اموال، موضوع شرط ضمن العقد نکاح...»; دادخواست تجدیدنظر به پیوست پرونده مربوطه در تاریخ 92/12/25 به شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان سمنان ارجاع گردیده که شعبه مزبور در تاریخ مذکور در وقت فوق العاده پرونده را تحت نظر قرار داده و با اعلام ختم رسیدگی ضمن صدور دادنامه شماره --- - 92/12/25 با این استدلال که«...حسب الاقرار زوجه غیرمدخوله است و زندگی مشترک نیز کوتاه و همراه با تنش بوده معذالک دادگاه بدوی مبلغ سی میلیون ریال از باب نحله تعیین نموده و بر این اساس مسئله اجرت المثل و یا نصف اموال موضوعا منتفی و قابل مطالبه نمیباشد علیهذا از توجه به جامع اوراق و محتویات پرونده بدوی...از ناحیه معترض اعتراض خاص و موجهی که موجبات فسخ رای صادر شده را ایجاب کند به عمل نیامده...»; با رد اعتراض معترض دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است پس از ابلاغ دادنامه صادره به طرفین و وکلای آنها، خانم ط. س. (خوانده بدوی- تجدیدنظرخواه) با تقدیم دادخواست فرجامی به انضمام لایحه تنظیمی به رای صادره اعتراض و تقاضای فرجام نموده که پرونده در این راستا به دیوان عالی کشور ارسال و برای رسیدگی به این شعبه محول گردیده(لوایح تقدیمی در صورت لزوم به هنگام شور قرائت خواهد شد.)هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای مرتضی شریفی عضو ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای حسن سلیمانی نیا دادیار دیوانعالی کشور اجمالا مبنی بر رای مقتضی صادر فرمائید. دادنامه شماره --- - 92/12/25 تجدیدنظرخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: «رای شعبه»; - موضوع پرونده، فرجامخواهی خانم ط. س. با وکالت آقای ع. د. نسبت بدادنامه شماره --- - 92/12/25 صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان سمنان که متضمن تایید دادنامه شماره --- - 92/10/23 صادره از شعبه اوّل دادگاه عمومی دامغان پیرامون صدور گواهی عدم امکان سازش است میباشد بدین توضیح که عمده اعتراض فرجامخواه حسب لایحه ضمیمه دادخواست فرجامی به موضوع« منتفی اعلام شدن تعلّق نصف اموال زوج به زوجه به لحاظ غیرمدخوله بودن زوجه»; میباشد. با عنایت به محتویات پرونده، دادنامه فرجامخواسته به لحاظ دلایل ذیل الذکر قابل تایید نبوده و لازم النقض به نظر میرسد زیرا مطابق بند « الف»; از شرایط ضمن عقد در سند نکاحیه « انتقال نصف دارائی موجود زوج به زوجه»; در صورتی است که- اولا- طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد که درمانحن فیه زوج تقاضای طلاق نموده- ثانیا- تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری نباشد. درمانحن فیه زوج مدعی است چون پرده بکارت زوجه زایل نشده و زوجه غیرمدخوله است پس در نتیجه به وظایف زناشوئی خود عمل ننموده حال آنکه- اولا- عدم ازاله پرده بکارت نباید مساوی عدم دخول تلقی شود زیرا ممکن است دخول انجام شود لیکن پرده بکارت از انواعی باشد که ازاله نگردد- ثانیا- اظهارات طرفین در جلسه مورّخ 92/9/12 شعبه اوّل دادگاه عمومی شهرستان دامغان(مندرج در صفحه 74 پرونده) حکایت از دخول دارد زیرا دادگاه در این خصوص طرفین را مورد خطاب قرار داده و چنین سوال مطرح نموده« آیا تا اندازه ای داخل شده است که نمی دانید که حد قانونی و شرعی انجام شده یا نه- جواب طرفین- سعی بردخول صورت گرفته و پس از در مسیر قرار گرفتن آلت تناسلی مرد به پرده بکارت برخورد نموده است»; - ثالثا- طبق ماده 1092 قانون مدنی ملاک« صرف نزدیکی و رابطه جنسی »; است نه ازاله و عدم ازاله، در این گونه موارد یعنی اختلاف در وقوع نزدیکی یا عدم وقوع آن که تعارضِ«اصل»; و «ظاهر»; مطرح میشود بر طبق آن ظاهر امر و حکم عرف و عادت مبیّن رابطه جنسی در زندگی مشترک هفت سال بوده و چنین ظاهری بر اصل عدم وقوع مواقعه مقدم میباشد علیهذا بنا به مراتب مرقوم با استناد به بند 2 ماده 371 و بند«ج»; ماده 401 از قانون آیین دادرسی مدنی مصوّب 1379 با نقض دادنامه فرجامخواسته پرونده جهت رسیدگی به شعبه هم عرض ارجاع میگردد.پرونده پس از نقض به دادگستری استان سمنان ارسال که در این مرحله به شعبه هم عرض یعنی شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان سمنان ارجاع میگردد زوج (س. ب.) در تاریخ 93/8/7 در شعبه مزبور حاضر شده و اظهار میدارد « اموال منقول ندارم اموال غیر منقول صرفا یک باب واحد آپارتمانی مسکونی واقع در سمنان... است که به مبلغ 130 میلیون تومان در رهن بانک ملت... میباشد قیمت آن حدودا 115 میلیون تومان ارزش دارد... از اموال منقول صرفا یک دستگاه تلفن همراه دارم... در اداره ثبت همسرم، مهریه را اجرا گذاشته که 230 میلیون ریال و 80 میلیون ریال و الباقی به طور جزئی و تمام حقوق مرا بازداشت و برداشت نموده است...»; دادگاه وقت رسیدگی تعیین و طی اخطاری به وکیل تجدیدنظر خواه اعلام شده - اولا - لیست کامل اموال غیر منقول زوج را اعلام می کند - ثانیا - مشخص شود ملک آقای ب. در قبال حقوق زوجه (نظیر مهریه و نفقه و غیره) بازداشت شده یا خیر - ثالثا - لیست اموال منقول زوج با اسناد و مدارک به دادگاه، اعلام شود تا در خصوص تنصیف دارائی اتخاذ تصمیم شود. زوجه (تجدیدنظر خواه) طی تقدیم لایحه ای که به شماره 00295 - 93/8/18 ثبت شده اموال منقول و غیر منقول زوج را اعلام داشته و دادگاه برای شناسائی اموال زوج استعلامات لازم از ادارات و بانکها به عمل آورد که پاسخهای ارسالی در پرونده امر ضمیمه گردیده در جلسه مورخه 93/11/11 زوجین حاضر شده زوجه اظهار داشته من مدخوله هستم دختر باکره نمی باشم. زوج اعلام نموده نامبرده همچنان غیره مدخوله و دختر میباشد. خانم سبزی (زوجه) در پاسخ اشعار میدارد من مدخوله می باشم چون 7 سال با هم زندگی می کردیم و گواهی پزشکی قانونی مبنی بر عدم ازاله بکارت دلالت بر عدم دخول ندارد. دادگاه در راستای احقاق حق قرار ارجاع امر به کارشناس راه و ساختمان صادر و از کارشناس منتخب درخواست نموده تا با مطالعه پرونده و مراجعه به محل نسبت به ارزیابی پلاک ثبتی فرعی --- از 2/15 ، 3575 اصلی واقع در... اقدام نماید که کارشناس منتخب نیز نظر کارشناسی خود را کتبا به دادگاه اعلام و تقدیم نموده که ضمیمه پرونده گردیده است کارشناس مذکور به دادگاه احضار و از وی سوال شده « پیرو گزارش قبلی جنابعالی اعلام نمائید مطابق همه اوضاع و احوال حاکم بر موضوع و با توجه به حدوث اختلاف زوجین ( 91/4/1 ) قیمت و ارزیابی ملک در تاریخ 91/4/1 به چه میزان برآورد کنید. کارشناس درپاسخ اعلام داشته « پیرو گزارش کارشناسی ارزش واحد مسکونی در سال 1391 به قرار متر مربعی 11/500/000 ریال برآورد لذا ارزش کل واحد مبلغ 1/033/275/000 ریال میگردد... »; دادگاه با وصول پاسخ سایر استعلامات به عمل آمده و چون نظریه کارشناس ختم رسیدگی اعلام و به شرح دادنامه --- - 94/7/9 با این استدلال که « اولا - دلایل و قرائن و اظهارات طرفین جملگی دال بر دخول میباشد لذا زوجه مدخول بها بوده و شرط دخول الزاما ازاله بکارت نمیباشد و با وصف اختلاف طرفین در دخول یا عدم آن... با توجه به اینکه ظاهر امر و حکم عرف و عادت چنین ظهوری بر اصل عدم مواقعه تقدم دارد مضاف بر اینکه زوجه براساس درخواست این دادگاه برانجام دخول به کیفیتی که در پرونده منعکس است سوگند شرعی نیز یاد نموده که با وصف یاد شده اعتراض تجدیدنظرخواه (زوجه) را در این خصوص وارد تشخیص و... نوع طلاق رجعی محسوب و دادنامه بدوی از این حیث اصلاح و بر همین مبنا زوجه مستحق تمام مهریه سند نکاحیه بوده در نتیجه استنباط دادگاه محترم بدوی که زوجه را غیر مدخوله و استحقاق وی را به میزان نصف مهریه... در نظر گرفت مبنی بر اشتباه است و دادنامه بدوی از این جهت به 650 سکه بهار آزادی (تمام مهریه) اصلاح میگردد... ثانیا - در خصوص تعیین نحله... نظر به اینکه شرط پرداخت نحله مطابق مقررات حاکم بر زمان تقدیم دادخواست به نحو ترتب بوده بدین نحو که چنانچه زوجه مطابق موازین شرعی و قانونی مستحق هریک از عناوین اجرت المثل یا شرط تنصیف دارائی نمی گردید زوج از باب بخشش مبلغی تحت عنوان نحله به زوجه پرداخت مینماید حال آنکه در پرونده حاضر مطابق بند الف شرایط ضمن عقد ازدواج شرط تنصیف دارایی برای زوج قید و به امضای زوج رسیده است که با وصف یاد شده نصف دارائی زوج به زوجه تعلق میگیرد... که با توجه به مراتب فوق مجموع اموال زوج در تاریخ حدوث اختلاف ( 91/4/1 ) مبلغ 938/163/942 ریال تعیین و اعلام میگردد که با توجه به تاریخ عقد و اختلاف زوجین... و مدت زمان زندگی مشترک آنان... و با توجه به قید « تا نصف دارایی موجود زوج »; این دادگاه تا میزان 20 درصد یعنی تا مبلغ 187/632/788 ریال، زوجه را مستحق شرط تنصیف دارائی موجود زوج تشخیص داده... و دادنامه معترض عنه را از حیث تعیین نحله نقض و حکم به محکومیت زوج (آقای ب.) به پرداخت 187/632/788 ریال بابت شرط تنصیف دارایی موجود زوج در حق زوجه (خانم س.) صادر و اعلام می دارد... و اما نسبت به سایر قسمت های دادنامه معترض عنه نظر به اینکه... اعتراض خاص و موجهی که موجبات فسخ رای صادره را ایجاب نماید به عمل نیامده... با رد اعتراض معترض دادنامه تجدیدنظرخواسته تایید میگردد دادنامه صادره پس از ابلاغ به طرفین مورد اعتراض هم زوجه و هم زوج قرار گرفته و هرکدام با تقدیم دادخواست فرجام در مهلت قانونی تقاضای رسیدگی فرجامی نموده و پرونده در این راستا به دیوان عالی کشور ارسال پس از ثبت و جری تشریفات قانونی به این شعبه ارجاع گردیده است.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای مرتضی شریفی عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:
فرجامخواهی - 1 - خانم ط. س. به طرفیت آقای س. ب. - 2 - آقای س. ب. به طرفیت خانم ط. س. نسبت به دادنامه شماره --- - 94/6/23 شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان سمنان متضمن اصلاح و تایید دادنامه شماره --- - 92/10/23 شعبه اول محاکم عمومی شهرستان دامغان مشعر بر صدور گواهی عدم امکان سازش وارد نمیباشد زیرا با توجه به به محتویات پرونده و دادنامه شماره --- - 93/7/23 صادره از این شعبه دیوان عالی کشور، مستندات پرونده و دلایل ابرازی موید صحت و درستی استدلال دادگاه بوده و از ناحیه فرجامخواهان، اعتراض موثر و مدللی که نقض دادنامه را ایجاب نماید به عمل نیامده و چون از نظر رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز ایراد و اشکالی که براساس دادنامه معترض عنه خدشه وارد نماید ملاحظه نگردیده لذا با رد فرجامخواهی مستندا به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را ابرام مینماید ضمنا متذکر میشود با توجه به اینکه نوع طلاق « رجعی »; بوده و پرداخت نفقه ایام عده بر عهده زوج میباشد شعبه محترم ششم دادگاه تجدیدنظر استان سمنان در این خصوص حکمی صادر ننموده که با صدور رای اصلاحی، خواسته خانم ط. س. مرتفع خواهد شد.
شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون و عضو معاون
جعفر قدیانی - مرتضی شریفی - سید محمود تولیت