شماره پرونده: ه- ع/ 94/584 دادنامه: 358 تاریخ صدور: 19/10/94
مرجع رسیدگی: هیات تخصصی پژوهشی، فرهنگی
شاکی: امیرعلی نیمایی به وکالت از محمد علیدوست وغیره
طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی جمهوری اسلامی ایران
موضوع شکایت وخواسته: 1- درخواست صدور حکم مبنی بر لغو اثر از آییننامه ارزشیابی مدارک تحصیلی دانش آموختگان خارج از کشور مصوب 12/5/1388 2- دستور العمل اجرایی آزمون علمی دانش آموختگان خارج از کشور در ارزشیابی مدارک تحصیلی دانش آموختگان رشته دندانپزشکی عمومی دانشگاه سنترواسکولار فیلیپین
گردش کار: چکیده ی شکایت آقای امیر علی نیمایی به وکالت از موکلین خویش بدین صورت است که موکلین از فارغ التحصیلان دانشگاه سنترواسکولار فیلیپین در رشته دندانپزشکی عمومی میباشند که همه ورودی سال 2009 و 2010 (یعنی سال 87 و88) میباشند، دانشگاه یاد شده بر اساس مصوبات شورای عالی ارزشیابی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مورخ 19/10/1388 (زمان اشتغال به تحصیل موکلین) معتبر اعلام شده است و به همین جهت مدارک تحصیلی دانش آموختگان ورودی پیش از نیمه دوم سال 2009 میلادی تا تاریخ 25/12/92 (16 مارچ 2014 میلادی) مطابق دستورالعمل ارزشیابی مدارک تحصیلی خارج از کشور قابل اجرا از مورخ 1/8/1380 بدون برگزاری آزمون صورت پذیرفته است. پس از این شورای عالی ارزشیابی در مورخ 25/12/1392 اقدام به تصویب دستورالعمل اجرایی آزمون ملی دانش آموختگان خارج از کشور در رشته دندانپزشکی نمود که بر اساس ارزشیابی مدرک تحصیلی دانشجویان ورودی پس از آگوست سال 2009 میلادی مشروط به گذراندن آزمون ملی است. دلایل ارائه شده از سوی وکیل: 1- طبق اصل 169 قانون اساسی، ماده 4 قانون مدنی و ماده 10 قانون مجازات اسلامی، اصل بر عطف نشدن قوانین به گذشته است و اثر قانون نسبت به آینده است و چون دستورالعمل مورد اعتراض در سال 1392 تصویب شده و به دانشجویان ورودی سال 2009 میلادی سرایت داده شده است برخلاف اصل عدم عطف قوانین به گذشته است. 2- به موجب ماده 2 قانون مدنی، قوانین پانزده روز پس از انتشار، لازم الاجرا هستند و چون سفارت ایران در فیلیپین دارای رایزن علمی نبوده، امکان اطلاع رسانی دستورالعمل یاد شده نیز نبوده است. 3- چون دانشگاههای خارج از کشور به سه دسته معتبر، معتبر مشروط و غیر معتبر بر اساس مصوبه 19/3/89 تقسیم شده اند و دانشگاه محل تحصیل موکلین از دانشگاههای معتبر بوده، نباید دستورالعمل به گذشته سرایت داده شود. توضیح این که آزمون برای دانشگاههای معتبر مشروط است. 4- چون اعمال مصوبه مورد اعتراض موجب تبعیض غیر منصفانه و ناعادلانه بین فارغ التحصیلان نیمه دوم سال 2009 و سال 2010 میلادی یا قبل از آن شده است، بر خلاف اصل بند 9 اصل سوم قانون اساسی میباشد.
خلاصه مدافعات مشتکی عنه: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به شرح لایحه ی ثبت شده در شعبه اول به شماره ی 1223 - 2/4/94 (ص 74 تا 79) در پاسخ به شکایت بیان کرده است: 1- بر اساس ماده واحده « خروج تصمیمات و آراء صادره از هیات ها و کمیته های تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص امور و شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضائی،مصوب ششصد و سی امین جلسه مورخ 12/6/1387 شورای عالی انقلاب فرهنگی » چون موضوع یک امر تخصصی است، قابل طرح در دیوان عدالت اداری نمیباشد. 2- بر اساس تبصره 1 بند 4 ماده 1 قانون تشکیلات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نظارت و ارزشیابی مدارک تحصیلی دانشجویان گروه پزشکی از وظایف شورای عالی ارزشیابی وزارت متبوع میباشد. 3- آییننامه ارزشیابی با تاکید بر ارزیابی مهارت های عملی و علمی از طریق برگزاری آزمون ملی در تاریخ 12/5/1388 (آگوست 2009) به تصویب نهایی شورا رسید و در تاریخ 17/6/1388 از طریق سیاست مرکز خدمات آموزشی وزارتخانه اطلاع رسانی شد. 4- مقرر گردید که ملاک ارزشیابی بر اساس آییننامه جدید برای ورودی های پس از تصویب آییننامه (2009) باشد و بنابراین شامل افرادی است که از تاریخ آگوست 2009 شروع به تحصیل نموده اند. 5- شکات در نیمسال دوم 2009 و نیمسال نخست 2010 (آبان 1388 به بعد) شروع به تحصیل نمودهاند و از مفاد آییننامه اطلاع داشته اند و مدارک آنان بر اساس مصوبات تاریخ شروع به تحصیل ارزشیابی میشود. 6- برخلاف ادعای شکات، در تاریخ 19/3/89 هیچ جلسه ایی توسط شورای عالی ارزشیابی در مورد تقسیم دانشگاه ها به معتبر، معتبر مشروط و نامعتبر تشکیل نشده است و تقسیم بندی به معتبر مشروط مربوط به کشورهای مشترک المنافع و بلوک شرق است که در تاریخ 31/2/81 به تصویب رسیده است.
نظریه تهیه کننده گزارش: در جلسه مورخ 3/9/94 هیات تخصصی پژوهشی و فرهنگی که هر دو طرف حضور داشتند، از ناحیه وکیل محترم شکات خواسته به طور منجز بیان شد و آن « ابطال دستورالعمل اجرایی آزمون ملی دانش آموختگان خارج از کشور در رشته دندانپزشکی » مصوب 25/12/1392 شورای آموزش دندانپزشکی و تخصصی میباشد. این دستورالعمل اجرایی در حقیقت موازین و ضوابط چگونگی اجرای مفاد بند 2-3-9 آییننامه ارزشیابی مدارک تحصیلی خارج از کشور (مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی 12/5/1388) را مقرر کرده است. در بند یاد شده برگزاری آزمون ملی طبق جدول زمانبندی آن هم به صورت متمرکز از شرایط اعتباربخشی به مدارک دانشگاه های خارج از کشور شمرده شده است. عمده دلیل وکیل محترم برای نشان دادن غیر قانونی بودن دستورالعمل یاد شده اعمال تبعیض ناروا و عطف به گذشته نمودن مفاد دستور العمل به زمان تصویب آییننامه است. این درحالی است که وجود اعمال تبعیض در این دستورالعمل به دست نیامد، از طرفی هر چند آییننامه در سال 1388 و دستورالعمل آن در سال 1392 تصویب شده اند ولی چون در این بازه زمانی 4 ساله هیچ دانشجوی رشته دندانپزشکی نمی توانسته است دانش آموخته شود - چرا که طول مدت تحصیل در این رشته کمینه شش سال میباشد - بنابراین عطف به گذشته نمودن آن مصداق پیدا نمی کند. افزون بر این دانشجویان (شکات) پس از زمان تصویب و اجرایی شدن آییننامه در دانشگاه کشور خارجی شروع به تحصیل نمودهاند و از وجود آزمون ملی آگاهی داشته اند. از طرف دیگر استناد وکیل محترم شکات به اصل 169 قانون اساسی و ماده چهارم قانون مدنی و ماده دهم قانون مجازات اسلامی نیز خدشه پذیر است چرا که مقررات یاد شده درباره اصل برگشت ناپذیر بودن اثر قوانین به گذشته است درحالی که آنچه مورد شکایت است، دستورالعمل میباشد و نه قانون. دلیل دیگری که وکیل محترم برای اثبات دعوی خویش مطرح کرده است، این است که دستورالعمل یاد شده میبایست برابر ماده دوم قانون مدنی منتشر شود و 15 روز پس از انتشار قابل اجرا بوده است و چون منتشر نشده است، قابل اجرا هم نیست. همان طور که در متن ماده آمده است، این تشریفات برای قانون به مفهوم خاص آن پیش بینی شده است و دیگر مقررات اجرایی هم چون دستورالعمل مشمول این ماده نیستند. صرف نظر از این موضوع هم چنان که در پرونده دیده میشود، دستورالعمل مورد اعتراض که در سال 92 تدوین شده است، هیچ گونه حکم ماهیتی بیان نکرده بلکه تنها چگونگی برگزاری آزمون ملی را از نظر زمان و شرایط دیگر بیان کرده است و حکم نخستین در آییننامه ایی آمده است که در آگوست 2009 یعنی در تاریخی پیش از تاریخ شروع به تحصیل دانشجویان - نیمه دوم سال 2009 و نیمه نخست سال 2010 - تدوین و منتشر شده است (به تاریخ شمسی زمان تصویب آییننامه 12/5/1388 و زمان شروع به تحصیل دانشجویان آبان ماه 1388 میباشد.) بنابر همه مراتب پیشگفت، تصمیمات گرفته شده از سوی طرف شکایت در چارچوب صلاحیت قانونی و در راستای انجام وظایف قانونی بوده و با هیچ یک از قوانین جاری کشور مغایرتی ندارد از این جهت عقیده بر رد شکایت را دارم. تهیه کننده گزارش: موسی پیریایی
موضوع در جلسه مورخ3/9/94 هیات تخصصی پژوهشی فرهنگی دیوان عدالت اداری مطرح، نظریه هیات به شرح آتی اعلام میگردد.
رای هیات تخصصی
با توجه به این که دستورالعمل اجرایی آزمون ملی دانش آموختگان خارج از کشور در رشته های دندانپزشکی مصوب 25/12/1392 که مورد خواسته برای ابطال است، در بردارنده حکم جدیدی نمیباشد و در حقیقت زمان و چگونگی برگزاری آزمون ملی مقرر در بند 2-3-9 آییننامه ارزشیابی مدارک تحصیلی خارج از کشور مصوب 12/5/1388 را بیان کرده است و ازطرفی در بازه زمانی بین تاریخ تصویب آییننامه تا دستورالعمل یاد شده، در عمل هیچ دانشجویی فارغ التحصیل نشده است، بنابراین عطف به ماسبق شدن دستورالعمل مصداق نداشته است، افزون بر این که دانشجویان شاکی پس از تصویب و اجرا شدن آییننامه مشغول تحصیل در دانشگاه خارج از کشور شده اند و با علم و آگاهی از وجود آزمون ملی در دانشگاه یاد شده پذیرش شده اند. بنابراین دستورالعمل مورد خواسته در راستای انجام وظایف قانونی تصویب شده است و مغایر قانون هم نمیباشد و به همین جهت چون همه اعضاء هیات تخصصی حاضر در جلسه عقیده بر عدم ابطال دارند، با استناد به بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. خواسته های موردی در خصوص ادعای عدم شمول دستور العمل و اعاده حقوق تضییع شده از موضوع این رای خارج است. رای صادره در بازه زمانی 20 روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض میباشد.
ذبیح اله واحدیرئیس هیات تخصصی پژوهشی فرهنگی دیوان عدالت اداری