شماره پرونده: ه- ع/ 9801009 شماره دادنامه: 140009970906011117 تاریخ: 16/9/1400
شاکی: شرکت سرمایه گذاری گروه صنعتی ملی با وکالت آقای محسن صادقی
طرف شکایت: شهرداری و شورای اسلامی شیراز
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 5848/93-9/11/93 شورای اسلامی شهر
شاکی دادخواستی به طرفیت شهرداری و شورای اسلامی شیراز به خواسته ابطال مصوبه شماره 5848/93-9/11/93 شورای اسلامی شهر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
مستند به تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده و بند 16 ماده 71 اصلاحی قانون شوراها و بند ب ماده 174 قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی و اجتماعی تعرفه وصول عوارض صدور پروانه ساختمانی و هزینه خدمات ساختمانی در محدوده قانونی، حریم شهر و حوزه استحفاظی باغات اعم از مسکونی، تجاری، اداری، دفتر کار، انبار، تجاری، بالکن تجاری، آموزشی، بهداشتی، فرهنگی، درمانی، ورزشی، مهدکودک و کودکستان، خدماتی و سایر موارد به شرح ذیل میباشد.
1- عوارض صدور پروانه ساختمانی جهت کلیه ساختانها با هر نوع کاربری جهت هر متر مربع زیربنای ناخالص bp 5/0 % محاسبه و اخذ میگردد.
2- هزینه خدمات ساختمانی برای هر متر مربع زیربنای ناخالص تا 16 % معاف و مازاد بر 160 % تا 300 % مساحت عرصه ملک عمل معادل bp 13 % و برای هر متر مربع زیربنای ناخالص بیش از 300 % مساحت عرصه ملاک عمل معادل bp 28 % محاسبه و اخذ میگردد.
3- هزینه خدمات تجاری خطی جهت هر متر مربع زیربنای خالص که دارای قیمت فروش آپارتمان 15000000 ریال و کمتر میباشد bp 2/2 و برای قیمت فروش آپارتمانی بیشتر از 15000000 ریال bp 7/2 علاوه بر بند 1 و 2 محاسبه و اخذ میگردد.
4- هزینه خدمات تجاری غیر خطی جهت هر متر مربع زیربنای خالص که دارای قیمت فروش آپارتمان 15000000 ریال و کمتر میباشد bp 5/1 و برای قیمت فروش آپارتمانی بیشتر از 15000000 ریال bp 2 علاوه بر بند 1 و 2 محاسبه و اخذ میگردد.
5- هزینه خدمات بالکن تجاری و انبار تجاری جهت هر متر مربع زیربنای خالص بالکن تجاری و انباری تجاری bp 8/0 علاوه بر بند 1 و 2 محاسبه و اخذ میگردد.
تبصره 1: هزینه خدمات بندهای 3 و 4 و 5 مشمول ضریب تعدیل در طبقات به شرح ذیل خواهد بود.
زیرزمین 2- و پآیین تر 50 %، زیرزمین 1- 70 %، همکف 100 %، اول 60 %، دوم 50 % و سوم به بالا 40 %
6- هزینه خدمات تجاری محله ای جهت هر متر مربع زیربنای خاصل 7/0 % علاوه بر بند 1 و 2 محاسبه و اخذ میگردد.
تبصره 2: ساختانهای موضوع بندهای 3 و 4 و 5 و 6 که قصد تجدید بنا یا تعویض پوشش دارند معادل سطح زیربنای دارای مجوز یا پایانکار در همان طبقه معادل bp 1% علاوه بر بند 1 و 2 محاسبه و اخذ میگردد.
7- هزینه خدمات اداری جهت هر متر مربع سطح ناخالص اداری bp 2/0 علاوه بر بند 1 و 2 محاسبه و اخذ گردد.
8- هزینه خدمات دفتر کار جهت هر متر مربع سطح خالص دفتر کار تجاری bp 25/0 علاوه بر بند 1 و 2 محاسبه و اخذ میگردد.
9- هزینه خدمات جهت هر متر مربع سطح ناخالص بنای بهداشتی، درمانی، صنعتی و خدماتی bp 2 % علاوه بر بند 1 محاسبه و اخذ میگردد.
تبصره 3: هزینه خدمات هر متر مربع سطح ناخالص بناهای فرهنگی، ورزشی و کلیه پایه های آموزشی قبل از دانشگاه صرفاً بر اساس بند 1 محاسبه و اخذ میگردد.
تبصره 4: خدماتی شامل نانوایی، جایگاه های سوخت و فضاهای مرتبط با سوخت گیری و سردخانه میباشد.
10- سایر ساختمان های خارج از ردیف های 1 تا 9 به ازاء هر متر مربع سطح ناخالص بنا bp 2 % علاوه بر بند 1 محاسبه و اخذ میگردد.
11- هزینه خدمات فضاهای شهربازی و تفریحی سرپوشیده به ازاء هر متر مربع فضای خاصل معادل 20 % عوارض بند تجاری مربوطه علاوه بر بند 1 و 2 محاسبه و اخذ میگردد و فضاهای شهربازی و تفریحی روباز مشمول این عوارض نمی گردد.
12- در خصوص تخلف ساختانهای بدون پروانه و یا خلاف مفاد پروانه پس از طرح موضوع در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداریها و رای بر ابقا بنا هزینه خدمات و عوارض متعلقه به شرح ذیل محاسبه و اخذ میگردد:
12-1- هزینه خدمات و عوارض احداث بدون پروانه و اضافه بنا نسبت به مفاد پروانه مطابق بند های 1 الی 11 موضوع این مصوبه محاسبه و اخذ میگردد.
12-2- تبدیل زیر بنای مشاع و غیرمفید به زیر بنای مشاع و غیر مفید دیگر مشمول هزینه خدمات و عوارض نمی گردد.
12-3- تبدیل زیربنای مشاع و غیرمفید به زیربنای مفید در پروانه هایی که عوارض آن بر اساس این مصوبه اخذ نگردیده است با توجه به مجموع کل زیربنای پروانه صادره ضریب محاسبه هزینه خدمات در بند 2 به ازای هر متر مربع bp30%
و مابقی در صورت شمول بر اساس بندهای 3 الی 11 محاسبه و اخذ میگردد.
12-4- تبدیل زیربنای مشاع و غیر مفید به زیربنای مفید در پروانه هایی که هزینه خدمات آن بر اساس این مصوبه اخذ گردیده مطابق ردیفهای 3 الی 11 محاسبه و اخذ میگردد.
12-5- ساختانهای تجاری و بالکنهای داخلی آن و انباریهای تجاری که بدون مجوز احداث بنا گردیده پس از طرح موضوع در کمیسیون ماده صد چنانچه رای بر ابقاء بنا باشد، به شرح زیر مشمول پرداخت هزینه خدمات و عوارض میگردند.
12-5-1- هزینه خدمات و عوارض واحدهای تجاری و بالکنهای داخلی آنها و انباری های تجاری که تا پایان سال 52 به بهره برداری رسیده اند، صرفاً به ازای هر متر مربع زیربنای خاصل معادل bp 1/0 محاسبه و اخذ میگردد.
12-5-2- هزینه خدمات و عوارض واحدهای تجاری و بالکنهای داخلی آنها و انباری های تجاری که از تاریخ 1/1/1353 لغایت 29/12/1368 به بهره برداری رسیده اند معادل 20 % ردیف مربوطه محاسبه و اخذ میگردد.
12-5-3- هزینه خدمات و عوارض واحدهای تجاری و بالکنهای داخلی آنها و انباری های تجاری که از تاریخ 1/1/1369 به بعد به بهره برداری رسیده اند مطابق بندهای مرتبط موضوع این مصوبه محاسبه و اخذ میگردد.
تبصره 5: ملاک تشخیص زمان بهره برداری واحدهای تجاری دارا بودن یکی از شروط ذیل میباشد:
- تاریخ برگ تشخیص مالیاتی دال بر فعالیت واحد تجاری
- تاریخ سابقه پرداخت عوارض سالیانه صنفی واحد تجاری
- تاریخ صدور پروانه کسب موقت یا دائم مورد تایید مجمع امور صنفی
- تاریخ پاسخ استعلامات شهرداری اعم از نقل و انتقال، تعمیرات، صنفی و رهنی بر روی واحد تجاری
- تاریخ صدور سند مالکیت به صورت تجاری
- تاریخ تشخیص تخلف توسط کمیسیون ماده صد و یا تایید سایر مراجع قضایی مبنی بر تجاری بودن
12-6- در صورت افزایش در تعداد واحدهای تجاری که بر اساس آرای صادره کمیسیون ماده صد رای بر ابقای آن صادر شده باشد عوارض تفکیک اعیانی معادل bp 4 /0 به ازای هر متر مربع زیربنای خالص واحد یا واحدهای تفکیک شده به غیر از واحد بزرگتر محاسبه و اخذ میگردد.
13- در خصوص موارد اصلاح پروانه ساختمانی عوارض به شرح ذیل محاسبه و اخذ میگردد:
13-1- در صورت درخواست اضافه بنا نسبت به مفاد پروانه هزینه خدمات و عوارض مطابق بندهای 1 الی 11 این مصوبه محاسبه و اخذ میگردد.
13-2 - تبدیل زیربنای مشاع و غیرمفید به زیربنای مشاع و غیرمفید دیگر مشمول هزینه خدمات و عوارض نمی گردد.
13-3- تبدیل زیر بنای مشاع و غیرمفید به زیر بنای مفید در اصلاح پروانه هایی که عوارض آن بر اساس این مصوبه اخذ نگردیده است با توجه به مجموع کل زیربنای پروانه صادره برابر ردیفهای 2 الی 11 محاسبه و اخذ میگردد.
13-4 - تبدیل زیر بنای مشاع و غیرمفید به زیر بنای مفید در اصلاح پروانه هایی که هزینه خدمات و عوارض آن بر اساس این مصوبه اخذ گردیده است با توجه به مجموع کل زیربنای پروانه صادره مطابق ردیفهای 3 الی 11 محاسبه و اخذ میگردد.
14- متقاضیان احداث اماکن مقدسه اسلامی (حسینیه، مهدیه، کانون ها و مراکز فرهنگی مذهبی)، مساجد، معابد، اقلیتهای دینی (مسیحی، زرتشتی، کلیمی) و مدارس علمیه طلاب علوم دینی که دارای تاییدیه یا گواهی مراجع ذیصلاح میباشند در حدی که امکان صدور پروانه یا پایانکار وجود داشته باشد به همراه احداث واحد تجاری برابر ضوابط طرح تفصیلی و حداکثر به مساحت 60 متر مربع به شرط عدم واگذاری سرقفلی آنها به اشخاص حقیقی و حقوقی و دو واحد مسکونی مجموعاً به مساحت حداکثر 200 متر مربع که وابسته به اماکن ذکر شده باشد از پرداخت کلیه عوارض ساخت و کسری پارکینگ و نوسازی معاف خواهند بود.
15- هزینه خدمات کسری فضای باز برای املاکی که دارای واحد اضافی میباشند به ازاء هر متر مربع کسری فضای باز bp 35 % و برای املاکی که فاقد واحد اضافه میباشند bp 10% محاسبه و اخذ میگردد.
تبصره 6: ساختانهایی که در کل تشکیل دو واحد مسکونی می دهند مشمول واحد اضافه نمی گردند و صرفاً کسری فضای باز در صورت شمول بر اساس bp 10 % محاسبه واخذ میگردد.
تبصره 7: مساحت عرصه و سطح اشغال ملاک عمل جهت محاسبه هزینه خدمات و عوارض یاد شده عرصه و سطح اشغالی است که با صدور پروانه بر روی آن موافقت میگردد.
16- هزینه خدمات و عوارض جهت زیربنای مازاد بر ضوابط اعمال ماده 14 و ضوابط خاص مصوبه کمیسیون ماده پنج یا کارگروه امور زیربنایی به ازاء هر متر مربع مازاد بر ضابطه معادل bp 30 % محاسبه واخذ میگردد.
17- جهت صدور مجوز احداث دیوار صرفاً در درخواست های دیوارگذاری هزینه خدمات دیوارگذاری به ازای هر متر طول دیوار معادل bp 2 % محاسبه و اخذ میگردد.
18- جهت صدور مجوز تعمیرات جزئی و کلی به ازای هر متر مربع زیربنا bp 1 /0 محاسبه و اخذ میگردد.
19- سازندگان واحدهای مسکونی در بافتهای فرسوده مصوب که پهنه آنها به تایید مراجع قانونی رسیده و بر گذر 16 متر و پآیین تر باشند مشمول کاهش 35 % هزینه خدمات وعوارض بندهای 1 و 2 این مصوبه می گردند.
20- جهت تمدید پروانه ساختمانی و مدت زمان اعتبار پروانه ساختمانی به استناد تبصره 2 ماده 29 قانون نوسازی و عمران شهری در پروانه های ساختمانی که از طرف شهرداری ها صادر میشود باید حداکثر مدتی که برای پایان یافتن ساختمان ضروری است قید گردد. بنابراین مالکان میبایست برابر مهلت مقرر در پروانه نسبت به اتمام ساختمان و دریافت پایانکار اقدام نمایند، در غیر این صورت (مراجعه پس از مهلت مقرر و یا مراجعه جهت انجام اموری که مستلزم تمدید پروانه میباشد) مشمول عوارض بند 1 و 2 مصوبه فوق به شرح ذیل خواهند بود.
تبصره 8: مدت زمان پروانه های ساختمانی مندرج در بند 20 به شرح ذیل میباشد.
الف) مجموع زیربنای ساختمان تا 2000 متر مربع به مدت 4 سال
ب) مجموع زیربنای ساختمان بیش از 2000 متر مربع تا 5000 متر مربع به مدت 5 سال
ج) مجموع زیربنای ساختمان پیش تر از 5000 متر مربع به مدت 7 سال
تبصره 9: اراضی که دارای پروانه ساختمانی بوده و در حال حاضر به صورت زمین یا فنداسیون میباشند و مدت زمان اعتبار آن طبق بندهای (الف، ب، ج) تبصره (8) به اتمام رسیده جهت تمدید اعتبار به نرخ و فرمول روز محاسبه و به ازای هر ماه تاخیر و مدت زمان مورد تقاضا جمعاً مشمول پرداخت ماهانه نیم درصد عوارض متعلقه حداکثر تا 15% برای یک دوره تمدید می گردند.
تبصره 10: ساختمان های دارای پروانه که مدت زمان اعتبار آن طبق بندهای (الف، ب، ج) تبصره 8 به اتمام رسیده به ازای هر ماه تاخیر و یا مدت زمان مورد تقاضا جهت تمدید اعتبار به نرخ و فرمول روز محاسبه و مشمول پرداخت ماهانه نیم درصد عوارض متعلقه و حداکثر 10 % برای یک دوره تمدید می گردند.
تبصره 11: کلیه مالکانی که در مهلت اعتبار پروانه طبق تبصره 8 عملیات ساختمانی را به اتمام رسانده مشروط به اینکه عملیات ساختمانی (نماسازی، کف سازی و کارهای اجرایی داخلی) در مهلت یاد شده طبق آخرین گزارش ناظر و یا بازدید کارشناس شهرداری به پایان رسیده باشد اما جهت طی تشریفات قانونی (از قبیل ارائه سند شش دانگ، نامه سازمان آتش نشانی، تایید شرکت های خدماتی، اداره استاندارد، اداره پست، ارائه گواهی کیفیت بنا و میراث فرهنگی) امکان صدور پایانکار مقدور نباشد، در زمان صدور پایانکار مشمول عوارض تمدید نمی گردند.
21-ملاک محاسبه سهم آموزش و پرورش و بیمه ساختمانی صرفاً بند 1 این مصوبه میباشد.
22- تعاریف:
22-1- سطح ناخالص زیربنا: مجموع مساحت کل طبقات ساختمان اعم از زیرزمین، همکف، طبقات، نیم طبقه، بالکن، سرپله و اتاق آسانسور
تبصره 12: رامپ خارجی، وید، فضای خالی پشت ستون، نورگیر بیشتر از 24 متر مربع و حیاط خلوت بیشتر از 15 متر مربع جز زیربنای ناخالص محاسبه نمی گردد.
22-2- سطح خالص زیربنا: مجموع کلیه سطوح در اختیار هر کاربری مسکونی، تجاری، اداری، دفتر کار، انبار تجاری، بالکن تجاری، و... به استثناء پارکینگ، انباری، راهرو و حریم سایر مشاعات ساختمان،
22-3- فضای مشاعی: بخش هایی از ملک که در انطباق با قانون تملک آپارتمان ها مالکیت آن به عموم مالکان مجموعه تعلق دارد.
تبصره 13: مشاعات در ساختانهای مسکونی شامل لابی، سرایداری، سرویس بهداشتی در حیاط، مدیریت، اطلاعات، سایت کامپیوتر، سالن اجتماعات، فضای بازی بچه ها، تاسیسات، شوت زباله، پله و آسانسور، فضای ورزشی، هواکش، نورگیر و نمازخانه میباشد.
22-4- زیربنای مفید: سطح کل ساختمان به جز دستگاه پله و آسانسور و مشاعات میباشد.
22-5- فضای غیر مفید: سطح کل زیربنا به غیر از فضاهای مفید
23- این مصوبه موجب لغو مصوبات خاص موضوع های گردشگری و معافیت های بافت تاریخی فرهنگی نمی گردد.
24- از تاریخ لازم الاجرا شدن این مصوبه بند یک و دو و چهار مصوبه شماره 14741 مورخ 19/10/84 و مصوبات شماره 6322 مورخ 11/7/87 و 31119 مورخ 15/5/92 و 33686 مورخ 5/6/92 و 36716 مورخ 22/10/92 و 36831 مورخ 22/10/92 و 3908/93/ص مورخ 3/8/93 لغو میگردد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مصوبه موضوع شکایت مغایر با اصل 51 قانون اساسی- تصره 15 تا 100 قانون شهرداری ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و دادنامه شماره های 1088- 1082- 26/10/96 و 592- 95/9/2 و 318-320-12/5/95 و... هیات عمومی دیوان عدالت اداری و تبصره 2 ماده 29 قانون نوسازی و عمران شهری است لذا تقاضای اقدام قانونی دارد.
در پاسخ به شکایت مذکور، رییس شورای اسلامی شهر شیراز به موجب لایحه شماره 2176/98/ص مورخ 31/6/1398 به طور خلاصه توضیح داده است که:
مصوبه مورد نظر در راستای تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده و بند 16 ماده 80 قانون موسوم به شوراها و بند ب ماده 174 قانون برنامه پنجم توسعه و دادنامه شماره 587 - 25/11/83 هیات عمومی و دادنامه شماره 307 مورخ 18/2/97 هیات تخصصی عمرانی- شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری میباشد لذا تقاضای رد شکایت میگردد.
در خصوص ادعای مغایرت مصوبه با شرع، قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 25109/102 مورخ 18/2/1400 اعلام کرده است که:
وضع عوارض در صورتی که متضمن اجحاف نباشد، خلاف شرع نمیباشد تشخیص قانونی بودن عوارض متعددی که در مصوبه مورد شکایت آمده است، برعهده دیوان عدالت اداری است.
هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضاء تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره به اتفاق آراء اعضای حاضر به شرح ذیل مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات تخصصی شوراهای اسلامی:
طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدی تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود از جمله وظایف و مسئولیتهای شورای اسلامی شهر محسوب شده و در تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 وضع عوارض محلی جدید که تکلیف آنها در این قانون مشخص نشده باشد، با رعایت مقررات مربوطه تجویز شده است و با توجه به اینکه وضع و اخذ عوارض صدور پروانه ساختمانی در تراکم پایه و مازاد بر تراکم توسط شوراهای اسلامی و شهرداریها طبق بند ب رای شماره 79 مورخ 21/2/1395 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص نگردیده است. بر اساس ماده 2 قانون عمران و نوسازی شهری با اصلاحات بعدی در شهر تهران از تاریخ اول فروردین ماه 1348 و در سایر شهرها از تاریخی که وزارت کشور تعیین و اعلام کند بر کلیه اراضی و ساختانها و مستحدثات واقع در محدوده قانونی شهر عوارض خاص سالانه به ماخذ پنج در هزار بهای آنها که طبق مقررات این قانون تعیین خواهد شد برقرار میشود. بنابراین مصوبه شماره 5845/93 مورخ 9/11/93 به استثناء بند 15، قسمتی از بند 20، تبصره 9 و تبصره 10 تحت عنوان عوارض صدور پروانه و هزینه خدمات ساختمانی در محدوده قانونی حریم شهر و حوزه استحفاظی مصوب شورای اسلامی شهر شیراز مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر میشود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است./ت
رحمان پیوست
رئیس هیات تخصصی شوراهای اسلامی
دیوان عدالت اداری