هیات تخصصی اداری و استخدامی
شماره پرونده: ه- ع/ 96/162، 96/847، 96/1002، 96/1137 و 96/843 دادنامه: 381 تاریخ: 27/12/96
شاکی: آقای رضا ساکی، حمیدرضا دانشجو، محمود مهرمحمدی، حسین دهقان و حبیب صفرزاده
طرف شکایت: 1. هیات وزیران 2. سازمان بازنشستگی کشوری
موضوع شکایت و خواسته: 1. ابطال مصوبه شماره 22188ت/26917ه مورخ 19/5/1381 هیات وزیران در خصوص عدم شمول کسور بازنشستگی بر فوق العاده مدیریت اعضای هیات علمی دانشگاه ها و 2. رد استناد سازمان بازنشستگی به مصوبه مذکور
متن مقرره مورد شکایت: «فوق العاده مدیریت اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی به طور غیر مستمر پرداخت میگردد و مشمول کسور بازنشستگی قرار نمی گیرد. چنانچه از فوق العاده های یاد شده در سنوات قبل کسور بازنشستگی کسر شده باشد مسترد گردد. تاریخ اجرای این تصویبنامه از 1/1/1381 میباشد.»
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1. دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی به استناد بند ب ماده 20 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1394 - 1390) مصوب 15/10/1389 و ماده یک قانون احکام دائمی برنامه های توسعه ای کشور مصوب 10/11/1395 بدون الزام به رعایت قوانین و مقررات حاکم بر دستگاه های دولتی و صرفاً در چارچوب آییننامهها و مقررات اداری، مالی، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیات امناء خود که حسب مورد به تایید وزیر علوم، تحقیقات و فناوری یا وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی میرسد عمل می نمایند. 2. بند یک مصوبه 49236/ت536ه- مورخ 5/3/1388 هیات وزیران فوق العاده های اعضای هیات علمی و غیر علمی مصوب هیات امنای دانشگاه ها را مشمول کسور بازنشستگی اعلام نموده است و با این مصوبه، مصوبه 22188ت/26917ه- مورخ 19/5/1381 هیات وزیران در خصوص عدم شمول کسور بازنشستگی بر فوق العاده مدیریت اعضای هیات علمی دانشگاه ها عملاً ملغی گردیده است. 3. بر اساس آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله 216، 217 و 218 حقوق بازنشستگی و وظیفه اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی میبایست بر مبنای میانگین تمام حقوق و مزایای مشمول کسور بازنشستگی در دو سال آخر خدمت با اعمال آخرین ضریب حقوق سال بازنشستگی محاسبه و تعیین گردد. 4. آراء 4، 587، 1470 و 1907 هیات عمومی دیوان عدالت اداری به مصوبات هیات امنای دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی اعتبار بخشیده است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: 1- مصوبه مورد شکایت به استناد ماده 3 قانون اصلاح پاره ای از مقررات مربوط به پایه حقوق اعضای رسمی هیات علمی شاغل و بازنشسته دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی مصوب 1368 تصویب شده و ابطال آن به موجب قوانین موخر صحیح نمیباشد. 2- هرچند برابر حکم مقرر در بند ب ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه و ماده یک قانون احکام دائمی برنامه های توسعه ای کشور مصوب 1395، دانشگاه ها و... بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی و فقط در چارچوب مصوبات و آییننامه های مالی، معاملاتی و اداری - استخدامی - تشکیلاتی مصوب هیات امناء عمل می کنند، لیکن برابر ماده 29 قانون برنامه پنجم توسعه و ماده 71 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه ای کشور و بند ن ماده 28 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مقرر گردیده: مصوبات هیات امناء که متضمن بار مالی برای صندوق های بازنشستگی میباشد در صورتی قابل اجراست که بار مالی ناشی از آن قبلاً محاسبه و در قوانین بودجه کل کشور و یا بودجه سالانه دستگاه یا صندوق ذیربط تامین شده باشد و ایجاد و تحمیل هرگونه بار مالی مازاد بر ارقام مندرج در قوانین بودجه سنواتی یا صندوق ذیربط ممنوع میباشد در غیر این صورت عمل مراجع مذکور در حکم تعهد زاید بر اعتبار است و مشمول پرداخت از سوی دستگاه یا صندوق های مربوطه نیست. 3- برابر مفاد بند ط ماده 3 و جزء 3 بند الف ماده 7 قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی مصوب 1383 به لزوم نظارت بر تعادل منابع و مصارف و رعایت علم محاسبات بیمه ای در صندوق های بیمه و همچنین ایجاد تعادل بین منابع و مصارف این صندوق ها تصریح گردیده است. بنابراین چنانچه عضو هیات علمی صرفاً در دو سال آخر خدمت به پست مدیریتی در دانشگاه منصوب گردد، در این حالت الزام صندوق بازنشستگی به دریافت کسور حق بیمه مربوط به فوق العاده مزبور در مدت زمان کوتاه و سپس تاثیر آن در برقراری حقوق بازنشستگی موافق با الزامات یاد شده دایر بر تعادل منابع و مصارف و رعایت علم محاسبات بیمه ای صندوق بیمه گر نمیباشد. 4- برابر تبصره ماده 101 آییننامه استخدامی اعضای هیات علمی... آن دسته از اعضای هیات علمی تحت پوشش صندوق تامین اجتماعی، کماکان مشمول ضوابط و مقررات مربوط به خود شده اند. با توجه به این موضوع و اینکه محاسبه فوق العاده موصوف در مورد مشمولین قانون اخیر نیز مستلزم رعایت علم محاسبات بیمه ای است لذا الزام به رعایت آن در صندوق بازنشستگی کشوری بدون توجه به چنین مواردی میتواند تبعیض در وضعیت مشمولین این صندوق ها و تفاوت در پرداخت حقوق بازنشستگی آنان را ایجاد نماید.
نظریه تهیه کننده گزارش: اولاً: با این توضیح که شاکی شماره مصوبه مورد شکایت را به جای «21188/ت 26917ه- 19/5/1381» علی الظاهر سهواً «22188/ت 26917ه- 19/5/1381» قید نموده است، از حیث قابلیت طرح شکایت، قطع نظر از اینکه شاکی رونوشت مصوبه مورد شکایت را ضمیمه شکایت نکرده بلکه متن بازنویسی شده آن را ضمیمه نموده است، چون مصوبه مورد شکایت که مقرر داشته: « فوق العاده مدیریت اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی به طور غیر مستمر پرداخت میگردد و مشمول کسور بازنشستگی قرار نمی گیرد...» به موجب تصویب نامه شماره 49236/ت536ه- مورخ 5/3/1388 هیات وزیران که در بند یکم مقرر داشته: « فوق العاده های مصوب هیات امنا مندرج در حکم کارگزینی... اعضای هیات علمی... مانند فوق العاده، جذب، ویژه، بهره وری مشمول کسورات بازنشستگی است.» به صورت ضمنی نسخ گردیده است و از طرفی چون اثر ابطال مصوبه از زمان تصویب درخواست نگردیده است، بر ابطال مصوبه اثری مترتب نیست و نظر به اعمال ماده 85 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 را دارم. ثانیاً: چنانچه شکایت قابل طرح فرض شود، مصوبه مغایرتی با قوانین زمان تصویب ندارد و قابل ابطال به نظر نمی رسد. توضیح آنکه قانون حاکم بر مصوبه مورد شکایت قانون استخدام کشوری مصوب 1345 بوده که در ماده 78 آن مقرر گردیده بود: « میزان حقوق بازنشستگی مستخدمین رسمی عبارت است از متوسط حقوق پایه آنان ضرب در سنوات خدمت... » بنابراین فوق العاده ها به حکم قانون موثر در حقوق بازنشستگی نبوده است. ثالثاً: چون شکایت دیگر شاکی به خواسته « رد استناد سازمان بازنشستگی به مصوبه مذکور » از جمله موارد موضوع ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 25/3/1392 نیست، نظر به ارجاع آن به شعبه بدوی به منظور رسیدگی موردی دارم.
دفتر؛ مقرر است: اوراق 1 تا 7، 10 و 9 پرونده را اسکن و به ترتیب مذکور به گزارش و پی نوشت های آن ضمیمه نمائید. تهیه کننده گزارش: دانشور
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت آقای رضا ساکی فرزند محمدرضا به خواسته ابطال مصوبه « 21188/ت 26917 ه- 19/5/1381» هیات محترم وزیران که به موجب آن فوق العاده مدیریت اعضای هیات علمی دانشگاه ها مشمول کسور بازنشستگی نمی گردید، نظر به اینکه مصوبه مورد شکایت با قوانین و مقررات حاکم بر زمان تصویب مغایرتی نداشته و اثر قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1394 - 1390) مصوب 15/10/1389 و ماده یک قانون احکام دائمی برنامه های توسعه ای کشور مصوب 10/11/1395 که مورد استناد شاکی برای اثبات مغایرت مصوبه با آنها بوده، به استناد ماده 4 قانون مدنی مصوب سال 1307 نسبت به آتیه است و قوانین نسبت به ما قبل خود اثری ندارند و مصوبه 49236/ت536 ه- مورخ 5/3/1388هیات محترم وزیران که در بند یکم مقرر داشته: « فوق العاده های مصوب هیات امنا مندرج در حکم کارگزینی... اعضای هیات علمی... مانند فوق العاده جذب، ویژه، بهره وری مشمول کسورات بازنشستگی است » نیز با استدلال مرقوم قابل تسری به زمان قبل از تصویب و در نتیجه موجب شمول کسور بازنشستگی بر فوق العاده مدیریت اعضای هیات علمی دانشگاه ها از زمان تصویب مصوبه مورد شکایت نخواهد بود، اکثریت قریب به اتفاق اعضای محترم هیات (16 تن از 18 تن) در جلسه مورخ 26/9/1396 عقیده به خارج از حدود اختیار بودن مرجع وضع و مخالفت مصوبه مورد شکایت با قوانین و مقررات حاکم بر زمان وضع نداشتند ؛ بنابراین مستنداً به بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. این رای ظرف موعد بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض منتهی به رسیدگی در هیات عمومی دیوان عدالت اداری خواهد بود. بدیهی است استناد دستگاههای اجرایی از جمله سازمان بازنشستگی کشوری به مصوباتی که ابطال نگردیده و اعتبار قانونی دارند، بلامانع است.
سید کاظم موسویرئیس هیات تخصصی اداری واستخدامی دیوان عدالت اداری