تاریخ دادنامه قطعی: 1395/03/03
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: در صورتی که موسسه مالی و اعتباری، بدوا دارای اعتبار بانک نباشد سند طلب صادر شده از این موسسه به عنوان چک، حواله محسوب شده و هرچند حاکی از اشتغال ذمه صادرکننده است، مشمول مقررات قانون تجارت در مورد چک نمی شود.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه نوزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/03/03 - 11 : 28 قاضی: عبدالرضا کریمی صحنه سرائی قاضی: مصطفی فاتحی
خلاصه جریان پرونده
آقای الف. الف. به طرفیت آقایان ح. ق. و محمد باقر جعفری به خواسته مطالبه وجه چک بمبلغ شصت میلیون ریال باضافه کلیه خسارات دادرسی اعم از هزینه دادرسی و خسارت تاخیر تادیه و صدور تامین خواسته قبل از ابلاغ حکم طرح دعوی کرده است 0 بدین توضیح به موجب کپی مصدق یک فقره چک تقدیمی به شماره 697652 و به تاریخ 1393/10/28 عهده بانک موسسه مالی و اعتباری مهر شعبه ولی عصر، اینجانب مبلغ 60000000 ریال از خواندگان که خوانده دوم به عنوان ظهر نویس و ضامن میباشد طلبکارم که با وصف حلول اجل و سر رسید از تادیه و پرداخت آن خودداری می کنند فلذا مستندا به مواد 198 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و 310 قانون تجارت رسیدگی و صدور حکم محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت مبلغ خواسته به میزان 60000000 ریال و به شرح ستون خواسته مورد استدعاست 0 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تبریز به موجب دادنامه --- - 94 مورخ 94/7/12 قرار تامین خواسته را صادر کرده است آقای ح. ق. - آقای س. درخورد کارآموز وکالت را به عنوان وکیل خود انتخاب کرده است 0 آقای درخورد طی لایحه مورخ 94/6/29 مرقوم داشته گواهی عدم پرداخت بواسطه شخصی به نام الف. عبدی صادر و سند نیز به نام آقای محمد جعفری صادر شده، گذشته از اینکه سند موصوف در چهار چوب قانون تجارت و جزو اسناد تجاری نیست لذا تقدیم دادخواست از ناحیه شخص غیر ذینفع یعنی آقای الف. مطرح شده که در شرایط کنونی سمت ایشان محرز نمیباشد مستندا به بند 5 ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی تقاضای رد دعوی دارم 0 سند عادی ارائه شده از ناحیه آقای الف. صرفا در جهت مطالبه وجه میباشد نه انتقال اسناد و نمایندگی و وکالت در جهت طرح دعوی (ص 9 - 16 ) 0 در تاریخ 94/6/29 خواهان دعوی خود را به شرح دادخواست تقدیمی اعلام نموده است 0 وکیل خوانده ردیف اول نیز به مفاد لایحه ای که به شماره 1254 - 94/6/29 ثبت گردید استناد نموده است. خوانده ردیف دوم نیز به مفاد لایحه ای که به شماره 1252 - 94/6/29 ثبت شده اشاره نموده است 0 آقای محمد باقر جعفری خوانده ردیف دوم در این لایحه مضمونا مرقوم داشته که وی همراه آقای الف. الف. مشترکا در تولید نایلون شرکت داشته و در همه زمینه ها با هم شراکت داشتیم و در خصوص چک شماره 697652 الف - 93 نزد بانک موسسه مالی و اعتباری مهر به مبلغ شصت میلیون ریال که صادر کنند چک آقای ح. ق. بوده و از بابت خرید جنس تولیدی به نام اینجانب صادر نموده بود و بنده چک را ظهر نویسی و جهت وصول و اخذ مبلغ چک و تحویل مبلغ چک، اینجانب به آقای الف. الف. که شریک بنده بودند تحویل دادم که آقای الف. الف. بنا به دلائل نامعلوم سعی دارد چک مذکور را به نام حق خود تلقی و از بنده غیر مشروع مطالبه نماید که بنده به تمام اظهاراتم شاهد دارم و میتوانم معرفی ننمایم (ص 18 ) (عضو ممیز: بسیاری از اوراق نامنضم شماره گذاری شده است). خواهان در 94/6/29 اظهار داشته چک مستند دعوی را آقای محمد باقر جعفری که با وی شریک بودیم از حق حساب و کتاب با من به من انتقال داده است و بنده چک را در قالب خرید جنس به آقایان پرندی خرج کرده بودم که آنها نیز داده اند آقای عبدی برگشت زده است و با مراجعه نامبردگان به اینجانب بنده وجه چک را پرداخت نمودم و چک مستند دعوی به خود من منتقل یا عودت داده شده است 000 خوانده ردیف اول صادر کننده بوده و خوانده ردیف دوم نیز ظهر نویس میباشد که چون فعلا تا حال وجه آن را پرداخت ننمودهاند لذا اقدام کرده ام و اظهارات خوانده ردیف سوم 000 به اینکه چک را صرفا جهت وصول وجه آن ظهر نویسی نموده دروغ است بلکه چک را آقای جعفری از بابت اینکه من از وی مطالباتی داشته ام و از بابت حساب و کتابهایمان با ظهرنویسی به من داده است که من وجه آن را وصول کنم و برداشت نمایم با توجه به مراتب فوق و با مردود دانستن ایراد وکیل خوانده ردیف اول در 000 غیرذینفع بودن خواهان نامبرده دفاعا در ماهیت دعوی پاسخ دادند 0000 با توجه به اینکه وفق قانون چک و سفته با ظهر نویسی منتقل میگردد و سند موصوف نه چک بوده و نه سفته و صرفا سندی است فی مابین موسسه و صاحب حساب که سند را به نام آقای جعفری صادر نمودهاند و ایشان هیچگونه امضا یا سندی دال بر انتقال و یا مجوز برای انتقال نداشته اند و سند بواسطه آقای الف. عبدی به موسسه ارائه شده و پس از اخذ گواهی عدم پرداخت نیز بنا به مراتبی که اعلام گردید 000 الف. عبدی بدون اینکه مجوزی برای خواهان حاضر صادر کرده باشد و چه خواهان حاضر و چه الف. عبدی هیچگونه معامله یا مراوداتی با موکل نداشته اند که بنا به مراتب اعلامی به غیر از آقای جعفری که با ایشان نیز موکل اختلاف حساب داشته و وجه سند نیز پرداخت نمودهاند (صفحات 17 - 18 ) به کسی بدهی ندارند و سند بایستی مسترد گردد و با توجه به وجود رابطه شراکت بین خوانده ردیف دوم و خواهان دعوی حاضر و انتقال عادی سند که در قانون تجارت پیش بینی شده و شامل حال سند متنازع فیه نمیباشد مشارالیه فاقد حسن نیت بوده و دارنده فاقد حسن نیت میباشد 0 خوانده ردیف دوم اظهار داشته 000 در قبال فروش جنس (پلاستیک)به آقای ح. ق. نامبرده در قبال دستمزدم (عضو ممیز: خوانا نیست) پرداخت نموده است 000 چک مذکور را من به جهت این خلاصه نویسی نموده ام که خواهان وجه آن را وصول و مبلغ را بالمناصفه در آن شریک شویم 0 خواهان اعلام نمود عرض شود بنده ادعای خوانده ردیف دوم را قبول ندارم وجه چک متعلق به من است و نامبرده نیز چک را با ظهرنویسی به من انتقال داده است 0 و من حاضرم در این رابطه سوگند شرعی یاد نمایم 0 خوانده ردیف دوم ادامه دادند اگر خواهان سوگند یاد که اظهارات من 000 کذب است بنده حرفی ندارم و مطیع قانون هستم و در معرفی شهود نیز صرفنظر نمایم 0 با توجه به ادعای خوانده ردیف دوم و نهایتا درخواست وی قرار اتیان سوگند خواهان صادر و اعلام گردد و خواهان پس از گرفتن وضو و با دست گذاشتن روی قرآن ک. به لفظ جلاله سوگند شرعی یاد نمود که ادعا و اظهارات خوانده ردیف دوم غیر واقع یا اینکه وجه چک پس از وصول بین آنها قسمت شود یا با هم در وجه آن شریک شوند کذب محض میباشد بلکه نامبرده چک را از بابت حساب و کتاب و مطالبات به وی به ظهرنویسی داده است اگر وجه چک متعلق به خود خواهان بوده است بالاخره شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تبریز به موجب دادنامه شماره --- مورخ 1394/07/01 چنین رای صادر کرده است:«رای دادگاه: در خصوص دعوی آقای الف. الف. به طرفیت آقایان 1 - ح. ق. با وکالت آقای س. درخورد 2 - محمد باقر جعفری به خواسته مطالبه مبلغ 60000000 ریال از بابت وجه یک فقره چک به شماره 697652 مورخ 93/10/28 عهده موسسه مالی و اعتباری مهر(بانک مهر اقتصاد) از حساب جاری 1 - 12458072 - 10 / 7827 بانضمام کلیه خسارات دادرسی و خسارت تاخیر تادیه خوانده ردیف اول به عنوان صادر کننده و دومی به عنوان ظهر نویس ضامن با امعان نظر در جامع اوراق و محتویات پرونده کپی مصدق چک مستند دعوی و گواهی عدم پرداخت بانکی آن مضموم در پرونده و نظر به اینکه وجود سند تجاری درید دارنده آن ظهور در اشتغال ذمه صادر کننده در قبال دارنده دارد و ظهر نویس نیز با صادر کننده در پرداخت وجه آن مسئولیت تضامنی دارد و نظر به اینکه وکیل خوانده ردیف اول دفاع مدلل و موثری در قبال دعوی مطروحه به عمل نیاورده و دلیل و مدرکی که موجبات حصول برائت ذمه موکل را فراهم آورد ارائه واقامه نکرده است و ایراد وکیل موصوف مبنی بر غیر ذینفع بودن خواهان با توجه به انتقال سند توسط دارنده به خواهان و خصوصا وجود اصل سند در ید نامبرده و همچنین دفاعیات وکیل موصوف با ادعای اختلاف حساب موکل با خوانده ردیف دوم صرفنظر از عدم ذکر جهالت و دلایل آن و عدم ارائه هر گونه مدرکی در این رابطه با عنایت به اصول و اوصاف حاکم بر اسناد تجاری مردود است 0 ایضا دفاعیات خوانده ردیف دوم با این ادعا که چک مستند دعوی را از جهت شراکت با خواهان در وجه آن و جهت وصول آن ظهر نویسی نموده است 0 نهایتا با توجه به درخواست خوانده موصوف و ادای سوگند از ناحیه خواهان در رد ادعا و دفاعیات مشارالیه مردود اعلام میگردد 0 بنا به مراتب فوق با احراز اشتغال ذمه خواندگان و استصحاب بقای آن دعوی را وارد و ثابت تشخیص و به استناد مواد 310 و 314 و 294 قانون تجارت و مواد 198 و 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی خواندگان را متضامنا به پرداخت مبلغ شصت میلیون ریال از بابت اصل خواسته و پرداخت مبلغ دو میلیون و سیصد و بیست هزار ریال از بابت هزینه دادرسی و ابطال تمبر و ایضا پرداخت خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سر رسید چک بر مبنای نرخ شاخص تورم اعلامی از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران لغایت تا زمان وصول که مورد اخیر توسط اجرای احکام مدنی احتساب خواهد شد در حق خواهان محکوم مینماید رای صادره نسبت به هر دو خوانده حضوری محسوب و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان میباشد»; این دادنامه ( 00728 ) در تاریخ 94/7/21 به آقای الف. الف. و در 94/7/15 به آقای س. درخورد ابلاغ گردیده است 0 آقای ح. ق. در تاریخ 1394/08/24 طی دادخواستی به شرح مندرج در آن نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1394/07/01 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تبریز فرجام خواهی کرده است پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه --- دیوان جهت رسیدگی ارجاع شده است کلیه محتویات پرونده به هنگام شور قرائت میشود 0 هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای عبدالرضا ک. ی صحنه سرائی عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد:
رای شعبه
آنقسمت از ایراد فرجامخواه به اینکه سند مطالبه خواهان چک بانکی نیست وارد است زیرا موسسه مالی و اعتباری مهر بدوا دارای اعتبار بانک نبوده و مستند خواهان حواله محسوب و شامل مقررات قانون تجارت در مورد چک نمیباشد و در 93/10/28 که ببانک اقتصاد مهر مراجعه شده گواهی عدم پرداخت صادر شده است و برگ مذکور در تاریخ صدور عنوان چک بانکی را نداشته است لکن مستند خواهان حاکی از اشتغال ذمه صادر کننده است و از این جهت نسبت بآن ایرادی ننموده است لذا رای فرجامخواسته بر محکومیت فرجامخواه به تادیه وجه آن بخواهان خالی از اشکال است با حذف تضامنی بودن رای فرجامخواسته نتیجتا تایید میگردد.ر
ئیس شعبه --- دیوان عالی کشور:مصطفی فاتحی مستشار:عبدالرضا ک. ی صحنه سرائی