تاریخ نظریه: 1404/10/29
شماره نظریه: 7/1404/706
شماره پرونده: 1404-25-706ک
استعلام:
1- در فرض قتل عمدی زن مسلمان در ماه حرام توسط همسر وی، آیا در هنگام پرداخت تفاضل، تغلیظ دیه زن مقتول و کسر از مبلغ تفاضل دیه امکانپذیر است؟
2- در فرض اصرار اولیای دم (پدر و مادر مقتول) بر اجرای قصاص و مطالبه سهمالارث از مهریه فرزند خویش (زوجه مقتول) و محکومیت قطعی زوج (قاتل) به پرداخت مهریه به میزان سهمالارث اولیای دم، آیا میتوان سهمالارث مذکور را با مبلغ تفاضل دیه تهاتر کرد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- با عنایت به قسمت اخیر ماده 556 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و ماده 360 قانون پیشگفته، در بزه قتل عمدی؛ که مجازات اصلی آن وفق مواد 16 و 381 این قانون قصاص نفس است، بحث از تغلیظ دیه ناظر به جایی است که اولیای دم، خواهان دریافت دیه به جای قصاص باشند یا مواردی که به علت عدم امکان قصاص یا عدم جواز آن، قصاص به دیه تبدیل میشود؛ بر این اساس، در فرض سوال که اولیای دم پس از ثبوت حق قصاص در اجرای مواد 360، 382 و 426 قانون پیشگفته در مقام اجرای قصاص نفس به پرداخت فاضل دیه مکلف هستند، بحث از تغلیظ دیه سالبه به انتفاء موضوع است و در نتیجه، محاسبه و کسر مبلغ تغلیظ دیه از مبلغ فاضل دیه، منتفی است.
2- به موجب ماده 430 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، چنانچه در موارد لزوم پرداخت فاضل دیه، مقتول یا صاحب حق قصاص، طلبی از مرتکب داشته باشد، این طلب با رضایت صاحب آن، هرچند بدون رضایت مرتکب، به عنوان فاضل دیه قابل محاسبه است؛ بنابراین در فرض سوال، محاسبه مهریه مورد مطالبه اولیای دم از قاتل که راجع به آن حکم قطعی نیز صادر شده است، به عنوان فاضل دیه موافق قانون است و رضایت مرتکب شرط نیست.