فرجام خواهی از رأی کمیسیون ماده واحده راجع به اراضی اختلافی

تاریخ دادنامه قطعی: 1392/08/28
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: اعتراض به رای کمیسیون ماده واحده راجع به اراضی اختلافی و صدور حکم بر نقض آن دعوای غیرمالی محسوب می‌شود و مشمول هیچ کدام از آراء غیرمالی قابل فرجام خواهی نیز نیست.

سازمان مسکن و شهرسازی استان خراسان رضوی در تاریخ 22/9/89 ضمن تقدیم دادخواست به طرفیت آقایان 1 - م.پ. 2 - م.پ.، نسبت به رای شماره --- - 26/12/87 کمیسیون ماده واحده معترض گردیده، رسیدگی و نهایتا صدور حکم بر نقض آن را تقاضا دارد و توضیح داده است که ؛ به موجب ماده اوّل لایحه قانونی ملی کردن جنگل ها و مراتع مصوب 27/10/41 جنگل ها و مراتع و بیشه های طبیعی و اراضی جنگلی ملی گردیده و نتیجتا پلاک --- فرعی از --- اصلی بخش --- مشهد واقع در طرقبه خیابان پایداری 3 از طریق کمیسیون ماده 56 قانون حفاظت جنگل ها و مراتع توسط اداره منابع طبیعی ملی اعلام و در تصرف آن اداره قرار می‌گیرد و سپس اراضی مزبور به استناد ماده 10 قانون زمین شهری، تحویل آن سازمان شده و با انجام تشریفات قانونی بر وفق مقررات، سند مالکیت پلاک مزبور به نام دولت جمهوری اسلامی ایران و با قائم مقامی سازمان موصوف اصدار یافته است. و رای شماره --- - 26/12/87 کمیسیون ماده واحده در خصوص پلاک فوق الذکر مغایر با مقررات قانونی و موازین شرعی است. پرونده به شعبه بیست و هشتم دادگاه عمومی حقوقی مشهد ارجاع و تحت کلاسه --- در جریان رسیدگی قرارگرفته است. حسب تصمیم مورخ 24/2/90 دادگاه، دستور مطالبه پرونده موضوع دادنامه شماره --- - 26/12/87 کمیسیون ماده 56 جهت ملاحظه صادر گردیده و برابر تصمیم مورخ 9/5/90 دادگاه، قرار معاینه محل توام با جلب نظر کارشناس صدور یافته است. وظیفه عضو مجری قرار، ملاحظه و انعکاس وضعیت محل، قدمت اشجار یا ابنیه (در صورت وجود آن ها) و وظیفه کارشناس، بررسی دقیق نقشه های هوایی و پرونده مطروحه در منابع طبیعی برای تعیین اینکه اراضی مورد اختلاف در زمان اجرای قانون ملی کردن اراضی مرتعی در سال 1341 و قبل از حاکمیت قانون یادشده از حیث قابلیت کشت و زرع و بافت خاک، تعیین گردیده است و همچنین کارشناس مکلف شده باملاحظه آثار احتمالی مربوط به احیاء ازجمله کاشت درخت، قدر متیقن عمر درختان احتمالی که در نظریه کارشناسان هیات اجرایی موضوع ماده 56 مرقوم به آن اشاره گردیده، اظهارنظر نماید و معلوم می‌سازد که آیا در سال 1341 درختان مورد ادعا در زمین موجود بوده؟ یا زمین سابقه احیاء داشته است؟. آقای ع.ب. خود را به وکالت از خواندگان معرفی کرده و سپس طی لایحه ای به وارده شماره 1064 - 10/8/90 درخواست نموده است که موقعیت زمین در سال 1365 نیز در قرار کارشناسی مدنظر واقع شود در تاریخ 10/8/90 قرار معاینه محلی به وسیله دادرس دادگاه به مرحله اجرا درآمده و گزارش کارشناسی به وارده شماره 1895 - 11/10/90 پیوست سابقه می‌باشد. نظریه اعلامی کارشناس مشعر بر آن است که: « 1 - با توجه به نقشه برداری انجام شده، مساحت عرصه اختلافی محصور که هم اکنون در تصرف خواندگان است، حدود 37510 مترمربع است که حدودا 5510 مترمربع بیشتر از ادّعای خواندگان و رای کمیسیون ماده واحده در تصرف آقایان پ. می‌باشد 2 - بر اساس مشاهدات و بررسی عکس های هوایی وضعیت توپوگرافی و سنگلاخی بودن، تپه ای بودن، شیب دار بودن، عدم وجود خاک زراعی در دامنه ها و تپه ها، وجود انواع گیاهان مرتعی و عدم امکان آبیاری آن ها به صورت ثقلی، کم بودن سن درختان موجود در داخل کال، کالچه و دامنه ها، قدمت کم ساختمان ها و تاسیسات و مستحدثات احداث شده در محل اختلافی و همچنین مطالعه عکس هوایی سال 1345 {بلوک 104 - عکس های شماره 2 و 3 - رن 10 } حکایت از آن دارد که تنها مقدار حدود 3765 مترمربع از قطعه زمین مورد اختلاف در زمان تصویب قانون ملی شدن جنگل ها و مراتع (سال 1341 ) دارای سابقه احیاء و تصرف بوده است و جزء مستثنیات قانونی اشخاص می‌باشد ولی مقدار حدود 33745 مترمربع دیگر از عرصه تصرفی در سال 1345 فاقد هرگونه سابقه احیاء و کشت و کار بوده است و تمامی ساختمان ها، تاسیسات و درختکاری های صورت گرفته در این مساحت بعد از سال 1345 بوده است لذا این مساحت در زمان تصویب قانون ملی شدن جنگل ها و مراتع به صورت اراضی مرتعی و ملی متعلق به دولت بوده است »;. نماینده خواهان و نیز وکیل خواندگان برابر لوایح ثبت شده به شماره های 1556 - 9/11/90 و 1573 - 12/11/90 نسبت به نظریه کارشناس معترض گردیده و مفادا ارجاع امر به هیات سه نفره کارشناسان را خواستار شده اند. دادگاه در وقت فوق العاده ختم رسیدگی اعلام و رای شماره --- - 6/12/90 را به شرح آتی صادر نموده است: « در خصوص دعوی سازمان مسکن و شهرسازی به طرفیت آقای 1 - م.پ. 2 - م.پ.با وکالت ع.ب.به خواسته اعتراض به رای شماره --- - 26/12/87 کمیسیون ماده واحده و نقض آن به شرح دادخواست که بیان شده در اجرای لایحه قانونی ملی کردن جنگل ها و مراتع پلاک --- فرعی از --- اصلی بخش --- مشهد ملی اعلام و در اجرای ماده 10 قانون زمین شهری تحویل سازمان خواهان شده، سند مالکیت آن طی تشریفات قانونی صادر چون رای معترضٌ عنه برخلاف قانون صادرشده، تقاضای صدور حکم گردیده است، وکیل خواندگان به شرح لایحه اعلام داشته احیائی که بعد از سال 42 و قبل از سال 65 نیز صورت گرفته باشد موجب مالکیت موکلین وی بوده است. دادگاه به منظور رسیدگی به دعوی خواهان قرارهای معاینه محل و کارشناسی صادر که توسط دادرس دادگاه اجراشده، نظریه کارشناسی صورت گرفته که با استفاده از ابزارهای فنی و وضعیت توپوگرافی و بافت خاک و وضعیت اراضی مورد اختلاف صورت گرفته، حکایت از آن دارد که مقدار 3765 مترمربع اراضی مورد اختلاف طرفین دارای سابقه احیاء بوده، لذا در زمره مستثنیات خواندگان محسوب لیکن مقدار 33745 مترمربع از عرصه متصرفی خواندگان قطع نظر از اینکه فاقد سابقه احیاء و کشت و کار اعلام شده، قابلیت احیاء نیز توجها به وضعیت محل و سنگلاخی بودن نداشته تصرفات یاد شده خواندگان صرفا به منظور تجاوز به اراضی ملی و تحریص بوده و لا غیر بنابراین دادگاه نظریه کارشناس منتخب را که با اوضاع واحوال مسلم قضیه انطباق داشته صائب دانسته ضمن ردّ اعتراض طرفین، دعوی خواهان را صرفا نسبت به مقدار 33745 متر اراضی ملی متصرفی خواندگان وارد دانسته به استناد ماده 56 ماده واحده حکم به نقض قسمتی از رای معترضٌ عنه نسبت به اراضی اخیرالذکر وفق نظریه کارشناس به نفع خواهان صادر و اعلام می‌نماید و نسبت به 3765 متر اراضی خواندگان توجها به نظریه کارشناس، دعوی خواهان را وارد ندانسته به استناد ماده 1257 قانون مدنی حکم به ردّ دعوی و تایید دادنامه نسبت به اراضی اخیرالذکر صادر و اعلام می‌نماید.. »;. دادنامه مذکور در تاریخ 1390/12/13 به اداره خواهان ابلاغ شده و آن اداره در تاریخ 1391/01/23 با تقدیم دادخواست فرجامی مستدعی رسیدگی و نقض دادنامه شماره --- - 6/12/90 می‌باشد. وکیل خواندگان نیز به مقام تجدیدنظرخواهی برآمده و شعبه دهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی برابر تصمیم مورخ 3/3/91 قرار ارجاع امر به هیات سه نفره کارشناسان صادر و پس از اجرای آن و بررسی های لازم، سرانجام به موجب دادنامه شماره --- - 19/10/91 چنین رای می دهد: «در خصوص تجدیدنظرخواهی آقایان م. و م.پ. فرزندان الف. و م. با وکالت آقای ع.ب. به طرفیت س. از دادنامه شماره --- - 6/12/90 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد که طی آن اعتراض تجدیدنظر خوانده نسبت به رای شماره --- - 26/12/87 کمیسیون ماده واحده راجع به تعداد 3765 مترمربع وارد ندانسته حکم به ردّ آن صادر امّا نسبت به مابقی اراضی با قبول اعتراض رای معترضٌ عنه در مورد آن نقض شده است. با عنایت به نظر هیات سه نفره کارشناسان و با تغییر میزان مستثنیات متراژ 5879 مترمربع به عنوان اراضی غیر ملی رای نسبت به مابقی اراضی مطابق موازین قانونی صادرشده است لذا به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی با ردّ اعتراض، رای صادره با تغییر به عمل آمده تایید می‌گردد. رای قطعی است»;. پرونده با اقدامات دفتری به دیوان عالی کشور ارسال شده و با وصول و ارجاع آن به این شعبه تحت کلاسه بالا در دستور کار قرارگرفته است.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضو ممیّز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:

خواسته دعوی سازمان مسکن و شهرسازی استان خراسان رضوی، اعتراض به رای کمیسیون ماده واحده و صدور حکم بر نقض آن می‌باشد. گذشته از آنکه خواندگان هم نسبت به رای شماره --- - 6/12/90 دادگاه بدوی معترض شده اند و در این خصوص رای شماره --- - 19/10/91 شعبه دهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی صادر گردیده است، اساسا چون دعوی مطروحه غیرمالی بوده و از شمول مقررات بندهای «الف»; و «ب»; ماده 367 قانون آیین دادرسی مدنی خارج است. بنا به مراتب و به لحاظ غیرقابل فرجام بودن دادنامه معترضٌ عنه، این شعبه در قبال تقاضای سازمان فرجام خواه با تکلیفی مواجه نیست. مقرر می‌دارد دفتر پرونده را به مرجع ذی ربط اعاده نماید.

رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار

عبدالله پور- میر مجیدی