شرح تفصیلی وظایف و اختیارات شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (جهت ارائه به هیات محترم وزیران برای تصویب نهایی)

پیشگفتار
در اجرای ماده 99 قانون برنامه سوم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و با هدف اصلی انسجام بخشیدن به امور اجرایی و سیاستگذاری نظام علمی، تحقیقاتی و فناوری کشور قانون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تدوین و در تاریخ 1383/5/18 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. در ماده 3 قانون یاد شده تشکیل شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری پیش بینی شده و در تبصره 1 ماده 4 همان قانون آمده است:
"شرح تفصیلی وظایف و اختیارات شورا در محدوده، این قانون بنا به پیشنهاد وزیر علوم، تحقیقات و فناوری به تصویب هیات وزیران می‌رسد."
با توجه به نقش تعیین کننده علوم، تحقیقات و فناوری در تحقق اهداف جامعه آرمانی کشور در سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران و اختصاص فصل مستقلی تحت عنوان توسعه مبتنی بر دانایی در برنامه چهارم توسعه، ماموریت اصلی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری راهبردی توسعه علمی و فناورانه کشور در جهت ارتقای مستمر جایگاه و اقتدار علمی و فناوری کشور با رسالت سیاستگذاری و نظارت فرابخشی و هماهنگی بین بخشی خواهد بود.

مقدمه
براساس قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (که به اختصار وزارت نامیده می‌شود)، پیشنهاد و تدوین سیاستها و اولویتهای راهبردی علوم، تحقیقات و فناوری کشور برعهده وزارت مذکور و تصویب آن بر عهده شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری است. در اجرای تبصره 1 از ماده 4 قانون یاد شده، هیات وزیران در جلسه مورخ. ............ شرح تفصیلی وظایف و اختیارات شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری را (که به اختصار شورای عالی نامیده می‌شود)، در 4 ماده و 4 تبصره تصویب نمود. طبق تبصره ماده 3 قانون وزارت، مصوبات شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری در چهارچوب این قانون، پس از تایید رئیس جمهور، برای کلیه موسسات آموزشی و تحقیقاتی و دستگاههای اجرایی لازم الاجرا است.

ماده 1) سیاستگذاری و برنامه ریزی کلان

1- تبیین اصول حاکم و تصویب اصول جدید نظام سیاستگذاری علم و فناوری.

2- تصویب محورهای پژوهش های راهبردی و ملی مورد نیاز برای سیاستگذاری علم و فناوری.

3- تصویب راهبردها و برنامه های کلان توسعه در حوزه های علوم، تحقیقات و فناوری در چارچوب سند چشم انداز و سیاست های کلی مصوب نظام.

4- انتخاب و تصویب اولویتهای ملی و طرحهای بلندمدت سرمایه گذاری در بخشهای آموزش علوم، تحقیقات و فناوری به منظور هماهنگی و همسویی با چهارچوب توسعه ملی، سند چشم انداز و برنامه های پنج ساله توسعه کشور.

5- تنظیم یاست های کلان لازم برای توسعه منابع انسانی کشور متناسب با نیازمندی های جامعه دانش محور.

6- تصویب سیاست های تجاری سازی و کاربست دستاوردهای پژوهشی، انتقال و اشاعه فناوری، توسعه فناوری های نوین و فرهنگ سازی توسعه علوم و فناوری.

7- تصویب سیاست های کلان اجرایی توسعه همکاری های بین المللی و جذب منابع خارجی در زمینه های آموزشی علوم، تحقیقات و فناوری.

8- تصویب طرح های کلان ملی مرتبط با اصلاح سیستم و بررسی کیفیت برنامه های آموزشی، پژوهشی و فناوری ایجاد فرصتهای مساوی برای تحصیل دانش و مهارتهای فنی و توانمندسازی نظام آموزشی برای تامین نیروی انسانی لازم در دستیابی به اهداف اسناد ملی کشور.

9- انتخاب و تصویب طرح های کلان به منظور افزایش ظرفیت ملی در نوآوری در علوم و فناوری.

10- تصویب سیاست های کلان اجرایی و حمایت از طرح های کلان مرتبط با پژوهش در زمینه فناوریهای پیشرفته و جامع صنعتی و تولیدی به منظور تقویت ظرفیت نوآوری و ابداع فناوری در کشور.

11- تصویب طرحهای کلان آینده پژوهی از قبیل طرحهای مرتبط با زمینه های آینده استراتژیک علوم و فناوری، طرحهای توسعه و حمایت از فناوریهای جدید (نظیر نانو، زیست و اطلاعات به عنوان علوم توانمندساز و ابزار فناوری برای زمینه های دیگر).

12- پیشنهاد لوایح و پیش نویس قوانین و مقررات مرتبط با رفع موانع اقتصادی و حقوقی توسعه علوم، تحقیقات و فناوری.

13- تصویب طرحهای مرتبط با توسعه رقابت منطقه ای در حوزه فناوریهای راهبردی.

ماده 3) هماهنگی، نظارت و ارزیابی

1- ایجاد هماهنگی های کلان بین بخشی و فرابخشی، برای توسعه علوم، تحقیقات و فناوری در کشور.

2- تعیین سیاستهای نظارت، ارزیابی و استاندارد سازی فعالیتهای علوم، تحقیقات و فناوری در کشور.

3- ارزیابی عملکرد و اثر بخشی نظام توسعه علوم، تحقیقات و فناوری کشور

4- ارزیابی فرآیند سیاستگذاری شورای عالی به منظور تعیین راهکارهای لازم برای رفع موانع و تنگناها، براساس گزارشهای نظارت و ارزیابی.

ماده 4) سایر وظایف

1- تصمیم گیری درباره ضرورت و نحوه ایجاد تشکیلات مورد نیاز به منظور پیگیری و استمرار فعالیتها و امور تفویضی شورا، از جمله تشکیل کمیسیون دائمی به ریاست وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و با تعیین دستگاه اجرایی مناسب برای هر فعالیت.

2- تصویب آیین‌نامه های داخلی شورای عالی، کمیسیون دائمی و سایر تشکیلات وابسته به شورای عالی.

3- انجام سایر اموری که از طرف رئیس جمهوری و یا هیات وزیران محول می‌شود.

تبصره 1: اصلاح و تغییر در شرح تفصیلی وظایف به پیشنهاد وزیر علوم و تصویب هیات وزیران انجام می‌شود.

تبصره 2: تشکیلات دبیرخانه شورا تابع بند الف ماده 49 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و ماده 10 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مسئول تدوین اساسنامه دبیرخانه و تصویب آن در مرجع ذیربط است. هیات امنای دبیرخانه، اعضای شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری می‌باشند.

تبصره 3: شورای عالی چهار مرتبه در سال تشکیل جلسه می دهد.

تبصره 4: نشست اضطراری شورا به درخواست وزیر علوم، تحقیقات و فناوری برگزار می‌شود.