قانون تعیین واحد و مقیاس پول قانونی ایران

ماده اول - مقیاس طلا
واحد پول قانونی ایران ریال طلا است که به صد دینار تقسیم می‌شود.

ماده دوم (اصلاحی 1310/12/22)- مسکوک مضروب و جزء واحد مقیاس مسکوکات قانونی در جریان عبارتند از:
‌الف - مسکوک طلا - سکه طلای صد ریالی به نام پهلوی
سکه طلای 50 ریالی به نام نیم پهلوی.
ب - مسکوک نقره- سکه نقره نیم ریالی
یک ریالی
دو ریالی
پنج ریالی
ج - مسکوکات نیکل- سکه نیکل پنج دیناری
ده دیناری
بیست و پنج دیناری
‌

ماده سوم - وزن خالص و وزن مسکوک

الف (اصلاحی 1310/12/22)- یک ریال معادل با 7322382 % گرام طلای خالص

ب (اصلاحی 1310/12/22)- مسکوک طلای پنجاه ریالی یا نیم پهلوی دارای 3.661191 گرام طلای خالص است و ضراب خانه دولتی باید یک کیلو گرام طلای خالص را بمصرف ضرب 273.135 عدد مسکوک نیم پهلوی برساند.

ج (اصلاحی 1310/12/22)- مسکوک طلای صد ریالی یا پهلوی دارای 7.322382 گرام طلای خالص است و ضراب خانه دولتی باید یک کیلو گرام طلای خالص را بمصرف ضرب 126.5675(1365675) عدد مسکوک یک پهلوی برساند.

د (منسوخ 1310/12/22)- مسکوک نقره نیم ریالی که در داخله مملکت جریان قانونی دارد و نماینده نیم ریال طلا می‌باشد دارای 2.07 گرام نقره خالص است و ضرابخانه دولتی باید یک کیلوگرام نقره خالص را بمصرف ضرب 483.0916 عدد مسکوک نیم ریالی برساند.

ه‌(منسوخ 1310/12/22)- مسکوک نقره یک ریالی که در داخله مملکت جریان قانونی دارد و نماینده یک ریال طلا می‌باشد دارای 4.14 گرام نقره خالص است و‌ضرابخانه دولتی باید یک کیلوگرام نقره خالص را بمصرف ضرب 241.548 عدد مسکوک یک ریالی برساند.

و (منسوخ 1310/12/22)- مسکوک نقره دو ریالی که در داخله مملکت جریان قانونی دارد و نماینده دو ریال طلا می‌باشد دارای 8.28 گرام نقره خالص بوده و ضراب خانه دولتی باید یک کیلوگرام نقره خالص را به مصرف ضرب 120.774 عدد مسکوک دو ریالی برساند.

ز (منسوخ 1310/12/22)- مسکوک نقره پنج ریالی که در داخله مملکت جریان قانونی دارد و نماینده پنج ریال طلا می‌باشد دارای 20.70 گرام نقره خالص است و‌ضراب خانه دولتی باید یک کیلوگرام نقره خالص را بمصرف ضرب 48.309 عدد مسکوک پنج ریالی برساند.

تبصره (اصلاحی 1310/12/22)- میزان عیار مسکوکات طلا عبارت از نهصد در هزار طلای خالص و یکصد در هزار مس است. و میزان عیار مسکوکات نقره عبارت از 828 در هزار نقره خالص و 172 در هزار‌مس است.

ماده چهارم - طریقه و طرز ضرب و حد ترخص
برای تامین مقررات قانونی مربوطه بوزن خالص و اوزان مسکوک و تعیین ابعاد مسکوک نظامنامه طریقه ضرب مسکوکات را هیات دولت تعیین و‌تصویب خواهد کرد.
مسکوکات طلا فرضا ممکن است از حیث وزن مسکوکی تا میزان حداکثر2 و یک دوم در هزار و از حیث عیار تا میزان حداکثر 2 در هزار نسبت بحد قانونی معینه در ماده 3 اختلاف کسری یا اضافی (‌حد ترخص قانونی) داشته باشد و همچنین مسکوک نقره فرضا ممکن است از حیث وزن مسکوکی تا‌میزان حداکثر ده در هزار و از حیث عیار تا میزان حداکثر سه در هزار نسبت به حد قانونی معینه در ماده 3 اختلاف کسری یا اضافی (‌حد ترخص قانونی) داشته باشد ولی من‌حیث‌المجموع باید با مقررات ماده 3 کاملا تطبیق نماید.

ماده 5 - شکل و سکه مسکوکات

الف - کلیه مسکوکات مذکور در ماده 2 مدور خواهند بود.

ب - مسکوکات طلا در یک طرف تمثال اعلیحضرت همایونی شاهنشاه ایران و در طرف دیگر شیر و خورشید و قیمت مسکوک و سنه ضرب را‌خواهند داشت.

ج - مسکوکات نقره در یک طرف شیر و خورشید و در طرف دیگر عدد مشخص قیمت قانونی مسکوک و سنه ضرب را خواهند داشت.

د - مسکوکات نیکل و مس در یک طرف شیر و خورشید و در طرف دیگر عدد مشخص قیمت قانونی مسکوک و سنه ضرب را خواهند داشت.

ماده ششم - حق ضرب ضرب کلیه مسکوکات ایران منحصرا در ضرابخانه دولتی به عمل خواهد آمد ضرب مسکوک طلا برای عموم افراد آزاد است و حق‌الضرب برای هر‌کیلوگرام[کیلوگرم] طلای خالص نباید از ده ریال تجاوز کند. ضرب مسکوک نقره و نیکل و مس منحصر به دولت است و این حق بهیچ وجه من‌الوجوه قابل انتقال نخواهد بود.

ماده هفتم (اصلاحی 1310/12/22)- برای هیچ کس قبول مسکوکات نیکل بیش از مبلغ ده ریال در تبدیل و معاملات اجباری نیست ولی دوایر دولتی از این قاعده مستثنی بوده و هر قدر‌مسکوک نیکل بابت مالیات و عوارض داده می‌شود باید قبول نمایند.
بانک ملی و شعبات ان نیز بنمایندگی و حساب دولت هر مقدار از مسکوک مزبور را که بان ها تسلیم نمایند تبدیل خواهند نمود.

ماده هشتم - مسکوک معیوب و قلب
ضرب و بجریان انداختن مسکوکاتی که مخالف مقررات این قانون تهیه شود ممنوع است مسکوکات مذکور در این قانون در صورتی که معیوب باشند‌مانند مسکوک سوراخ‌دار یا شکسته یا دسته‌دار یا مسکوکاتی که به وسیله مواد شیمیائی و تیزآبی یا به وسیله آلات و ادوات از مقدار فلزی آن مصنوعا کاسته شده باشد دارای اعتبار مسکوکی نبوده و جریان قانونی نخواهد داشت.

ماده نهم (منسوخ 1310/12/22)- ذخیره مسکوکات
حفظ و نگاهداری ذخیره که لااقل باید معادل با مبلغ کل مسکوک نقره و نیکل و مس باشد اجباری است و ذخیره مذکور مرکب خواهد بود از‌مسکوک طلا یا شمش طلا یا اسعار خارجی ممالکیکه خرید و فروش و معاملات طلا در آنجا آزاد باشد ذخیره قانونی مذکور در بانک ملی ایران بامانت گذارده میشود و بانک مزبور قسمت شمش و نقود را در ایران و قسمت اسعار خارجی را بر طبق تعلیمات هیات دولت در بانکهای درجه اول‌خارجه نگاهداری و حفظ خواهد نمود.
ماهی دو مرتبه صورت وضعیت ذخیره قانونی و مقدار مسکوک نقره و نیکل و مس در جریان با امضا مفتش دولت در بانک ملی ایران و خزانه‌دار کل و یک نفر مفتش به انتخاب مجلس شوری منتشر و در جراید به اطلاع عموم خواهد رسید.

ماده دهم (اصلاحی 1310/12/22)- اخذ حقوق و عوارض دولتی
از تاریخ اجرای این قانون کلیه حقوق و عوارض دولتی که در سرحدات مملکتی در موقع ورود و خروج اخذ میشود اعم از اینکه در خود سرحد اخذ‌شود یا در داخله مملکت مانند حقوق گمرکی و حق انحصار قند و چای و تاکس راه و حق انحصار دخانیات و تریاک و عوارضی که در سفارتخانها و‌قنسولگری ها در خارجه اخذ میشود وجوه تذکره و ویزا و امثال آنها بر اساس ریال طلا اخذ خواهد شد.

ماده یازدهم - تاریخ رواج تاریخ رواج ریال و تاریخ و طرز تبدیل قران بریال و طرز تبدیل ریال نقره بریال طلا و یا اسعار خارجی و حد ضرب ریال نقره و مسکوکات نیکل و‌مس بر طبق جداکانه‌ای[جداگانه ای] که باید در ظرف مدتی که بیش از یک سال نباشد به تصویب مجلس شورای ملی برسد معین خواهد شد.

ماده دوازدهم (منسوخ 1312/12/29)- ممنوعات و مجازات
ورود طلا بایران آزاد است.
ورود نقره بهر شکل باستثناء اشیاء نقره صنعتی ممنوع است و همچنین ضرب مسکوکی که تا بحال در جریان است ممنوع است.
خروج طلا و نقره بهر شکل باستثناء اشیائی که در نظامنامه علیحده معین خواهد شد ممنوع خواهد بود متخلفین از مقررات این قانون علاوه بر‌ضبط عین مال به تادیه یک برابر الی ضعف مبلغ مورد تخلف و به حبس از یک الی سه سال محکوم خواهند شد.

ماده سیزدهم (منسوخ 1310/12/22)- خرید طلا به حساب دولت بانک ملی ایران در طهران موظف است در هر موقع طلا را بر اساس حداکثر 35ر2721 ریال برای هر کیلوگرام طلای خالص به حساب دولت خریداری‌نماید خرید طلا در شعب بانک در ولایات اختیاری خواهد بود و خرید بر اساس قیمت مرکز با کسورات بابت حمل و نقل بضرابخانه دولتی و بیمه و‌مخارج تعیین عیار به عمل خواهد آمد مخارج تعیین عیار چه در مرکز و چه در ولایات در هر صورت به عهده فروشنده خواهد بود فقط عرضه‌هائی که‌بیش از یک کیلوگرام باشد مورد قبول و خرید خواهد شد.

ماده چهاردهم - تاریخ اجرا این قانون از اول فروردین ماه 1309 به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

این قانون که مشتمل بر چهارده ماده است در جلسه 27 اسفند ماه 1308 شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

رئیس مجلس شورای ملی - دادگر

دریافت فایل پی‌دی‌اف