ابلاغ دستورالعمل نحوه محاسبه و وصول جرایم برداشت آب از چاه های غیر مجاز

مقدمه
برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی، موجب افت شدید سطح آب زیرزمینی و کسری حجم مخزن آبخوان ها شده است. در این راستا و به منظور حفاظت و صیانت از آبخوان های کشور و افزایش اطمینان پذیری تامین آب برای مصارف مختلف در بخش های شرب، صنعت و کشاورزی، بند «ب» تبصره (8) قانون بودجه سال 1402 کل کشور، مصوب و ابلاغ گردیده است. هدف از تدوین و ابلاغ مصوبه مذکور مدیریت تقاضا، ایجاد تعادل بین منابع و مصارف و برخورد قانونی با بهره برداری­های غیرمجاز می‌باشد.
این دستورالعمل در راستای اجرای مفاد بند «ب» تبصره (8) قانون بودجه سال 1402 کل کشور تهیه و تنظیم شده است. از آنجا که اولویت شرکت ها در قالب اجرای دستورالعمل های ابلاغی طرح احیا و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی، پیشگیری و جلوگیری از کلیه برداشت­های غیرمجاز می‌باشد، این دستورالعمل با رعایت اولویت فوق، اجرا خواهد شد.

1- اهداف:
حفاظت و صیانت از آبخوان های کشور و افزایش اطمینان پذیری تامین آب برای مصارف مختلف، به ویژه مصرف شرب

2- محدوده اجرا:
شرکت های آب منطقه ای استان ها و شرکت سهامی سازمان آب و برق خوزستان

3- مسئولیت ها:
1-3- مسئولیت اجرای این دستورالعمل بر عهده مدیران عامل شرکت­های آب منطقه ای استان ها و شرکت سهامی سازمان آب و برق خوزستان می‌باشد.
2-3- مسئولیت نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل بر عهده روسای حوضه های آبریز و نظارت عالیه بر عهده معاون آب و آبفا و مدیرعامل شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران است.

4- تعاریف:
1-4- شرکت مادر: شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران
2-4- شرکت: شرکت­های آب منطقه ای استان ها و شرکت سهامی سازمان آب و برق خوزستان
3-4- ماموران ماده (30): کارکنان شرکت که به موجب ابلاغ مخصوص وزیر نیرو برای اجرای وظایف مندرج در قانون توزیع عادلانه آب، انتخاب و به دادسراها معرفی می‌شود و گزارش ایشان، ملاک تعقیب متخلفین و در حکم گزارش ضابطین دادگستری است.
4-4- گروه گشت و بازرسی: گروهی متشکل از کارشناسان بخش خصوصی همراه با خودرو، راننده و تجهیزات لازم که طبق دستورالعمل مربوطه طرح احیا و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی جهت برون سپاری خدمات حفاظت و نظارت بر بهره برداری از منابع و مجاری آبی در محدوده­های عملیاتی شرکت گشت زنی می نمایند.
5-4-کارشناس: کارشناس فنی شرکت موضوع ماده (17) آیین‌نامه اجرایی فصل دوم قانون توزیع عادلانه آب
6-4- چاه غیر مجاز: چاه آبی که بدون اخذ پروانه یا مجوز لازم از وزارت نیرو (شرکت) حفر شده باشد.
7-4- حجم برداشت: حجم برداشت آب از چاه غیرمجاز، از تاریخ برداشت آب تا زمان انسداد آن بر حسب مترمکعب
8-4- جریمه: مبلغی که به استناد بند «ب» تبصره (8) قانون بودجه سال 1402 کل کشور بابت بهره برداری از چاه غیرمجاز اخذ می‌گردد.
9-4- محدوده مطالعاتی: کوچک­ترین واحد مطالعاتی آب­شناسی که در حوزه عمل یک یا چند استان قرار گرفته است.
10-4- محدوده مطالعاتی غیرممنوعه: به محدوده مطالعاتی اطلاق می‌شود که بیلان آبی آن، مثبت و بهره برداری از منابع آب زیرزمینی آن کمتر از میزان تغذیه سفره باشد.
11-4- محدوده مطالعاتی ممنوعه: به محدوده مطالعاتی اطلاق می­شود که به تشخیص وزارت نیرو، میزان بهره برداری از منابع آب زیرزمینی آن بیش از حد مجاز بوده و در اجرای ماده (4) قانون توزیع عادلانه آب (مصوب 1361) و آیین‌نامه اجرایی آن، توسط وزارت نیرو ممنوعه اعلام شده یا می‌شود.
12-4- محصولات اساسی و راهبردی (استراتژیک): بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی، این محصولات شامل گندم، چغندرقند، نیشکر، پنبه، کلزا، آفتابگردان، سویا، گلرنگ، کنجد، برنج، جو، ذرت، حبوبات، سورگوم، چغندر علوفه ای و تریتیکاله می‌باشد.

5- دستور انجام کار:
5-1- روش شناسایی سوابق بهره برداری از چاه غیر مجاز
شرکت با استفاده از موارد زیر، سوابق بهره برداری از چاه غیرمجاز را تعیین و تدقیق می نماید:
گزارش مامور ماده (30) یا گروه گشت و بازرسی
گزارش های کارشناسی قبلی از چاه و نیز سوابق موجود در پرونده چاه های مجاور
سوابق آماری موجود در آماربرداری های سراسری و سایر شواهد و قراین موجود
2-5- روش محاسبه حجم برداشت از چاه غیر مجاز
کارشناس با استفاده از موارد مندرج در بند 5-1، زمان شروع برداشت، مدت زمان بهره برداری و حجم برداشت از چاه غیرمجاز را تعیین و به همراه مستندات مربوطه، ضمیمه پرونده چاه غیرمجاز می نماید.
حجم برداشت از چاه غیرمجاز، به شرح ذیل محاسبه می‌گردد:
میزان برداشت سالانه آب براساس گزارش کارشناسی (متر مکعب) × تعداد سال های برداشت = حجم برداشت
3-5- مبلغ جریمه
شرکت موظف است متناسب با وضعیت بهره برداری محدوده مطالعاتی (ممنوعه و غیرممنوعه بودن)، نسبت به محاسبه جریمه مربوط به حجم برداشت از چاه غیرمجاز، به شرح زیر اقدام نماید:
الف: محدوده مطالعاتی غیرممنوعه
حجم برداشت× دوهزار و چهارصد (2400) ریال= مبلغ جریمه بابت کشت محصولات اساسی و راهبردی(استراتژیک)(ریال)
حجم برداشت × چهارهزار و هشتصد (4800) ریال= مبلغ جریمه بابت کشت سایر محصولات(ریال)
ب: محدوده مطالعاتی ممنوعه
حجم برداشت × سه هزار (3000) ریال= مبلغ جریمه بابت کشت محصولات اساسی و راهبردی(استراتژیک)(ریال)
حجم برداشت × شش هزار (6000) ریال= مبلغ جریمه بابت کشت سایر محصولات (ریال)
4-5- نحوه وصول جریمه
شرکت باید ضمن صدور اخطاریه برای صاحب یا صاحبان چاه های غیرمجاز (طبق فرم پیوست شماره یک)، آنها را ملزم به پر و مسلوب المنفعه نمودن چاه غیرمجاز و پرداخت جریمه مربوط به برداشت آب، از تاریخ برداشت آب تا زمان انسداد آن نماید. در صورت استنکاف، شرکت موظف است با اخذ دستور یا حکم قضایی، نسبت به پر و مسلوب المنفعه نمودن چاه غیر مجاز اقدام نموده و هزینه های مربوطه و جریمه را از آنها اخذ نماید.
5-5- واریز مبالغ جریمه
شرکت موظف است مبالغ دریافتی بر اساس قبوض صادره را به ردیف شماره 160112 جدول شماره (5) قانون بودجه سال 1402 کل کشور نزد خزانه داری کل کشور واریز نماید تا صرف برنامه های تعادل بخشی، آبخیزداری و اجرای طرح های افزایش بهره وری آب گردد.
6-5-ارائه گزارش عملکرد
شرکت مادر، موظف است گزارش میزان مبالغ دریافتی و هزینه کرد آن را هر سه ماه یک بار به کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی و وزرای نیرو و جهاد کشاورزی ارائه نماید.

6- پیوست

7- کنترل سند
1- صدور سند

8- تدوین کنندگان سند

پیوست شماره 1
فرم اخطاریه برای چاه های غیرمجاز
(بر روی فرم اظهارنامه رسمی دادگستری، تنظیم و حسب مورد از طریق سامانه ابلاغ الکترونیکی قوه قضائیه یا مامور ابلاغ دادگستری به صاحب چاه غیر مجاز ابلاغ می‌شود)
شرکت / آقای / خانم. ..........................................
با توجه به گزارش کارشناسی ثبت شده به شماره. .............. مورخ. .........................؛(آن شرکت/جنابعالی/سرکارعالی) اقدام به بهره برداری غیرمجاز از منابع آب زیرزمینی از طریق حفر و بهره برداری از یک حلقه چاه (عمیق/نیمه عمیق/ دستی) به مختصات (..........=Y. .........=X (واقع در منطقه. ................ بخش.............. شهرستان. ............. و محدوده مطالعاتی. .............. نموده اید که این امر مغایر با مفاد بند «ه» ماده (45) قانون توزیع عادلانه آب بوده و مشمول پرداخت جریمه موضوع بند «ب» تبصره (8) قانون بودجه سال 1402 کل کشور به میزان. ....................................... میلیون ریال براساس نظرات کارشناسی این شرکت شده اید.
لذا بدین وسیله به (آن شرکت/جنابعالی/سرکارعالی) اخطار می‌گردد تا ضمن توقف بهره برداری و پر و مسلوب المنفعه نمودن چاه غیرمجاز مذکور در حضور مامور ماده (30) این شرکت، ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ این اظهارنامه براساس مفاد بند «ب» تبصره (8) قانون بودجه سال 1402 کل کشور، نسبت به واریز مبلغ جریمه به حساب خزانه داری کل کشور به شماره..................... نزد بانک. ......... شعبه...........، اقدام و با در دست داشتن اصل فیش بانکی، به این (شرکت/ امور/ اداره) به آدرس زیر مراجعه نمایید.
بدیهی است در صورت عدم اقدام و مراجعه، وفق قوانین و مقررات و به فوریت از طریق مراجع قضایی، اقدام و علاوه بر جریمه مذکور، کلیه خسارات و هزینه های مترتبه نیز اخذ خواهد شد.
آدرس صاحب چاه:
آدرس شرکت:
مدیرعامل شرکت. ................................................................. مهر و امضا........................
مدیر امور/ رئیس اداره منابع آب شهرستان. ............................... مهر و امضا.......................