بسم الله الرحمن الرحیم
کلاسه پرونده: 353/89
شاکی: حمید انصاری دلشاد
موضوع: ابطال قسمتی از دستورالعمل شماره 18455/5020- 23/9/1388 اداره کل درآمد سازمان تامین اجتماعی کشور
تاریخ رای: دوشنبه 2 بهمن 1391
شماره دادنامه: 798
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
گردش کار: آقای حمید انصاری دلشاد به موجب دادخواستی، ابطال دستورالعمل شماره 18455/5020- 1388/09/23 اداره کل درآمد سازمان تامین اجتماعی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته توضیح داده است که: " به استناد ماده واحده قانون معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر پنج نفر کارگر دارند (مصوب 1361/12/16 مجلس شورای اسلامی) و آییننامه اجرایی تبصره 5 قانون فوق الذکر (مصوب 1362/02/08 هیات وزیران) و فهرست فعالیتهای تولیدی، صنعتی و فنی مشمول معافیت حق بیمه سهم کارفرما تا 5 نفر کارگر (مصوب 1369/02/02 هیات وزیران) تعداد 35 فقره از مشاغل از جمله « خبازی»ها از پرداخت مبلغ 20% (بیست درصد) حق بیمه سهم کارفرما معاف گردیده اند. لیکن اداره کل تامین اجتماعی استان همدان طی نامه شماره 30694/180- 1388/12/03 با استناد به نامه شماره 18455/5020- 1388/09/23 اداره کل درآمد سازمان تامین اجتماعی کشور نانوایان آزادپز را (که از آرد غیر یارانه ای استفاده می کنند) از شمول قانون مذکور، خارج دانسته است و برخلاف قوانین و مقررات جاری، نسبت به اخذ مبلغ 20% حق بیمه مذکور (سهم کارفرما) اقدام مینماید. حال با توجه به این که در هیچ یک از 35 فقره مشاغل پیوست، بحث استفاده از یارانه (از جمله آرد یارانه ای و غیره) مطرح نمیباشد و محاسبات آنالیز قیمت نان و درآمد نانواییها بر مبنای آن قانون (معافیت حق بیمه سهم کارفرما) صورت گرفته و درآمد موجود، جوابگوی پرداخت این مبلغ نمیباشد. نهایتاً نظر به تناقض نامه(دستورالعمل) مذکور به شماره 18455/5020- 1388/09/23 با قانون مذکور و آییننامه اجرایی آن، به استناد ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری، تقاضای ابطال آن دستورالعمل و مکلف کردن سازمان تامین اجتماعی کشور و اداره کل تامین اجتماعی استان همدان به تبعیت از قانون را دارم. " متن مقرره مورد اعتراض به قرار زیر است: " اداره کل استان همدان با سلام و صلوات بر محمد (ص) و آل محمد(ص) بازگشت به نامه شماره 22567/22/280- 1388/08/22 ضمن اعاده یک جلد پرونده مطالباتی کارگاه گرده پزی علی دینی حاوی 59 برگ اعلام می دارد: کارگاه مذکور با توجه به گزارش بازرسی (برگ 59 پرونده) با احراز سایر شرایط میتواند از قانون معافیت از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما تا میزان 5 نفر کارگر استفاده نماید. ضمناً کارگاههای نانوایی (سنتی) در صورت استفاده از آرد غیر یارانه ایی و ارائه آن با قیمت آزاد از شمول قانون مذکور خارج بوده و می باید لیست و حق بیمه کارگران کارگاه را بر اساس نرخ کامل (27%) به سازمان ارسال و پرداخت نماید.- مدیرکل درآمد حق بیمه " در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر امور حقوقی و دعاوی سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 5781-1390/03/28 توضیح داده است که: " 1- طبق قانون معافیت از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما تا میزان 5 نفر کارگر و آییننامه اجرایی آن پرداخت بیست درصد سهم کارفرما را به عهده دولت واگذار کرده است که بر اساس فهرست فعالیتهای مشمول معافیت مصوبه هیات وزیران فقط به ذکر کلمه خبازی اکتفا کرده است. در این ارتباط لازم به ذکر است که موضوع معافیت حق بیمه سهم کارفرماهای واحدهای تولید کننده انواع نان حجیم و نیمه حجیم از معافیت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور استعلام شده که در نهایت مرجع مذکور طی نامه شماره 68857/811- 1386/07/02 اعلام داشته است که خبازی سنتی واحدهایی هستند که با استفاده از انواع آرد یارانه ای و با قیمت تعیین شده مطابق ضوابط قیمت گذاری اقدام به پخت و عرضه نان می نمایند. لیکن واحدهای تولید کننده نان حجیم و نیمه حجیم فعلی علی رغم دریافت آرد یارانه ای مورد نیاز از شمول قیمت گذاری محصولات تولیدی معاف بوده و محصولات خود را بر اساس نوع و کیفیتهای متفاوت و شرایط عرضه و تقاضا به فروش می رسانند. بنابراین با وجه به استعلام به عمل آمده چنین استنباط میشود که واحدهای خبازی (آزادپز) که از آرد غیر یارانه ای استفاده می نمایند در صورتی مشمول معافیت قرار می گیرند که کلیه محصولات تولیدی آنها مشمول ضوابط قیمت گذاری توسط مراجع ذی ربط گردند. لذا با توجه به این که نانواییهای آزادپز که از آرد غیر یارانه ای استفاده می نمایند از ضابطه قیمت گذاری تبعیت نکرده اند و به همین دلیل مشمول معافیت قانون مزبور نمیباشند از این حیث خواسته شاکی غیر قابل پذیرش است. 2- نظر به این که نانوایی فانتزی نیز طی دادخواست ابطال نامه اداره کل درآمد سازمان تامین اجتماعی را به دلیل این که صنف موصوف را مشمول معافیت ندانسته، تقاضا کرده است، که پس از رسیدگی در نهایت هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 143 - 1374/08/15 نانهای فانتزی را مشمول قانون مذکور برابر بند 15 فهرست تصویب نامه هیات وزیران ندانسته است و از این حیث نیز خواسته شاکی قابل رد میباشد. با عنایت به مراتب فوق و این که موضوع شکایت لغو نامه عادی اداره کل درآمد حق بیمه در پاسخ به اداره کل استان همدان بوده است که از مصادیق موارد احصاء شده در بند 1 ماده 19 قانون دیوان عدالت اداری نمیباشد و نیز به دلیل این که پاسخ استعلام به عمل آمده از معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور نیز حاکی از این است که تولید کنندگان نان که علی رغم دریافت آرد یارانه ای از شمول قیمت گذاری محصولات تولید شده معاف بوده و محصولات خود را بر اساس نوع و کیفیتهای متفاوت و شرایط عرضه و تقاضا به فروش می رسانند مشمول معافیت مذکور نمیباشند، رسیدگی و رد شکایت مذکور مورد استدعاست. " هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ یاد شده با حضور روسا، مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد. پس از بحث و بررسی، با اکثریت آراء به شرح آینده به صدور رای مبادرت میکند.
رای هیات عمومی
مطابق حکم مقرر در ماده واحده قانون معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر پنج نفر کارگر دارند مصوب 1361/12/16 از آغاز سال 1362 کارفرمایان کلیه کارگاههای تولیدی و صنعتی و فنی که از خدمات دولتی (از قبیل برق، آب، تلفن، راه) استفاده می نمایند تا میزان 5 نفر کارگر از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما معاف بوده و از 5 نفر به بالا نسبت به مازاد 5 نفر حق بیمه را پرداخت خواهند کرد و در تبصره 5 ماده واحده مذکور، دولت مکلف به تدوین آییننامه اجرایی و تعیین کارگاههای مشمول معافیت شده و در بند 15 فهرست پیوست آییننامه اجرایی تبصره 5، خبازی ها علی الاطلاق در زمره کارگاههای مشمول معافیت قلمداد شده است. بنا به مراتب فوق، فراز آخر دستورالعمل مورد اعتراض که کارگاههای نانوایی سنتی را در صورت استفاده از آرد غیر یارانه ای و ارائه آن با قیمت آزاد از شمول قانون مذکور خارج کرده است از حدود اختیارات مقام صادر کننده خارج و مغایر قانون تشخیص داده میشود لذا به استناد بند 1 ماده 19 و ماده 42 قانون دیوان عدالت اداری حکم به ابطال آن صادر و اعلام میشود.
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری- محمدجعفر منتظری