هیات وزیران در جلسه 1394/5/25 به پیشنهاد شماره 58127 مورخ 1393/5/26 سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده (79) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1389- تصویب کرد:
کلیه دستگاههای مقرر در برنامه جامع بهرهوری کشور به شرح پیوست که به مهر دفتر هیات دولت تایید شده است، موظف به اجرای اقدامات مربوط هستند.
معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری
برنامه جامع بهره وری کشور
1- مقدمه
چالش های اساسی اقتصاد ایران نظیر نرخ بالای تورم، نرخ بالای بیکاری به ویژه در گروه جوانان و زنان، پایین بودن بازده سرمایه گذاری، کم بودن میزان سرمایه گذاری خارجی، پایین بودن درآمد صادراتی کشور بویژه درآمدهای غیرنفتی نسبت به توان بالقوه کشور و پایین بودن رتبه ایران در حوزه شاخص رقابت پذیری از جمله دغدغه های اقتصاد کشور است که ارتقای بهرهوری میتواند کمک کننده به رفع بسیاری از مشکلات مطرح شده باشد.
مطابق ماده (79) قانون برنامه پنجم توسعه، میبایست یک سوم از رشد (8) درصدی اقتصاد 1 از محل ارتقای بهرهوری تامین گردد. در این راستا، سازمان ملی بهرهوری ایران مکلف شده است با تدوین برنامه جامع بهرهوری کشور زمینه های حصول این امر را فراهم نماید.
همچنین در سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم به موضوع بهره وری اشاره شده و جایگاه بهره وری را به عنوان یکی از اصلیترین سازوکار حصول اهداف مطرح شده، بیش از پیش برجسته نموده است.
برنامه جامع بهره وری کشور سندی دراز مدت است که با اتکاء به ترکیب دو نگرش راهبردی و فرآیندی طراحی شده است. مبنای تدوین این برنامه برخی از آموزه های قرآنی و دینی، اسناد بالادستی نظام شامل قانون اساسی، سیاست های کلی نظام و برنامه های توسعهای است. این برنامه مبنای فعالیت سازمان ملی بهره وری ایران است.
2- تعاریف و اختصارات:
در این برنامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
الف - سازمان: سازمان ملی بهره وری ملی ایران
ب - بهره وری: نسبت ستانده به داده یا به صورت دقیقتر، حاصل ترکیب کارایی و اثربخشی.
پ - شاخص بهره وری: نسبت ارزش ستانده به ارزش داده که در سه نوع تکعامله، چند عامله و کل عوامل طبقه بندی میشود. شاخص بهره وری تک عامله نسبت ستانده را به یکی از عوامل تولید، شاخص بهره وری چندعامله، نسبت ستانده را به ترکیبی از عوامل تولید و شاخص بهرهوری کل نسبت ستانده را به کل عوامل تولید ارزیابی و پایش می کند.
ت - بهره وری سبز: راهبردی برای رسیدن به پیشرفت، توسعه اقتصادی و اجتماعی که هم دارای توجیه اقتصادی و هم زیست محیطی است.
ث - فعالیت اقتصادی: فعالیت هایی که شامل تولید، توزیع و مصرف کالاها و خدمات در همه سطوح جامعه است.
ج - چرخه مدیریت بهرهوری: مجموعهای یکپارچه از فعالیتهای اندازهگیری، تحلیل، برنامهریزی، اجرا و بهبود بهرهوری که در یک دوره بلندمدت زمانی و مستمر انجام میگیرد.
چ - شاخصهای بهرهوری اختصاصی: نسبت ستانده به داده در یک سازمان یا دستگاه اجرایی معین است. شاخصهای اختصاصی در ارتباط مستقیم با ماموریت های خاص هر سازمان تعریف میشوند و حالت عمومی و عام نداشته و ویژه آن سازمان یا دستگاه اجرایی خاص میباشند. از شاخص های بهرهوری اختصاصی می توان برای بررسی، پایش، ارزیابی و مقایسه عملکرد سازمان یا دستگاه اجرایی در یک زمینه خاص طی سالهای مختلف و یا بین واحدها، سازمان ها یا دستگاههای اجرایی مشابه استفاده نمود.
ح - شاخصهای بهره وری سبز: شاخصهایی که بهره وری فعالیتها را مبتنی بر رویکردهای معتبر بینالمللی و در قالب نگاه همزمان به بهرهوری و عملکرد زیستمحیطی در جهت توسعه اجتماعی - اقتصادی مورد نظر قرار میدهد. این شاخصها امکان پایش، نظارت و ارزیابی وضعیت بهرهوری، عملکردها، ابزارها و فنآوری های مناسب مدیریت زیست محیطی در جهت کاهش اثرات منفی زیستمحیطی فعالیت ها، تولیدات و خدمات سازمان ها و دستگاه های اجرایی را فراهم میآورد.
خ - تولید ناخالص داخلی: کل ارزش محصولات نهایی تولید شده توسط واحدهای مقیم در کشور در یک دوره زمانی مشخص در سطح کل اقتصاد.
د (اصلاحی 1394/08/03)- شاغل: طبق تعریف کار، تمام افراد (10) ساله و بیشتر که در طول هفته مرجع، حداقل یک ساعت کار کرده و یا بنا به دلایلی به طور موقت کار را ترک کرده باشند، شاغل محسوب میشوند. شاغلان به طور عمده شامل دو گروه مزد و حقوق بگیران و خود اشتغالان میشوند. ترک موقت کار در هفته مرجع با داشتن پیوند رسمی شغلی، برای مزد و حقوق بگیران و تداوم کسب و کار برای خود اشتغالان، به عنوان اشتغال محسوب میشود. این تعریف مانع اعمال قانون کار و سایر قوانین مربوط به تعیین حداقل سن جهت بکارگماری نمیباشد.
ذ - ارزش ستانده کل: مجموع ارزش کالاها و خدماتی که در سطح کل اقتصاد تولید میشود، اعم از این که به دیگران عرضه شود یا به مصرف خود برسد.
ر - نفر- ساعت اشتغال: میزان ساعات کار انجام شده توسط شاغلان در سطح کل اقتصاد.
ز - ارزش موجودی سرمایه ثابت: ارزش کل کالاهای سرمایهای یک کشور در سطح کل اقتصاد در یک دوره زمانی مشخص، به جز کالاهایی که به عنوان مصارف واسطه مورد استفاده قرار میگیرد.
ژ - ارزش خدمات سرمایه: جریان خدمات مولد ایجاد شده توسط کالای سرمایهای یا کل موجودی سرمایه در سطح کل اقتصاد.
س - جبران خدمات کارکنان: کل اجرت نقدی و غیرنقدی قابل پرداخت توسط بنگاه به کارکنان خود برای جبران کار انجام شده در یک دوره حسابداری معین، اعم از اینکه این اجرت قبل از انجام کار یا همزمان با آن یا بعد از آن پرداخت شده باشد. جبران خدمات کارکنان، کار داوطلبانه را که در مقابل آن پرداختی صورت نگرفته باشد دربرنمیگیرد.
ش - ارزش مصارف واسطه: ارزش کلیه کالاها و خدمات به استثنای مصرف داراییهای ثابت که به عنوان مصرف سرمایه ثابت ثبت میشوند و به صورت داده در یک فرایند تولید، تغییر شکل داده یا مصرف میشوند.
ص - مقدار انرژی مصرف شده: میزان کل انرژی مصرف شده در فرآیند تولید کالا و خدمات برحسب مقادیر وزنی حاملهای انرژی.
ض - مقدار آب مصرف شده: میزان کل آب مصرف شده در فرآیند تولید کالا و خدمات.
ط - توسعه پایدار: توسعهای که نیازهای نسل حاضر را برآورده سازد بدون آنکه توانایی نسلهای آینده در برآورده سازی نیازهایشان را به خطر اندازد. توسعه پایدار استفاده از منابع و محیط زیست در زمان کنونی را به گونهای که هیچ آسیبی به دورنمای استفاده نسل آینده وارد نسازد تضمین مینماید و با مشارکت همگانی در تمام سطوح اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حاصل میشود.
3- شاخصهای استاندارد بهرهوری
شاخصهای استاندارد بهره وری، به شاخصهایی اطلاق میگردد که بهره وری فعالیتهای اقتصادی را مبتنی بر رویکردهای معتبر بینالمللی ارزیابی مینماید. شاخصهای ارائه شده با توجه به مفاهیم اشاره شده و با بهرهگیری از رویکرد مورد استفاده در کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) و سازمان بهرهوری آسیایی (APO) تعریف و مورد استانداردسازی قرار گرفته است و عبارتند از نسبت ارزش ستانده به ارزش داده که در سه نوع تکعامله، چند عامله و کل عوامل طبقهبندی میشود. شاخص بهرهوری تک عامله نسبت ستانده را به یکی از عوامل تولید، شاخص بهرهوری چندعامله، نسبت ستانده را به ترکیبی از عوامل تولید و شاخص بهرهوری کل نسبت ستانده را به کل عوامل تولید ارزیابی و پایش میکند و در دو سطح کلان و خرد قابل محاسبه میباشد.
الف - شاخص بهره وری نیروی کار بر حسب تولید ناخالص داخلی و تعداد شاغلان در سطح کل اقتصاد
| تولید ناخالص داخلی | = بهره وری نیروی کار |
| تعداد شاغلان کل اقتصاد |
ب - شاخص بهره وری نیروی کار بر حسب ارزش ستانده و تعداد شاغلان در سطح کل اقتصاد
| ارزش ستانده کل اقتصاد | = بهره وری نیروی کار |
| تعداد شاغلان کل اقتصاد |
پ - شاخص بهره وری نیروی کار بر حسب تولید ناخالص داخلی و نفر- ساعت اشتغال کل اقتصاد
| تولید ناخالص داخلی | = بهره وری نیروی کار |
| نفر- ساعت اشتغال کل اقتصاد |
ت - شاخص بهره وری نیروی کار بر حسب ارزش ستانده و نفر- ساعت اشتغال کل اقتصاد
| ارزش ستانده کل اقتصاد | = بهره وری نیروی کار |
| نفر- ساعت اشتغال کل اقتصاد |
ث - شاخص بهره وری سرمایه بر حسب تولید ناخالص داخلی و ارزش موجودی سرمایه ثابت در سطح کل اقتصاد
| تولید ناخالص داخلی | = بهره وری سرمایه |
| ارزش موجود سرمایه ثابت کل اقتصاد |
ج - شاخص بهره وری سرمایه بر حسب ارزش ستانده و ارزش موجودی سرمایه ثابت در سطح کل اقتصاد
| ارزش ستانده کل اقتصاد | = بهره وری سرمایه |
| ارزش موجود سرمایه ثابت کل اقتصاد |
چ - شاخص بهره وری سرمایه بر حسب ناخالص داخلی و ارزش خدمات سرمایه در سطح کل اقتصاد
| تولید ناخالص داخلی | = بهره وری سرمایه |
| ارزش خدمات سرمایه کل اقتصاد |
ح - شاخص بهره وری سرمایه بر حسب ارزش ستانده و ارزش خدمات سرمایه در سطح کل اقتصاد
| ارزش ستانده کل اقتصاد | = بهره وری سرمایه |
| ارزش خدمات سرمایه کل اقتصاد |
خ - شاخص بهره وری کل عوامل بر حسب تولید ناخالص داخلی و میانگین وزنی تعداد شاغلان و ارزش موجودی سرمایه ثابت در سطح کل اقتصاد
| GDP | TEP= |
| La. KB |
| جبران خدمات کارکنان کل اقتصاد | = a |
| تولید ناخالص داخلی |
د - شاخص بهره وری کل عوامل بر حسب ارزش ستانده و میانگین وزنی تعداد شاغلان، ارزش موجودی سرمایه ثابت و مصارف واسطه در سطح کل اقتصاد
| O | TEP= |
| La. LB.ICs |
| جبران خدمات کارکنان کل اقتصاد | = a |
| ارزش ستانده کل اقتصاد |
| ارزش مصارف واسطه کل اقتصاد | = s |
| ارزش ستانده کل اقتصاد |
ذ - شاخص بهره وری انرژی بر حسب ارزش ستانده و مقدار انرژی مصرف شده در سطح کل اقتصاد
| ارزش ستانده کل اقتصاد | = بهره وری انرژی |
| مقدار انرژی مصرف شده کل اقتصاد |
ر - شاخص بهره وری آب بر حسب ارزش ستانده و مقدار آب مصرف شده در سطح کل اقتصاد
| ارزش ستانده کل اقتصاد | = بهره وری آب |
| مقدار آب مصرف شده کل اقتصاد |
4- اصول و ارزش های هویتی نظام مدیریت بهره وری کشور
بهره وری به بیان ساده به صورت نسبت حجم ستانده به حجم داده تعریف میگردد.
همچنین با تعریفی دقیق تر، بهره وری ترکیبی از کارایی و اثربخشی است و میتوان گفت که بهره وری آمیزه ای از «درست انجام دادن کار» و «کار درست را انجام دادن» است که مورد پذیرش بسیاری از سازمان های بین المللی از جمله سازمان بهره وری آسیایی میباشد.
عوامل تشکیل دهنده بهره وری
| اثر بخشی | کارایی | بهره وری |
| کار درست را انجام دادن | درست انجام دادن |
5 - بیانیه ماموریت نظام مدیریت بهره وری کشور
با استناد به اصول و ارزش های نظام مدیریت بهره وری کشور، بیانیه ی ماموریت این نظام عبارت است از:
| برآورده کردن اصول و ارزش های نظام مدیریت بهره وری کشور در راستای تحقق اهداف برنامه جامع بهره وری کشور و دستیابی به سهم بهینه بهره وری در رشد اقتصادی و توسعه پایدار |
6- بیانیه چشم انداز آرمانی (منظر متجلی) نظام مدیریت بهره وری کشور
با توجه به ماموریت تعریف شده، بیانیه چشم انداز آرمانی نظام مدیریت بهره وری کشور عبارت است از:
| به وجود آمدن نظام پویا و پایا در مدیریت بهره وری در تمام سطوح فعالیت ها و فعالان اقتصادی جهت دستیابی به بیشترین اثرگذاری بهره وری بر رشد اقتصادی کشور. |
7- اهداف نظام مدیریت بهره وری کشور
با تکیه بر بیانیه ماموریت و چشم انداز آرمانی نظام مدیریت بهره وری کشور، هدف اصلی این برنامه عبارت است از:
| ارتقای پایا و پویای بهره وری اقتصاد ملی |
| ردیف | عنوان برنامه | هدف کمی (درصد)* |
| 1 | رشد شاخص بهره وری کل عوامل تولید | 7 /2 |
| 2 | سهم رشد شاخص بهره وری از رشد اقتصادی | 3 /33 |
8- جهت گیری های راهبردی نظام مدیریت بهره وری کشور
با عنایت به جایگاه سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی که در آن بهره وری و دانش محوری در کنار یکدیگر قرار داده شده و در آن مشارکت تمام آحاد مردم در فعالیت های اقتصادی در نظر گرفته شده و نیز با اشاره به سیاست های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی که حضور سازنده بخش خصوصی و تعاونی در اقتصاد ملی را از عوامل پیشرفت اقتصادی بر شمرده، جهت گیری های راهبردی این برنامه به شرح زیر است:
الف- گسترش بهره وری متکی بر توسعه پایدار
ب- ارتقای بهره وری دانش بنیان
پ- ارتقای بهره وری در بخش عمومی
ت- ارتقای بهره وری بخش های غیردولتی (خصوصی و تعاونی)
ث- تقویت جایگاه سازمان
9- راهبردهای ارتقای بهره وری کشور
بر مبنای جهت گیری های راهبردی فوق الذکر، مجموعه ای از راهبردها به شرح زیر ارائه گردیده است:
الف - راهبردهای گسترش بهره وری متکی بر توسعه پایدار عبارت است از:
1- اولویت دادن به بهره وری متکی به رقابت پذیری در فعالیت های اقتصادی
2- رشد فراگیر بهره وری سبز
3- تقویت پایه های دانش و نوآوری در چارچوب توسعه ای پایدار
4- گسترش فعالیت های دارای بالاترین میزان بهره وری
5- افزایش سهم کار شایسته در چارچوب توسعه پایدار
ب - راهبردهای ارتقای بهره وری دانش بنیان عبارت است از:
1- شناخت منابع دانش در تمام فعالیت های اقتصادی بویژه در فعالیت های دارای سطح پایین دانش فنی
2- تقویت پیوند منابع دانش در فعالیت های مختلف با هدف ایجاد یک شبکه ی به هم پیوسته ی دانش به عنوان بنیان توسعه
3- ایجاد یک نظام زیر ساختی به هم پیوسته دانش بنیان مورد نیاز فعالیت های مختلف اقتصادی
4- ارتقای سهم بهره وری دانش بنیان در کلیه فعالیت ها و فعالان اقتصادی
5- تدوین الگو و مکانیزم انتقال و بومی سازی دانش از فعال به فعالیت در زمینه بهره وری
پ - راهبردهای مترتب بر ارتقای بهره وری در بخش عمومی به شرح زیر میباشد:
1- محور قرار دادن بهره وری در فعالیت های بخش عمومی
2- ساماندهی به فعالیت های بخش عمومی در جهت ارتقای بهره وری دستاوردهای این فعالیت ها و ارتقای کارایی عملکرد
3- ایجاد نظام تداوم بهبود بهره وری در فعالیت های بخش عمومی براساس شاخص های مربوطه
4- بهبود بهره وری و استانداردهای مصرف در بخش عمومی
ت - راهبردهای ارتقای بهره وری بخش های غیردولتی (خصوصی و تعاونی) به شرح زیر میباشد:
1- بهبود استانداردهای مصرف در ارتقای بهره وری مصرف در بخش های خصوصی و تعاونی
2- تاکید بر سیاست های مشوق افزایش ظرفیت و توانمندی بخش های خصوصی و تعاونی با رویکرد زنجیره ارزش
ث - راهبردهای مترتب بر تقویت جایگاه سازمان به شرح زیر میباشد:
1- بالا بردن کارایی عملیاتی و اثر گذاری سازمان در اجرای برنامه جامع بهره وری کشور
2- گسترش همکاری با فعالان اقتصادی، شامل نهادها، سازمان ها، دستگاه ها و بنگاه ها در کلیه سطوح فعالیت در کشور
3- تقویت مبانی دانش بهره وری در اقتصاد ملی
4- همکاری با سازمان های مشابه در سطح بین المللی و منطقه ای برای ارتقای سطح بهره وری اقتصاد ملی
5- کمک به بالا بردن مداوم بهره وری در فعالیت ها و فعالان اقتصادی با استفاده از الگوهای برازنده بهره وری با مکانیزم های بومی
6- مدیریت ابزارهای انگیزشی برای ارتقای بهره وری در فعالیت ها و فعالان اقتصادی کشور
10- نظام فرایندی برنامه جامع بهره وری کشور
| مرحله آماده سازی | مرحله سنجش بهره وری | ||||
| دستگاه های اجرایی کشور | سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور | سازمان ملی بهره وری ایران | سازمان ملی بهره وری ایران | ||
| تعیین حوزه های عملیاتی متولی اجرای تکالیف قانونی بهره وری | تخصیص منابع بودجه ای لازم جهت اجرای طرح ها و برنامه های ارتقای بهره وری در دستگاه های اجرایی کشور در قالب ردیف بودجه ای مشخص و مستقل | تولید برنامه های فرهنگی در حوزه بهره وری | تدوین شاخصهای ارزیابی برنامه جامع بهره وری کشور | ||
| تامین نیازمندیهای آموزشی بخش عمومی، خصوصی و تعاونی | |||||
| تدوین و ابلاغ دستورالعمل تعیین تکلیف 3 درصد بودجه هزینه ای دستگاه های اجرایی کشور مشمول ماده (79) قانون برنامه پنجم توسعه | ارایه خدمات فنی و مشاوره ای در زمینه های مختلف بهره وری به فعالان اقتصادی | دستگاههای اجرایی کشور/ فعالان اقتصادی | |||
| تامین منابع بودجه ای لازم برای ارتقای سطح کیفی، ساختاری و فرآیندی سازمان ملی بهره وری ایران | بکارگیری ظرفیت های سازمان جهت تبادل دانش و تجارب بین المللی بویژه با سازمان بهره وری آسیایی | تدوین شاخص های اختصاصی بهره وری | |||
| ارائه یا تولید آمارهای مورد نیاز سنجش بهره وری در سطح کلان و بخشی و محاسبه شاخص های بهره وری اختصاصی | |||||
| تدوین و ابلاغ دستورالعمل های سنجش، تحلیل، برنامه ریزی ارتقای بهره وری در دو حوزه خدمات عمومی و بنگاه های اقتصادی | |||||
| سازمان ملی بهره وری ایران | |||||
| تدوین دستورالعمل مستند سازی دانش بهره وری بخش های کشاورزی، صنایع، معادن، نفت و گاز، آب، برق و خدمات | محاسبه شاخص های بهره وری در سطح کلان اقتصاد/ بخشهای اقتصادی | ||||
| دریافت نتایج محاسبه شاخص های بهره وری اختصاصی دستگاه های اجرایی | |||||
| تدوین گزارش ملی بهره وری | |||||
| طراحی و استقرار پایگاه های داده ای | تحلیل و عارضه یابی بهره وری | برنامه ریزی ارتقای بهره وری | اجرا و پایش برنامه های ارتقای بهره وری |
| سازمان ملی بهره وری ایران | دستگاه های اجرایی کشور | دستگاه های اجرایی کشور | دستگاه های اجرایی کشور |
| طراحی و استقرار پایگاه دانش بهره وری متکی بر توسعه پایدار | شناسایی اولویتهای اصلی ارتقای بهره وری حوزه مرتبط | تدوین برنامه های سالانه ارتقای بهره وری | اجرای برنامه های ارتقای بهره وری و اعلام نتایج آن به سازمان ملی بهره وری ایران |
| طراحی و استقرار پایگاه بهینه کاوی بهره وری | |||
| سازمان ملی بهره وری ایران | سازمان ملی بهره وری ایران | سازمان ملی بهره وری ایران | |
| شناسایی عوامل موثر بر ارتقای بهره وری کلان اقتصاد/ بخش های اقتصادی/ بخش عمومی/ بخش های غیردولتی و تعاونی | اعتباردهی جوایز ملی بهره وری و تعالی سازمانی | ارزیابی و اعلام عملکرد دستگاه اجرایی کشور به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور جهت تصمیم گیری در قبال سه درصد ماده (79) قانون برنامه پنجم توسعه | |
| طراحی جایزه ملی بهره وری | |||
| تدوین یا اصلاح قوانین با موضوع بهره وری در قالب تهیه پیش نویس لوایح و ارایه به هیات دولت |
11- اقدامات اجرایی
براساس جهت گیری های راهبردی، راهبردهای تدوین شده و چالش های اصلی نظام بهره وری کشور، مجموعه اقدامات اجرایی به شرح زیر میباشد:
الف - در اجرای ماده (5) آییننامه اجرایی ماده (79) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران- مصوب 1389-، دستگاه های اجرایی موظفند از تاریخ ابلاغ این برنامه ضمن تعیین حوزه های عملیاتی متولی اجرای تکالیف قانونی بهره وری، نسبت به اجرای نظام نامه متولی بهره وری دستگاه های اجرایی که توسط سازمان تدوین شده است، اقدام نمایند.
ب - سازمان موظف است با همکاری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایر دستگاه های اجرایی حسب مورد در جهت ارتقای فرهنگ در حوزه بهره وری اقدامات لازم را معمول نماید.
پ - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف است منابع بودجه ای لازم جهت اجرای طرح ها و برنامه های ارتقای بهره وری در دستگاه های اجرایی را در قالب ردیف بودجه ای مشخص و مستقل در بودجه های سنواتی پیش بینی نماید.
ت - سازمان موظف است با همکاری دستگاه های اجرایی ظرف سه ماه پس از ابلاغ این برنامه نسبت به تدوین دستورالعمل های سنجش، تحلیل و برنامه ریزی ارتقای بهره وری در دو حوزه خدمات عمومی و بنگاه های اقتصادی اقدام نماید.
ث - دستگاه های اجرایی با همکاری سازمان موظفند ظرف شش ماه پس از ابلاغ دستورالعمل های سازمان، نسبت به تدوین شاخص های بهره وری اختصاصی خود اقدام کنند. سازمان با گردآوری نتایج محاسبات بهره وری دستگاه ها و بررسی، ارزیابی و پایش آنها نسبت به درج آنها در گزارش سالانه ملی بهره وری برای ارایه به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور اقدام می کند.
ج - سازمان موظف است از تاریخ ابلاغ این برنامه به صورت مستمر و با همکاری مرکز آمار ایران و سایر دستگاه های آماری کشور، شاخص های بهره وری اقتصاد ایران و بخش های نه گانه آن را در قالب شاخص های بهره وری کار، سرمایه، انرژی، آب و کل عوامل تولید، محاسبه و از سال 1394، نسبت به درج آن در گزارش سالانه ملی بهره وری اقدام نماید.
چ - سازمان موظف است با همکاری دستگاه های اجرایی از تاریخ ابلاغ این برنامه، نیازمندی های آموزشی بخش عمومی، خصوصی و تعاونی در زمینه بهره وری را شناسایی و از طریق موسسات آموزشی و پژوهشی دولتی و غیردولتی مجاز اجرا نماید. سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور نیز موظف است با همکاری سازمان، دوره های آموزشی مورد نیاز کارکنان دولت در حوزه بهره وری را در نظام آموزش کارکنان دولت منظور نماید.
ح - سازمان موظف است از تاریخ ابلاغ این برنامه، خدمات فنی و مشاوره ای در زمینه های مختلف بهره وری را به فعالان اقتصادی بویژه حوزه خدمات عمومی و بنگاه های بزرگ اقتصادی ارایه نماید.
خ - مرکز آمار ایران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و سایر دستگاه های اجرایی موظفند برحسب اعلام نیاز سازمان نسبت به ارایه یا تولید آمارهای مورد نیاز سنجش بهره وری اقدام نمایند.
د - دستگاه های اجرایی موظفند با همکاری سازمان و براساس دستورالعمل های ارایه شده توسط سازمان، ضمن شناسایی اولویت های اصلی ارتقای بهره وری حوزه مربوط خود، برنامه های سالانه ارتقای بهره وری خود را تهیه و به سازمان ارایه نمایند. دستگاه های اجرایی مکلفند به صورت سالانه نتایج برنامه ها را به سازمان گزارش نمایند.
ذ - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف است براساس ماده (79) قانون برنامه پنجم توسعه، با همکاری سازمان از تاریخ ابلاغ این برنامه، نسبت به تدوین و ابلاغ دستورالعمل تعیین تکلیف سه درصد (3%) بودجه هزینه ای دستگاه های مشمول قانون برنامه پنجم توسعه مرتبط با فعالیت های ارتقای بهره وری آن ها اقدام نماید.
ر - سازمان موظف است با همکاری سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان ها به صورت مستمر نسبت به ارتقای نظام مدیریت بهره وری در سطح استان ها اقدام و زمینه های اجرایی شدن آن را فراهم نماید.
ز - سازمان موظف است از تاریخ ابلاغ این برنامه در جهت افزایش سطح آگاهی و دانش بهره وری دستگاه های اجرایی و فعالان اقتصادی، تمام ظرفیت های خود را برای تبادل دانش و تجارب بین المللی بویژه با سازمان بهره وری آسیایی به کار برد.
ژ - سازمان موظف است برنامه های ارتقای بهره وری را ظرف یک سال پس از تاریخ ابلاغ این برنامه در قالب جدول زیر با همکاری دستگاه های ذیربط تدوین و به تصویب هیات وزیران برساند:
| ردیف | عنوان برنامه | دستگاه همکار |
| 1 | ارتقای بهره وری سبز | سازمان حفاظت محیط زیست، وزارتخانه های نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی و سایر دستگاه های اجرایی ذیربط حسب مورد |
| 2 | ارتقای بهره وری نظام اداری کشور | سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور |
| 3 | ارتقای بهره وری انرژی | وزارتخانه های نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت و دفاع و پشتیانی نیروهای مسلح، سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاه های اجرایی ذیربط حسب مورد |
| 4 | ارتقای بهره وری متکی بر رقابت پذیری و نوآوری در چارچوب توسعه پایدار | وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری، صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی، امور اقتصادی و دارایی و تعان، کار و رفاه اجتماعی؛ معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور، سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاه های اجرایی ذیربط حسب مورد |
| 5 | ارتقای بهره وری آب | وزارتخانه های نیرو، جهاد کشاورزی و صنعت، معدن و تجارت و سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاه های اجرایی ذیربط حسب مورد |
| 6 | ارتقای بهره وری در نظام آموزشی کشور و نقش آن در ارتقای بهره وری عوامل تولید | وزارتخانه های علوم، تحقیقات وفناوری، آموزش و پرورش، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سایر دستگاه های اجرایی ذیربط حسب مورد |
| 7 | ارتقای بهره وری نظام برنامه ریزی و بودجه ریزی کشور | سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی و معاونت امور مجلس رئیس جمهور و سایر دستگاه های اجرایی ذیربط حسب مورد |
س - به منظور تسهیل در ارتقای بهره وری و حذف موانع قانونی، سازمان موظف است نسبت به بررسی قوانین و مقررات مرتبط با اهداف این برنامه اقدام نموده و با همکاری دستگاه های اجرایی ذیربط، پیشنهاد اصلاحی را تدوین و برای تصویب به مراجع ذیصلاح ارایه نماید.
ش - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف است گزارش چگونگی اجرای برنامه جامع بهره وری کشور را سالانه به هیات وزیران ارایه نماید.
ص - اجرای این برنامه در نیروهای مسلح مطابق تدابیر فرماندهی کل قوا خواهد بود.