رای شماره 929 و 930 مورخ 1396/09/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 930-929

تاریخ دادنامه: 21/9/1396

کلاسه پرونده: 94/166، 93/1101

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکیان: 1- آقای سیدناصر احمدی 2- دبیر شورای عالی رئیس مرکز ملی فضای مجازی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال تصویب نامه جلسه شماره 169-1393/10/15 [موضوع نامه شماره 14618/93/206-1393/11/02] رئیس جمهور و رئیس شورای عالی اداری

گردش کار: الف- آقای سیدناصر احمدی به موجب دادخواستی ابطال تصویب نامه جلسه شماره 169-15/10/1393 [موضوع نامه شماره 14618/93/206-2/11/1393] رئیس جمهور و رئیس شورای عالی اداری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"به استحضار می رساند شورای عالی اداری با اختیارات حاصله از مفاد ماده 114 و بند 1 ماده 115 قانون مدیریت خدمات کشوری دایر به اصلاح ساختار تشکیلاتی دستگاههای اجرایی کشور حسب مصوبه شماره 30206/91/206-9/10/1391 اقدام به تغییر نام «موسسه تحقیقات ارتباطات و فناوری اطلاعات» به «پژوهشگاه فضای مجازی» کرد و آن را از وزارت ارتباطات انتزاع و در مرکز ملی فضای مجازی ادغام و وابسته به مرکز ملی کرده است و با این اقدام علاوه بر اینکه « موسسه تحقیقات ارتباطات و فناوری اطلاعات» تغییر نامه به « پژوهشگاه فضای مجازی» کرده جزء نهاد مرکز ملی فضای مجازی و تابع مرکز ملی فضای مجازی کشور قرار گرفته و به عبارتی زیر مجموعه سازمانی قرار گرفته که با دستور مقام معظم رهبری (مدظله العالی) ایجاد و تاسیس شده است و با این توصیف تحویل و تحول بر اساس مصوبه مورد سخن صورت گرفته، متاسفانه شورای عالی اداری برخلاف قانون و خارج از حدود اختیارات اقدام به مصوبه اصلاحی دایر بر انتزاع موسسه مزبور از مرکز ملی فضای مجازی و وابسته کردن آن به وزارت ارتباطات در تاریخ 28/2/1392 یعنی حدود پنج ماه بعد کرده است که در این خصوص دادخواستی مبنی بر ابطال مصوبه شماره 3802/92/206-28/2/1392 در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطرح و پس از جری تشریفات قانونی و تشکیل جلسات متعدد در هیات تخصصی و هیات عمومی، النهایه منجر به صدور رای هیات عمومی به شماره دادنامه های 1337 و 1338- 1/9/1393 مبنی بر ابطال مصوبه دوم شورای عالی اداری گردیده که در تعاقب آن درخواست اجرای رای هیات عمومی شده و به دبیر شورای عالی اداری جهت اجرا ابلاغ ولی شورای عالی اداری پس از تحقق این امر، به موجب مصوبه شماره 14618/93/206-2/11/1393 که تصویر آن به پیوست می‌باشد، برخلاف قانون و خارج از حدود اختیارات خود اقدام به لغو مصوبات قبلی خود (یعنی دو ماه) بعد از صدور رای هیات عمومی کرده است که مصوبه فوق به جهات ذیل برخلاف قانون و قابل ابطال است:

اولاً: وظایف شورای عالی اداری در ماده 114 و 115 قانون مدیریت خدمات کشوری احصاء شده و حسب صراحت ماده 114 و بند (1) ماده (115) قانون فوق الاشعار، شورای عالی اداری صرفاً مجاز به اصلاح ساختار تشکیلات دستگاههای اجرایی کشور است و چون مرکز ملی فضای مجازی و واحدهای زیرمجموعه آن جزء نهادهایی است که با دستور مقام معظم رهبری (مدظله العالی) ایجاد و تاسیس شده و از شمول مقررات دستگاههای اجرایی خارج است و شورای عالی اداری به موجب مصوبه اخیر به شماره 11468/93/206-2/11/1393 که مصوبه های شماره 190912-23/9/1391 و 20206/91/206-9/10/1391 و 3802/92/206-28/2/1393 لغو کرده است و موسسه تحقیقات ارتباطات و فناوری (مرکز تحقیقات مخابرات ایران) را در چارچوب مقررات قبل از تصویب مصوبه اولی اداره شود، عمل کرده و عمل مزبور برخلاف قانون و وفق صراحت بند (1) ماده (115) مارالذکر و خارج از حدود اختیارات شورای عالی بوده و قابل ابطال است.

ثانیاً: مستفاد از رای شماره های 1337 و 1338-1/9/1393 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مصوبه شماره 3802/92/206-28/2/1392 ابطال گردیده و با این توصیف لغو به مصوبه اخیر شورای عالی اداری سالبه به انتفاع موضوع بوده و هیچ گونه آثار قانونی بر آن مترتب نبوده و محلی از اعراب ندارد.

لذا با توجه به مراتب معنون فوق بدواً صدور دستور موقت مبنی بر جلوگیری از اجرای مصوبه شماره 14618/93/206- 2/11/1393 شورای عالی اداری (مصوبه معترض عنه) و سپس رسیدگی به درخواست اینجانب و النهایه ابطال مصوبه مرقوم مورد استدعاست. "

ب- دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی به موجب شکایت نامه شماره 103307/93/ش-27/11/1393 اعلام کرده است که:

"رئیس محترم دیوان عدالت اداری

سلام علیکم احتراماً پیرو نامه شماره 103024/93/ش-6/11/1393 (محرمانه -فوری) به حضور جنابعالی در خصوص مصوبه جلسه شماره 169-15/10/1393 شورای عالی اداری در ارتباط با موضوع « موسسه ارتباطات و فناوری اطلاعات»، به استحضار می رساند پس از صدور آرای شماره 1337 و 1338- 26/8/1393 توسط هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر تایید تغییر نام موسسه مذکور به پژوهشگاه فضای مجازی و اداره آن تحت نظر مرکز ملی فضای مجازی و علیرغم اینکه در آرای صادره هیات عمومی دیوان تصریح گردیده است به استناد اینکه مرکز ملی فضای مجازی به امر مقام معظم رهبری (مدظله العالی) ایجاد گردیده، شورای عالی اداری طبق بند (1) ماده (115) قانون مدیریت خدمات کشوری، صلاحیت ورود به اصلاح ساختار و یا هرگونه تغییر و جابه جایی در تشکیلات این مرکز را ندارد، معذلک طی نامه شماره 14618/93/206-2/11/1393 به شرح پیوست، تصویب نامه جلسه شماره 169- 15/10/1393 شورای عالی اداری خطاب به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در خصوص اینکه موسسه مزبور وابسته به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اداره شود، ابلاغ شده است.

با عنایت به اینکه مصوبه مورخ 15/10/1393 شورای عالی اداری صراحتاً مفاد آرای فوق الاشاره هیات عمومی دیوان عدالت اداری را نادیده گرفته و نتیجه اجرای این مصوبه در تعارض کامل با آرای هیات عمومی دیوان می‌باشد و پژوهشگاه فضای مجازی را از مرکز ملی فضای مجازی برخلاف صریح رای هیات عمومی دیوان منفک و تحت نظر وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات قرار می دهد، خواهشمند است دستور فرمایید اقدام مقتضی در خصوص ابطال مصوبه اخیر جلسه شماره 169-15/10/1393 شورای عالی اداری به عمل آید، به علاوه با توجه به اینکه عدم اجرای آرای صادره توسط هیات عمومی دیوان، مرکز ملی فضای مجازی را در تنگناهای اجرایی قرار می دهد، تقاضای تسریع در پیگیری و اجرای آرای صادره را دارد. از خداوند متعال توفیق حضرت عالی را خواستارم."

متن تصویب نامه به قرار زیر است:

"تصویب نامه شورای عالی اداری

بسمه تعالی

سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

شورای عالی اداری در یکصد و شصت و نهمین جلسه مورخ 15/10/1393 بنا به پیشنهاد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و به منظور ایجاد انسجام تشکیلاتی در ساختار دولت تصویب نمود:

مصوبات شماره 190912-23/9/1391 و شماره 30206/91/206-9/10/1391 و شماره 3802/92/206-28/2/1392 شورای عالی اداری لغو می‌شود و موسسه تحقیقات ارتباطات و فناوری اطلاعات (مرکز تحقیقات مخابرات ایران) در چارچوب مقررات قبل از مورخ 22/9/1391 اداره می‌شود.- رئیس جمهور و رئیس شورای عالی اداری"

در پاسخ به شکایت مذکور، جانشین رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در توسعه مدیریت و سرمایه انسانی به موجب لایحه شماره 4086-22/1/1394 توضیح داده است که:

"برادر ارجمند جناب آقای عشق آبادی

معاون مدیرکل محترم دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام و احترام

عطف به نامه شماره ه-/144240-19/12/1393، در پاسخ به ادعای عدم اجرای آرای صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری که از سوی دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی مطرح شده است، موارد ذیل را به آگاهی می رساند:

1- شاکی در شکایت نامه ارسالی اعلام نموده « تغییر نام موسسه ارتباطات و فناوری اطلاعات به پژوهشگاه فضای مجازی و اداره آن تحت نظر مرکز ملی فضای مجازی به تایید هیات عمومی دیوان عدالت اداری» رسیده است. همان گونه که استحضار دارند، هیات عمومی آن دیوان حسب وظایفی که در قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان تعیین شده است، صرفاً آیین‌نامه های دولتی « خلاف قانون» یا «خلاف شرع» یا « خارج از صلاحیت مرجع تصویب کننده» را ابطال می‌نماید. لیکن در تایید یا عدم تایید اقدامات مراجع دولتی وظیفه ای بر عهده ندارد. بنابراین مطلب مذکور در نامه آن مرکز مبنی بر اینکه تغییر نام و مرجع اداره موسسه مورد بحث به تایید هیات عمومی دیوان عدالت اداری رسیده است، از لحاظ حقوقی صحیح نمی‌باشد، چرا که اساساً هیات مذکور چنین وظیفه ای بر عهده ندارد.

2- مطابق اصول مسلم حقوقی، هر مرجع قاعده گذار که بر اساس اختیارات قانونی صلاحیت تصویب مصوبه در امور مشخصی را دارد، صلاحیت لغو یا ابطال مصوبه خود را نیز دارد. به عبارت دیگر نمی توان گفت شورای عالی اداری، اختیار تصویب مصوبه شماره 40206/91/206- 9/10/1391 را داشته است، ولی اختیار لغو آن را ندارد، مگر اینکه در فاصله تصویب مصوبه و لغو آن، اختیارات قانونی شورای عالی اداری دستخوش تغییر شده باشد.

3- یکی از مصوباتی که شورای عالی اداری در مصوبه شماره 14618/93/206- 2/11/1392 اقدام به لغو آن نموده است (مصوبه شماره 3802/93/206-28/2/1392) همان مصوبه ای است که هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز طی دادنامه شماره 1337 و 1338-26/8/1393 آن را ابطال نموده است. بنابراین لغو مصوبه ای که هیات عمومی دیوان عدالت اداری آن را ابطال کرده است توسط شورای عالی اداری، نه تنها با رای هیات عمومی منافاتی ندارد، بلکه در راستای اجرای آن محسوب می‌شود.

4- هیات عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامه شماره 1336-26/8/1393، تصویب نامه شماره 40206/91/206-9/10/1391 شورای عالی اداری را مغایر قانون تشخیص نداده و آن را قابل ابطال ندانسته است. ولی آیا تشخیص هیات عمومی دیوان عدالت اداری در غیر قابل ابطال بودن مصوبه یک مرجع دولتی، اختیار آن مرجع را در لغو مصوبه مربوطه زایل می‌نماید؟ یعنی اگر هیات عمومی دیوان عدالت اداری مصوبه ای را قابل ابطال تشخیص ندهد، هیچ مرجعی حتی مرجع تصویب کننده نیز حق لغو آن را ندارد؟ آیا عدم ابطال یک مصوبه در هیات عمومی دیوان عدالت اداری به آن مصوبه حیات ابدی می دهد و هیچ گاه نمی توان آن مصوبه را لغو نمود؟ مسلماً پاسخ این سوالات منفی است و رای فوق الذکر هیات عمومی، اختیار شورای عالی اداری در لغو مصوبه قبلی خود را نه زایل نموده و نه محدود.

5- در شکایت نامه مرکز ملی فضای مجازی آمده است که آن مرکز به امر مقام معظم رهبری (مدظله العالی) ایجاد گردیده، در حالی که مطابق متن فرمان معظم له، صرفاً « شورای عالی فضای مجازی» حسب الامر ایشان تشکیل شده و در نتیجه از مصادیق دستگاههای مستثنی شده در بند (1) ماده (115) قانون مدیریت خدمات کشوری محسوب می‌شود، لیکن مرکز ملی فضای مجازی که توسط شورای عالی فضای مجازی تشکیل شده، یک نهاد دولتی زیر نظر ریاست جمهوری محسوب می‌شود و مرکز تحقیقات مخابرات که به موسسه ارتباطات و فناوری اطلاعات تغییر نامه یافته نیز یک موسسه دولتی با قدمت سی ساله است و تاسیس مرکز و موسسه مذکور به امر مقام معظم رهبری (مدظله العالی) نبوده است تا بتوان آنها را از مصادیق مستثنیات بند (1) ماده (115) قانون مدیریت خدمات کشوری تلقی نمود. مضافاً اینکه در نمودار تشکیلاتی مرکز ملی فضای مجازی که طی شماره 81710-20/7/1393 به تصویب رئیس جمهور رسیده است، موسسه یا مرکز یا واحدی به عنوان زیرمجموعه لحاظ نشده است.

در خاتمه تقاضا دارد در جلسه رسیدگی به این شکایت در هیات تخصصی مربوطه، از نماینده این سازمان نیز دعوت به عمل آید تا توضیحات مذکور با جزییات بیشتر و مستندات لازم ارائه شود."

دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی به موجب نامه شماره 103747/96-20/9/1396 اعلام کرده است که:

"«با توجه به اقدامات انجام شده توسط ریاست محترم جمهور و رئیس شورای عالی فضای مجازی برای حل و فصل موضوع خواهشمند است دستور فرمایید نسبت به استرداد دادخواست مذکور و مختومه نمودن پرونده اقدام لازم معمول دارند.»"

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 21/9/1396 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً: با توجه به اینکه دبیر شورای عالی فضای مجازی به موجب نامه شماره 103747/96-20/9/1396 از رسیدگی به شکایت منصرف شده است، بنابراین موجبی برای رسیدگی به شکایت مشارالیه در هیات عمومی وجود ندارد.

ثانیاً: با توجه به اینکه لغو مصوبه شماره 3802/92/206-28/2/1392 شورای عالی اداری به موجب مصوبه مورد شکایت، در جهت اجرای رای شماره 1338-1337-26/8/1393 هیات عمومی دیوان عدالت اداری است و از طرفی سایر قسمت های مصوبه با مقررات مورد استناد شاکی مغایرت ندارد، بنابراین مصوبه مورد اعتراض قابل ابطال تشخیص نشد.

محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری

منبع