شماره پرونده: ه- ع/ 0101978 شماره دادنامه: 140109970906010863 تاریخ: 05/11/1401
شاکی: آقای فرهاد محمدی
طرف شکایت: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 - 9 ماده 2 دستورالعمل اجرایی بخشودگی سود تسهیلات تا سقف یک میلیارد ریال از بخشنامه شماره 316496/98 مورخ 17/9/1398
شاکی دادخواستی به طرفیت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به خواسته ابطال بند 2 - 9 ماده 2 دستورالعمل اجرایی بخشودگی سود تسهیلات تا سقف یک میلیارد ریال از بخشنامه شماره 316496/98 مورخ 17/9/1398 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
ماده 2 دستورالعمل اجرایی بخشودگی سود تسهیلات تا سقف یک میلیارد ریال از بخشنامه شماره 316496/98 مورخ 17/9/1398
" بند 2 - 9 - تسهیلات افراد حقیقی که از سوی بانک عامل در مورد آنها اقدام حقوقی (صدور اجراییه و یا حکم قطعی دادگاه) صورت گرفته است تا سقف یک میلیارد ریال (رقم اصل تسهیلات مندرج در قرارداد) "
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
اینجانب دو فقره وام به مبلغ 49 میلیون تومان (هر کدام) از بانک رفاه کارگران شعبه کامیاران اخذ نمودم که مشمول بخشودگی سود و جرایم تسهیلات زیر یک میلیارد ریال میباشند و اصل مبلغ تسهیلات را طی فیش های واریزی پرداخت نمودم. اما بانک رفاه کارگران در نامه شماره 10965263 - 708 مورخ 16/11/1398 شرط و شروط گذاشته و بخشودگی را انجام نداده است.
بنا بر بند 2 - 9 ماده 2 بخشنامه سال 1399 به شماره 316496/98 مورخ 17/9/1398 که بیان نموده شرط برخورداری از مزایای تبصره 35 قانون بخشودگی سود و جرایم تسهیلات این است که از ناحیه بانک اقدام حقوقی انجام شده باشد (صدور اجراییه یا رای قطعی دادگاه) که بانک با وجود برگ اجراییه باز از اعمال قانون خودداری نموده است.
این فراز از بخشنامه بانک مرکزی هم بر خلاف قانون و هم بخشنامه های پیشین صادره میباشد و هم نقض کننده تبصره 35 قانون بودجه سال 1395 و بند ل تبصره 16 قانون بودجه سال 1398 بانک های عامل میبایست تمامی پرونده های افراد حقیقی که مشمول بخشودگی سود و جرایم تسهیلات مستند را بدون توجه به اینکه روی پرونده آنها اقدام حقوقی انجام شده یا خیر مورد بررسی و اعمال قانون قرار دهند و اینکه شرط شده است که اجرای قانون متوقف است که اعمال حقوقی روی پرونده تسهیلاتی صورت پذیرفته باشد بر خلاف قانون میباشد، لذا تقاضای ابطال آن را خواهانم. حتی در خصوص رای صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 1170 مورخ 17/11/1396 راجع به محدودیت یک فقره تسهیلات نیز بانک مرکزی به موجب بخشنامه های متعدد دارد آن را از اعتبار می اندازد تا حتی یک نفر نیز نتواند استفاده نماید.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
تا لحظه تنظیم گزارش (مورخ 12/10/1401) بانک مرکزی پاسخی ارسال ننموده است پرونده قابل طرح در جلسه هیات تخصصی میباشد.
با لحاظ نظریه اعضای حاضر در جلسه مورخ 18/10/1401 هیات تخصصی مالیاتی بانکی، با استعانت از درگاه خداوند متعال به شرح ذیل اقدام به صدور رای در پرونده کلاسه ه- ع/ 0101978 مینماید.
رای هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری:
با عنایت به اینکه سابقاً، مشابه همین حکم از دستورالعمل اجرایی بانک مرکزی در قالب دادنامه شماره 1220 مورخ 17/9/1399، مورد ابطال واقع نشده است و فی الواقع حکم بند 2-9 ماده 2 دستورالعمل اجرایی بخشودگی سود تسهیلات تا سقف یک میلیارد ریال از بخشنامه شماره 316496/98 مورخ 17/9/1398 با تفسیر ایجابی بودن حکم آن، بیان میدارد چنانچه علیه تسهیلات گیرندگان که در زمره اشخاص حقیقی میباشند، اقدام حقوقی صورت گرفته باشد یعنی اجراییه صادر یا رای قطعی مراجع قضایی صادر شده باشد تا سقف یک میلیارد ریال (رقم اصل تسهیلات) مشمول اجرای حکم قانونگذار میباشند و این مقرره اصولاً در راستای بیان حکم مقنن بوده و منطوق آن، لسان اثباتی و ایجابی در خصوص تسهیلات گیرندگان با این وصف را بیان مینماید که اگر دارای این شرایط باشند مشمول بخشودگی سود و جرایم مندرج در قانون یاد شده واقع میشوند و اصولاً مفهوم مخالف آن بر فرض داشتن مفهوم مخالف، قابلیت ابطال یا بررسی در این مقام را ندارد بنابراین به استناد بند ب ماده 84 از قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رای به رد شکایت صادر مینماید. رای مزبور ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست محترم دیوان یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری میباشد.
محمد علی برومند زاده
رئیس هیات تخصصی مالیاتی، بانکی
دیوان عدالت اداری