هیات وزیران در جلسه مورخ 1384/5/5بنا به پیشنهاد شماره 911/ش/4/الف مورخ 1383/3/13 شورای عالی استانها و به استناد ماده (75) اصلاحی قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران - مصوب 1382- آییننامه داخلی شورای اسلامی بخش را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده 1 - نخستین جلسه شورای اسلامی بخش، که در این آییننامه شورا نامیده میشود، پانزده روز پس از تشکیل سه چهارم شوراهای اسلامی روستا های واقع در محدوده بخش به دعوت بخشدار تشکیل میشود و با حضور حداقل دو سوم مجموع اعضا رسمیت می یابد و فعالیت آن تا پایان دوره فعالیت چهارساله شورای اسلامی روستا ادامه دارد.
تبصره (الحاقی 1402/02/13)- تا زمان اختصاص بودجه کافی برای تهیه محل مستقل، بخشداری موظف است در صورت وجود امکانات، محل مناسبی را به منظور تشکیل جلسات شورا و استقرار دبیرخانه در اختیار شورا قرار دهد.
ماده 2 - در اولین جلسه شورا هیات رئیسه سنی شامل مسن ترین فرد از اعضای حاضر به عنوان رئیس و جوان ترین اعضای حاضر به سمت منشی تعیین میشوند.
ماده 3 - وظایف هیات رئیسه سنی، اداره اولین جلسه اعم از انجام مراسم تحلیف و اجرای انتخابات هیات رئیسه دایم شورا است.
ماده 4 - اعضای شورا در اولین جلسه خود از بین اعضای شورا، هیات رئیسه شورا شامل رئیس، نائب رئیس و حداقل یک منشی را برای مدت دو سال و نماینده شورا در شورای اسلامی شهرستان را تا پایان همان دوره انتخاب می نمایند.
ماده 5 - در غیاب رئیس شورا نایب رئیس وظایف و اختیارات او را بر عهده خواهد داشت و در مقابل شورا مسوول است.
ماده 6 - سلب عضویت هر عضو شورا از شورای اسلامی روستای ذی ربط، باعث سلب عضویت او از شورا نیز خواهد شد.
ماده 7 - عضویت در شورا قائم به شخص است و هیچ یک از اعضای شورا، حق تفویض اختیارات خود به سایرین اعم از عضو و غیرعضو را ندارند.
ماده 8 - در صورتی که هریک از اعضای هیات رئیسه استعفا دهد، موضوع استعفا در جلسه بعدی شورا مطرح و در مورد آن تصمیم گیری خواهد شد. در این فاصله عضو متقاضی استعفا میتواند انصراف خود را اعلام نماید.
ماده 9 - وظایف و اختیارات رئیس شورا به شرح زیر است:
1- مسوولیت امور اداری و مالی شورا.
2- اداره جلسات شورا و برقراری نظم در جلسات.
3- دعوت از فرماندار، بخشدار، روسای دستگاه های اجرایی، سازمانهای دولتی و نهادها و تشکلها اعم از دولتی و غیردولتی و سایر اشخاصی که حضور آنها در جلسات شورا ضروری باشد.
4- دعوت از اعضا و تقسیم کار بین اعضا.
5- ابلاغ و نظارت بر پیگیری مصوبات شورا.
6- معرفی نماینده شورا که از بین اعضا انتخاب میشود به مسوولان اجرایی نهادها و سازمانها.
7- امضای احکام افراد مسوول و اعضای دبیرخانه شورا و کارکنان براساس تشکیلات تفصیلی شورا.
8- امضای کلیه مکاتبات رسمی شورا.
9- اعلام روز و ساعت تشکیل جلسه بعد، قبل از ختم هر جلسه.
10- ابلاغ کتبی موارد اعتراض و ایراد اعضا که به صورت روشن به رئیس شورا تقدیم شده است به مقامات ذی ربط.
11- شرکت در جلسات رسمی سازمانها و موسسات اعم از دولتی و غیردولتی در صورت دعوت رسمی.
ماده 10 - نحوه انجام مراسم تحلیف و وظایف اعضای هیات رئیسه به موجب دستورالعملی تعیین میشود که به تصویب شورای عالی استانها میرسد.
ماده 11 - جلسات شورا علنی است و با حضور چهار نفر رسمیت می یابد و تصمیمات آن حداقل با سه رای موافق معتبر خواهد بود. تشکیل جلسه غیرعلنی منوط به تصویب دوسوم اعضای حاضر در جلسه میباشد.
ماده 12 - محل تشکیل جلسات شورا و همچنین محل حفظ و نگهداری دفاتر، اسناد و مدارک و اموال شورا باید مشخص و مناسب تعیین شود.
ماده 13 - جلسات عادی شورا به طور مستمر ماهی سه بار تشکیل میشود و در صورت نیاز، جلسات فوق العاده شورا با پیشنهاد فرماندار، بخشدار، رئیس شورا یا سه نفر از اعضا تشکیل خواهد شد.
ماده 14 - غیبت از جلسات شورا با اطلاع رئیس شورا امکان پذیر است.
تبصره 1 - تشخیص موجه بودن غیبت و تاخیر و تعجیل در جلسات رسمی شورا بر عهده اعضای حاضر میباشد و در هر صورت اعلان رسمی با رئیس شورا خواهد بود.
تبصره 2 - رسیدگی به موجه یا غیرموجه بودن تاخیرها در پایان همان جلسه و غیبت در اولین جلسه بعدی به عمل میآید و عضو غایب میتواند در این فاصله دلایل خود را مبنی بر موجه بودن غیبت به هیات رئیسه ارایه دهد.
ماده 15 - هر عضو شورا میتواند از مقام خود استعفا دهد. پذیرش استعفا با تصویب اکثریت مطلق آرای حاضران در جلسه امکان پذیر است.
ماده 16 - عضو متقاضی استعفا باید تقاضای خود را با ذکر دلایل به رئیس شورا تقدیم نماید و رئیس شورا آن را در نخستین جلسه علنی بعدی شورا در دستور کار قرار دهد و در این فاصله عضو متقاضی میتواند اعلام انصراف نماید.
ماده 17 - برای بررسی تقاضای استعفا ابتدا تقاضا قرائت میشود، سپس شخص متقاضی یا عضو دیگری به تعیین او حداکثر نیم ساعت دلایل استعفا را مطرح مینماید و مخالف یا مخالفان نیز به همان مدت میتوانند صحبت کنند و پس از آن رای گیری میشود.
ماده 18 - هرگاه تقاضای استعفای تعدادی از اعضای شورا به نحوی باشد که مانع از رسمیت یافتن جلسه گردد، قابل طرح در شورا نیست.
ماده 19 - رئیس شورا موظف است بلافاصله پس از قطعیت یافتن خروج عضوی از شورا به دلایلی نظیر استعفا، فوت، جنون و سلب عضویت، مراتب را برای تعیین جانشین وی به بخشداری مربوط به طور کتبی اعلام نماید تا بخشدار از عضو علی البدل با احتساب رای وی برای شرکت در جلسات دعوت به عمل آورد.
تبصره - در صورتی که عضو خارج شده از شورا عضو هیات رئیسه یا نماینده شورا در شورای شهرستان باشد، شورا باید در اولین جلسه خود با هماهنگی بخشدار و حضور نماینده وی، جایگزین او را برای مدت باقیمانده هیات رئیسه و نماینده شورا در شورای شهرستان را برای مدت باقیمانده تا پایان دوره انتخاب نماید.
ماده 20 - در مواردی که بر اساس قوانین و مقررات نماینده ای از شورا به عنوان عضو سایر مجامع و شوراها انتخاب میشوند، نماینده یاد شده با تصویب شورا انتخاب و توسط رئیس شورا معرفی میشود.
تبصره - نماینده منتخب موظف است گزارش کار خود را در اولین جلسه به آگاهی اعضا برساند و به صورت کتبی نیز به رئیس شورا ارایه نمایند.
ماده 21 - حضور مستمعان در جلسات علنی شورا با اجازه رئیس شورا آزاد است.
تبصره - مستمعان در جلسات باید نظم جلسات را رعایت کنند و در صورت تخلف به دستور رئیس، فرد متخلف از محل جلسه اخراج خواهد شد.
ماده 22 - موضوع یا موضوعات مختلف قابل طرح در شورا با در خواست هر یک از اعضا یا تقاضای کتبی فرماندار یا بخشدار ذی ربط و یا سایر دستگاه های دولتی وظیفه مند در بخش و روستا با تشخیص رئیس شورا در دستور کار شورا قرار میگیرد.
ماده 23 - صورتجلسات شورا باید به گونه ای تنظیم شود که در آن تاریخ و دستور کار هر جلسه، اسامی اعضای حاضر و غائب، تعداد آرای مثبت و منفی اعضا به هر یک از موضوعات مورد بحث، اسامی مدعوین و حاضران به همراه رئوس مطالب مطرح شده در جلسه و تمامی مصوبات آمده باشد.
ماده 24 - دستور جلسات شورا باید به ترتیب وصول پیشنهادات، با توجه به اولویتها از طرف هیات رئیسه تهیه شود و حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه در اختیار اعضا قرار گیرد.
تبصره 1 - در صورت تعدد تقاضا ها در یک زمان تشخیص اولویت با رئیس شورا خواهد بود.
تبصره 2 - با تصویب اکثریت مطلق اعضای حاضر می توان موضوع دستور جلسه را برای مدت معینی به تعویق انداخت.
تبصره 3 - پیشنهادات فوریت دار طبق مقررات مصوب شورای عالی استانها در دستور جلسه قرار میگیرد.
ماده 25 - رئیس شورا میتواند قبل از ورود در دستور جلسه به مدت حداکثر ده دقیقه در مورد مسائل مهم روز شورا مطالبی را که آگاهی اعضای شورا از آن ضروری باشد، به اطلاع اعضا برساند.
تبصره - در صورت صحبت خارج از موضوع هر یک از اعضا، رئیس جلسه به آنها تذکر خواهد داد و در صورت دو نوبت تذکر در نوبت سوم ناطق از ادامه نطق منع خواهد شد.
ماده 26 - اخطار راجع به منافی بودن و پیشنهاد ها با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قوانین و مقررات جاری یا آییننامه داخلی شورا بر اظهارات دیگر مقدم است.
ماده 27 - در صورت توهین به اشخاص حقیقی یا حقوقی، در همان جلسه یا در جلسه بعد، با تشخیص هیات رئیسه به آنها تا پانزده دقیقه اجازه نطق در دفاع از خود داده خواهد شد.
ماده 28 - شورا موظف است همه ساله در مهلت قانونی طرح های عمرانی را که خارج از حیطه اختیارات و وظایف شورای اسلامی روستا است با در نظر گرفتن اولویتها بررسی و در صورت تصویب جهت منظور نمودن در بودجه عمرانی بخش به بخشدار اعلام نماید.
ماده 29 - هرگاه یک یا چند نفر از اعضای شورا به عملکرد دستگاه های اجرایی یا عملیات آنان اعتراض داشته باشند، موارد را با ذکر دلایل و به طور روشن و مکتوب به شورا اعلام می نمایند. موضوع در جلسه شورا مطرح و پس از تصویب، موارد از طریق رئیس شورا به مسوولان مربوط ابلاغ میگردد.
ماده 30 - در صورت بروز اختلاف یا مشکل بین شوراهای اسلامی روستاهای محدوده بخش، موضوع با درخواست هر یک از شورا های مربوط یا نمایندگان آنها یا بخشدار در شورا مطرح و بررسی و اقدام به حل و فصل اختلافات با حضور روسای شوراهای مربوط و در صورت لزوم بخشدار میگردد.
تبصره - مسوولان مربوط حق حضور در جلسه شورا و دفاع از خود را دارند و شورا موظف است برای جلسه رسیدگی از آنان دعوت نماید.
ماده 31 - شورا موظف است نسخه ای از مصوبات خود را حداکثر ظرف ده روز به نمایندگان حوزه انتخابیه شورای شهرستان، بخشدار و مسوولان اجرایی ذی ربط ارسال نماید.
تبصره - در صورتی که مصوبات شورا تا دو هفته پس از ابلاغ به شورای شهرستان و بخشدار مورد اعتراض آنها قرار نگیرد لازم الاجرا و قابل ابلاغ به دستگاه های ذی ربط میشود.
ماده 32 - شورا موظف است در پایان نیمه دوم فروردین هر سال گزارش کار سالیانه خود را تنظیم و جهت اطلاع بخشداری محل ارسال نماید.
ماده 33 - شورا در صورت نیاز و با مسوولیت خود میتواند به منظور مشورت در زمینه موضوع یا موضوعاتی که در دستور کار خود قرار داده است از شخص یا اشخاص غیر عضو دعوت به همکاری نماید.
ماده 34 - شورا میتواند در ارتباط با وظایف خود اطلاعات مورد نیاز را از دستگاه ها، ادارات و سازمانهای دولتی درخواست نماید.
ماده 35 - وظایف هیات رئیسه، نحوه انجام مراسم تحلیف، اداره جلسات، رای گیری و بررسی پیشنهادها، بر اساس دستورالعملی است که به تصویب شورای عالی استانها میرسد.
محمدرضا عارف - معاون اول رئیسجمهور