آیین نامه حفاظت در مقابل خطرات وسایل انتقال نیرو

قسمت اول

ماده 1 - تمام قطعات متحرک خارجی موتورها و وسائلی که برای انتقال نیرو به کار میرود و همچنین کلیه قسمتهای خطرناک ماشینها که در حال کار میباشند باید دارای حفاظ باشند مگر وقتی که ساختمان ماشین طوری باشد که تصادم اشیاء یا اشخاص با قطعات متحرک غیرممکن باشد.

فصل اول - مقررات کلی

ماده 2 - در تهیه و ساخت حفاظها باید نکات زیر مراعات گردد:
الف) عمل آنها موثر و قابل اطمینان باشد.
ب) از دسترسی بقسمت های خطرناک ماشین در موقع کار جلوگیری نماید.
ج) برای متصدی دستگاه در هنگام کار ناراحتی و مانعی ایجاد نکند.
د) حتی الامکان موجب نقصان محصول نگردد.
ه) عمل آن به طور خودکار یا با حداقل کوشش انجام گیرد.
و) متناسب با نوع ماشین و کار آن انتخاب شود.
ز) مانع روغن کاری، آزمایش - تنظیم و تعمیر ماشین نگردد.
ح) بر حسب نوع ماشین و شرایط کار آن دوام و استقامت لازم را دارا باشد.
ط) دارای ناهمواری - زبری زوایای برنده و زوائد نیز نباشد تا ایجاد خطراتی ننماید.
ی) بالاخره حفاظ باید به طرزی تهیه شده باشد که از بروز هرگونه خطری جلوگیری نماید.

فصل دوم - جنس حفاظ ها

ماده 3 - حفاظها یا پوشش ها ممکن است از مصالح زیر ساخته شده باشند.
الف) از اجزاء فلزی - قطعات ریختگی - ورق آهن پر یا مشبک - فلز رخدار یا توری فلزی که روی قابی از نبشی، لوله یا میله سوار شده باشد.
ب) از چوپ، پلاستیک یا مصالح دیگری که مناسب با وضع کار باشد.

فصل سوم - نصب

ماده 4 - کلیه حفاظ ها باید به طور محکم بماشین یا کف کارگاه یا بدیوار یا بسقف نصب شده و در موقع کار ماشین حتما در محل خود قرار گرفته باشند.

فصل چهارم - قاب و پوشش آن
برای ساختمان حفاظها لازم است مقررات ذیل رعایت گردد مگر آنکه با مقررات آیین نامه های دیگر مغایرت داشته باشد.

الف) حفاظهای کوچک

ماده 5 - حفاظ کوچک حفاظی را گویند که ارتفاع آن از سطح زمین از 75 سانتیمتر کمتر بوده و سطح آن از یک مترمربع تجاوز نکند قاب این نوع حفاظها باید حداقل از میله گرد 10 میلیمتری یا نبشی 3×20×20 میلیمتر یا از نیمرخهای دیگر که دارای مقاومت هائی نظیر آنها باشند ساخته شود.

ب) حفاظهای قیددار

ماده 6 - برای تامین استحکام و جلوگیری از لرزش این نوع حفاظ ها بایستی تعداد لازم قید و وسائل اتصال حفاظ بماشین و ساختمان را در تمام ارتفاع در نظر گرفت.
در هر صورت فاصله این قیدها نباید از 90 سانیتمتر تجاوز کند.

ماده 7 - حفاظهائی که ابعاد آنها بیشتر از ابعاد ماده 5 باشد قاب آنها بایستی حداقل از میله گرد 1 چهارم اینج یا از نبشی 3×25×25 میلیمتر یا از نیمرخهای دیگری که دارای مقاومتی نظیر آنها باشند ساخته شود.

ج) حفاظ های بدون قید

ماده 8 - در موقعی که حفاظ بدون قید روی زمین یا سکوی کار نصب شده قاب حفاظ را ممکن است ازنبشی 4 یا لوله 1 دوم اینچ یا نیمرخ های دیگری که مقاومتی نظیر آنها دارند تهیه نمود.

ماده 9 - حفاظ های مکعبی شکل بایستی لااقل چهار گوشه آن را دارای پایه های قوی تری باشند که بتوان بآسانی آنها را بزمین محکم کرد.

ماده 10 - حفاظهای استوانه شکل باید حداقل به وسیله 3 پایه بزمین متصل شوند.

د) اتصالات

ماده 11 - تمام قطعات حفاظها را باید با وسائلی بهم متصل کرد که مقاومت آنها کافی و متناسب با ابعاد اجزاء حفاظ باشد.

فصل پنجم - حفاظ تسمه های افقی سقفی

ماده 12 - قاب حفاظ تسمه - زنجیر کابل افقی که در ارتفاع بیش از 6 /2 متر از کف کارگاه یا سکوی محل کار قرار گرفته باید از نبشی هائی با حداقل ابعاد زیر ساخته شده باشد:
الف) نبشی 5×25×25 میلیمتر برای کابلها، زنجیر و یا تسمه هائی که عرض آنها کمتر از 25 سانتیمتر باشد.
ب) نبشی 6×40×40 میلیمتر برای تسمه هائیکه عرض آن بین 25 تا 35 سانتیمتر باشد.
ج) نبشی 6×50×50 میلیمتر برای تسمه هائیکه عرض آن بین 35 تا60 سانتیمتر باشد.
د) نبشی 10×80×80 میلیمتر برای تسمه هائیکه عرض آن بیش از 60 سانتیمتر باشد.

ماده 13 - قاب حفاظهائیکه از تسمه های آهنی درست شده باشد باید حداقل دارای ابعاد زیر باشد
الف) 6×38 میلیمتر برای کابل و زنجیر و همچنین تسمه هائی که عرض آن تا 25 سانتیمتر باشد.
ب) 8×50 میلیمتر برای تسمه هائیکه عرض آنها از 25 تا 35 سانتیمتر باشد.
ج) 10×50 میلیمتر برای تسمه هائیکه عرض آنها از 35 تا60 سانتیمتر باشد.
د) 10×65 میلیمتر برای تسمه هائیکه عرض آنها بیش از 60 سانتیمتر باشد.

ماده 14 - کلیه حفاظها باید مجهز بتعداد کافی قید و اتصال لازم برای تامین استحکام و مقاومت باشد.

فصل ششم - پوشش قاب ها

ماده 15 - اگر پوشش حفاظها از ورق آهن ساخته شود باید حداقل دارای 8 /0 میلیمتر ضخامت باشد برای ورقهای مشبک حداقل یک میلیمتر و برای ورقهای رخ داده شده حداقل 25 /1 میلیمتر ضخامت در نظر گرفته شود و اگر از توریهای فلزی ساخته شده باشد قطر مفتولهای آن حداقل5 /1 میلیمتر باشد.

ماده 16 - به جای پوششهای ذکر شده در ماده 15 میتوان پوششهائی از نوع و جنس دیگر و با مقاومتی معادل مقاومت پوششهای مذکور برای همان مقدار سطح حفاظ به کار برد.

فصل هفتم - توریهای فلزی

ماده 17 - توریهای فلزی باید طوری ساخته شده باشند که مفتولهای آن در نقاط تقاطع به وسیله جوش دادن یا لحیم کردن یا گالوانیزه کردن به طور محکمی بهم متصل شده باشند مگر آنکه دارای چشمه های لوزی یا چهارگوش بابعاد کمتر از 20 میلیمتر بوده و قطر مفتول آن 2 میلیمتر باشد.

فصل هشتم - نصب

ماده 18 - شبکه های فلزی باید به وسیله پرچ - پیچ و مهره - جوش یا جوش نقطه به آهن نبشی قاب حفاظ به طور محکم نصب شده باشند.

ماده 19 - برای توریهائیکه از مفتول 2 میلیمتر درست شده و چشمه های آن بیشتر از 20 میلیمتر نمیباشد و همچنین برای توریهای ضخیم تر میتوان از قابهای مفتولی یا لوله ای استفاده کرده و توری را دور آن بگردانند میتوان روی قسمت پیچیده شده را از ورق خم کرده پوشانیده یا به وسیله بست توری را بقاب محکم نمود.

فصل نهم - چشمه های توری فلزی

ماده 20 - در موقعی که حفاظها یا حصارها با قسمت متحرک ماشین بیش از 10 سانتیمتر فاصله ندارند ابعاد چشمه توریها نباید بیش از 6 میلیمتر باشد.

ماده 21 - درصورتی که فاصله بین حفاظ و قسمت متحرک ماشین بیش از 10 سانتیمتر باشد سطح چشمه ها یا سوراخها نباید از 13 سانتی متر مربع تجاوز کند.

فصل دهم - ارتفاع حفاظها

ماده 22 - ارتفاع حفاظهای نرده ای از کف کارگاه (غیر از موارد استثنائی و شرایط خاص) نبایستی کمتر از 80 /1 متر باشد.

فصل یازدهم - فاصله بین حفاظها از کف کارگاه

ماده 23 - در صورتی که خطر تماس و برخورد با قسمتهای متحرک ماشین در پیش نباشد بهتر است.
برای تامین نظافت محوطه کارگاه فاصله ای بارتفاع تقریبی 15 سانتیمتر بین قسمت تحتانی حفاظ و کف کارگاه پیش بینی شود.

فصل دوازدهم - (حفاظ خودکار)

ماده 24 - در ماشینهای خودکار چنانچه مقدور باشد بهتر است ضامن هائی تعبیه شود تا موقعی که درب حفاظ باز است راه انداختن ماشین غیرممکن باشد.

فصل سیزدهم - حفاظهای ناودانی شکل (سپری)

ماده 25 - حفاظ های ناودانی شکل باید با همان مصالحی که در مورد توری های مذکور در فصل ششم قسمت اول مشخص شد ساخته شوند.

ماده 26 - لبه حفاظ ها باید صاف بوده و در صورتی که ابعاد حفاظ مقتضی باشد این لبه ها را روی خودش خم کرده یا لبه آن را روی مفتول آهن یا آهن تسمه یا آهن نبشی برگردانده و محکم کنند.

فصل چهاردهم - حفاظ های چوپی
(مصالح)

ماده 27 - چوپی که برای ساخت حفاظ به کار میرود باید سالم محکم باشد.

ماده 28 - حفاظ های چوپی باید به وسیله (پیچ گوشتی - میخ چوپی - میخ آهنی - پیچ و مهره) بهم متصل گردد سختی و استحکام آنها باید بر مبنای حفاظهای فلزی و طبق دستور فصل اول تا نهم باشد.

قسمت دوم - حفاظ برای وسایل ناقل نیرو (ترانسمیسیون)

فصل اول تاسیسات انتقال حرکت در محوطه بسته

ماده 29 - وقتی که محورهای انتقال - تسمه ها - فلکه ها در محوطه بسته مانند زیرزمین کانالهای روبسته یا اطاقهای جداگانه قرار داشته باشند در صورتی که واجد شرایط زیر باشند احتیاجی بحفاظ گذاری ندارند.
الف) درب ورودی زیرزمین یا کانالهای قابل قفل شدن بوده و بتوان ازورود اشخاص غیرمجاز جلوگیری نمود.
ب) ارتفاع آزاد راهرو از کف تا سقف یا قطعات متصل بسقف کمتر از 70 /1 متر باشد.
ج) زیرزمین دارای روشنایی کافی بوده و کف محل آن خشک و هموار باشد تا مزاحمتی برای عبور و مرور ایجاد ننماید.
د) محل عبور کارگران مامور روغن کاری طوری محافظت شده باشد که از بروز هر نوع حادثه جلوگیری به عمل آید.

فصل دوم - محورهای ناقل حرکت (ترانسمیسیون)

حفاظ محورهای ناقل افقی

ماده 30 - تمام قسمتهای لخت میله ها و محورهای ناقل که در ارتفاعی کمتر از 60 /2 متر از کف کارگاه یا سکوی محل کار قرار دادند (به استثنای محلهای مخصوص گریسکاری یا محل تنظیم در موقع کار) باید طبق قسمت اول این آیین نامه با وسایل زیر حفاظ گذاری شود.
الف) به وسیله پوششی که محور ناقل را از هر طرف احاطه کرده باشد.
ب) به وسیله پوشش های سپری شکل که بالا و دو طرف یا زیر و دو طرف محور ناقل را بنا بمقتضیات محل نصب بپوشانند ابعاد محفظه ها در مورد محورهای ناقل سقفی باید حداقل دو برابر قطر محور انتخاب شود و در محورهای ناقل زمینی ارتفاع زیر محفظه تا کف کارگاه نباید کمتر از 15 سانتیمتر باشد.

ماده 31 - حفاظ های محورهای ناقل افقی هم باید طبق مقررات فصل اول تا چهاردهم این آیین نامه باشند همچنین ممکن است برای این کار نرده هائی که 30 تا50 سانتیمتر از اجزاء متحرک فاصله داشته باشند به کار برد.

فصل سوم - محورهای ناقل سقفی

ماده 32 - محورهای ناقل که در بالای راهروها قرار گرفته اند اگر در ارتفاعی کمتر از 2 متر از حد مجاز ارتفاع بارگیری وسائط نقلیه که از زیر آن عبور میکنند قرار گرفته باشند باید به طور مناسبی حفاظ گذاری شوند.

فصل چهارم - کلیه محورهای ناقل که زیر ماشین قرار دارند

ماده 33 - کلیه محورهای ناقل که در زیر ماشینها قرار گرفته اند باید دارای روپوشی باشند که کاملاَ آن را بپوشاند ممکن است از روپوشهای سپری شکل نیز استفاده نمود.

ماده 34 - اگر محور ناقل نزدیک کف کارگاه قرار گرفته باشد کناره حفاظ سپری شکل آن باید تا فاصله 15 سانتیمتری کف کارگاه ادامه پیدا کند.

ماده 35 - کناره حفاظ سپری شکل باید حداقل به اندازه قطر محور انتقالات پائین تراز زیر محور بوده و در هر صورت این اندازه نبایستی کمتر از پنج سانتیمتر باشد.

ماده 36 - حفاظ ها باید طبق مقررات فصل اول تا چهارم این آیین نامه تهیه شوند.

(حفاظ محورهای ناقل عمودی یا مورب)

ماده 37 - کلیه محورهای ناقل قائم یا مورب که حداقل تا ارتفاع 6 /2 متر از کف کارگاه یا سکوی کار قرار دارند بایستی طبق مقررات مواد 2 تا 8 حفاظ ثابت گذاشته شده یا محصور گردند (به جزمحلهای مخصوص سرویس محورها

فصل پنجم - حفاظت انتهای محورها

ماده 38 - انتهای برجسته محورهای ناقل باید به وسیله کلاهک های حفاظتی پوشانده شود.

فصل ششم - پیوست ها (اتصالات محورها)

ماده 39 - پیوست های ساده باید استوانه ای شکل و بدون هیچگونه زائده و برآمدگی باشند.

ماده 40 - پیوستهای محورهای ناقل که تا ارتفاع 60 /2 متر یا کمتر از کف کارگاه یا سکوی محل کارقرار گرفته اند باید به طور مناسب حفاظ گذاری شوند.

فصل هفتم - پیچهای اتصال - گاوه ها - خارها - زواید و شیارهای جای گاوه

ماده 41 - تمام پیچهای اتصال قطعات متحرک را نسبت به محل استعمالشان ممکنست از پیچهای خزینه ای انتخاب کرده و یا روی آن را حفاظ گذاری نمود.

ماده 42 - کلیه پیچها - گاوه ها - روغندانها و تمام زواید قسمتهای دوار باید در خزینه یا فرورفتگی های قطعه دوار جاسازی شود به طریقی که باعث بروز حادثه نگردد.

ماده 43 - دنباله شیارهای گاوه باید موقتاَ پوشیده یا حفاظ گذاری شود.

قسمت سوم - ناقلهای اصطکاکی (کلاچ)

فصل اول -

ماده 44 - کلیه ناقلهای اصطکاکی باید محفوظ نگهداشته شوند - تمام ناقلهای اصطکاکی بازوئی - شعاعی یا صفحه ای بایستی به وسیله محفظه های مخصوصی پوشیده شوند.

ماده 45 - کلیه کلاچها و فلکه های آن که دارای زوائدی بوده و تا ارتفاع 60 /2 متر یا کمتر از کف کارگاه یا سکوی کار قرار گرفته اند و یا فاصله آنها تا یاتاقانهایی که با دست روغنکاری می‌شود کمتر از 90 سانتیمتر است بایستی طبق مقررات فصل اول تا چهاردهم قسمت اول این آیین نامه حفاظ گذاری شوند و حفاظ سپری شکل در این مورد به کار برده نشود.

ماده 46 - در کلاچهای ماهک دار بوش لغزنده بایستی روی محور گیرنده حرکت نصب شود (یعنی محوریکه پس از قطع کلاچ در حال سکون میباشد).

فصل دوم - چرخ دنده ها

ماده 47 - چرخ دنده های روباز ماشینها باید با یکی از وسایل زیر حفاظ گذاری شوند.
الف) به وسیله یک محفظه بسته.
ب) اگر چرخ دنده ها پره ای نباشد ممکن است روی تمام دنده ها را فقط به وسیله نقاب لبه داری حفاظ گذاری کرد.
چرخ دنده هائیکه با زنجیر کار میکنند.

ماده 48 - چرخ دنده ها و زنجیرهای موتورها باید به طور کامل حفاظ گذاری و محصور شوند.

قسمت چهارم - فلکه ها

الف) دستورات و مقررات مربوط بحفاظ

ماده 49 - اگر قسمتی از فلکه ها تا ارتفاع 6 /2 متر یا کمتر از کف کارگاه یا سکوهای کار قرار گرفته باشد که تماس با آن ایجاد خطراتی نماید و همچنین فلکه های حامل تسمه یا کابلهای عمودی یا مورب باید در محفظه قفسی شکل به طرزی قرار داده شوند که تسمه یا کابل مربوطه را کاملا دربر گیرند در غیر این صورت فلکه باید دارای حفاظی باشد که تمام قسمت باز زیر آن را تا بالای فلکه بپوشاند

ماده 50 - حفاظها باید طبق مقررات فصل اول تا چهاردهم ساخته شوند.

ماده 51 - چرخ لنگرهائیکه به عنوان فلکه نیز از آنها استفاده میشود و در ارتفاع 6 /2 متر یا کمتر از کف کارگاه قرار گرفته اند باید به ترتیبی حفاظ گذاری شوند که دسترسی به پره های آن ممکن نباشد.

ماده 52 - فلکه هائیکه بیش از 15 سانتیمتر قطر داشته و روی محور ناقل اصلی با محور گیرنده حرکت قرار گرفته و فاصله آنها تا یاتاقانی که با دست روغنکاری میشود کمتر از 90 سانتیمتر باشد بایستی از سمت یاتاقان کاملا حفاظ گذاری شوند.

ب) فلکه های خراب یا بدون استفاده

ماده 53 - فلکه ترک خورده یا فلکه ایکه طوقه آن شکسته باشد نباید مورد استفاده قرار گیرد.

ماده 54 - فلکه هائیکه مورد مصرف نیستند باید از روی محور ناقل برداشته شوند.

ج) اثر رطوبت در روی فلکه ها

ماده 55 - نصب فلکه های چوبی در محلهائیکه در معرض رطوبت قرار دارند ممنوع است.

د) اثر خوردگی در مقابل مواد شیمیائی.

ماده 56 - در محلهائیکه فلکه ها در معرض خوردگی شدید قرار میگیرند باید موادی ساخته شوند که در مقابل خوردگی مقاوم باشند.

ه-) طوقه های گرده ماهی (محدب)

ماده 57 - فلکه های محرک و فلکه های گیرنده حرکت که تسمه روی آنها ثابت میباشد باید دارای طوقه های محدب باشند.

و) میزان کردن فلکه ها

ماده 58 - برای جلوگیری از سر خوردن و افتادن تسمه ها باید فلکه ها بدقت با هم میزان شده و محورشان موازی باشد.

ز) دستگاه ضامن تسمه

ماده 59 - در صورتی که فاصله یک فلکه از فلکه ثابت یا کلاچ یا یاتاقان سقفی مجاور از پهنای تسمه مربوطه تجاوز نکند برای جلوگیری از افتادن تسمه از روی فلکه بطرفی که این فاصله کافی نیست باید یک ضامن نصب شود.

ماده 60 - در موقعی که محورهای محرک یا محورهای گیرنده حرکت مجهز به فلکه هائی باشند که در سر آزاد محور قرار گرفته باشند باید یک ضامن تسمه یا چنگک سقفی به کار برد.

قسمت پنجم - انتقال حرکت به وسیله تسمه

فصل اول - مقررات مربوط بحفاظت

ماده 61 - وسایل انتقال حرکت از قبیل تسمه - کابل یا زنجیر که تا ارتفاع 6 /2 متر یا کمتر از کف کارگاه قرار دارند باید حفاظ گذاری شده باشند مگر در مورد تسمه های تخت که پهنای آنها 25 میلیمتر یا کمتر باشند و تسمه های گرد با قطر 10 میلیمتر یا کمتر.

ماده 62 - حفاظها باید مطابق با مقررات فصول چهارم تا چهاردهم از قسمت اول این آیین نامه ساخته شده باشند.

فصل دوم - تسمه های افقی

ماده 63 - در موقعی که شاخه زیری یک تسمه افقی در ارتفاع 6 /2 متر یا کمتر از کف کارگاه یا سکوی محل کار قرار گرفته باشد حفاظ باید حداقل 38 سانتیمتر بالای شاخه روئی یا تا ارتفاع 6 /2 متر (هر کدام کوچکتر باشد) قرار گیرد در هر حال ارتفاع قسمت فوقانی حفاظ از کف کارگاه غیر از حالتی که تسمه در حفاظی پوشیده نباید از 06 /1 متر کمتر باشد.

ماده 64 - تسمه های افقی که در ارتفاع بیش از6 /2 متر قرار گرفته و دارای شرایط زیر میباشند باید در تمام طول کاملاَ حفاظ گذاری شده و حفاظ تا سقف یا نزدیکترین دیوار مجاور ادامه پیدا کند.
الف) تسمه های با عرض بیش از 13 سانتیمتر
ب) تسمه هائیکه از روی راهروها یا محل کار عبور میکنند.
ج) تسمه هائیکه سرعت حرکت آنها بیش از 9 متر در ثانیه باشد.
د) در صورتی که فاصله محور محرک و محور گیرنده حرکت بیش از 3 متر باشد.

ماده 65 - اگر محل تسمه اجاره ادامه حفاظ را تا سقف یا تا دیوار ندهد حفاظ باید شاخه های روئی وزیری تسمه و همچنین طوقه فلکه ها را به طور کامل بپوشاند.

ماده 66 - پهنای حفاظ تسمه هائیکه در ارتفاع زیاد قرار گرفته اند باید حداقل تا یک چهارم از عرض تسمه ها بیشتر باشد و این اضافه پهنا ممکن است تا 15 سانتیمتر از هر طرف ادامه یابد حفاظها باید بقدر کافی محکم باشند تا در موقع پاره شدن تسمه صدمه نبینند.

ماده 67 - در موقعی که شاخه های بالائی و پائینی تسمه های افقی طوری قرار گرفته باشند که عبور و مرور از وسط آنها میسر باشد سقف معبر یا قسمت زیر شاخه روئی تسمه و همچنین دیوارهای جانبی معبر ممکن است به وسیله حفاظ قفسی یا نرده ای محفوظ گردد لیکن محل عبور یا روی شاخه زیرین تسمه حتماَ باید با حفاظ غیرمشبک و محکم پوشیده شود.

قسمت ششم
انتقال نیرو به وسیله کابل - زنجیر یا تسمه لقمه

ماده 68 - در صورتی که انتقال نیرو به وسیله کابل، زنجیر یا تسمه لقمه که پهنا یا قطر آنها از پنج سانتیمتر متجاوز باشد انجام گیرد این وسایل باید به همان طریقی که در مورد تسمه های مذکور که در ارتفاع قرار دارند گفته شد حفاظ گذاری شود. عرض حفاظ باید از هر طرف اقلاَ 15 سانتیمتر بیشتر از عرض وسائل انتقال نیرو باشد.

ماده 69 - در صورتی که انتقال حرکت به وسیله کابل انجام گیرد و محل نصب طوری باشد که کنترل آن بسهولت مقدور نباشد باید:

الف) مجهز بوسایل خبری باشد (زنگ - چراغ و غیره) تا در صورت پاره شدن بعضی از الیاف کابل دستگاه خبر به کار افتد.

ب) کار وسایل خبر و تامینیه مزبور باید به طریقی باشد که در صورت غیبت ممتد متصدی مربوطه نیز اعلام خطر را ادامه داده و در صورت لزوم از ادامه کار دستگاه نیز جلوگیری نماید.

قسمت هفتم - انتقال حرکت قائم یا مورب

ماده 70 - وسائل ناقل حرکت قائم یا مورب که با کابل - زنجیر یا تسمه لقمه کار میکند باید به وسیله یک حفاظ قفسی شکل که فلکه ها یا چرخ دنده های مربوطه را نیز دربر گیرد حفاظت شود و در مورد وسایل ناقلی که ارتفاع آنها 6 /2 متر یا کمتر از کف کارگاه میباشد حتماَ باید حفاظ محکم تری در نظر گرفته شود.

ماده 71 - تسمه ها - زنجیرها - تسمه های لقمه یا کابلهای قائم یا موربی که روی فلکه ساده یا فلکه شیاردار و در ارتفاع بیش از 6 /2 متر از کف کارگاه قرار گرفته اند و روی محل عبور یا محل کار واقع شده و سرعتشان 9 متر در ثانیه یا بیشتر است باید همانطوری که در تسمه های افقی و سقفی ذکر شد از زیر حفاظ گذاری شوند.

قسمت هشتم
تسمه های واقع در روی فلکه های پله

ماده 72 - تسمه ها و فلکه های پله ای که در ارتفاعی بیش از یک متر از کف کارگاه قرار دارند باید به وسیله صفحه فلزی قائمی در قسمت پیشانی فلکه ها محفوظ شوند این صفحه باید تا بالای بزرگترین پله فلکه ادامه داشته باشد. در صورتی که فلکه های مذکور در ارتفاع کمتر از یکمتر قرار گرفته باشند باید در حفاظ قفسی شکل بقسمی محفوظ گردند که جابجا کردن تسمه عملی باشد.

قسمت نهم - فلکه هرز گرد تسمه کش

ماده 73 - فلکه هرزگرد تسمه کشی که کشش تسمه را به وسیله اهرم و وزنه تامین مینماید باید با استحکام کافی ساخته و سوار شده باشد.

ماده 74 - کلاهک یاتاقان این نوع تسمه کشها باید دارای استحکام کافی باشد.

ماده 75 - آویز این نوع فلکه ها باید طوری محکم شده باشد که با پاره شدن تسمه سقوط نکند.

ماده 76 - وزنه های معلق برای تامین کشش که امکان بروز خطر دارد باید به وسیله حفاظ قفسی شکل محفوظ گردد.

ماده 77 - در مواردی که جابجا کردن تسمه با دست انجام شود باید سعی کرد که از تسمه های بی انتها (تمسه هائیکه یک پارچه ساخته شده اند) استفاده شود و در مواردی که استعمال این نوع تسمه ها مقدور نباشد باید دو سر تسمه را به وسیله نخ چرمی یا روده یا سایر اتصالات غیرفلزی بیکدیگر دوخته یا وصل نمود.

ماده 78 - هیچ نوع سیم - قلاب - یا پرچ و بست فلزی برای اتصال تسمه هائیکه با دست جابجا میشود نباید به کار برد و حتی بهتر است در تسمه هائیکه با دست جابجا نمیشوند نیز از استعمال این نوع بستها مگر در موارد ضروری خودداری شود.

ماده 79 - جابجا کردن یا انداختن تسمه یا کابل با دست در موقع گردش فلکه ممنوع است.

ماده 80 - تسمه ها یا کابلها باید بقسمی انتخاب یا نصب و نگهداری شوند که تا حد ممکن دسترسی به آنها غیرمقدور باشد در مواردی که تماس با تسمه یا کابل ضروری است بایستی از روی فلکه افتاده و دسترسی به آن آسان باشد.

قسمت دهم - یاتاقانها و وسایل روغن کاری

الف) یاتاقانها

ماده 81 - یاتاقانها باید در یک امتداد قرار گرفته و میزان شده باشند.

ماده 82 - روغن کاری با دست در موقع کار ماشینها ممنوع است مگر در محل روغن کاری احتمال بروز حادثه برای کارگر نباشد.

ماده 83 - روغندان یاتاقانهائیکه روغنکاری و دست زدن مستقیم بآنها خطرناک است باید مجهز بلوله هائی باشد که بمحل بدون خطر هدایت شده و از آنجا عمل روغنکاری انجام شود (به استثنای یاتاقانهای بلبرنگی، رولبرینگی) که روغنکاری آن خودکار بوده و همچنین یاتاقانهایی که از سیستم روغنکاری مرکزی استفاده میکنند.

ماده 84 - یاتاقانهای وسایل انتقال که در ارتفاع زیادی قرار دارند نباید در موقع حرکت با دست روغنکاری شوند مگر در مواقعی که از روی سکوی کار با روغندان های فشاری نوک دار طویل عمل روغن کاری انجام شود.

ماده 85 - فلکه هرز در صورتی که به طور خودکار روغنکاری نشود باید مجهز بوسایلی باشد که در موقع ایستادن فلکه بهر وضع دلخواهی گریسکاری یا روغنکاری آن عملی شود.

ماده 86 - اگر یاتاقانها در حین کار با موقع روغنکاری سرریز نمایند بایستی طشتکی زیر آنها به طور ثابت نصب نمود که روغنهای اضافی در آن جمع شود.

قسمت یازدهم

فصل اول) وسائل کلی

ماده 87 - تمام ماشینهایی که به طور مکانیکی کار میکنند و دارای موتور محرک سرخود نیستند بایستی دارای یک کلاچ باشند که در دسترس کارگر مربوطه باشد تا بتوان بسرعت و بسهولت ماشین را متوقف نموده یا به کار انداخت.

فصل دوم - کلیدهای قطع و وصل کننده

ماده 88 - کلیدهای فرمان الکتریکی ماشینها و تاسیسات مختلف باید طوری ساخته و نصب شده باشند که به کار افتادن تصادفی آنها در نتیجه برخورد اشخاص و اشیاء غیرممکن باشد.

ماده 89 - کلیدهائی که اهرم قطع و وصل کننده آنها در جهت افقی حرکت میکند حتی المقدور نبایستی به کار برده شود و در صورتی که قرار شود از چنین کلیدهائی استفاده به عمل آید اهرم آن حفاظ گذاری شود که با برخورد اشخاص و اشیاء ایجاد خطری ننماید.

فصل سوم - شستی کلیدها

ماده 90 - شستی های راه انداز ماشینها باید واجد شرایط زیر باشند.
الف) شستی های راه انداز ماشینها باید در قاب کلید طوری جاسازی شده باشد که از بدنه کلید پائین تر قرار گرفته یا دارای حفاظی باشد که از راه افتادن تصادفی آن جلو گیری به عمل آورد.
ب) کلید نباید طوری نصب گردد که شستی آن عمودی و رو ببالا قرارگیرد مگر اینکه سطح آن طوری پوشیده شده باشد که براه افتادن غیرارادی آن ممکن نباشد.

ماده 91 - ماشین هائی که از نظر کارگر خطرناک است باید دارای چندین شستی توقف یا قطع حرکت باشد که در نقاط مختلف ماشین در دسترس متصدی مربوطه قرار گیرد.

ماده 92 - شستی های راه اندار باید سبزرنگ و شستی های توقف باید قرمزرنگ باشند مگر در مورد ماده 95 همین قسمت.

ماده 93-

الف) اگر برای یک ماشین بیش از یک متصدی وجود داشته باشد هر یک از متصدیان بایستی فرمان دگمه داری برای براه انداختن و توقف دستگاه در اختیار داشته باشند و دستگاه نباید شروع به کار کند مگر در موقعی که شستی ها در آن واحد با هم عمل نمایند مانند پرسهای مکانیکی و ماشین های خم کن.

ب) باید تدابیر موثری اتخاذ شود که اشخاص خارجی در منطقه خطرناک ماشین وارد نشوند.

ماده 94 - ماشینهائیکه با 2 یا چند موتور عمل میکنند و دارای شستی های راه انداز مجزا هستند باید دارای یک یا چند شستی اصلی جهت توقف دستگاه باشند که بآسانی بتوان دستگاه را از کار بازداشت.

ماده 95 - در مورد ماده 94 همین قسمت شستی های اختصاصی موتورهای جداگانه نباید برنگ قرمز باشد.

قسمت دوازدهم - ترمزها

ماده 96 - ماشینهای سنگینی که در موقع قطع قوه محرکه تا مدتی بحرکت خود ادامه میدهند باید دارای ترمزهای موثر و مطمئنی باشند و در موقع پیش آمد خطر این ترمزها بایستی به طور خودکار عمل کنند.

قسمت سیزدهم - دوشاخه

ماده 97 - فلکه هرز و فلکه ثابت مربوط به آن باید دارای یک دوشاخه دائمی بوده و طرز ساختمان آن طوری باشد که مانع از لغزش تسمه از روی فلکه هرز بروی فلکه ثابت شود

ماده 98 - دوشاخه های مکانیکی باید مجهز به وسیله ای باشند که در حال عادی در وضعیت خلاص باقی بمانند.

قسمت چهاردهم - اهرم کلاچ ها و دوشاخه تسمه ها

ماده 99 - دستگیره ها یا اهرم های فرمان کلاچها یا وسائل راه اندازی ماشینها باید دارای دسته در خارج از حفاظ باشند.

ماده 100 - سردسته دوشاخه تسمه یا کلاچ باید کروکی و تا حد امکان از منطقه خطر ماشین دور بوده و در دسترس فوری متصدی باشد.

ماده 101 - سردسته دوشاخه تسمه نباید مستقیما بالای محل کار یا محل عبور واقع باشد.

ماده 102 - دستگیره کلیه کلاچها و دوشاخه های تسمه که از یک تیپ میباشند در یک کارگاه نصب شده اند (باستثناء دستگیره هائیکه در 3 وضع عمل میکنند) باید تمام در یک جهت کار کنند یعنی به طور مثال برای از کار انداختن ماشین تمام بیک سمت حرکت نماید.

قسمت پانزدهم - پدالها

ماده 103 - پدال های نصب شده برای راه اندازی کلاچ یا دوشاخه تسمه باید در مقابل برخوردهای خطرناک اشیاء که ممکن است ماشینها را براه اندازد حفاظ گذاری شود.

قسمت شانزدهم - چنگک تسمه

ماده 104 - استعمال چنگک به جای دوشاخه تسمه میکانیکی ممنوع است.

ماده 105 - در موردی که استعمال چنگک برای جا انداختن تسمه های واقع در ارتفاع زیاد ضروری و لازم باشد باید دارای قطری معادل با 40 الی 50 میلیمتر باشد تا در دست گرفتن آن به آسانی مقدور شود.

ماده 106 - طول چنگک ها باید از فاصله شصت سانتیمتری کف کارگاه تا بالای فلکه باشد.

ماده 107 - پائین انداختن تسمه باید از روی فلکه محرک شروع شود.

قسمت هفدهم - تکیه گاه تسمه

ماده 108 - در مواقعی که استعمال فلکه هرز عملی نباشد تکیه گاههائی برای تسمه نصب میکنند که مجهز به غلطک ها یا وسائل دیگریست و از افتادن تسمه روی محور و چرخش آن جلوگیری میکند.

ماده 109 - تکیه گاههای تسمه باید محکم و بادوام ساخته شده و طوری عمل کند که حرکت تسمه از هر طرف بی خطر باشد.

ماده 110 - علاوه بر نصب وسائل قطع کننده هر ماشین باید در هر سالن یا قسمتی از آن کلیدها یا دستگاههای قطع کننده امدادی نصب گردد به طوریکه کاملاَ مشخص و در دسترس بوده و به وسیله آن بتوان یک قسمت کامل یا یک قسمت مجزای محور انتقالات را از کار باز داشت.

قسمت هیجدهم - علائم خبری

ماده 111 - در موردی که تمام ماشینها از محل پست فرمان کاملا مرئی نباشند باید دستگاههائی برای خبر قبل از براه انداختن ماشینها تعبیه نمود.

ماده 112 - این آییننامه که مشتمل بر 112 ماده میباشد به استناد ماده 47 قانون کار تدوین و در سی امین جلسه شورای عالی حفاظت فنی مورخ 21 /4 /40 به تصویب نهایی رسیده و قابل اجرا است.

فتح الله مشهدی - معاون وزیر کار
مهندس ریاضی - رئیس دانشکده فنی
مهندس ایروانی - معاون وزارت صنایع و معادن
عزیرالله اکبر - معاون وزیر کشور
دکتر اعتمادی - معاون وزارت بهداری
دکتر رهبر - معاون وزارت صنایع و معادن
مهندس پارسائی - دبیر شورا
شهاب فردوس - معاون وزارت دادگستری
مهندس رجبی - دبیر کمیته