هیات وزیران در جلسه مورخ 1384/2/7 بنا به پیشنهاد مشترک سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، موضوع نامه شماره 23771/04/01 مورخ 1383/9/8 و به استناد بند (4) ماده (133) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1383 - آییننامه اجرایی بند (4) ماده یادشده را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده 1- بنیاد مسکن انقلاب اسلامی موظف است در طول برنامه چهارم توسعه برای کلیه روستاهای دارای شورای اسلامی و مراکز دهستانها و مراکز بخش روستایی، نقشه تفکیکی وضع موجود بافت مسکونی روستا را به ترتیب اولویت به شرح زیر تهیه و به اداره ثبت اسناد و املاکی که روستا در محدوده عمل آن قرار دارد، ارسال نماید:
الف - نقشه باید حاوی ابعاد (طول و عرض)، مساحت، نوع کاربری ملک و مشخصات متصرفان باشد.
ب - نقشه باید دو گونه تهیه شود:
1- نقشه کلی بافت مسکونی روستا با مقیاس مناسب حاوی مراتب مذکور.
2- نقشه هر قطعه به صورت جداگانه با مقیاس مناسب حاوی اطلاعات یادشده. نقشههای مزبور باید به امضای نماینده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و عضو شورای اسلامی روستا برسد.
ج - چنانچه روستا دارای طرح جامع یا هادی باشد، نقشه باید با تبعیت از آن تهیه گردد.
د - نقشه تهیه شده نیازی به تایید مراجع دولتی ندارد.
ماده 2- بنیاد مسکن انقلاب اسلامی حداقل بیست روز قبل از شروع عملیات نقشهبرداری، تاریخ نقشه برداری را از طریق آگهی در نشریه محلی و الصاق آن در معابر روستا به اطلاع اهالی میرساند. شورای اسلامی روستا مکلف به همکاری و ارایه اطلاعات لازم و امضای ذیل نقشه میباشد.
تبصره 1- بنیاد مسکن انقلاب اسلامی باید قبل از تهیه آگهی، جریان ثبتی پلاک مورد اقدام را استعلام نموده و ادارات ثبت ظرف یک ماه موظف به ارسال پاسخ میباشند.
تبصره 2- عدم همکاری و عدم امضای نقشه از سوی شورای اسلامی روستا مانع انجام کار نخواهد بود.
ماده 3- بنیاد مسکن انقلاب اسلامی نقشه تهیه شده را ضمن معرفی نماینده به طور کتبی به اداره ثبت اسناد و املاک محل ارسال مینماید. نماینده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به نمایندگی از سوی روستاییان تا مرحله صدور و اخذ سند مالکیت موضوع را پیگیری نماید.
ماده 4- اداره ثبت اسناد و املاک محل پس از وصول نقشه، موضوع را به نماینده و نقشهبردار ثبت ارجاع میدهد تا به اتفاق کارشناس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی که سمت نمایندگی بنیاد را خواهد داشت، حداکثر ظرف دو ماه نسبت به تنظیم صورت مجلس تفکیکی حاوی حدود، مساحت قطعات، نوع کاربری ملک و مشخصات متصرفان و نحوه تصرفات اقدام نموده و به امضای نماینده و نقشه بردار ثبت و کارشناس (نماینده) بنیاد مسکن انقلاب اسلامی برسد.
تبصره - در صورتی که نقشه با محل دارای اختلاف باشد، اصلاحات لازم در نقشه قید و بعداً سوابق توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اصلاح میگردد و اگر نقشه با محل دارای اختلاف فاحش باشد، نقشه جهت اصلاح به بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اعاده میگردد.
ماده 5 - در صورتی که طبق نقشه ارایه شده تعدادی از قطعات در طرح تعریض معابر قرار گیرد، حدود و مساحت باقیمانده با قید مساحت مقداری که در تعریض قراردارد، در صورت مجلس تفکیکی درج خواهد شد.
ماده 6 - در صورتی که محدوده مورد عمل دارای تحدید حدود باشد، اداره ثبت اسناد و املاک بر اساس صورتجلسه تفکیکی تنظیمی نسبت به صدور سند مالکیت به نام متصرفانی که طبق سوابق ثبتی دارای مدارک دال بر مالکیت اعم از مشاعی یا مفروزی باشند، اقدام مینماید و نسبت به سایر موارد مراتب را به هیات موضوع بند (2) ماده (133) قانون برنامه چهارم توسعه ارجاع میدهد.
تبصره - اعتراضات نسبت به اصل و حدود موجود در پرونده های ثبتی، مانع صدور سند مالکیت نخواهد بود.
ماده 7 - در هر واحد ثبتی هیئتی مرکب از رئیس اداره ثبت اسناد و املاک و مدیر بنیاد مسکن انقلاب اسلامی محل و یکی از قضات دادگستری به انتخاب رئیس قوهقضاییه تشکیل میشود و به ارجاعات ثبت در خارج از وقت اداری رسیدگی و رای مقتضی صادر مینماید.
تبصره 1- دبیرخانه این هیات و همچنین محل تشکیل جلسات در اداره ثبت اسناد و املاک محل خواهد بود.
تبصره 2- دبیر هیات از بین کارکنان ثبت اسناد و املاک محل توسط مدیر کل ثبت استان انتخاب و منصوب میگردد.
تبصره 3- دبیر هیات مکلف است آرای صادر شده را در دفتر ثبت آرا به ترتیب تاریخ، ثبت و آمار آرا و اسناد مالکیت صادر شده را در پایان هر ماه به اداره کل امور املاک سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی مرکز ارسال نماید.
ماده 8 - در صورتی که معلوم شود در آرای صادر شده هیئتها به علت سهو قلم، مطلبی ساقط شده یا اشتباهبینی رخ داده است یا در مبانی مستند رای اشتباهی پیشآمده باشد، چنانچه رای اجرا نشده باشد، هیات پس از بررسی، رای اصلاحی صادر مینماید، در این صورت دبیر هیات مکلف است مفاد رای اصلاحی را در دفتر آرا ثبت نموده و شماره و تاریخ آن را در ملاحظات رای قبلی قید و به امضای اعضای هیات رسانده و به واحد ثبتی ابلاغ نماید. در صورتی که رای اجرا شده باشد، مراتب اشتباه به هیات نظارت ثبت استان گزارش میشود.
تبصره - مرجع تجدید نظر نسبت به آرای هیات نظارت، شورای عالی ثبت میباشد.
ماده 9- هیات موضوع ماده (7) این آییننامه نسبت به ارجاعات ثبت به شرح زیر رسیدگی و اقدام مینماید:
الف - در صورتی که محدوده مورد عمل درخواست ثبت نشده و یا تحدید حدود به عمل نیامده باشد، حسب مورد رای به تنظیم اظهارنامه یا تحدید حدود قطعات به نام متصرفان صادر میگردد تا با انتشار آگهی الصاقی در محل و تعیین شماره فرعی در صورت لزوم نسبت به تحدید حدود قطعات و صدور سند مالکیت اقدام گردد. تنظیم اظهارنامه نیازی به انتشار آگهیهای ماده (11) قانون ثبت (آگهیهای نوبتی) ندارد.
ب - در صورتی که متصرف طبق سوابق ثبتی دارای مدرک دال بر مالکیت نباشد و یا در تصرف یا مالکیت و یا حدود اختلاف باشد، موضوع به دو نفر کارشناسان امور ثبتی و نقشهبردار اداره ثبت اسناد و املاک و یک نفر کارشناس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و نماینده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ارجاع میگردد تا با تحقیقات محلی و ملاحظه مدارک نسبت به موضوع رسیدگی و نظریه مستدل خود را به هیات اعلام نمایند. هیات پس از وصول نظریه کارشناسی با توجه به جمیع جهات رای مقتضی صادر مینماید. رای صادر شده به ذینفع یا طرفین حسب مورد ابلاغ میگردد تا در صورت عدم وصول اعتراض ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ نسبت به اجرای آن اقدام شود.
تبصره - نماینده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی باید جهت ادای توضیحات در محل حضور داشته باشد.
ج - در صورت وصول اعتراض در مهلت مقرر، معترض به دادگاه محل وقوع ملک هدایت میگردد تا دادگاه خارج از نوبت به موضوع رسیدگی نماید. معترض باید ظرف بیست روز دادخواست خود را به دادگاه تقدیم نماید و گواهی طرح دعوی را به ثبت محل ارایه دهد، در غیر این صورت رای اجرا خواهد شد.
د - در صورتی که عرصه متصرفی موقوفه باشد و متصرف دارای اجاره نامه از متولی یا اداره اوقاف باشد، سند مالکیت اعیان به نام او صادر و در غیر این صورت مراتب به متولی یا اداره اوقاف حسب مورد اعلام تا پس از تنظیم اجاره نامه، مجوز صدور سند مالکیت اعیان صادر گردد.
ه- - در صورتی که عرصه متصرفی متعلق به دولت یا سازمانها و موسسات و نهادهای عمومی یا اشخاص حقیقی و حقوقی باشد، با دعوت از نماینده دستگاه صاحب عرصه یا اشخاص مذکور به موضوع رسیدگی و رای مقتضی صادر میگردد.
و - چنانچه نسبت به حدود ملک در پرونده ثبتی اعتراضی از قبل وجود داشته است و محدوده مورد عمل در محل، مورد اعتراض نباشد، این اعتراض در خصوص اجرای این آییننامه موثر نیست، ولی اگر محدوده مورد عمل در محل مورد اعتراض قرار گرفته باشد، مراتب به طور کتبی یا به وسیله یک نوبت درج در یکی از جراید محلی به معترض ابلاغ میشود تا ظرف بیست روز دادخواست خود را به دادگاه محل تقدیم نماید و گواهی طرح دعوی را به اداره ثبت محل ارایه دهد، در غیر این صورت اعتراض مذکور موثر نخواهد بود.
ز - در صورتی که نشانی معترض و یا مالک معلوم نباشد، وقت رسیدگی به وسیله درج در یکی از جراید کثیرالانتشار آگهی میشود و از مالک یا صاحبان حق جهت شرکت در جلسات دعوت میشود. در صورت عدم مراجعه رای بر صدور سند مالکیت به نام متصرف صادر و مراتب دوباره آگهی میشود تا در صورت عدم وصول اعتراض ظرف بیست روز از تاریخ انتشار آگهی سند مالکیت به نام متصرف صادر شود و در صورت وصول اعتراض مطابق بند (ج) عمل میگردد.
ح - در روستاهایی که مشمول مقررات اصلاحات ارضی شده و عرصه بافت مسکونی آن جزء محدوده اراضی زارعان میباشد، در صورتی که درخواست ثبتی نشده باشد، هیات رای به صدور سند مالکیت مورد تصرف به استناد صورت جلسه تفکیکی به نام متصرف بدون انتشار آگهی نوبتی و تحدیدی مینماید.
ماده 10- چنانچه در حین انجام عملیات، روستای مورد عمل به شهر تبدیل شود، اقدامات مطابق این آییننامه ادامه خواهد یافت.
ماده 11- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور موظف است مقدمات معرفی اعضای قضایی و ثبتی و دبیر هیئتهای موضوع این آییننامه را فراهم آورد. دفتر مرکزی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی موظف است ترتیب معرفی اعضای بنیاد مسکن انقلاب اسلامی را فراهم آورد.
ماده 12- دبیر هیات هر واحد ثبتی موظف است پس از معرفی اعضای هیئت، در مدت بیست روز نسبت به دعوت و تشکیل اولین جلسه هیات اقدام و مراتب را جهت اطلاع به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و دفتر مرکزی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اعلام نماید.
ماده 13- جلسات هیئتها در خارج از وقت اداری حسب مورد در هر ماه ازچهار جلسه تا دوازده جلسه تشکیل میگردد.
ماده 14- به منظور نظارت بر نحوه اجرای ماده (133) قانون برنامه چهارم توسعه و آییننامه اجرایی آن هیئتی مرکب از دو نفر از معاونان مربوط و دو نفر از مدیران کل ستادی و دو نفر از کارشناسان به انتخاب روسای سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در تهران تشکیل میگردد. هیات مذکور ضمن نظارت و پیگیری موضوعات مربوط حسب مورد میتواند نسبت به اعزام گروه یا گروههای بازرسی اقدام نماید.
ماده 15- چنانچه در اجرای تبصره (71) قانون برنامه دوم توسعه و ماده (140) قانون برنامه سوم توسعه اقداماتی انجام شده باشد، ادامه عملیات مطابق این آییننامه خواهد بود.
ماده 16(اصلاحی 1384/10/11)- میزان مبالغ دریافتی بابت تهیه نقشه تفکیکی بنا به پیشنهاد مشترک بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به تصویب هیات وزیران میرسد. مبالغ دریافتی مزبور به حساب مخصوصی که به همین منظور با امضای مشترک رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و ذیحساب نهاد مذکور یا نماینده مجاز از طرف او افتتاح میشود، واریز خواهد شد و هزینههای مربوط به اجرای طرح بر اساس آییننامههای مالی و معاملاتی موضوع اساسنامه بنیاد مسکن انقلاب اسلامی مصوب 1366/9/17 مجلس شورای اسلامی از حساب فوقالذکر قابل پرداخت میباشد.
تبصره - هزینههای مرتبط با تهیه نقشه برای متقاضیان موضوع ماده (19) از همین محل قابل تامین و پرداخت میباشد.
ماده 17- هزینههای کارشناسی و مواد (4) و (9) هیات حل اختلاف و هیات منتخب مرکز و بازرسان اعزامی و سایر هزینهها برای هر جلد سند مالکیت که هر سال با پیشنهاد مشترک سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و دفتر مرکزی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به تصویب هیات وزیران میرسد، از مالک اخذ و به حساب مخصوصی که به همین منظور افتتاح میشود، واریز و در پایان هر ماه با امضای رئیس ثبت و ذیحساب یا عامل ذیحساب پرداخت میشود.
تبصره 1- مبلغ مذکور برای سال 1384 هشتاد هزار ریال تعیین میگردد.
تبصره 2(اصلاحی 1384/10/11)- نحوه و میزان وجوه پرداختی از محل مبلغ مقرر در این ماده طبق دستورالعملی است که با پیشنهاد رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.
تبصره 3- هر یک از ادارات ثبت مکلفند همه ماهه برای دستورالعمل تبصره (2) باقیمانده وجوه پرداختی از محل تبصره (1) را نسبت به پروندههایی که منجر به صدور سند مالکیت گردیده است، به شماره حسابی که در مرکز به منظور تامین هزینههای ماده (14) آییننامه و جبران کسری هزینههای احتمالی برخی هیئتها افتتاح میگردد، واریز و نسخهای از فیشهای مربوط را به اداره کل امور مالی و ذیحسابی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ارسال نمایند.
تبصره 4- برداشت از حساب مرکز حسب تشخیص رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با امضای ذیحساب و یکی از اعضای هیات مرکزی ماده (14) که توسط رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور انتخاب میشود، مجاز خواهد بود.
تبصره 5 - هزینههای مرتبط با ماده (17) برای متقاضیان موضوع ماده (19) از همین محل قابل تامین و پرداخت میباشد.
ماده 18- مشمولان ماده (133) قانون برنامه چهارم توسعه از ارزیابی ملک و پرداخت حقوق ثبتی و هزینه تفکیک معاف میباشند ولی نقل و انتقالات بعدی شامل این معافیت نخواهد بود.
ماده 19- خانوادههای تحتپوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی از پرداخت هر گونه هزینه و مالیات و عوارض ناشی از اجرای ماده (133) قانون برنامه چهارم توسعه معاف میباشند.
ماده 20- چنانچه برای بعضی از قطعات واقع در محدوده عمل قبلاً سند مالکیت مفروزی صادر شده باشد، مالکان آن از شمول این قانون مستثنی هستند.
محمدرضا عارف - معاون اول رئیسجمهور