شماره دادنامه: 140231390002870785
تاریخ دادنامه: 1402/11/03
شماره پرونده: 0100453
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای سیدابوتراب موسوی
طرف شکایت: شورای اسلامی شهر مشهد و شهرداری مشهد
موضوع شکایت و خواسته: ابطال صورتجلسات کمیته بند 9 مصوبه شماره 19251/97/05/ش- 1397/11/08 شورای اسلامی شهر مشهد مورخ 1399/10/10، 1399/11/12، متمم 1399/11/12، 1398/12/11 و 1400/02/04
گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لوایح تکمیلی ابطال صورتجلسات کمیته بند 9 مصوبه شماره 19251/97/05/ش- 1397/11/08 شورای اسلامی شهر مشهد مورخ 1399/10/10، 1399/11/12، متمم 1399/11/12، 1398/12/11 و 1400/02/04 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
" کمیته بند 9 مصوبه ابطال شده شماره 1925/97/51 /ش- 1397/11/08 شورای اسلامی شهر مشهد به استناد دادنامه شماره 140009970905810439-1400/03/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری ابطال گردیده است و اجرای مصوبات کمیته مذکور نقض صریح ماده 92 قانون دیوان عدالت اداری میباشد. علی رغم ابطال این مصوبه که الزاماً می بایستی از تاریخ صدور دادنامه هیات عمومی دیوان عدالت اداری کان لم یکن تلقی و اعلام می گردید، مصوبات کمیته بند 9 پیش گفته کماکان اجرا میگردد. با امعان نظر به این مهم که کلیه ابلاغات صدرالذکر ممضی به امضای معاون شهرسازی و معماری و نیز مدیرکل امور شهرسازی شهرداری مشهد بوده که مشارالیهم هر دو مقام اداری بوده و فاقد صلاحیت انجام امر میباشند، زیرا اساساً ابلاغ مصوبات شورای اسلامی شهر مشهد برابر قانون می بایستی پس از تصویب و انجام تشریفات قانونی مقرر در مواد 80 و 90 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران لزوماً توسط رییس شورای اسلامی شهر و یا بالاترین مقام شهرداری مشهد یعنی شخص شهردار برابر رویه موجود صورت گیرد (که چنین اقداماتی انجام نگرفته است) با عنایت به اینکه شورای اسلامی شهر مشهد با صدور مصوبه شماره 2348/99/05 /ش- 1399/03/13 به منظور ایجاد مفّر قانونی و دور زدن تمامی دستگاه های نظارتی علی الخصوص هیات تطبیق مصوبات شورا با تصویب مصوبه ای با موضوع آییننامه شیوه رسیدگی کمیته های فنی و شهرسازی مناطق شهرداری مشهد عملاً از تصویب شیوه نامه مورد شکایت که کلیه مراتب تنظیم و ابلاغ آن از سوی مقامات اداری شهرداری مشهد صورت گرفته است بدون رعایت مواد 80 و 90 قانون پیش گفته اقدام کرده است و تذکرات مراجع ذیصلاح نظارتی من جمله اداره کل راه و شهرسازی استان خراسان رضوی، کمیسیون اصل 90 قانون اساسی و معاونین وزارت کشور و علی الخصوص دادنامه های اصداری از سوی هیات عمومی دیوان مبنی بر ابطال مصوبات مورد استناد در تنظیم این شویه نامه را نادیده گرفته است. "
متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:
" صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش-1399/10/10
توضیحات منطقه: با توجه به بند 26 ضوابط عمومی و مشترک شیوه نامه کمیته های فنی و شهرسازی در کمیته بند 9 مصوبه 1925/97/51 درخواست پر کردن حیاط خلوت اجباری در صورتی که (50 % + 1 قطعه) در راسته و یا مجاورین بر این اساس شکل گرفته باشند و نیز درخواست پرکردن عقب نشینی طبقات بیشتر از 1/5 برابر عرض معبر در طبقات مشمول این عقب نشینی، در صورتی که راسته شکل گرفته باشد، مطرح میگردد.
مصوبات: ردیف:1 - شرح مصوبه: با درخواست مخالت گردید.
صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش-1399/11/12
توضیحات: درخواست بررسی نحوه برخورد با تامین پارکینگ تجاری در پلاک های با بهره برداری مختلط و با توجه به مفاد بند 26 پیوست مصوبه بند یک ماده واحده مصوبه شماره 3348/99/05/ش-1399/03/13 شورای شهر مشهد، کمیته های فنی و شهرسازی در کمیته بند 9 مصوبه 1925/97/51/ش مطرح میگردد.
مصوبات: ردیف: 1- شرح مصوبه: *مقرر گردید تا ابلاغ طرح های تفصیلی بازنگری، به متقاضیان بهره برداری تجاری در کلیه معابر ویژه مختلط (ناحیه و منطقه ای، شهری) و یا معابر مجاز (12- 20م) به غیر از منطقه 10 و 12 مشروط به تامین پارکینگ مسکونی فوق ضوابط بر اساس مصوبه شورای اسلامی شهر (شماره 1548/99/59/ش-1399/09/24) پاسخگویی گردد.
صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش-1399/11/12
توضیحات: نحوه پاسخگویی به املاک در مسیر، با توجه به بند 26 ضوابط عمومی و مشترک پیوست مصوبه بند یک ماده واحده مصوبه شماره 3348/99/05/ش-1399/03/13 شورای شهر مشهد در کمیته بند 9 مصوبه 1925/97/51/ش مطرح میگردد.
مصوبات: ردیف:1- شرح مصوبه: در خصوص سطح اشغال قابل تخصیص املاک در مسیر، مستفاد به مصوبه شماره 2/4709-1385/08/09 شورای اسلامی شهر مشهد و کمیسیون ماده 5 سال 1367، تا حد سطح اشغال مجاز طرح ملاک عمل عرصه اولیه پاسخگویی بلامانع میباشد حقوقات شهرداری مطابق مصوبات شورای اسلامی شهر مشهد اخذ گردد.
تبصره: در صورتی که سطح اشغال راسته شکل گرفته و یا مجاورین بیشتر از بند فوق باشد ملاک اول پاسخ گویی سطح اشغال راسته و یا مجاورین میباشد.
صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش-1399/11/12
توضیحات: پیشنهاد اصلاح برخی بندهای معابر ویژه، لذا با توجه به بند 26 ضوابط عمومی و مشترک پیوست مصوبه بند یک ماده واحده مصوبه شماره 3348/99/05/ش-1399/03/13 شورای شهر در کمیته بند 9 مصوبه 1925/97/51/ش مطرح میگردد.
مصوبات: ردیف:1 - شرح مصوبه: - کلیه معابری که در لیست معابر مختلط طرح های تفصیلی بازنگری (به تایید اداره کل طرح ها و مطالعات شهری برسد) میباشند امکان برخورداری از ضوابط معابر ویژه را خواهند داشت.
- در معابر ویژه امکان استفاده از ضوابط بر اساس راسته شهری و همسایگی میسر میباشد.
صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش-1399/11/12
توضیحات: نحوه پاسخگویی و رفع ابهام مناطق در خصوص نحوه پاسخگویی به پلاک هایی که مجاورین، تعداد طبقات بیشتر از جداول پیوست مصوبه بند یک ماده واحده مصوبه شماره 3348/99/05/ش-1399/03/13 شورای شهر مشهد دانسته اند لذا با توجه به بند 26 ضوابط عمومی و مشترک مصوبه مذکور در کمیته بند 9 مصوبه 1925/97/51/ش مطرح میگردد.
مصوبات: ردیف:1 - شرح مصوبه: در صورت وجود پلاک های همجوار (با شرایط یکسان از نظر عرض معبر)، حداکثر تعداد طبقات تا حد بیشترین طبقه همجوار امکان پذیر میباشد که در هر صورت حداکثر تعداد طبقات از 6 طبقه تجاوز نکند. لازم به ذکر است کلیه طبقات، با شرط تامین پارکینگ برای تمامی واحدها (اعم از مجاز و ضابطه) تخصیص داده میشود. این مصوبه تا زمان ابلاغ طرح تفصیلی ملاک عمل خواهد بود.
صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش-1399/11/12
توضیحات: با عنایت به درخواست مناطق جهت افزایش حداقل مساحت عرصه 200 متر مربع پاسخگویی تا میزان منفی 10 % در جداول پیوست مصوبه بند یک ماده واحده مصوبه شماره 3348/99/05/ش-1399/03/13 شورای شهر مشهد و با توجه به مفاد بند 26 ضوابط عمومی و مشترک مصوبه مذکورکمیته های فنی و شهرسازی در کمیته بند 9 مصوبه 1925/97/51/ش مطرح میگردد.
مصوبات: ردیف:1 - شرح مصوبه: با پیشنهاد فوق با شرط تامین پارکینگ تا ابلاغ طرح های تفصیلی بازنگری موافقت گردید.
صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش-1399/11/12
مصوبات: ردیف:1 - شرح مصوبه: کلیه املاکی که در سنوات قبل در ازای موارد یا مصادیقی از جنس زیربنا در طبقات یا پیشروی طولی بیشتر از مفاد آییننامه دریافت کرده باشند مجاز به دریافت سایر زیربناهای مجاز وفق آییننامه خواهند بود.
تبصره: در مواردی که در گذشته موظف به رعایت پخ 45 درجه شده باشند صرفاً در صورت ارایه رضایت محضری حذف پخ امکان پذیر خواهد بود.
صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش
توضیحات: پیرو تصمیم اخذ شده در جلسه کمیته بند 9 روز 1399/11/12 مبنی بر بررسی در خصوص «نحوه پاسخگویی بر اساس ضابطه پیشنهادی رعایت 3 متر عقب نشینی از حاشیه محور در معابر مختلط با توجه به مسایل و محدودیت های ایجاد شده در پاسخگویی به شهروندان با توجه به لزوم بررسی ضابطه به تفکیک محورها در هر یک از حوزه ها و زمان بر بودن فرآیند بررسی ضابطه پیشنهادی با توجه به بند 26 ضوابط عمومی و مشترک پیوست مصوبه بند یک ماده واحده مصوبه شماره 3348/99/05/ش-1399/03/13 شورای شهر در کمیته بند 9 مصوبه 1925/97/51/ش مطرح میگردد. »
مصوبات: ردیف:1 - شرح مصوبه: در خصوص «بررسی موضوع لزوم رعایت حداقل 3 متر عقب نشینی از حاشیه محور در معابر مختلط منطقه ای» نظر به ضرورت هماهنگی بیشتر در بررسی ضابطه پیشنهادی در هریک از محورها و تدقیق نحوه اجرای ضابطه پیشنهادی در انطباق با ویژگی های کالبدی و عملکردی، طراحی شهری و. .. خاص هر محور و زمان بر شدن موضوع مقرر شد رعایت 3 متر عقب نشینی به عنوان فضای پیشخوان تجاری تا زمان ابلاغ طرح های تفصیلی بازنگری در ساختمان های (گروه «د») و (گروه «ج») با شرط تعداد طبقات بیشتر از 6 طبقه روی همکف یا زبنای 3000 متر مربع و بیشتر) اعمال گردد.
مقرر شد ساختمان های مشمول طرح پیشخوان به تایید کمیته نما (سیما و منظر) با حضور مشاورین طرح تفصیلی برسد.
ضابطه پیشنهادی برای نحوه اجرا و اعمال در سایر ساختمان ها توسط ستاد اعلام و به مناطق ابلاغ خواهد شد.
صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش-1398/12/11
دستور کار: در راستای رفع ابهام در نحوه پاسخگویی های هیات فنی منطقه به درخواست شهروندان و اتخاذ تصمیمات لازم برای رفع موانع و مشکلات مناطق در صدور مجوزهای ساختمانی، جلسه با حضور اعضای کمیته فوق برگزار گردید:
مصوبات: ردیف:1 - شرح مصوبه: با توجه به تقاضای مالکین برای اخذ مجوز ساخت بنا و به جهت وحدت رویه در پاسخگویی مقرر گردید، با رعایت ضوابط بلند مرتبه سازی و کنترل و تطبیق مساحت عرصه و عرض معبر با ضوابط و مصوبات، من جمله بند 4 مصوبه شورای اسلامی شهر مشهد به شماره 1925/97/51/ش، با احداث حداکثر 6 طبقه بالا همکف و افزایش متراژ طبقه همکف و اول به صورت شکسته در 50 درصد سطح اشغال آن طبقه و با رعایت حداکثر 27 متر ارتفاع کل بنا از تراز صفر و با اخذ حقوق شهرداری بر اساس مصوبات شورای اسلامی شهر پاسخگویی صورت پذیرد.
صورتجلسه کمیته بند 9 مصوبه شماره 1925/97/51/ش-1400/02/04
توضیحات: با عنایت به درخواست مکرر پروژه های مشمول بلند مرتبه سازی جهت بهره مندی از شرایط پیشروی طولی مطابق با بافت همجوار، درخواست فوق با توجه به مفاد بند 26 ضوابط عمومی و مشترک مصوبه مذکور کمیته های فنی و شهرسازی بر اساس پیوست مصوبه بند یک ماده واحده شماره 3348/99/05/ش-1399/03/13 شورای اسلامی شهر مشهد در کمیته بند 9 مصوبه 1925/97/51/ش مطرح میگردد.
مصوبات: ردیف:1 - شرح مصوبه: با توجه به مصوبه شورای عالی معماری و شهرسازی مورخ 1398/05/26، مقرر گردید سطح اشغال در پروژه های واقع در حاشیه معابر اصلی ویژه مختلط بر اساس جدول معابر ویژه ممهور به مهر شورای اسلامی شهر مشهد به پیوست مصوبه شماره 3348/99/05/ش-1399/03/13، در طبقه همکف 80 % و برای طبقات اول الی ششم تا حداکثر 2 + 60 % پاسخگویی گردد."
در پاسخ به شکایت مذکور رییس شورای اسلامی شهر مشهد به موجب لایحه شماره /6/1401/7367 ش- 1401/04/25 توضیح داده است که:
" به استحضار می رساند طرح جامع اولیه شهر مشهد در سال 1352 و طرح تفصیلی خازنی در سال 1358 در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به عنوان فراگیرترین طرح تفصیلی این شهر تصویب و ملاک عمل شهر مشهد مقدس قرار گرفته است و این طرح حدود 80% شهر مشهد که شامل شهرداری های مناطق 1 الی 11 میشود را پوشش می دهد و اخیراً که بازنگری طرح تفصیلی حوزه جنوب غربی شامل منطقه 9 و 11 تصویب و ابلاغ شده است این دو منطقه مشمول طرح جدید بوده و پاسخ گویی بر مبنای ضوابط طرح جدید صورت می پذیرد و با لحاظ تصویب طرح تفصیلی جدید برای مناطق 9 و 11 و مابقی طرح های تفصیلی مصوب باز هم از نظر مساحت و تراکم جمعیتی تنها حدود 30% از شهر مشهد تحت پوشش طرح های جدید میباشند و مابقی هنوز تحت پوشش طرح خازنی است و نتیجتاً ادعای شاکی مبنی بر اینکه طرح تفصیلی خازنی جزء طرح های قدیمی بوده و حوزه اقدام آن گستردگی چندانی در شهر مشهد نداشته فاقد اعتبار و فاقد پایه و اساس قانونی بوده و مطابق قانون شورای عالی شهرسازی و معماری ایران این طرح تا زمان تصویب طرح های بازنگری جدید دارای اعتبار بوده و ملاک عمل شهرداری مشهد میباشد و طرح این موضوع یا ناشی از عدم اشراف شاکی به این موضوع بوده و یا با هدف به انحراف کشاندن مسیر رسیدگی صورت پذیرفته است. طرح تفصیلی مارالبیان دارای ظرفیت و آینده نگری خاصی میباشد به نحوی که در زمان تصویب این طرح پیش بینی امروزه شهرنشینی از جمله آپارتمان سازی مورد لحاظ قرار گرفته است.
چنانکه استحضار دارند به موجب ماده 30 قانون مدنی صراحتاً اشاره شده «هر مالکی نسبت به مایملک خود حق همه گونه تصرف و انتفاع دارد مگر در مواردی که قانون استثنا کرده باشد» و همچنین در ماده 38 قانون مذکور اشاره گردیده «مالکیت زمین مستلزم مالکیت فضای محاذی آن است تا هر کجا که بالا رود و همچنین است به زیرزمین، بالجمله مالک حق همه گونه تصرف در هوا و قرار دارد مگر آنچه را قانون مستثنی کرده باشد» که طبیعتاً ضوابط مندرج در طرح های جامع و تفصیلی همان موارد مستثنی شده موضوع این دو ماده قانونی میباشد و از طرفی به استناد ماده 23 قانون نوسازی و عمران شهری، شهرداری ها اختیار نظارت بر طرز استفاده از اراضی داخل محدوده و حریم شهر از جمله تعیین تعداد طبقات و ارتفاع و نماسازی و کیفیت ساختمان ها بر اساس نقشه جامع شهر و. .. را دارا میباشند و شورای اسلامی شهر نیز به استناد بند 3 و 34 از ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی وظیفه تایید و نظارت بر ضوابط طرح های مصوب را دارا میباشد و از آنجا که شهرداری های مناطق در خصوص نحوه اعمال این ضوابط گاهاً به صورت سلیقه ای عمل می نمودند و عده ای از دلالان و افراد سودجو ضمن ایجاد ارتباط با برخی از کارکنان عملاً برای بهره مندی شهروندان از این حق قانونی شان مبالغ کلانی دریافت می نمودند که این امر مورد تایید دستگاه های نظارتی نیز میباشد از این رو شورای اسلامی شهر مشهد با هدف ایجاد بستر قانونی و شفاف برای بهره مندی کلیه شهروندان از این ضوابط قانونی اقدام به تصویب مصوبه شماره 3348/99/05 /ش با موضوع آییننامه شیوه رسیدگی کمیته های فنی و شهرسازی مناطق شهرداری مشهد نمود که شیوه نامه مورد نظر در همین راستا ممهور به مهر شورای اسلامی گردیده و به موجب نامه شماره 8370/99/05 /ش- 1399/06/04 به شهرداری مشهد ابلاغ رسمی شده است و خوشبختانه از تاریخ اجرای این شیوه نامه تاکنون عدالت و قانون به نحو یکسان برای کلیه شهروندان اجرایی گردیده و به هیچ عنوان امکان دخالت دلالان و سودجویان جهت بهره مندی از این ضوابط قانونی وجود ندارد و همین امر عامل ناراحتی عده ای از دلالان گردیده و به انحاء مختلف سعی در بلا اثر نمودن آن دارند که بذل عنایت حضرت عالی به این مهم را استدعا دارد. شایان ذکر است به محض اینکه طرح های تفصیلی جدید شهر مشهد به تصویب برسد طبیعتاً ضوابط همان طرح ملاک عمل قرار خواهد گرفت کما اینکه هم اینک که طرح تفصیلی جنوب غرب مشهد مقدس به تصویب رسیده است مفاد همان طرح ملاک عمل میباشد. "
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1402/03/11 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با عنایت به اینکه به موجب رای شماره 140009970905810439 مورخ 1400/03/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری کلّیه مفاد مصوبه شماره 1925/97/51/ش مورخ 1397/11/08 شورای اسلامی شهر مشهد از جمله بند 9 آن خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن تشخیص و ابطال شده است، لذا کلّیه صورتجلسات کمیته موضوع بند 9 مصوبه مذکور نیز که با استفاده از اختیارات حاصل از مصوبه موضوع ابطال رای صدرالذکر هیات عمومی دیوان عدالت اداری تصویب شده، با اخذ وحدت ملاک از مفاد این رای خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
حکمتعلی مظفری
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری
آدرس: تهران بزرگراه شهید ستاری بلوار شهید مخبری نبش خیابان ایران زمین