سیاست های کلی محیط زیست

مصوب 1394/08/26 مقام معظم رهبری

1- مدیریت جامع، هماهنگ و نظام مند منابع حیاتی (از قبیل هوا، آب، خاک و تنوع زیستی) مبتنی بر توان و پایداری زیست بوم بویژه با افزایش ظرفیت ها و توانمندی های حقوقی و ساختاری مناسب همراه با رویکرد مشارکت مردمی.

2- ایجاد نظام یکپارچه ملی محیط زیست.

3- اصلاح شرایط زیستی به منظور برخوردار ساختن جامعه از محیط زیست سالم و رعایت عدالت و حقوق بین نسلی.

4- پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی های غیرمجاز و جرم انگاری تخریب محیط زیست و مجازات موثر و بازدارنده آلوده کنندگان و تخریب کنندگان محیط زیست و الزام آنان به جبران خسارت.

5- پایش مستمر و کنترل منابع و عوامل آلاینده هوا، آب، خاک، آلودگی های صوتی، امواج و اشعه های مخرب و تغییرات نامساعد اقلیم و الزام به رعایت استانداردها و شاخص های زیست محیطی در قوانین و مقررات، برنامه های توسعه و آمایش سرزمین.

6- تهیه اطلس زیست بوم کشور و حفاظت، احیاء، بهسازی و توسعه منابع طبیعی تجدیدپذیر (مانند دریا، دریاچه، رودخانه، مخزن سدها، تالاب، آبخوان زیرزمینی، جنگل، خاک، مرتع و تنوع زیستی بویژه حیات وحش) و اعمال محدودیت قانونمند در بهره برداری از این منابع متناسب با توان اکولوژیک (ظرفیت قابل تحمل و توان بازسازی) آنها بر اساس معیارها و شاخص های پایداری، مدیریت اکوسیستم های حساس و ارزشمند (از قبیل پارک های ملی و آثار طبیعی ملی) و حفاظت از منابع ژنتیک و ارتقاء آنها تا سطح استانداردهای بین المللی.

7- مدیریت تغییرات اقلیم و مقابله با تهدیدات زیست محیطی نظیر بیابان زایی، گرد و غبار بویژه ریزگردها، خشکسالی و عوامل سرایت دهنده میکروبی و رادیواکتیو و توسعه آینده نگری و شناخت پدیده های نو ظهور زیست محیطی و مدیریت آن.

8 - گسترش اقتصاد سبز با تاکید بر:

1- 8 - صنعت کم کربن، استفاده از انرژی های پاک، محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک و مدیریت پسماندها و پساب ها با بهره گیری از ظرفیت ها و توانمندی های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و زیست محیطی.

2- 8 - اصلاح الگوی تولید در بخش های مختلف اقتصادی و اجتماعی و بهینه سازی الگوی مصرف آب، منابع، غذا، مواد و انرژی بویژه ترویج مواد سوختی سازگار با محیط زیست.

3- 8 - توسعه حمل و نقل عمومی سبز و غیرفسیلی از جمله برقی و افزایش حمل و نقل همگانی بویژه در کلان شهرها.

9- تعادل بخشی و حفاظت کیفی آب های زیرزمینی از طریق اجرای عملیات آبخیزداری، آبخوان داری، مدیریت عوامل کاهش بهره برداری از آب های زیرزمینی و تبخیر و کنترل ورود آلاینده ها.

10- استقرار نظام حسابرسی زیست محیطی در کشور با لحاظ ارزش ها و هزینه های زیست محیطی (تخریب، آلودگی و احیاء) در حساب های ملی.

11- حمایت و تشویق سرمایه گذاری ها و فناوری های سازگار با محیط زیست با استفاده از ابزارهای مناسب از جمله عوارض و مالیات سبز.

12- تدوین منشور اخلاق محیط زیست و ترویج و نهادینه سازی فرهنگ و اخلاق زیست محیطی مبتنی بر ارزش ها و الگوهای سازنده ایرانی - اسلامی.

13- ارتقاء مطالعات و تحقیقات علمی و بهره مندی از فناوری های نوآورانه زیست محیطی و تجارب سازنده بومی در زمینه حفظ تعادل زیست بوم ها و پیشگیری از آلودگی و تخریب محیط زیست.

14- گسترش سطح آگاهی، دانش و بینش زیست محیطی جامعه و تقویت فرهنگ و معارف دینیِ مشارکت و مسئولیت پذیری اجتماعی بویژه امر به معروف و نهی از منکر برای حفظ محیط زیست در تمام سطوح و اقشار جامعه.

15- تقویت دیپلماسی محیط زیست با:

1- 15 - تلاش برای ایجاد و تقویت نهادهای منطقه ای برای مقابله با گرد و غبار و آلودگی های آبی.

2- 15 - توسعه مناسبات و جلب مشارکت و همکاری های هدفمند و تاثیرگذار دو جانبه، چند جانبه، منطقه ای و بین المللی در زمینه محیط زیست.

3- 15 - بهره گیری موثر از فرصت ها و مشوق های بین المللی در حرکت به سوی اقتصاد کم کربن و تسهیل انتقال و توسعه فناوری ها و نوآوری های مرتبط.

سید علی خامنه ای


باسمه تعالی
سیاست های کلی محیط زیست ابلاغی توسط مقام معظم رهبری و مسئولیت دستگاه های اجرایی


سیاست های کلی محیط زیست

دستگاه / دستگاه مسئول

دستگاه های مجری

1- مدیریت جامع، هماهنگ و نظام مند منابع حیاتی(از قبیل هوا، آب، خاک و تنوع زیستی) مبتنی بر توان و پایداری زیست بوم به ویژه با افزایش ظرفیت ها و توانمندی های حقوقی و ساختاری مناسب همراه با رویکرد مشارکت مردمی.

سازمان حفاظت محیط زیست

وزارت کشور
معاونت زنان و امور خانواده
سازمان جنگل ها و مراتع
سازمان شیلات
سازمان بنادر و کشتیرانی
سازمان هواشناسی
شورای عالی استان ها
سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت نیرو
وزارت جهاد کشاورزی
معاونت حقوقی ریاست جمهوری
وزارت نفت
وزارت صنعت، معدن و تجارت

2- ایجاد نظام یکپارچه ی ملی محیط زیست.

سازمان حفاظت محیط

کلیه دستگاه های اجرایی

3- اصلاح شرایط زیستی به منظور برخوردار ساختن جامعه از محیط زیست سالم و رعایت عدالت و حقوق بین نسلی.

سازمان حفاظت محیط زیست

وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
وزارت دادگستری
سازمان جنگل ها و مراتع

4- پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی های غیرمجاز و جرم انگاری تخریب محیط زیست و مجازات موثر و بازدارنده آلوده کنندگان و تخریب کنندگان محیط زیست و الزام آنان به جبران خسارت.

سازمان حفاظت محیط زیست

وزارت دفاع
وزارت نفت
وزارت نیرو
وزارت صنعت، معدن و تجارت
وزارت راه و شهرسازی
وزارت جهاد کشاورزی
وزارت دادگستری
معاونت حقوقی ریاست جمهوری

5- پایش مستمر و کنترل منابع و عوامل آلاینده ی هوا، آب، خاک، آلودگی های صوتی، امواج و اشعه های مخرب و تغییرات نامساعد اقلیم، و الزام به رعایت استانداردها و شاخص های زیست محیطی در قوانین و مقررات، برنامه های توسعه و آمایش سرزمین

سازمان حفاظت محیط زیست
سازمان مدیریت و برنامه ریزی
سازمان ملی استاندارد

سازمان ملی استاندارد
معاونت اجرایی ریاست جمهوری
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
سازمان انرژی اتمی

6- تهیه ی اطلس زیست بوم کشور و حفاظت، احیاء، بهسازی و توسعه ی منابع طبیعی تجدیدپذیر (مانند دریا، دریاچه، رودخانه، مخزن سدها، تالاب، آبخوان زیرزمینی، جنگل، خاک، مرتع و تنوع زیستی به ویژه حیات وحش) و اعمال محدودیت قانونمند در بهره برداری از این منابع متناسب با توان اکولوژیک (ظرفیت قابل تحمل و توان بازسازی) آنها بر اساس معیارها و شاخص های پایداری، مدیریت اکوسیستم های حساس و ارزشمند (از قبیل پارک های ملی و آثار طبیعی ملی) و حفاظت از منابع ژنتیک و ارتقاء آنها تا سطح استانداردهای بین المللی.

سازمان حفاظت محیط زیست
معاونت حقوقی ریاست جمهوری
معاونت پارلمانی ریاست جمهوری

سازمان حفاظت محیط زیست
سازمان جنگل ها و مراتع
وزارت جهاد کشاورزی
وزارت نیرو
سازمان میراث فرهنگی و گردشگری

7- مدیریت تغییرات اقلیم و مقابله با تهدیدات زیست محیطی نظیر بیابان زایی، گرد و غبار بویژه ریزگردها، خشکسالی و عوامل سرایت دهنده ی میکروبی و رادیواکتیو و توسعه ی آینده نگری و شناخت پدیده های نوظهور زیست محیطی و مدیریت آن.

سازمان حفاظت محیط زیست

وزارت دفاع
وزارت نفت
وزارت نیرو
وزارت صنعت، معدن و تجارت
وزارت راه و شهرسازی
سازمان مدیریت و برنامه ریزی
وزارت جهاد کشاورزی
سازمان جنگل ها و مراتع
وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
سازمان هواشناسی
وزارت اطلاعات
سازمان انرژی اتمی
سازمان پدافند غیرعامل

8 - گسترش اقتصاد سبز با تاکید بر:

1 - 8 - صنعت کم کربن، استفاده از انرژی های پاک، محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک و مدیریت پسماندها و پساب ها با بهره گیری از ظرفیت ها و توانمندی های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و زیست محیطی.

سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت امور اقتصادی و دارایی

وزارت نفت
وزارت نیرو
وزارت جهاد کشاورزی
سازمان امور مالیاتی
وزارت راه و شهرسازی
سازمان شهرداری ها و دهیاری ها
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
وزارت صنعت، معدن و تجارت

2 - 8 - اصلاح الگوی تولید در بخش های مختلف اقتصادی و اجتماعی و بهینه سازی الگوی مصرف آب، منابع، غذا، مواد و انرژی بویژه ترویج مواد سوختی سازگار با محیط زیست.

وزارت صنعت، معدن و تجارت
سازمان مدیریت و برنامه ریزی

وزارت نفت
وزارت نیرو
وزارت جهاد کشاورزی
وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

3 - 8 - توسعه حمل و نقل عمومی سبز و غیرفسیلی از جمله برقی و افزایش حمل و نقل همگانی بویژه در کلان شهرها.

وزارت کشور
سازمان حفاظت محیط زیست

وزارت راه و شهرسازی
سازمان شهرداری ها و دهیاری ها
شورای عالی استان ها

9- تعادل بخشی و حفاظت کیفی آب های زیر زمینی از طریق اجرای عملیات آبخیزداری، آبخوان داری، مدیریت عوامل کاهش بهره برداری از آب های زیرزمینی و تبخیر و کنترل ورود آلاینده ها.

سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت نیرو
وزارت جهاد کشاورزی

سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت نیرو
وزارت جهاد کشاورزی
وزارت صنعت، معدن و تجارت

10- استقرار نظام حسابرسی زیست محیطی در کشور با لحاظ ارزش ها و هزینه های زیست محیطی (تخریب، آلودگی و احیاء) در حساب های ملی.

سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت امور اقتصادی و دارایی
بانک مرکزی

کلیه دستگاه های اجرایی
معاونت پارلمانی ریاست جمهوری

11- حمایت و تشویق سرمایه گذاری ها و فناوری های سازگار با محیط زیست با استفاده از ابزارهای مناسب از جمله عوارض و مالیات سبز.

معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری
وزارت امور اقتصادی و دارایی

وزارت امور اقتصادی و دارایی
معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
سازمان میراث فرهنگی و گردشگری
اتاق بازرگانی، صنایع معادن و کشاورزی
اتاق صنعت و معدن
صندوق توسعه ملی
صندوق ملی محیط زیست
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

12- تدوین منشور اخلاق محیط زیست و ترویج و نهادینه سازی فرهنگ و اخلاق زیست محیطی مبتنی بر ارزش ها و الگوهای سازنده ایرانی - اسلامی.

سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
وزارت آموزش و پرورش
سازمان صدا و سیما
معاونت زنان و امور خانواده
مرکز مدیریت حوزه های علمیه
سازمان شهرداری ها و دهیاری

13- ارتقاء مطالعات و تحقیقات علمی و بهره مندی از فناوری های نوآورانه زیست محیطی و تجارب سازنده ی بومی در زمینه حفظ تعادل زیست بوم ها و پیشگیری از آلودگی و تخریب محیط زیست.

سازمان حفاظت محیط زیست
معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری

معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
وزارت صنعت، معدن و تجارت

14- گسترش سطح آگاهی، دانش و بینش زیست محیطی جامعه و تقویت فرهنگ و معارف دینیِ مشارکت و مسئولیت پذیری اجتماعی بویژه امر به معروف و نهی از منکر برای حفظ محیط زیست در تمام سطوح و اقشار جامعه.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
مرکز مدیریت حوزه های علمیه

سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
وزارت آموزش و پرورش
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
سازمان تبلیغات اسلامی
وزارت دادگستری
ستاد ائمه جمعه و جماعت
وزارت ورزش و جوانان
وزارت کشور (نیروی انتظامی)

15- تقویت دیپلماسی محیط زیست با:
1 - 15- تلاش برای ایجاد و تقویت نهادهای منطقه ای برای مقابله با گرد و غبار و آلودگی های آبی.
2 - 15- توسعه مناسبات و جلب مشارکت و همکاری های هدفمند و تاثیرگذار دوجانبه، چند جانبه، منطقه ای و بین المللی در زمینه محیط زیست.
3 - 15- بهره گیری موثر از فرصت ها و مشوق های بین المللی در حرکت به سوی اقتصاد کم کربن و تسهیل انتقال و توسعه فناوری ها و نوآوری های مرتبط.

سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت امور خارجه

سازمان حفاظت محیط زیست
وزارت امور اقتصادی و دارایی
وزارت امور خارجه
وزارت نفت
وزارت نیرو
وزارت صنعت، معدن و تجارت