1- مدیریت جامع، هماهنگ و نظام مند منابع حیاتی (از قبیل هوا، آب، خاک و تنوع زیستی) مبتنی بر توان و پایداری زیست بوم بویژه با افزایش ظرفیت ها و توانمندی های حقوقی و ساختاری مناسب همراه با رویکرد مشارکت مردمی.
2- ایجاد نظام یکپارچه ملی محیط زیست.
3- اصلاح شرایط زیستی به منظور برخوردار ساختن جامعه از محیط زیست سالم و رعایت عدالت و حقوق بین نسلی.
4- پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی های غیرمجاز و جرم انگاری تخریب محیط زیست و مجازات موثر و بازدارنده آلوده کنندگان و تخریب کنندگان محیط زیست و الزام آنان به جبران خسارت.
5- پایش مستمر و کنترل منابع و عوامل آلاینده هوا، آب، خاک، آلودگی های صوتی، امواج و اشعه های مخرب و تغییرات نامساعد اقلیم و الزام به رعایت استانداردها و شاخص های زیست محیطی در قوانین و مقررات، برنامه های توسعه و آمایش سرزمین.
6- تهیه اطلس زیست بوم کشور و حفاظت، احیاء، بهسازی و توسعه منابع طبیعی تجدیدپذیر (مانند دریا، دریاچه، رودخانه، مخزن سدها، تالاب، آبخوان زیرزمینی، جنگل، خاک، مرتع و تنوع زیستی بویژه حیات وحش) و اعمال محدودیت قانونمند در بهره برداری از این منابع متناسب با توان اکولوژیک (ظرفیت قابل تحمل و توان بازسازی) آنها بر اساس معیارها و شاخص های پایداری، مدیریت اکوسیستم های حساس و ارزشمند (از قبیل پارک های ملی و آثار طبیعی ملی) و حفاظت از منابع ژنتیک و ارتقاء آنها تا سطح استانداردهای بین المللی.
7- مدیریت تغییرات اقلیم و مقابله با تهدیدات زیست محیطی نظیر بیابان زایی، گرد و غبار بویژه ریزگردها، خشکسالی و عوامل سرایت دهنده میکروبی و رادیواکتیو و توسعه آینده نگری و شناخت پدیده های نو ظهور زیست محیطی و مدیریت آن.
8 - گسترش اقتصاد سبز با تاکید بر:
1- 8 - صنعت کم کربن، استفاده از انرژی های پاک، محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک و مدیریت پسماندها و پساب ها با بهره گیری از ظرفیت ها و توانمندی های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و زیست محیطی.
2- 8 - اصلاح الگوی تولید در بخش های مختلف اقتصادی و اجتماعی و بهینه سازی الگوی مصرف آب، منابع، غذا، مواد و انرژی بویژه ترویج مواد سوختی سازگار با محیط زیست.
3- 8 - توسعه حمل و نقل عمومی سبز و غیرفسیلی از جمله برقی و افزایش حمل و نقل همگانی بویژه در کلان شهرها.
9- تعادل بخشی و حفاظت کیفی آب های زیرزمینی از طریق اجرای عملیات آبخیزداری، آبخوان داری، مدیریت عوامل کاهش بهره برداری از آب های زیرزمینی و تبخیر و کنترل ورود آلاینده ها.
10- استقرار نظام حسابرسی زیست محیطی در کشور با لحاظ ارزش ها و هزینه های زیست محیطی (تخریب، آلودگی و احیاء) در حساب های ملی.
11- حمایت و تشویق سرمایه گذاری ها و فناوری های سازگار با محیط زیست با استفاده از ابزارهای مناسب از جمله عوارض و مالیات سبز.
12- تدوین منشور اخلاق محیط زیست و ترویج و نهادینه سازی فرهنگ و اخلاق زیست محیطی مبتنی بر ارزش ها و الگوهای سازنده ایرانی - اسلامی.
13- ارتقاء مطالعات و تحقیقات علمی و بهره مندی از فناوری های نوآورانه زیست محیطی و تجارب سازنده بومی در زمینه حفظ تعادل زیست بوم ها و پیشگیری از آلودگی و تخریب محیط زیست.
14- گسترش سطح آگاهی، دانش و بینش زیست محیطی جامعه و تقویت فرهنگ و معارف دینیِ مشارکت و مسئولیت پذیری اجتماعی بویژه امر به معروف و نهی از منکر برای حفظ محیط زیست در تمام سطوح و اقشار جامعه.
15- تقویت دیپلماسی محیط زیست با:
1- 15 - تلاش برای ایجاد و تقویت نهادهای منطقه ای برای مقابله با گرد و غبار و آلودگی های آبی.
2- 15 - توسعه مناسبات و جلب مشارکت و همکاری های هدفمند و تاثیرگذار دو جانبه، چند جانبه، منطقه ای و بین المللی در زمینه محیط زیست.
3- 15 - بهره گیری موثر از فرصت ها و مشوق های بین المللی در حرکت به سوی اقتصاد کم کربن و تسهیل انتقال و توسعه فناوری ها و نوآوری های مرتبط.
سید علی خامنه ای
باسمه تعالی
سیاست های کلی محیط زیست ابلاغی توسط مقام معظم رهبری و مسئولیت دستگاه های اجرایی
| سیاست های کلی محیط زیست | دستگاه / دستگاه مسئول | دستگاه های مجری |
| 1- مدیریت جامع، هماهنگ و نظام مند منابع حیاتی(از قبیل هوا، آب، خاک و تنوع زیستی) مبتنی بر توان و پایداری زیست بوم به ویژه با افزایش ظرفیت ها و توانمندی های حقوقی و ساختاری مناسب همراه با رویکرد مشارکت مردمی. | سازمان حفاظت محیط زیست | وزارت کشور معاونت زنان و امور خانواده سازمان جنگل ها و مراتع سازمان شیلات سازمان بنادر و کشتیرانی سازمان هواشناسی شورای عالی استان ها سازمان حفاظت محیط زیست وزارت نیرو وزارت جهاد کشاورزی معاونت حقوقی ریاست جمهوری وزارت نفت وزارت صنعت، معدن و تجارت |
| 2- ایجاد نظام یکپارچه ی ملی محیط زیست. | سازمان حفاظت محیط | کلیه دستگاه های اجرایی |
| 3- اصلاح شرایط زیستی به منظور برخوردار ساختن جامعه از محیط زیست سالم و رعایت عدالت و حقوق بین نسلی. | سازمان حفاظت محیط زیست | وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزارت دادگستری سازمان جنگل ها و مراتع |
| 4- پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی های غیرمجاز و جرم انگاری تخریب محیط زیست و مجازات موثر و بازدارنده آلوده کنندگان و تخریب کنندگان محیط زیست و الزام آنان به جبران خسارت. | سازمان حفاظت محیط زیست | وزارت دفاع وزارت نفت وزارت نیرو وزارت صنعت، معدن و تجارت وزارت راه و شهرسازی وزارت جهاد کشاورزی وزارت دادگستری معاونت حقوقی ریاست جمهوری |
| 5- پایش مستمر و کنترل منابع و عوامل آلاینده ی هوا، آب، خاک، آلودگی های صوتی، امواج و اشعه های مخرب و تغییرات نامساعد اقلیم، و الزام به رعایت استانداردها و شاخص های زیست محیطی در قوانین و مقررات، برنامه های توسعه و آمایش سرزمین | سازمان حفاظت محیط زیست سازمان مدیریت و برنامه ریزی سازمان ملی استاندارد | سازمان ملی استاندارد معاونت اجرایی ریاست جمهوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات سازمان انرژی اتمی |
| 6- تهیه ی اطلس زیست بوم کشور و حفاظت، احیاء، بهسازی و توسعه ی منابع طبیعی تجدیدپذیر (مانند دریا، دریاچه، رودخانه، مخزن سدها، تالاب، آبخوان زیرزمینی، جنگل، خاک، مرتع و تنوع زیستی به ویژه حیات وحش) و اعمال محدودیت قانونمند در بهره برداری از این منابع متناسب با توان اکولوژیک (ظرفیت قابل تحمل و توان بازسازی) آنها بر اساس معیارها و شاخص های پایداری، مدیریت اکوسیستم های حساس و ارزشمند (از قبیل پارک های ملی و آثار طبیعی ملی) و حفاظت از منابع ژنتیک و ارتقاء آنها تا سطح استانداردهای بین المللی. | سازمان حفاظت محیط زیست معاونت حقوقی ریاست جمهوری معاونت پارلمانی ریاست جمهوری | سازمان حفاظت محیط زیست سازمان جنگل ها و مراتع وزارت جهاد کشاورزی وزارت نیرو سازمان میراث فرهنگی و گردشگری |
| 7- مدیریت تغییرات اقلیم و مقابله با تهدیدات زیست محیطی نظیر بیابان زایی، گرد و غبار بویژه ریزگردها، خشکسالی و عوامل سرایت دهنده ی میکروبی و رادیواکتیو و توسعه ی آینده نگری و شناخت پدیده های نوظهور زیست محیطی و مدیریت آن. | سازمان حفاظت محیط زیست | وزارت دفاع وزارت نفت وزارت نیرو وزارت صنعت، معدن و تجارت وزارت راه و شهرسازی سازمان مدیریت و برنامه ریزی وزارت جهاد کشاورزی سازمان جنگل ها و مراتع وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سازمان هواشناسی وزارت اطلاعات سازمان انرژی اتمی سازمان پدافند غیرعامل |
| 8 - گسترش اقتصاد سبز با تاکید بر: | ||
| 1 - 8 - صنعت کم کربن، استفاده از انرژی های پاک، محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک و مدیریت پسماندها و پساب ها با بهره گیری از ظرفیت ها و توانمندی های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و زیست محیطی. | سازمان حفاظت محیط زیست وزارت امور اقتصادی و دارایی | وزارت نفت وزارت نیرو وزارت جهاد کشاورزی سازمان امور مالیاتی وزارت راه و شهرسازی سازمان شهرداری ها و دهیاری ها وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی وزارت صنعت، معدن و تجارت |
| 2 - 8 - اصلاح الگوی تولید در بخش های مختلف اقتصادی و اجتماعی و بهینه سازی الگوی مصرف آب، منابع، غذا، مواد و انرژی بویژه ترویج مواد سوختی سازگار با محیط زیست. | وزارت صنعت، معدن و تجارت سازمان مدیریت و برنامه ریزی | وزارت نفت وزارت نیرو وزارت جهاد کشاورزی وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی |
| 3 - 8 - توسعه حمل و نقل عمومی سبز و غیرفسیلی از جمله برقی و افزایش حمل و نقل همگانی بویژه در کلان شهرها. | وزارت کشور سازمان حفاظت محیط زیست | وزارت راه و شهرسازی سازمان شهرداری ها و دهیاری ها شورای عالی استان ها |
| 9- تعادل بخشی و حفاظت کیفی آب های زیر زمینی از طریق اجرای عملیات آبخیزداری، آبخوان داری، مدیریت عوامل کاهش بهره برداری از آب های زیرزمینی و تبخیر و کنترل ورود آلاینده ها. | سازمان حفاظت محیط زیست وزارت نیرو وزارت جهاد کشاورزی | سازمان حفاظت محیط زیست وزارت نیرو وزارت جهاد کشاورزی وزارت صنعت، معدن و تجارت |
| 10- استقرار نظام حسابرسی زیست محیطی در کشور با لحاظ ارزش ها و هزینه های زیست محیطی (تخریب، آلودگی و احیاء) در حساب های ملی. | سازمان حفاظت محیط زیست وزارت امور اقتصادی و دارایی بانک مرکزی | کلیه دستگاه های اجرایی معاونت پارلمانی ریاست جمهوری |
| 11- حمایت و تشویق سرمایه گذاری ها و فناوری های سازگار با محیط زیست با استفاده از ابزارهای مناسب از جمله عوارض و مالیات سبز. | معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری وزارت امور اقتصادی و دارایی | وزارت امور اقتصادی و دارایی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اتاق بازرگانی، صنایع معادن و کشاورزی اتاق صنعت و معدن صندوق توسعه ملی صندوق ملی محیط زیست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری |
| 12- تدوین منشور اخلاق محیط زیست و ترویج و نهادینه سازی فرهنگ و اخلاق زیست محیطی مبتنی بر ارزش ها و الگوهای سازنده ایرانی - اسلامی. | سازمان حفاظت محیط زیست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی | سازمان حفاظت محیط زیست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزارت آموزش و پرورش سازمان صدا و سیما معاونت زنان و امور خانواده مرکز مدیریت حوزه های علمیه سازمان شهرداری ها و دهیاری |
| 13- ارتقاء مطالعات و تحقیقات علمی و بهره مندی از فناوری های نوآورانه زیست محیطی و تجارب سازنده ی بومی در زمینه حفظ تعادل زیست بوم ها و پیشگیری از آلودگی و تخریب محیط زیست. | سازمان حفاظت محیط زیست معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری | معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری وزات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات وزارت صنعت، معدن و تجارت |
| 14- گسترش سطح آگاهی، دانش و بینش زیست محیطی جامعه و تقویت فرهنگ و معارف دینیِ مشارکت و مسئولیت پذیری اجتماعی بویژه امر به معروف و نهی از منکر برای حفظ محیط زیست در تمام سطوح و اقشار جامعه. | وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مرکز مدیریت حوزه های علمیه | سازمان حفاظت محیط زیست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وزارت آموزش و پرورش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری سازمان تبلیغات اسلامی وزارت دادگستری ستاد ائمه جمعه و جماعت وزارت ورزش و جوانان وزارت کشور (نیروی انتظامی) |
| 15- تقویت دیپلماسی محیط زیست با: 1 - 15- تلاش برای ایجاد و تقویت نهادهای منطقه ای برای مقابله با گرد و غبار و آلودگی های آبی. 2 - 15- توسعه مناسبات و جلب مشارکت و همکاری های هدفمند و تاثیرگذار دوجانبه، چند جانبه، منطقه ای و بین المللی در زمینه محیط زیست. 3 - 15- بهره گیری موثر از فرصت ها و مشوق های بین المللی در حرکت به سوی اقتصاد کم کربن و تسهیل انتقال و توسعه فناوری ها و نوآوری های مرتبط. | سازمان حفاظت محیط زیست وزارت امور خارجه | سازمان حفاظت محیط زیست وزارت امور اقتصادی و دارایی وزارت امور خارجه وزارت نفت وزارت نیرو وزارت صنعت، معدن و تجارت |