صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1384/05/10
برگزار شده توسط: استان آذربایجان غربی/ شهر ارومیه
موضوع
امکان ترهین ملکی که سرقفلی آن متعلق به دیگری است
پرسش
آیا ترهین ملک مورد سرقفلی از طرف مالک، منافات با حقوق صاحب سرقفلی دارد یا نه و در صورت مثبت بودن پاسخ، آیا مورد از موارد انتقال مال غیر (انتقال منفعت) محسوب میشود تا بتوان نسبت به آن شکایت کرد؟
نظر هیئت عالی
نظر به اینکه مال مرهون باید عین معین باشد و رهن عین قابلیت تسری به منافع را ندارد اگر مرتهن با علم به اینکه سرقفلی ملک متعلق به مستأجر یا دیگری است، قبول رهن ملک را کند این امر با حقوق سرقفلی منافات نداشته، ترهین عین از طرف مالک خللی به حق انتفاع و حقوق مستأجر و صاحب سرقفلی وارد نمیکند، همانگونه که بیع ملکی که سرقفلی آن متعلق به دیگری است از حیث عرصه و اعیان بلااشکال است. در نهایت در صورت جاهل بودن مرتهن به اینکه حق انتفاع یا سرقفلی ملک متعلق به دیگری است، مرتهن اختیار فسخ را از این جهت خواهد داشت
نظر اکثریت
در اینجا دو فرض وجود دارد:
1) اگر مرتهن با علم به سرقفلی ملک قبول رهن کند مورد با حقوق صاحب سرقفلی منافات ندارد و مورد از موارد انتقال منفعت محسوب نمیشود و نمیتوان نسبت به آن شکایت کیفری کرد.
2) اگر راهن ملک مورد سرقفلی را به رهن بگذارد و مرتهن را در جریان انتقال قبلی سرقفلی قرار ندهد این امر با حقوق صاحب سرقفلی منافات دارد و مورد در صورت تعارض منافع انتقال مال غیر (انتقال منفعت) بوده و قابل شکایت کیفری است.
نظر اقلیت
1) در فرض مسئله دو نوع عقد متفاوت مطرح است و منافاتی با همدیگر ندارند و اگر واقع شوند جرمی اتفاق نیفتاده است.
2) در فرض مسئله چه مرتهن آگاه به امر باشد چه نباشد مطلقاً ملک مورد سرقفلی را نمیتوان به رهن گذاشت و اگر ملک موصوف به رهن گذاشته شود جرم تلقی شده و مرتکب قابل تعقیب است.