شماره دادنامه: 140531390000876108
تاریخ دادنامه: 1405/04/09
شماره پرونده: 0304115
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: شرکت ارتباطات سیار ایران
طرف شکایت: سازمان حفاظت محیط زیست
موضوع شکایت و خواسته: ابطال شیوه نامه کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی به شماره 1402/310/15251 مورخ 1402/04/14 سازمان حفاظت محیط زیست
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال شیوه نامه کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی به شماره 1402/310/15251 مورخ 1402/04/14 سازمان حفاظت محیط زیست را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
" سازمان حفاظت محیط زیست به موجب مصوبه ابلاغی به شماره 1402/310/15251 مورخ 1402/04/14 و مستند به ماده 30 قانون هوای پاک و بندهای 3 و 5 سیاست های ابلاغی مقام معظّم رهبری، اقدام به تصویب ضوابط نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی و تشکیل کارگروه مربوطه نموده است. مصوبه مذکور از حیث فنّی، محتوایی و حقوقی واجد ایرادات اساسی است و موجب بروز اختلال جدّی در ارایه خدمات ارتباطی به شهروندان و دستگاه های اجرایی کشور گردیده است.
1- مطابق مفاد ماده 30 قانون هوای پاک مصوّب 1396/04/25 مجلس شورای اسلامی، سازمان حفاظت محیط زیست صرفاً مکلّف به راه اندازی شبکه پایش و نظارت بر میزان و شدّت امواج و پرتوهای یون ساز و غیر یون ساز جهت جلوگیری از انتشار امواج خارج از حدود مُجاز تعیین شده در مقرّرات فنّی می‌باشد؛ که بدواً موکول به ایجاد زیرساخت های لازم با هماهنگی وزارت ارتباطات و فناوری اطّلاعات و سازمان انرژی اتمی ایران است که تاکنون چنین سامانه ای ایجاد نشده است.
2- مصوبه مورد بحث قبل از ایجاد سامانه پایش بدون اندازه گیری چگالی توان امواج اصدار یافته و با ضوابط فنّی طراحی شبکه رادیویی اپراتورهای تلفن همراه، جانمایی دکل ها و سایر تنظیمات آنها مغایرت دارد.
3- مطابق مفاد آیین‌نامه اجرایی ماده 30 قانون هوای پاک مصوّب 1400/04/02، تعیین حدود انتشار امواج و نظارت بر اقدامات اپراتورهای تلفن همراه به عهده سازمان انرژی اتمی ایران است.
4- براساس مفاد بند 3 سیاست های ابلاغی مقام معظّم رهبری، اصلاح شرایط زیستی در حوزه امواج مخابراتی و الکترومغناطیسی در چهارچوب الزامات پروانه اشتغال صادره از سوی سازمان انرژی اتمی ایران بر عهده خود اپراتورها بوده و سازمان مزبور به این امور نظارت مستمر دارد.
5- میزان تشعشعات ناشی از دکل های مخابراتی به طور مستمر تحت کنترل و نظارت بوده و استانداردهای ملّی و بین المللی در این زمینه رعایت می‌گردد؛ نه تنها شرایط زیست محیطی از این ناحیه با خطری مواجه نمی گردد بلکه با انجام غیر حضوری بسیاری از فعالیت های روزانه و کاهش تردّد با خودرو موجبات کاهش آلایندگی های ناشی از سوخت های فسیلی کاهش می یابد که در راستای وظایف سازمان حفاظت از محیط زیست محسوب می‌گردد.
6- بند 5 سیاست های ابلاغی مقام معظّم رهبری اشاره به امواج و اشعه مخرّب مانند اشعه x و گاما دارد نه امواج غیر یونیزان مانند امواج رادیویی و تلفن های همراه، زیرا امواج غیر یونیزان قادر به یون سازی در بافت های زنده نیستند، لذا اطلاق عنوان امواج مخرّب به آنها مبنای علمی ندارد.
7- تعیین حریم و معیار فاصله دکل های مخابراتی از اماکن مسکونی، مدارس و بیمارستان ها از نظر قانونی و علمی مردود است و تنها معیار اندازه گیری و مقایسه میزان تشعشع آن با استاندارهای ملّی و بین المللی از جمله استاندارد 8567 می‌باشد که صرفاً با اندازه گیری توسط دستگاه های کالیبره در اختیار سازمان انرژی اتمی ایران و سازمان تنظیم مقرّرات و ارتباطات رادیویی و اپراتورها ممکن می‌باشد.
8- افزایش فاصله از دکل ها موجب افزایش توان پرتوگیری گوشی های تلفن همراه کاربران شده و این پدیده مضر است به عبارت دیگر هرچه کاربری به دکل نردیک تر باشد برخلاف تصوّر عام شدّت امواج دریافتی وی کمتر است و الزام به رعایت فاصله های زیاد با اماکن مسکونی نوعاً نقض غرض است و سبب می‌گردد که کاربران امواج گوشی تلفن همراه با توان بالاتر دریافت و ارسال نمایند.
با توجه به این که ارتباطات مطابق تبصره 4 ماده 65 قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران از مصادیق مصالح ملزمه است و مصوبه معترضٌ عنه مغایر با ماده 30 قانون هوای پاک، بندهای 3 و 5 سیاست های ابلاغی مقام معظّم رهبری و خارج از حدود اختیارات سازمان حفاظت محیط زیست می‌باشد، ابطال مصوبه مورد شکایت مورد استدعا می‌باشد."
در پی اخطار رفع نقص صادره از سوی دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری، شاکی به موجب لایحه شماره 601244 مورخ 1404/02/14 ثبت شده در دفتر اندیکاتور هیات عمومی، اعلام نموده است که مصوبه مورد شکایت مربوط به «ضوابط نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی» سازمان حفاظت محیط زیست مشتمل بر 13 ماده و همچنین اصلاحیه شیوه نامه ذی ربط در 12 ماده، مورد اعتراض شرکت متبوع می‌باشد.
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" نامه شماره 1402/310/15251 مورخ 1402/04/14 سازمان حفاظت محیط زیست
مدیران کل حفاظت محیط زیست استان
موضوع: رفع ابهامات در خصوص تشکیل کارگروه استانی موضوع ماده 30 قانون هوای پاک
با سلام
احتراماً؛ به منظور رفع ابهامات در خصوص تشکیل کارگروه استانی نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی موضوع ماده 30 قانون هوای پاک، ضمن اشاره به مفاد بندهای 3 تا 5 سیاست های ابلاغی مقام معظّم رهبری در حوزه محیط زیست و ماده 9 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست به استحضار می رساند؛ از آنجایی که ایجاد شبکه پایش مستلزم نظارت دقیق بر امواج ساطع شده از دکل های مخابراتی می‌باشد، لذا انجام این مهم می باید در قالب تشکیل کارگروهی متشکّل از مراجع ذی صلاح صورت پذیرد تا با نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی از بی برنامگی در نصب دکل های مخابراتی توسط اپراتورها جلوگیری گردد. ذکر این نکته ضروری است که عدم توجّه به این امر در سال های اخیر، باعث افزایش شکواییه های متعدّد از سوی مردم گردیده است و با توجّه به نقش نظارتی سازمان و ادارات کل تابعه استانی، به منظور پیشگیری از بروز آلودگی های امواج الکترومغناطیسی که مصداق بارز آلاینده محیط زیست می‌باشد تشکیل کارگروه مذکور با هدف نظارت بر نصب دکل های مخابراتی می باید در دستورکار ادارات کل استان ها قرار گیرد، بدین منظور شیوه نامه کارگروه تخصّصی امواج الکترومغناطیسی سازمان حفاظت محیط زیست به انضمام ضوابط اصلاح شده جهت تشکیل کارگروه فوق الذکر ابلاغ می‌گردد.
- رییس مرکز ملّی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست
شیوه نامه «کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی»
مقدّمه: وفق ماده 30 قانون هوای پاک و مفاد بندهای 3 تا 5 سیاست های ابلاغی مقام معظّم رهبری در حوزه محیط زیست و ماده 9 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، نظارت دقیق ادارات کل محیط زیست استان ها بر نصب سایت، آنتن و دکل به منظور جلوگیری از آلودگی امواج ساطع شده از دکل های مخابراتی مستلزم تشکیل کارگروه استانی نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی می‌باشد، لذا انجام این مهم می‌بایست [باید] در قالب تشکیل کارگروهی متشکّل از مراجع ذی ربط و رعایت «ضوابط نصب سایت، آنتن و دکل» صورت پذیرد.
بخش اول: کلّیات و اهداف:
ماده 1: تعریف:
کارگروه «نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی» در کل کشور که طی نامه شماره 15251 مورخ 1402/04/10 ابلاغ شده است. که از این پس کارگروه نامیده می‌شود و تحت حمایت و نظارت سازمان حفاظت محیط زیست فعالیت می کند.
ماده 2: اهداف:
1- تبیین اهمیّت و جایگاه کنترل و مدیریت آلودگی امواج الکترومغناطیسی در سطح کشور.
2- ایجاد بستر مناسب جهت نظارت بر نصب و جانمایی مناسب دکل های مخابراتی به منظور کاهش میزان اثرات امواج الکترومغناطیسی و تاثیر آن بر سلامت شهروندان.
بخش دوم: ارکان و تشکیلات:
فصل یکم:
ماده 3: ارکان:
ارکان کارگروه شامل رییس، دبیر و اعضا است.
فصل دوم:
رییس کارگروه
ماده 4: انتخاب:
رییس کارگروه به پیشنهاد و ابلاغ معاون محیط زیست انسانی سازمان برای مدّت دو سال منصوب می‌شود.
ماده 5: وظایف:
1- نظارت بر حُسن اجرای مصوبات کارگروه.
2- پیگیری امور مربوط به ارتباط کارگروه با نهادهای داخل و خارج ادارات کل استان ها.
3- گزارش عملکرد ماهانه کارگروه به رییس مرکز ملّی هوا و تغییر اقلیم سازمان.
4- نظارت بر تشکیل مستمر جلسات کارگروه.
فصل سوم:
دبیرخانه کارگروه
ماده 6: انتخاب:
دبیرخانه کارگروه در ادارات کل استان ها تشکیل و دبیر با پیشنهاد مدیرکل ادارات کل استان ها و ابلاغ مدیرکل تعیین می‌شود.
ماده 7: وظایف:
1- هماهنگی برگزاری جلسات.
2- تنظیم و ارسال دستورجلسات و صورتجلسات.
3- پیگیری مصوبات کارگروه.
4- برگزاری جلسات با مراجع ذی ربط.
5- تهیه گزارش عملکرد ماهانه کارگروه و ارایه به رییس مرکز ملّی هوا و تغییر اقلیم سازمان پس از تایید اعضا.
6- انجام مکاتبات مورد نیاز.
فصل چهارم:
اعضا کارگروه
ماده 8: تعریف:
اعضا کارگروه به پیشنهاد رییس کارگروه و ابلاغ مدیرکل استان و از بین نمایندگان نهادهای ذی ربط و متخصّصان امواج الکترومغناطیسی اداره کل و دانشگاه انتخاب می‌شوند. تعداد اعضا کارگروه مشتمل بر 15 نفر شامل 10 نفر اعضا حقوقی و 5 نفر اعضا حقیقی به شرح زیر است:
ماده 9: انتخاب:
اعضا حقوقی: شامل نمایندگان نهادهای ذی ربط شامل نمایندگان استانداری، اداره بهداشت استان، شورای شهر استان، اداره مخابرات، دفاتر تخصّصی اداره کل، سه نفر از شهرستان های استان ها است که به عنوان نماینده از سوی نهاد متبوع معرفی می‌شوند. نمایندگان سایر نهادها یا دیگر متخصّصان در صورت نیاز و حسب مورد جهت دریافت مشاوره فنّی و علمی به تشخیص اعضا کارگروه، بدون حق رای دعوت می‌شوند.
اعضا حقیقی: شامل پنج نفر از اعضا هیات علمی، صاحب نظران و خبرگان به پیشنهاد مدیرکل استان.
ماده 10: وظایف کارگروه:
تشکیل کارگروه با هدف نظارت ادارات کل استان ها بر نصب، اشتراک‌گذاری، جمع‌آوری، جایگزینی، تغییر شکل، یا اصلاح هرگونه «سایت، دکل و آنتن» وفق ماده 30 قانون هوای پاک و به منظور حفظ محیط زیست و سلامت شهروندان، رعایت مبلمان شهری، حفظ زیبایی سیمای شهری و استفاده حداکثری از سایت شیرینگ (Site sharing) در کل کشور به شرح پیوست تعیین می‌گردد.
ماده 11: نحوه تصویب و پذیرش نهایی تصمیمات:
1- تشکیل کارگروه.
2- ارایه تصمیمات و بحث و تبادل نظر توسط اعضا.
3- تایید یا رد پیشنهاد ارایه شده توسط اعضاء کارگروه با رای نصف به علاوه یک نفر از اعضا.
4- ارایه تصمیمات به رییس یا دبیر کارگروه.
ماده 12: شیوه نامه برگزاری جلسات کارگروه:
1- جلسات کارگروه با حضور نصف به علاوه یک نفر از اعضا تشکیل و رسمیت می یابد. کلّیه اعضا موظّف به حضور در جلسات هستند. در صورت وجود عُذر موجّه باید مراتب قبل از تشکیل جلسه با ذکر علّت به دبیر اعلام شود.
تبصره: غیبت غیرموجّه بیش از سه جلسه متوالی منجر به تعلیق عضویت کارگروه خواهد شد که از طریق رییس کارگروه به عضو یادشده اعلام می‌شود.
زمان: جلسات کارگروه با توجّه به نیاز و ضرورت و بنا به تشخیص رییس کارگروه به صورت ماهانه برگزار می‌شود.
محل برگزاری: اداره کل استان
دستورکار: در طی هر جلسه دستورکار جلسه بعدی و وظایف هر یک از اعضا اعلام می‌شود.
«ضوابط نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی»
مقدّمه: در اجرای ماده 30 قانون هوای پاک و با هدف نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی در سطح کشور «ضوابط نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی» بر اساس بندهای 3 تا 5 سیاست های ابلاغی مقام معظّم رهبری در حوزه محیط زیست و به منظور حفظ محیط زیست و سلامت شهروندان، رعایت مبلمان شهری، حفظ زیبایی سیمای شهری و استفاده حداکثری از سایت شیرینگ (Site sharing) در کل کشور به شرح ذیل تعیین می‌گردد.
هدف: نظارت بر نصب، اشتراک‌گذاری، جمع‌آوری، جایگزینی، تغییر شکل، یا اصلاح هرگونه «سایت، دکل و-آنتن»
ماده 1: تعاریف:
دکل: سازه‌ای عموماً فلزی که از یک یا چند پایه و یک بدنه تشکیل شده و در این ضوابط سازه محل نصب یک یا چند آنتن تلقّی می‌شود.
سازه جایگزین دکل: هرگونه سازه فلزی و یا غیرفلزی که فراهم‌کننده ارتفاع لازم برای نصب آنتن باشد. (مانند پایه پل‌های بلند)
آنتن: قطعه بیرونی که بر روی دکل (یا سازه جایگزین دکل) نصب می‌گردد و وظیفه ارسال و یا دریافت امواج الکترومغناطیس را بر عهده دارد (اعم از پانل، میله‌ای، بشقابی، یاگی، صفحه‌ای، سقفی و غیره).
ملحقات آنتن: هرگونه وسیله و یا سازه کمکی که به استقرار آنتن و یا انتقال سیگنال ها از آنتن و یا به آنتن کمک می‌کند. (مانند: فیدر، لدر، جامپر، کانکتور، سکوی نصب و غیره)
ایستگاه (سایت): هر نوع فضای نصب تجهیزات مخابراتی که در اختیار اپراتور بوده و محل استقرار دکل و آنتن نیز می‌باشد.) اعم از فضای باز (green field)، پشت‌بامی (roof top)، دیواری (wall mounted)، درون ساختمانی (in building) و غیره.
اپراتور: هر شخص حقوقی دارنده پروانه از سازمان تنظیم مقرّرات و ارتباطات رادیویی که به موجب آن، مُجاز به تاسیس (یا بهره برداری) از سایت، دکل و آنتن می‌باشد، در این ضوابط تاسیس کننده یا (بهره‌بردار) سایت، دکل و آنتن نامیده می‌شود.
کارگروه: منظور کارگروه «نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی «در کل کشور می‌باشد که طی نامه شماره 15251 مورخ 1402/04/10 [ 1402/04/14 ] ابلاغ شده است.
سیستم انتقال ایستگاه: خطوط ارتباطی که ایستگاه رادیویی متعلّق به اپراتور را به هسته (core)، سوییچ، کنترل‌کننده، ایستگاه رادیویی دیگر، ایستگاه جمع کننده واسط (hub site) و غیره متصل می‌کند.
اَشکال سایت‌های رادیویی: در این ضوابط به 3 نوع سیستم سایت، دکل و آنتن اشاره گردیده که هر شکل دیگر سایت های رادیویی به یکی از انواع «پشت‌بامی»، «زمینی» یا «میکرو BTS » مطابقت داده خواهد شد.
1- وضعیت ترکیبی سه بعدی سایت:
زمینی (green field).
پشت‌بامی (roof top).
میکروسایت.
2- وضعیت ترکیبی سه‌بعدی دکل:
مهاری.
خود ایستا (چندپایه).
خود ایستا (مونوپل).
دیواری.
سکّو (platform).
3- وضعیت ترکیبی سه‌بعدی آنتن:
سکتورال - شبکه سلولی
نقطه به نقطه - ارتباط رادیویی p2p.
همه جهته (omni) - پخش، بی سیم.
سایر.
سایت پشت‌بامی (roof top): از سازه موجود (ساختمان) برای ایجاد ارتفاع به منظور نصب آنتن استفاده می‌شود.
سایت زمینی ((green field: به وسیله نصب دکل ارتفاع لازم برای نصب آنتن فراهم می‌شود.
ارتفاع آنتن: ارتفاع نقطه نصب آنتن از سطح زمین.
ارتفاع دکل: فاصله پایه دکل تا بالاترین نقطه سازه دکل.
ارتفاع ساختمان: ارتفاع سطح پشت‌بام ساختمان تا سطح زمین.
اشتراک‌گذاری (share): به شرایطی که دو یا چند اپراتور، یک سایت و یا حداقل دکل آن را مورد استفاده مشترک قرار دهند، اشتراک‌گذاری گفته می‌شود.
هم سایت (co-site): به شرایطی که دو یا چند اپراتور در یک نقطه اقدام به تاسیس سایت کرده ولی از دکل‌های جداگانه‌ای استفاده کنند، هم سایت گفته می‌شود.
آنتن مشترک: آنتنی که از نظر سازه‌ای یک قطعه واحد به شمار می‌رود، ولی محدوده عملیاتی آن بیش از یک باند فرکانسی بوده و ممکن است بیش از یک کانکتور داشته باشد.
تک کاربر: وضعیتی که در آن یک اپراتور (با یک پروانه ارایه سرویس مخابراتی از سازمان تنظیم مقرّرات و ارتباطات رادیویی مشخص) اقدام به احداث سایت و یا بهره‌برداری از دکل می‌نماید.
چند کاربر: وضعیتی که در آن دو یا چند اپراتور (با پروانه‌های ارایه سرویس مخابراتی از سازمان تنظیم مقرّرات و ارتباطات رادیویی مختلف) و یا یک اپراتور با داشتن دو یا چند پروانه ارایه سرویس مخابراتی از سازمان تنظیم مقرّرات و ارتباطات رادیویی اقدام به احداث سایت یا بهره‌برداری از دکل می‌نمایند.
مراکز حساس جمعیتی: این مراکز شامل نقاط دارای تراکم جمعیتی و آسیب‌پذیر از قبیل مراکز بهداشتی و درمانی، آموزشی و غیره به تشخیص مرکز سلامت و محیط کار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌باشند.
مناطق غیرمسکونی: شامل مناطق و محدوده‌هایی که در طرح تفصیلی استان به‌عنوان مناطق با کاربری های غیرمسکونی از قبیل تجاری، اداری، صنعتی و غیره در نظر گرفته شده‌اند.
ماده 2: اولویت‌ها:
کلّیه راهبردها و روش‌های این ضوابط ضمن رعایت کامل مفاد ماده 30 قانون هوای پاک و لزوم توسعه ارتباطات مخابراتی، مشتمل بر اولویت های چهارگانه ذیل می‌باشد:
الف) سلامت شهروندان، استحکام سازه‌ها (ایمنی).
ب) سلامت شهروندان، تاثیر امواج الکترومغناطیسی.
ج) حفظ و توسعه زیبایی محیط زندگی شهری.
د) حفظ و توسعه مبلمان شهری.
ماده 3: مدل ارزیابی، الزامات عمومی
الف مدل ارزیابی:
مدل ارزیابی سایت، دکل و آنتن برای نظارت بر نصب در محدوده استان به شرح جدول ارزیابی یک سایت - دکل - آنتن برای نظارت بر نصب سایت - دکل - آنتن در محدوده شهر - حداقل چهارچوب الزامات: (در یک بررسی ارتباط شرط های مختلف پیوند«و»). موضوع نامه شماره 93/3012 مورخ 1393/01/30 با عنوان مدل ارزیابی سایت دکل مخابراتی) می‌باشد.
ب الزامات عمومی:
1- رعایت قوانین شهرسازی در تهیه طرح‌های توسعه شبکه رادیویی توسط اپراتورها.
2- پیاده‌سازی و تطبیق مفاهیم زیست محیطی بر طرح‌ها با رویکرد حداقل نمودن اثرات زیست محیطی با ارایه بهترین راه‌حل‌ها و طرح‌ها.
3- در صورت انتخاب سایت در پشت‌بام‌ها رعایت موارد زیر الزامی است:
3-1- بافت فرسوده نباشد.
3-2- ساختمان‌های تجاری و اداری نسبت به مسکونی اولویت دارد.
4- استفاده از سایت مشترک بین اپراتورها و پرهیز از احداث سایت جدید در مجاورت سایت‌های منصوبه.
4-1- کلّیه اپراتورها مکلّف‌اند نسبت به ارایه امکان نصب آنتن بر روی دکل‌های موجود به‌صورت مشترک (site sharing) اقدام نمایند.
5- دکل و سایر تجهیزات باید به‌گونه‌ای بر روی ساختمان نصب شوند که حوادث غیرمترقبه از جمله زلزله و بادهای شدید تاثیری در ساختمان نداشته باشد.
6- قبل از نصب تجهیزات می‌بایست [باید] محاسبات سازه‌ای برای ارزیابی توان تحمل سازه در مقابل نیروهای ناشی از نصب تجهیزات و همچنین تاثیر آن در مقابل زلزله و عملکرد کلی ساختمان مورد ارزیابی قرار گیرد.
7- در محاسبه و اجرای پِی دکل‌ها، توجّه به وزش باد مستمر، واژگونی و لهیدگی و رعایت استانداردهای ملّی و مباحث ششم، هفتم، نهم و دهم مقرّرات ملّی ساختمان الزامی است.
8- از آنجایی که نصب دکل و آنتن و تجهیزات مربوطه، احتمال برخورد صاعقه با ساختمان و فضای محل نصب را افزایش می‌دهد، لذا می بایست [باید] سیستم برقگیر متناسب طراحی شده و با رعایت استاندارد ملّی، هدایت کابل‌های حامل جریان صاعقه از مسیرهای مطمین و امن صورت گیرد.
9- تجهیزات سایت می‌بایست [باید] در مکان‌های پوششی و مستتر استقرار یابد.
10- از افزودن عناصر و اِلمان‌های اضافی به سازه دکل خودداری گردد.
11- کابل‌ها و سیم های مربوط از نمای عمومی اختفاء گردد.
12- از ایجاد حصارهای نامتعارف از قبیل سیم‌های خاردار، نرده‌های نامنظّم در اطراف سایت خودداری گردد.
13- بهره‌برداران مخابراتی و ارتباطی موظّف به اجرای کلّیه ضوابط و مقرّرات شهرسازی و زیباسازی (مطابق پیوست شماره 2) می‌باشند. به منظور رعایت حقوق شهروندی و مسیولیت اجتماعی در طراحی، مکان‌یابی و استقرار اولیه سایت، انجام اقدامات ذیل الزامی است:
13-1- ارزیابی صحیح از مشخصات منطقه مربوط (ارزیابی از مشخصات چشم‌انداز).
13-2- ارایه طرح زیباسازی به صورت کلّی و سه بعدی.
13-3- انتخاب مواد مرغوب، پایدار و زیبا در ساخت دکل ها.
13-4-پرهیز از قرار گرفتن دکل‌ها و آنتن ها در خط آسمان.
13-5- خودداری از جانمایی دکل‌ها و آنتن‌ها در معرض دید بناهای تاریخی با هویت و با ارزش در سطح شهر.
13-6- پرهیز از جانمایی دکل‌ها و آنتن‌ها در مقابل احجام، نمادها، اِلمان‌ها، نقاشی‌های دیواری، آب‌نماها، تابلوهای تبلیغاتی و فضاها و مکان‌های نورپردازی شده در سطح شهر.
13-7- خودداری از جانمایی دکل‌ها و آنتن‌ها در داخل و یا نزدیکی میادین و فلکه ها.
13-8- خودداری از نصب دکل‌ها و آنتن‌ها در مسیر تردّد شهروندان و عرض پیاده‌روها و پرهیز از ایجاد اختلال در تردّد عابرین پیاده.
13-9- پرهیز از ایجاد تغییر در بافت محلات به واسطه نصب دکل و آنتن.
14- دیدگاه شهرسازی لازم در طراحی توسط اپراتورها تحت تاثیر شرایط سایت، محدودیت‌های فنّی، چشم‌اندازها و نیازهای ظرفیتی آنها باید به‌گونه‌ای باشد که:
14-1- نصب دکل‌ها در فضای باز به حداقل برسد.
14-2- در صورت امکان در کلّیه سایت‌ها، دکل و مکان مشترک (site sharing) به کار گرفته شود.
14-3- نصب روی ساختمان‌ها و سازه‌های موجود جایگزین دکل‌ها شود.
14-4- استتار سایت و اختفای کامل تجهیزات به‌عنوان اصل غیرقابل اغماض اجرای سایت مدنظر قرار گیرد.
14-5-استفاده از تجهیزات با اندازه‌های کوچک به کمک تکنولوژی‌های جدید مدنظر قرار گیرد.
14-6- استفاده از تکنولوژی ibs جهت پوشش‌دهی مناسب در ساختمان‌هایی که در آنها شرایط نصب وجود دارد.
15-کلّیه طرح‌های زیباسازی (برابر پیوست زیباسازی) و با نظر کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی فعالیت سایت، دکل و آنتن می‌بایست تایید و اجرایی شوند.
16- رعایت استانداردهای بهداشت الکترومغناطیسی الزامی است و کنترل و اندازه‌گیری شدّت میدان الکتریکی (e) و مغناطیسی (h) و اطمینان از تطابق پارامترهای سیستم اجرا شده با موازین استاندارد، می‌بایست توسط اپراتور انجام گیرد و نتایج به کارگروه ارسال گردد.
17- نصب تابلوی مشخصات فنّی در سایت‌ها، نام سازمان یا شرکت کاربر، شماره ثبت و هشدار خطر برق‌گرفتگی و نصب سایر علایم ضروری بر روی دکل الزامی است.
18- اپراتورها می‌توانند به منظور کاهش اثرات زیست محیطی نصب دکل از ساختمان‌ها و سازه های موجود به شرح ذیل استفاده نمایند:
18-1- ساختمان‌ها و برج‌های تجاری و اداری.
18-2- برج‌ها و منابع هوایی آب.
18-3- پل‌های غیر هم سطح و پل‌های عابر پیاده.
18-4- دکل‌های برق.
18-5- سایر سازه‌های بلند که نصب آنتن بر روی آنها منع قانونی نداشته باشد.
19- بهره‌برداران و کاربران ایستگاه‌های مخابراتی و ارتباطی مکلّفند کلّیه ایستگاه‌های مذکور را تحت پوشش بیمه کامل ناشی از تمام خطرات و مسیولیت‌های مدنی در قبال کارکنان و اشخاص ثالث قرار دهند.
20- مکان‌یابی سایت‌های زمینی با توجه به محل‌های کم تردّد شهر، دارای حریم سبز، دور از بیمارستان‌ها و مراکز پزشکی و مراکز آموزشی و اماکن مسکونی و ضمن رعایت کلّیه نکات ایمنی و استانداردهای لازم از جمیع جهات (بهداشتی، فنّی و غیره) و همچنین رعایت دید و منظر شهر انجام گردد.
ج) شرایط و مختصات:
1- علاوه بر الزامات عمومی مندرج در جدول پیوست شماره (1)، در مورد ایستگاه‌های فرستنده - گیرنده (BTS) اپراتورهای تلفن همراه به‌طور خاص، ارتفاع دکل خودایستای زمینی در هر شرایطی نباید بیش از 24 متر (از سطح زمین) برای تک کاربر و بیش از 36 متر برای بیش از یک کاربر باشد.
2-کل مساحت اشغال‌شده (footprint) توسط سایت زمینی (دکل، آنتن، تجهیزات اصلی، تجهیزات فرعی، فنس و غیره) در اماکن عمومی و فضای شهری حداکثر 10 مترمربع است. (مساحت قیدشده در اجاره نامه ملاک عمل نمی باشد، مساحت واقعی اشغال شده ملاک عمل است و به ازای هر اشتراک‌گذاری با اپراتورهای دیگر 4 مترمربع به مساحت مذکور اضافه می‌شود و متراژ سایت اشغال‌شده به شرح مذکور برای هر نوع سایت و دکل زمینی لازم‌الاجراست). تمام تجهیزات میکروسایت‌ها بایستی روی بدنه دکل و یا سازه جایگزین نصب شده و فضای دیگری اشغال نکنند.
3- نصب هرگونه دکل و اتاقک تجهیزات در پیاده‌روها به استثنای دکل‌های میکرو سایت‌ها (مشروط به عدم سدّ معبر) ممنوع است.
4- با توجّه به «مُجاز بودن نصب دکل زمینی در مناطق فاقد ساختمان»، رعایت حداقل فاصله (پایه) دکل جدید به شرح ذیل ضروری است:
4-1- ساختمان‌های مسکونی: 50 متر.
4-2- مراکز حساس جمعیتی (این مراکز شامل نقاط دارای تراکم جمعیتی و آسیب‌پذیر از قبیل مراکز بهداشتی و درمانی، آموزشی)
4-3- هر نوع دکل زمینی دیگر: حداقل 100 متر.
5- در سایت‌های پشت بامی فاصله آنتن ها در بازه حداقل - حداکثر، جهت تابش اصلی آنتن‌ها از پنجره ساختمان‌های مسکونی مُجاور می‌بایست [باید] حداقل 30 متر باشد.
6- استفاده از چراغ دکل، در داخل محدوده شهرها برای دکل های با ارتفاع بیش از 24 متر و حریم شهرها برای دکل های بیش از 9 متر ضروری است.
7- زیباسازی ظاهر دکل و آنتن می‌بایست با موادی انجام گیرد که مجموعه سایت با بافت محیط همگون گردد. استتار یا نماسازی (camouflage) برای سایت، دکل و آنتن در تمامی سایت‌های موجود یا جدیدالاحداث ضروری است و بایستی [باید] به روش‌هایی انجام گیرد که تاثیر سایت بر چهره محیط به حداقل برسد. طرح نماسازی می‌بایست قبل از اجرا به کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی برسد.
8- دکل و آنتنی که به مدّت شش (6) ماه پیوسته بلااستفاده باقی بماند، متروکه تلقّی شده و به ذی نفع اخطار کتبی مبنی بر جمع‌آوری آن ابلاغ می‌گردد، در صورت عدم توجه به اخطار، دکل و آنتن متروکه طبق مقرّرات حداکثر ظرف مدّت سه (3) ماه توسط عوامل شهرداری استان جمع‌آوری می‌شود.
9- نصب دکل‌ها در محوطه پارک‌ها و فضای سبز علاوه بر شرایط مندرج در این ضوابط مستلزم رعایت نکات ذیل و همچنین تصویب کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی که طی نامه شماره 1402/15251 مورخ 1402/04/10 ابلاغ شده است.
9-1- مساحت پارک حداقل 2000 مترمربع باشد.
9-2- حداقل فاصله 80 متر تا محل بازی کودکان، مهدکودک‌ها و خانه‌های مستقر در حاشیه پارک‌ها رعایت شود.
9-3- سایت‌ها در نقاطی از پارک‌ها و فضای سبز مکان‌یابی گردند که در دید مستقیم عموم بازدیدکنندگان قرار نگیرند.
9-4- نصب دکل در پارک‌هایی که هم‌جوار با مراکز تیاتر شهر و موزه هنرهای معاصر (به تشخیص شهرداری استان) ممنوع است.
9-5- به منظور جلوگیری از تخریب معابر و فضای سبز، جهت نصب دکل مکان‌هایی پیش‌بینی می شوند که امکان حرکت و یا استفاده از جرثقیل (جهت عملیات نصب و تجهیز و نگهداری) وجود داشته باشد.
9-6- پس از عملیات نصب، اپراتور موظّف به رفع کلّیه خسارت‌های احتمالی عمرانی، تاسیساتی و فضای سبز می‌باشد.
9-7- حفظ نهال، درخت، فضای سبز و محیط‌زیست شهروندان همواره بر احداث سایت، دکل و آنتن اولویت دارد.
9-8- رعایت بهداشت الکترومغناطیسی ایستگاه ها براساس استانداردهای مدون و ملّی الزامی بوده و بر سایر ملاحظات اولویت دارد.
9-9- هرگونه تبلیغات تجاری و یا غیرتجاری و نورپردازی بر روی سایت، دکل و آنتن بدون اخذ مجوّز قانونی از شهرداری استان ممنوع است.
ماده چهارم (4): فرآیند بررسی درخواست اپراتور.
1- تصمیمات کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی مبنی بر رد درخواست، تغییر، اصلاح یا تایید درخواست پس از بررسی و گزارش بازدید میدانی کارشناسان اداره مخابرات به همراه کارشناسان اداره محیط زیست استان، به صورت مکتوب به متقاضی اعلام می‌شود.
2- مدارک لازم:
2-1- درخواست کتبی متقاضی.
2-2- تصویر مصدّق شده اساسنامه (اشخاص حقوقی).
2-3- معرفی نماینده تام‌الاختیار جهت پیگیری امور مربوط به درخواست (اشخاص حقوقی).
2-4- ارایه تصویر مصدّق شده پایانکار ساختمانی معتبر (جهت ساختمان های مسکونی، اداری، تجاری که روی پشت‌بام آنها نصب خواهد شد)
2-5- آدرس و کروکی دقیق محل مورد نظر (شامل خیابان‌های اصلی و فرعی، پلاک ساختمان، کد پستی، کد نوسازی، پلاک ثبتی)
2-6- مشخصات فنّی سایت و دکل (نقشه جانمایی دکل و سایر تجهیزات، نوع و ارتفاع دکل، محل نصب دکل و تجهیزات، تعداد، نوع، ارتفاع و جهت آنتن ها)
2-7- نام سایت.
2-8-کد سایت.
2-9- طول جغرافیایی سایت.
2-10- عرض جغرافیایی سایت.
2-11- ارایه حداقل سه قطعه عکس واضح از هر سایت که نشان‌دهنده ظاهر سایت (ساختمان) و دکل (و یا سازه جایگزین دکل) و آنتن (یا آنتن‌ها) باشد.
2-12- نوع سیستم رادیویی نصب شده.
2-13- حداکثر توان خروجی سیستم رادیویی در نقطه تابش.
2-14-گزارش توجیهی مبنی بر عدم امکان برقراری ارتباط رادیویی مورد نظر بدون نصب دکل (سازه جایگزین)
2-15- ارایه مدارک مربوط به مالکیت یا اجاره‌نامه محضری ملک مورد اجاره.
2-16- گزارش واحد فنّی اداره مخابرات استان مبنی بر امکان و یا عدم امکان اشتراک‌گذاری با سایت های موجود.
2-17- ارایه تعهّد متقاضی مبنی بر موافقت و همچنین پیش‌بینی، طرح و مهندسی لازم برای پذیرش نصب آنتن، ملحقات و تجهیزات اپراتورهای احتمالی دیگری که در آینده ممکن است متقاضی اشتراک‌گذاری سایت، دکل و آنتن باشند. مشخصات فنّی و کمیت تجهیزات احتمالی اپراتور دیگر معادل تجهیزات موجود در نظر گرفته خواهد شد. (که در مجوّز یا قراردادهای تنظیم‌شده جهت هر سایت ذکر شده است)
2-18- ارایه طرح و تعهّد مبنی بر انجام زیباسازی، اختفا و اِستتار.
2-19- ارایه تاییدیه فنّی طرح سازه‌ای و عمرانی هر سایت از مهندس طراح و ناظر (دارای مجوّز سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور) برای اطمینان از استحکام استاتیک و دینامیک سازه‌ای سایت، دکل و آنتن و ملحقات.
2-20- ارایه تاییدیه مشخصات دکل (مبنی بر مطابق بودن با الزامات فنّی از قبیل قابلیت استفاده مشترک چند اپراتور، تحمل باد با سرعت 120 کیلومتر در ساعت، زلزله و غیره) در این خصوص اپراتور ابتدا یک نسخه از اطّلاعات فنّی کلّیه دکل های مورد استفاده که به تایید سازنده رسیده است را به اداره مخابرات استان ارایه و سپس بر اساس درخواست های دریافتی و اطّلاعات فوق الذکر پرونده سایت را تکمیل خواهد نمود.
2-21- تعهّد نصب ایمن و اصولی دکل و سایر تجهیزات بر اساس طرح تایید شده (مُهر و امضا مهندس ناظر سازه دارای پروانه نظام مهندسی و متقاضی اولیه)
2-22- ارایه گواهی‌های لازم در خصوص رعایت کلیّه قوانین و مقرّرات و استانداردهای لازم از جمله نصب ایمن و اصولی دکل و سایر تجهیزات و سیستم گراندینگ، برق، برقگیر صاعقه و عدم صعود از دکل پس از نصب توسط اپراتور (این گواهی‌ها پس از نصب تهیه و به اداره مخابرات استان ارایه خواهد شد)
2-23- ارایه پروانه فعالیت از سازمان تنظیم مقرّرات و ارتباطات رادیویی.
2-24- تایید اداره محیط‌زیست استان مبنی بر استاندارد بودن اثرات زیست محیطی سایت، دکل و آنتن.
2-25- ارایه تاییدیه کلی از سازمان انرژی اتمی ایران مبنی بر استاندارد بودن سیستم های مخابراتی به کار رفته و حفاظت در مقابل تشعشعات الکترومغناطیسی.
2-26- ارایه تاییدیه از اداره بهداشت، درمان و آموزش پزشکی استان در خصوص رعایت سلامت عمومی شهروندان.
ماده پنجم (5): اطّلاعات شبکه‌ای مورد نیاز:
الف) اداره مخابرات استان بر حسب نیاز مُجاز است تمام و یا بخشی از اطّلاعات زیر را از هر کدام از اپراتورها درخواست نماید:
1- ارایه لیست کلّیه سایت، دکل و آنتن‌های موجود متقاضی در محدوده شهر.
2- اندازه گیری دوره ای اثرات تشعشعات ساطع شده از آنتن های نصب شده بر روی دکل ها و بناها توسط اپراتور با حضور کارشناسان اداره محیط زیست استان واداره مخابرات استان جهت ارایه به کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی.
3- ارایه اطّلاعات لایه سیستم انتقال (back haul) سایت‌ها و به روزرسانی سالانه آنها.
ب) اداره مخابرات استان مُجاز است، چنانچه امکان اخذ مجوّز و تاسیس سایت جدید در سازه های غیر مخابراتی موجود (مثال: دکل‌های روشنایی، ساختمان‌های دارای ارتفاع مناسب، پایه‌های پل‌های غیرهمسطح و غیره) با فاصله قابل قبول وجود داشته باشد، مراتب را به متقاضی اطّلاع داده و نسبت به درخواست جانمایی مجدّد اقدام نماید. همچنین اگر گزینه مناسب دیگری را برای یکی از شرایط نصب دکل- آنتن تشخیص دهد (مثال: دکل مونوپول به‌جای دکل خودایستا و یا تغییر فناوری سیستم انتقال)، در این صورت موضوع تغییر طرح را جهت بررسی و اتخاذ تصمیم به کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی ارسال نماید.
تبصره: این ضوابط مشمول موارد ذیل نمی‌شود:
الف) آنتن گیرنده‌های تلویزیونی و ماهواره خانگی.
ب) BTS درون ساختمانی اپراتورهای تلفن همراه.
ماده ششم (6): شرایط الزام به اشتراک‌گذاری سایت موجود به‌جای تاسیس سایت جدید:
- فاصله دکل پیشنهادی با سایت - دکل موجود هر اپراتور دیگری کمتر از 100 متر باشد.
- امکان نصب آنتن جدید و ملحقات آن بر روی دکل موجود اپراتور دیگری فراهم باشد یا امکان تعویض دکل موجود با دکل مُجاز برای نصب تجهیزات دو سرویس مختلف فراهم باشد یا امکان افزایش ارتفاع دکل تا حد مُجاز وجود داشته باشد. (در سایت‌هایی که امکان «استفاده از آنتن مشترک» یا راهکارهای دیگر وجود داشته باشد، افزایش ارتفاع دکل ممنوع خواهد بود.)
تبصره: در صورتی که شرایط فوق برای هر کدام از دو سایت موجود در سطح شهر فراهم باشد، اداره مخابرات استان درخواست ادغام دو سایت موجود در یک سایت مشترک را از صاحبان سایت‌ها خواهد نمود و اپراتورها مکلّف به اجرای طرح ادغام خواهند بود. مگر آن که طرح مذکور در کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی با حضور نمایندگان فنّی دو اپراتور ذی ربط مطرح گردیده و پس از ارایه دلایل متقن فنّی توسط هر کدام از اپراتورها، غیر اجرایی تشخیص داده شود.
ماده هفتم (7): ارزیابی و پاسخ به درخواست اشتراک‌گذاری سایت:
اداره مخابرات استان موظّف است در ارزیابی امکان اشتراک‌گذاری یک سایت، دکل و آنتن کلّیه مفاد ماده سوم (3) این ضوابط را رعایت نماید و براساس آن به درخواست‌های متقاضیان رسیدگی نماید. فقط در صورتی که موارد زیر از چهارچوب‌های تعیین‌شده تجاوز نکند، سایر موارد قابل‌بررسی خواهد بود.
1- افزایش باربر روی دکل.
2- افزایش ارتفاع دکل
3- افزایش غیرمُجاز مساحت سایت.
ماده هشتم (8):
در راستای «حذف دکل‌های قابل جایگزینی از چهره شهر» و جایگزینی آنها با انواع سازه‌های دیگر شهری مانند پشت‌بام ساختمان‌ها، دیوار ساختمان‌های دارای ارتفاع مناسب، بدنه و یا پایه پُل‌های مرتفع، تیرهای چراغ و یا انتقال برق، برج‌های ساعت و غیره، اداره مخابرات استان موظّف است از اپراتورها درخواست نماید تا طرح‌های جایگزین برای دکل های موجود و یا جدید ارایه نمایند. اجرای طرح‌های مذکور با تایید کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی می‌باشد. براساس راهبرد «به حداقل رساندن تعداد دکل‌ها در منطقه»، اداره مخابرات استان پیشنهادهای واصله از اپراتورهای مخابراتی برای حذف دکل را حُسن نیّت اپراتور مربوط تلقّی می‌نماید.
ماده نهم (9):
بازرسی و ارزیابی: اداره مخابرات استان مسیولیت تهیه و به‌روزرسانی پایگاه داده سایت، دکل و آنتن را به عهده داشته و موظّف است نسبت به ارزیابی سالانه سایت‌ها و ثبت تغییرات آنها اقدام و مراتب را به اداره محیط زیست استان اعلام نماید.
ماده دهم (10):
در شرایطی که بنا به ضرورت و نیازهای مخابراتی منطقه درخواست اپراتور یا متقاضی نصب سایت، دکل و آنتن با برخی از مفاد مندرج در الزامات حاضر مطابقت نداشته باشد، با گزارش اداره مخابرات استان، موارد به صورت خاص در کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
ماده یازدهم (11):
هر اپراتور دارای پروانه تاسیس شبکه و ارایه سرویس مخابراتی از سازمان تنظیم مقرّرات و ارتباطات رادیویی، مکلّف است در ازای دریافت مجوّز نصب سایت، دکل و آنتن یا اخذ مجوّز اشتراک‌گذاری سایت، دکل و آنتن با اپراتورهای دیگر از اداره مخابرات استان، هزینه‌های مترتّب و مصوّب را پرداخت نماید. هرگونه مجوّز صادره از سوی اداره مخابرات استان برای هر سایت، دکل و آنتن حداکثر تا یک (1) سال از تاریخ صدور اعتبار دارد و در صورت درخواست مالک سایت، دکل و آنتن، اداره مخابرات استان پس از بازدید مجدّد از سایت توسط کارشناسان اداره مخابرات استان و اداره محیط زیست استان و در صورت تایید و موافقت کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی برای سال های آتی متناوباً تمدید خواهد نمود.
ماده دوازدهم (12):
شهرداری استان مکلّف است ترتیبی اتّخاذ نماید تا اپراتور (بهره‌بردار) از کلّیه مفاد این ضوابط در خصوص ضوابط نصب سایت، دکل و آنتن در استان مطّلع و همچنین نسبت به اجرای کامل مفاد آن متعهّد گردد و در صورت عدم رعایت ضوابط مذکور، ایرادات قانونی مربوط را با ذکر موارد به صورت مکتوب به اپراتور (بهره‌بردار) اخطار و ابلاغ نماید تا ظرف مهلت حداکثر دو هفته نسبت به رفع ایرادات قانونی و رفع نقایص اقدام گردد. در صورت انقضاء مهلت مذکور و عدم رفع ایرادات قانونی مجوّز بهره‌برداری صادره لغو و اقدام قانونی معمول نماید.
ماده سیزدهم (13):
هرگونه به‌روزرسانی، تغییر، حذف و اضافه در مفاد این ضوابط منوط به تصویب سازمان حفاظت محیط زیست می‌باشد."
در پاسخ به شکایت مذکور، سازمان حفاظت محیط زیست به موجب لایحه شماره 1404220186402092 مورخ 1404/03/21، ضمن ارسال نامه استعلام از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و حفاظت اشعه سازمان انرژی اتمی مبنی بر ضرورت اعلام نظر کارشناسی در خصوص تعیین حدود انتشار امواج و اشعه دکل های مخابراتی به شماره 1404/340/4657 مورخ 1404/02/06، نامه ای دیگر از رییس مرکز ملّی هوا و تغییر اقلیم به شماره 1404/310/9971 مورخ 1404/03/12 را ارسال کرده است که متن این نامه به طور خلاصه به شرح ذیل می‌باشد:
" مطابق ماده 2 قانون هوای پاک، کلّیه اشخاص، دستگاه ها و موسّسات اعم از دولتی و غیردولتی و دستگاه هایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر و یا تصریح نام است و تمامی اشخاص مستقر در مناطق آزاد تجاری- صنعتی، مناطق ویژه اقتصادی شهرک ها و نواحی صنعتی موظّفند تا مقرّرات این قانون را رعایت نمایند. سازمان حفاظت محیط زیست مسیول نظارت بر حُسن اجرای این قانون می‌باشد. لذا مستفاد از ماده مذکور و به استناد ماده 11 قانون هوای پاک، این سازمان مکلّف است به کلّیه استعلامات واصله از وزارتخانه ها، موسّسات و تمامی اُرگان های تابع قانون مدیریت خدمات کشوری پاسخ دهد و این پاسخ می‌تواند موافقت یا مخالفت با امر مورد نظر باشد. برداشت و تلقّی بروز اختلال جدّی در ارایه خدمات ارتباطی ناشی از مخالفت های صادره، در تضاد با جایگاه نظارتی این سازمان است.
بنابر چهارچوب قانونی و طبق مفاد ماده 11 قانون هوای پاک، ادارات کل حفاظت محیط زیست استان ها موظّفند در مرحله احداث یا استقرار، به استعلامات مبتنی بر مقرّرات پاسخ دهند و در همین راستا نیاز به تعیین ضابطه بوده و جلسات کمیته تخصّصی ماده 30 قانون هوای پاک بدین منظور تشکیل گردیده است. ماده 30 قانون هوای پاک در ادامه این مقرّرات نویسی، امر کنترل و نظارت را برعهده دارد لذا اجرای ماده 11 موخّر از ماده 30 و عدم اجرای آن تخطّی از قانون خواهد بود.
ماده 30 قانون هوای پاک، ناظر بر کنترل و پایش انتشار خارج از حدود مُجاز آلاینده ها است در حالی که استعلام محل نصب آنتن و دکل ها، قبل از بهره برداری و در مرحله استقرار و به استناد ماده 11 قانون هوای پاک صورت می‌گیرد و استناد به این بند در اعتراض به مخالفت های صادره محل اشکال است.
بند 5 سیاست های کلّی محیط زیست ابلاغی مقام معظّم رهبری نیز ناظر بر پایش مستمر، کنترل منابع آلاینده امواج و اشعه های مخرّب پرداخته است.
گرچه این سازمان تاکنون دستور جمع آوری و برچیدن هیچ یک از آنتن ها و دکل ها را صادر ننموده است، لیکن موید عدم هرگونه تاثیرگذاری نیست. در این راستا ضرورت دارد دستگاه های ذی مدخل (وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان انرژی اتمی ایران) صراحتاً نسبت به عدم لزوم هرگونه حریم زیستی اعلام نظر نمایند شایان ذکر است در اقدامی تکمیلی این سازمان مکاتباتی با دو مرجع فوق انجام داده که تاکنون پاسخی دریافت نشده است.
وفق اصل 50 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، حفاظت از محیط زیست وظیفه عمومی تلقّی می‌گردد. از این رو فعالیت هایی که به آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران شود، ممنوع است. از این رو نصب دکل های نیازمند ارزیابی تاثیرات زیست محیطی است تا اطمینان حاصل شود که به اکوسیستم، سلامت انسان ها و کیفیت زندگی افراد آسیب نمی زنند. لذا باید به منظور نصب تجهیزات مخابراتی، ضوابطی تدوین گردد تا از بروز معضلات زیست محیطی از جمله آلودگی صوتی، آلودگی بصری، تاثیر منفی بر منظر زیبایی منطقه، اثر حیات وحش، تاثیرات منفی ناشی از ساخت و ساز و عملیات نگهداری که موجب آلودگی خاک یا آب و تغییرات در اکوسیستم باشد جلوگیری گردد.
در نهایت اولاً مصوبه مذکور مستند به ماده 11 قانون هوای پاک و ناظر بر ضابطه محل نصب بوده و مغایرتی با قانون ندارد. ثانیاً در صورتی که که از سوی وزارت ارتباطات و فناوری اطّلاعات عدم نیاز به استعلام تشخیص داده شود، سازمان مطابق ماده 30 و پس از فراهم آمدن زیرساخت های لازم نسبت به اعمال مقرّرات اقدام خواهد نمود. همچنین به منظور رفع مشکل و بازنگری موضوع، این سازمان نسبت به مکاتبات لازم با وزارتخانه و سازمان های ذی ربط اقدام نموده و مطابق پاسخ های دریافتی در اسرع وقت نسبت به بازنگری ضوابط اقدام خواهد نمود."
سازمان حفاظت محیط زیست همچنین به موجب لایحه شماره 1404220114439567 مورخ 1404/05/05، نامه شماره 1404/310/17447 مورخ 1404/05/04 رییس مرکز ملّی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست را ارسال نموده که مطابق نامه مذکور، به منظور بازنگری مصوبه مورد شکایت، این سازمان نسبت به مکاتبه با وزارتخانه و سازمان های ذی ربط اقدام نموده و مطابق پاسخ های دریافتی در اسرع وقت نسبت به بازنگری ضوابط اقدام خواهد نمود.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/04/09 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس ماده 30 قانون هوای پاک مصوّب سال 1396 مقرّر گردیده است: «سازمان (حفاظت محیط زیست) مکلّف است با همکاری سازمان انرژی اتمی ایران و وزارت ارتباطات و فنّاوری اطّلاعات نسبت به جلوگیری از انتشار خارج از حدود تعیین شده کلّیه امواج رادیویی، الکترومغناطیسی، پرتوهای یون ساز و غیر یون ساز اقدام و به منظور حصول اطمینان از عدم افزایش میزان و شدت امواج و پرتوهای یون ساز و غیر یون ساز از حدود تعیین شده در هوای آزاد، شبکه پایش مربوطه را راه اندازی کند. اشخاص حقیقی و حقوقی که حدود تعیین شده انتشار امواج و پرتوهای موضوع این ماده را رعایت نکنند، برای اولین بار به جزای نقدی درجه پنج موضوع ماده (19) قانون مجازات اسلامی محکوم و در صورت تکرار علاوه بر حداکثر جزای نقدی، به ضبط اموال و تجهیزات مرتبط نیز محکوم می‌شوند.» بنا به مراتب مذکور و با توجه به توضیحات مدیرکل دفتر حقوقی شرکت ارتباطات سیار ایران در جلسه مورخ 1404/10/16 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر این که براساس ماده 30 قانون هوای پاک مصوّب سال 1396 مقرّر گردیده سازمان حفاظت محیط زیست مکلّف است با همکاری سازمان انرژی اتمی ایران و وزارت ارتباطات و فنّاوری اطّلاعات نسبت به جلوگیری از انتشار خارج از حدود تعیین شده کلّیه امواج رادیویی، الکترومغناطیسی، پرتوهای یون ساز و غیر یون ساز اقدام و به منظور حصول اطمینان از عدم افزایش میزان و شدت امواج و پرتوهای یون ساز و غیر یون ساز از حدود تعیین شده در هوای آزاد، شبکه پایش مربوطه را راه اندازی کند در حالی که در مانحنٌ فیه سازمان حفاظت محیط زیست به تنهایی اقدام به تعیین ضوابط نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی نموده و دستگاه های مذکور در این امر دخیل نبودند و ضوابط فوق نیز در راستای اجرای ماده 30 و نه ماده 11 قانون هوای پاک مصوّب سال 1396 به تصویب رسیده، لذا شیوه نامه کارگروه نظارت بر نصب سایت، آنتن و دکل های مخابراتی به شماره 1402/310/15251 مورخ 1402/04/14 سازمان حفاظت محیط زیست به تنهایی توسط این سازمان، خارج از حدود صلاحیت مرجع وضع آن بوده و مستند به بند یک ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری