تاریخ دادنامه قطعی: 1394/12/10
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: در دعوی اثبات وقفیت، لزومی به طرح دعوی علیه تمامی مالکین و متصرفین ملک وجود ندارد. زیرا طرح این دعوی در تنافی با حقوق سایرین نیست.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/12/10
خلاصه جریان پرونده
بدوا فرجام خواه با وکالت آقای م. شایگانی فرد دادخواستی به طرفیت 1 - خانم طیبه بیگم هاشمی و آقایان 2 - هادی 3 - م. 4 - فرخنده 6 - خانم فرشته همگی با نام خانوادگی ق. و سایر خواندگان موصوف در برگه های دوم و سوم دادخواست تا ردیف 73 به خواسته اثبات وقفیت اراضی و قنات مزرعه حسینی (معروف به درخت شبان سیدآباد) پلاک --- بخش --- نیشابور به میزان سه سهم از شانزده سهم مقوم به 50/000/000 ریال از حیث دادرسی در تاریخ 90/8/3 تقدیم و در شرح دادخواست توضیح داده حسب وقفنامه.... سه سهم از 16 سهم مزرعه حسینی پلاک --- بخش --- نیشابور معروف به مزرعه حسین آباد درخت شبانی و سیدآباد توسط مرحوم حاجی ملا م. باقر مجتهد نیشابوری در سال 1322 هجری قمری وقف بر دستگیری زائران حضرت ثامن الائمه (ع) شده است و واقف ابتدا خود را متولی و پس از خود اولاد ذکور نسل اندر نسل قرارداده و نظارت بر وقف را به آستان قدس سپرده ولی در همان تاریخ و در حاشیه وقفنامه مذکور تولیت را به آستان قدس واگذار و مورد وقف را صریحا و عملا به تصرف آستان قدس رضوی داده و نظارت به جناب حاجی مجتهد داده شده است، با این حال خواندگان حاضر (متصرفین و نیز مالکین ثبتی حسب استعلام پیوست 5 از اداره ثبت) نظر به مشاعی بودن ملک، کل 16 سهم مزرعه مزبور را متصرف و مبادرت به اخذ سند نمودهاند که برخلاف شرع انور و قوانین مدون میباشد به نحوی که عملا سه سهم از 16 سهم مزرعه مزبور که موقوفه زائران حضرت رضا (ع) میباشد از اجرای وقف خارج و در تصرف اشخاص مزبور قرار دارد، گردیده و بر خلاف حق است... باطرح دعوی اولیه، دادگاه شعبه دوم حقوقی نیشابور مبادرت به استعلام ثبتی نموده که منجر به پاسخ شماره 24184 - 88/1/26 اداره ثبت نیشابور مبنی بر اعلام 58 نفر از مالکین ثبتی و مشاعی اراضی مزبور گردید و دادگاه با این استدلال که همه مالکین ثبتی طرف دعوی قرار نگرفته اند قرار رد دعوی را صادر نموده که با طرح دعوی... رسیدگی، ارجاع امر به کارشناسی و صدور حکم به اثبات وقفیت سه سهم از شانزده سهم اراضی و قنات مزرعه حسینی به شرح ستون خواسته توکیلا مورد استدعاست تا پس از ثبوت وقفیت نسبت به اصلاح اسناد ماخوذه خواندگان اقدام قانونی به عمل آید و سه سهم موقوفه به طریق مقتضی خرج زائران امام رضا (ع) که مورد نظر واقف بوده، گردد. وکیل خواهان وکالتنامه و تصویر مصدق اصل وقفنامه و بازخوانی متن وقفنامه و پاسخ شماره 24184 - 88/1/26 اداره ثبت نیشابور و دادنامه شماره --- و محتویات پرونده کلاسه --- (بایگانی --- ) شعبه دوم حقوقی نیشابور استناد و به عنوان دلایل منضم به دادخواست نموده است. در وقف نامه مستند دادخواست با عنوان وقف نامه حاج ملا م. باقر مجتهد نیشابوری ( 1322 ه-.ق) آمده:(.... آقا حاجی ملا م. باقر مجتهد نیشابوری... و سایرین شرکای جناب ایشان در سیدآباد شهیر به حسینی متصرفی و ملکی جناب مستطاب معظم الیه... که در اراضی مزروعی بالفعلی مزرعه اردوغش، وقفی سرکار فیض آثار واقع است. در باب خروج از کهنه و نوبر نمودن و غیره برخی گفتگوها در میان بود و از طرف اولیای آستانه مقدسه مانع از کارکردن قنات مزبور بودند لهذا محض قطع حرف و رفع دعاوی اولیای آستانه مبارکه به میل خاطر وقف صحیح موبد شرعی و حبس صریح نمودند جناب مستطاب آقای حاجی مجتهد... و سایرین شرکای ایشان همگی و تمامی سه سهم شایع کامل از مدار شانزده سهم مزرعه موصوفه حسینی مرقومه را که واقع است در بلوک اردوغش فی اعمال ولایت نیشابور و محدود است: شرقا به مزار و جاده برج و عبدا... آباد، غربا به مزرعه م ح. آباد، شمالا جاده معموری، جنوبا نیهای فرخ آباد، مع تمامی ملحقات شرعیه و منضمات عرفیه بر آستانه عرش درجه مبارکه حضرت اقدس رضوی علیه السلام که همه ساله منافع عایده از سه سهم موقوفه را متولی در امانت و رعایت و دستگیری زائران آن آستانه عرش بنیان بعداز وضع مخارج لازمه آن مصروف دارد و تولیت سه سهم مرقوم با جناب مستطاب آقا مجتهد.... مقرر است مادام الحیات ایشان و بعد از حیات ایشان تولیت با اصلح اولاد ذکور جناب ایشان نسلا بعد از نسل و بطنا بعد بطن و نظارت با تولیت آستانه مبارکه است... که در جمیع ازمنه متولی باید به اطلاع ناظر معظم الیه منافع موقوفه مزبوره به مصرف معین برساند... شرایطی در ضمن عقد خارج لازم شرعی مقرر شد... و منها آن که از جانب اولیای آستانه مبارکه زیاده بر این سه سهم سخنی و ادعایی نباشد و... آقا حاجی سید شیر ناظر... که از طرف دارالشرف اولیای آستانه مقدسه... میباشد به اذن و امضای نمایندگان حضرت اجل اعظم تولیت رفیعه علیه.... مستلزم شرعی جمیع قرارات و مضامین مسطوره شدند و صیغه وقف و قرارات مرقومه جاری شد به تصرف وقف داده شد. فی نهم شهر ذی قعده سنه 1322 ) در حاشیه بالا و سمت راست وقفنامه این عبارات نوشته شده:(هوا... تعالی در باب سه سهم قنات مشهور به حسینی واقعه در اردوغش نیشابور که جناب شریعت مآب حاجی مجتهد... وقف بر مصارف زوار آستانه مقدسه نمودهاند و به تصرف آستانه مبارکه داده اند صحیح و ممضی است موافق معمول شده آستانه مقدسه، تولیت آن با آستانه مقدسه و نظارت آن با جناب حاجی مجتهد خواهد بود و امنای آستان قدس ثبت این ورقه را ضبط نمایند. فی شهر ذی قعده الحرام 1322 ، آصف الدوله (مهر)) و (در باب گفتگوی آستانه مقدسه رضویه علیه آلاف التحیه والثناء قنات مشهور به حسینی واقعه در اردوغش نیشابور با جناب مستطاب... آقای حاجی مجتهد... به قسمی که در این ورقه نوشته شده، عمل شده است و سه سهم از مدار شانزده (سهم) وقف نمودهاند و صیغه وقف بر مراتب مسطوره جاری شده است. فی شهر ذی قعده 1322 ، خازن الملک) اسم آصف الدوله و خازن الملک در ذیل دو فقره حاشیه بر وقف نامه به صورت مهری الصاق شده است... برگه های 3 الی 6 پرونده). تصویر مصدق پاسخ شماره 24184 - 88/1/26 رئیس اداره ثبت اسناد و املاک نیشابور به استعلام شماره 870346 ش 2 - 88/1/17 شعبه دوم دادگاه حقوقی نیشابور مشعر بر اعلام مشخصات 58 نفر مالکین فعلی پلاک --- اصلی واقع در دهستان (کلمه خوانا نبوده) بخش --- نیشابور که به صورت مشاع مالک میباشند بوده و دادنامه شماره --- - 88/3/5 شعبه دوم دادگاه حقوقی نیشابور که موضوع آن اثبات وقفیت اراضی و قنات مزرعه حسینی پلاک --- اصلی بخش --- نیشابور و به نسبت سه سهم از 16 سهم و مطالبه خسارات دادرسی به طرفیت 20 نفر که منجر به صدور قرار رد دعوی با استدلال به این که همه مالکین ثبتی طرف دعوی قرار نگرفته اند به عنوان مستندات دادخواست پیوست اوراق 2 و 1 پرونده گردیده است. در ذیل مستند بازخوانی وقفنامه اشاره شده این وقف نامه به شماره 929 در کتابخانه آستان قدس رضوی و به ردیف 1012 ثبت دفترکل موقوفات شده است و این توضیح اضافه شده که در همین وقف نامه نظارت با آستان قدس و تولیت با واقف تا زمان حیاتش و بعد از حیاتش با اولاد او است ولی در حاشیه تولیت با آستان قدس رضوی و نظارت با واقف است. دادخواست جهت رسیدگی به شعبه دوم دادگاه حقوقی نیشابور ارجاع که با دستور تعیین وقت و دعوت از طرفین و صدورگواهی ابلاغ برای 52 نفر از خواندگان به علت مجهول المکان بودن آنان و انتشار آگهی در روزنامه حمایت روز چهارشنبه 90/11/5 به شماره 2435 برای وقت مقرر 1390/02/08 که بر حسب صورتمجلس دادرسی محکمه به علت عدم شناسایی خواندگان ردیف های 21 و 15 در نشانی اعلام شده و عدم اعاده پاسخ اوراق اخطاریه مربوط به خواندگان ردیف 16 و 20 وقت رسیدگی تجدید شده و وقت بعدی نیز که برای روز 91/5/10 تعیین شده بود به علت مجهول المکان بودن خواندگان ردیف های 15 و 12 و 16 و 20 تجدید و از طرفین و خواندگان مجهول المکان که از طریق آگهی در روزنامه منشره روز چهارشنبه 1 شهریور 1391 به شماره 4228 سال پانزدهم دعوت به عمل آمده و با تشکیل جلسه در وقت مقرر 91/7/4 با حضور آقای ق. مماری خوانده ردیف 14 و اخبار به وصول لایحه از طرف وکیل خواهان که شماره ثبت آن در سطر سوم صورتمجلس خالی گذاشته شده و لایحه به صورت فاکس ارسال شده که اصل لایحه در تاریخ 91/7/10 ذیل شماره 0001008 به ثبت رسیده است و متضمن تکرار خواسته و درخواست ارجاع امر به کارشناس یا هیات کارشناسان بوده و خوانده حاضر در جلسه پاسخ داده: « بنده مالک 15 سیرآب و اراضی مزرعه حسینی هستم و من خودم موضوع وقفیت را به اداره اوقاف و آستان قدس اطلاع دادم و فردی به نام آخوند یا آخوندی بود که اصلیت او از شادمیانه بود و قدمگاه و درود به منبر می رفت چون روحانی بود و من 15 ساله بودم که او آنجا بود و فرد دیگری این سه سهم را به وی اوگذار کرده بود که آن را وقف کند که او هم آن را وقف کرده است و بعد از آن که وقف کرد اصلا آب نداشت و حدود 70 تا 80 سال است که آب قنات آن خشک شده است و زمین های آن مشخص نبود و سند مشاعی داشته است و روی نقشه مشخص بوده و بنابراین وقف بودن آن را قبول دارم و افراد دیگری هم اطلاع دارند که این سه سهم وقف است ولی حاضر نیستند که شهادت بدهند و اراضی را هم افراد تصرف کرده اند و درختکاری و ساختمان سازی کرده اند و من می توانم همکاری کنم که نقشه آن را مشخص کنم که جزء مزرعه حسینی (درخت شبان) میباشد...) دادگاه پس از استماع اظهارات خوانده حاضر در جلسه چنین اتخاذ تصمیم مینماید:«نظر به اینکه بررسی صحت و سقم موضوع دعوی مستلزم جلب نظر کارشناس میباشد تا کارشناس نسبت به بررسی سوابق ثبتی پلاک و مزرعه موضوع دعوی اقدام و مشخص گردد مالکین اولیه ای که پلاک را ثبت نمودهاند و مالک فعلی ثبتی پلاک چه کسانی میباشند و همچنین متصرفین فعلی چه افرادی هستند و بر چه اساس طبق چه اسناد و مدارکی مالک پلاک ثبتی میباشند و مشخص گردد آیا سابقه ای از ثبت قسمتی از پلاک به نام واقف موجود میباشد و یا اینکه درخواست ثبتی از ناحیه وی صورت گرفته یا خیر و سوابق آستان قدس و اوقاف بررسی و مشخص گردد آیا سابقه ای از وقفیت پلاک و عمل به وقف در سوابق آن ادارات موجود میباشد و آیا اداره آستان قدس سند و مدرکی که مثبت این مسئله باشد دارد یا خیر و به قید قرعه آقای سید ابوالفضل حسینی را انتخاب و حق الزحمه کارشناس را چهار میلیون علی الحساب تعیین و مقرر میدارد که حق الزحمه توسط خواهان تودیع گردد (برگه 75 پرونده).اخطاریه پرداخت دستمزد کارشناس در تاریخ 91/7/12 به وکیل خواهان ابلاغ شده و دادگاه مرجوع الیه با تشکیل جلسه در تاریخ 91/7/26 و اخبار به وصول قبض سپرده شماره 287842 بدون قید تاریخ آن دستور ابلاغ به کارشناس جهت بررسی موضوع کارشناسی و ارائه نظریه ظرف بیست روز را صادر و با وجود دو مرتبه ابلاغ در تاریخ های 91/7/29 و 91/9/3 و تجدید دو نوبت وقت نظارت در تاریخ های 91/9/28 و 91/12/12 به شرح اوراق 79 تا 84 نظریه خود را طی یازده صفحه در تاریخ 91/12/14 به دادگاه ارایه که ذیل شماره 00002006 ثبت و ضمیمه پرونده گردید.(برگه های 86 تا 96 ). قبل از نظریه کارشناس، آقای س. م. فرزند س. لایحه ای به دادگاه تقدیم که ذیل شماره 002097 در تاریخ 91/12/27 ثبت و به موجب آن ایراد کرده که دادخواست به طرفیت ورثه تنظیم نشده است(برگه 85 ).کارشناس در نظریه مبسوط خود ضمن تهیه گردش کار برابر چندین فقره پرونده ثبتی شش دانگ مزرعه و قنات پلاک --- اصلی معروف به حسین آباد درخت شبان واقع در دهستان در بقاضی بخش --- نیشابور و تنظیم جدولی از کسانی که مبادرت به اخذ سند مالکیت نموده با ذکر شماره سند و هویت افرادی که سند به نام آنان صادر شده با میزان سهم هرکدام از افراد موصوف در پرونده و بعضی از اشخاص که طرف دعوی واقع نگردیده اند به دادگاه اعلام نموده و با دستور ابلاغ نظریه کارشناسی به طرفین وکیل فرجام خواه به موجب لایحه اعتراضیه وارده به شماره 00093 - 92/1/28 نظریه کارشناسی را برخلاف واقع و اسناد و مدارک آستان قدس رضوی اعلام کرده و ضمن اعتراض به آن ارجاع امر به هیاتی از کارشناسان رسمی دادگستری را تقاضا مینماید (برگه 105 ). در لایحه دیگر که ذیل شماره 00077144 در تاریخ 92/2/2 به ثبت رسیده اخذ توضیح از کارشناس جهت رفع ابهام در مورد رفع ابهام مبنی بر 5 سهم بلاتکلیف موضوع تقاضای ثبت حاج شیخ م. ح.الف.س. مستدعی گردید از کارشناس دعوت تا با ارایه توضیح تکمیلی رفع ابهام نماید.(برگه 109 ). با ابلاغ وصول نظریه کارشناس به تعدادی از خواندگان طی ابلاغ نامه های مضبوط در اوراق 107 و 111 و 112 و 113 لغایت 117 پرونده، دادگاه با تشکیل جلسه در تاریخ 92/2/8 به عنوان وقت نظارت ختم رسیدگی را اعلام و مبادرت به صدور رای نموده و با توصیف مشخصات طرفین و خواسته دعوی مطروحه با استدلال به اینکه:«.... دعوی اثبات وقفیت بدون طرف دعوی قرار گرفتن تمامی مالکین فعلی و متصرفین ملک مورد اختلاف منافی با حقوق آنان بوده و لازم است که کل مالکین و متصرفین طرف دعوا قرار گرفته تا از حقوق خود دفاع نموده... دعوی خواهان را به کیفیت و وضعیت فعلی که متصرفین زیادی طرف دعوی قرار گرفته اند..... به استناد ماده 2 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در امور مدنی) قرارد دعوی خواهان را صادر مینماید، رای صادره را حضوری و ظرف بیست از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی اعلام مینماید. این رای ذیل شماره 9209975197700106 در تاریخ 1392/02/08 ثبت و به وکیل خواهان در تاریخ 1392/02/30 بر طبق ماده 69 قانون یاد شده و به تعدادی از خواندگان طی اوراق 128 و 129 و 131 و 132 ابلاغ شده و با تجدیدنظرخواهی وکیل خواهان و پس از انجام مبادله لوایح تجدیدنظرخواهی از طریق ارسال اوراق ابلاغنامه و انتشار آگهی در جریده کثیرالانتشار و از این طریق به بعضی از خواندگان ابلاغ شده و طرح پرونده در شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که طی دادنامه شماره --- - 93/6/10 ضمن رد تجدیدنظرخواهی به استناد ماده 353 قانون مذکور دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید و آن را قابل فرجام خواهی اعلام نموده که با ابلاغ رای اخیر به وکیل آستان قدس رضوی در تاریخ 1393/07/06 که مورد اعتراض فرجامی وی در تاریخ 93/7/6 واقع و با تنظیم چهار برگه لایحه که پیوست دادخواست فرجامی شده رای صادره را بر خلاف حق و قانون اعلام نموده و توضیح داده که طرح دعوی به طرفیت تجدیدنظر خواندگان حاضر از جمله براساس گزارش کارشناس ثبتی اداره ثبت صورت گرفته است و به فرض صدور حکم به محکومیت خواندگان و اثبات وقفیت، این حکم فقط نسبت به خواندگان حاضر موضوعیت خواهد داشت و نسبت به سایر افراد اگر چه متصرف نیز باشند موضوعیتی ندارد و خللی به حق ایشان وارد نمیسازد، نقض دادنامه معترض عنه و تجویز رسیدگی ماهوی صدور حکم در موضوع خواسته را استدعا مینماید و با تبادل لوایح فرجامی از طریق صدور ابلاغنامه های متعدد و نشر آگهی در روزنامه حمایت به فرجام خواندگان و بدون وصول هرگونه پاسخی پرونده طی شماره 000820 - 1393/08/25 به وسیله مدیر دفتر شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به دیوان عالی کشور ارسال شده که با ثبت آن ذیل شماره 930072/21 جهت رسیدگی فرجامی به این شعبه محول گردیده است. جزئیات لایحه فرجامی و مدارک مورد استناد درموقع شور قرائت خواهد شد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای بهروز طالب جان نثار حسینی عضو ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای فرشاد رحیمی دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر صحت استدلال دادگاه بدوی و تجدیدنظر مشاوره نموده چنین رای میدهد:
تعرض آقای وکیل فرجام خواه نسبت به دادنامه فرجام خواسته که متضمن تایید قرار رد دعوی دادگاه نخستین که استدلال شده دعوی اثبات وقفیت بدون طرف دعوی قرار گرفتن تمامی مالکین فعلی و متصرفین موجه است، زیرا دعوی مطروحه با عنوان اثبات وقفیت مستلزم این نیست که کلیه متصرفین و یا مالکین طرف دعوی قرار گرفته و نصی در این مورد در قوانین موضوعه مشهود نیست و در تنافی با حقوق سایرین نبوده و در فرض صدور حکم به اثبات وقفیت تاثیر آن به نسبت قدرالسهم خواندگان حاضر در ملک مورد اختلاف خواهد بود و علاوه بر آن برای سایرین این حق محفوظ است که به عنوان وارد ثالث و در صورت قطعیت حکم به عنوان معترض ثالث اقدام نمایند. با این وصف صدور قرار به کیفیت معنونه در دادنامه فرجام خواسته موجب قانونی نداشته و اقتضاء مورد رسیدگی ماهوی به خواسته دعوا میباشد. بنابراین مستندا به بند ب ماده 405 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی، اگر قرار فرجام خواسته در تایید قرار بدوی بوده در صورت نقض پرونده برای رسیدگی به همان دادگاه بدوی ارجاع میگردد با نقض رای فرجام خواسته و همچنین نقض قرار محکمه بدوی پرونده را برای رسیدگی به همان دادگاه بدوی صادر کننده قرار منقوض ارجاع می دهد.
شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و عضو معاون
حسین یاوری - بهروز طالب جان نثار حسینی