مقدمه
سرزمین ایران کشوری ممتاز و با رتبه بالا از نظر غنای گیاهی و تنوع زیستی و دارای 11 اقلیم از 13 اقلیم شناخته شده جهانی است. بر اساس نظر گیاهشناسان و پژوهشگران، تعداد گونههای گیاهی ایران در حدود 8000 گونه است که از نظر تنوع گونهای حداقل دو برابر قاره اروپاست. تحقیقات نشان داده است که بیش از 2300 گونه از گیاهان کشور دارای خواص دارویی، عطری، ادویهای و آرایشی - بهداشتی هستند. به علاوه 1728 گونه از این گیاهان بهعنوان گیاهان بومی ایران میباشند، منحصراً در سرزمین ایران رویش کرده و بهعنوان یک ظرفیت انحصاری در کشور محسوب میشوند.
حجم تجارت جهانی گیاهان دارویی از 60 میلیارد دلار در سال 1996 به 100 میلیارد دلار در سال 2010 افزایش یافته است و بر اساس پیش بینی بانک جهانی در سال 2050 گردش مالی و تجارت جهانی متمرکز و مبتنی بر گیاهان دارویی و داروهای گیاهی به حدود 5000 میلیارد دلار خواهد رسید.
در اکثر کشورهای توسعه یافته، طب سنتی در ابعاد مختلف تحت حمایت دولت قرار گرفته و سهم خوبی از تامین سلامت مردم را در سیستم سلامت کشور بهعهده گرفته است. طب سنتی چین 40 درصد خدمات بهداشتی - درمانی را در این کشور بر عهده دارد؛ پوشش بیمهای هزینه درمان، دارو و خدمات طب سنتی در ژاپن، چین، کره و ویتنام به صورت کامل است و در کشورهای آلمان، استرالیا، نروژ، انگلستان، کانادا و آمریکا قسمتی از هزینهها توسط سازمانهای بیمه پرداخت میشود.
با توجه به افزایش حجم تجارت جهانی گیاهان دارویی و فرآوردههای آن، پیشینه غنی ایران در طب سنتی و نیز اینکه در نقشه جامع علمی کشور، گیاهان دارویی
در اولویت الف حوزه علوم پایه و کاربردی و طب سنتی در اولویت به حوزه سلامت قرار گرفته اند، بدیهی است برای هدایت حرکت احیاء و توسعه گیاهان دارویی و طب سنتی ایران با استفاده بهینه از تمامی منابع ملی، داشتن یک سند علمی که به همه نکات لازم توجه کافی مبذول داشته باشد امری واجب و اجتناب ناپذیر است.
ماده 1: تعاریف اختصاصی
1- بخش گیاهان دارویی و طب سنتی
بخش گیاهان دارویی و طب سنتی شامل کلیه نهادها و عوامل دخیل در امر بهرهبرداری از گیاهان دارویی و اسانسدار و فناوریهای تولید فرآورده های دارویی - غذایی - بهداشتی با منشا گیاهی و نیز کلیه مراکز و دست اندر کاران در امر خدمات و آموزههای مکتب پزشکی سنتی ایران (طب سنتی) میباشد. این بخش از دو حوزه «گیاهان دارویی و فرآورده های گیاهی» و «طب سنتی» تشکیل شده است.
2- گیاه دارویی
به گیاهی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم تمام یا اجزایی از آن به صورت تازه یا خشک شده و یا مواد موثره استخراجی از آن به منظور اثرات بهداشتی، پیشگیری و درمانی در بدن انسان، حیوانات و دیگر گیاهان به کار میرود، گیاه دارویی گفته میشود.
3- داروی گیاهی
هرگونه فرآورده دارویی که منحصراً، از نظر اجزاء متشکله فعال، شامل یک یا چند ماده گیاهی فرآوری نشده یا یک یا چند ترکیب گیاهی فرآوری شده و یا ترکیبی از هردو با فرمولاسیون گوناگون برای عرضه در بازار دارویی جهت تشخیص، پیشگیری، کمک به اعمال فیزیولوژیک، درمان و حفظ بهداشت بدن انسان، حیوانات و سایر گیاهان به کار میرود.
4- طب سنتی
به مجموعه تمامی علوم و تجربیات نظری و عملی شامل کلیه اقدامات بهداشتی، رویکردها، اطلاعات و باورهایی که به اشکال مختلف دارویی، برای حفظ سلامتی و همچنین پیشگیری، تشخیص و درمان بیماریها به کار میروند و بهصورت گفتاری یا نوشتاری از نسلی به نسل دیگر در یک منطقه جغرافیایی انتقال مییابند و همچنین قابلیت روزآمد شدن با حفظ چارچوب های اساسی را دارا میباشند، طب سنتی گفته میشود.
خصوصیات ذاتی طب سنتی کلنگری به موضوع انسان، توجه به معنویات و اخلاقیات، نتیجه گرایی در درمان، تکیه بر روشهای طبیعی و کم عارضه، بیمار مداری و تناسب با فرهنگ عمومی به دلیل پیشینه طولانی میباشد.
5 - فرآوردههای گیاهی
مواد گیاهی که به صورت خام و یا فرآوریشده به منظور کاربرد در پزشکی، دامپزشکی و گیاهپزشکی و نیز کاربردهای تجاری، صنعتی، غذایی و بهداشتی استفاده میشوند و شامل داروهای گیاهی، فرآوردههای طبیعی و مکمل با منشا گیاهی، افزودنیهای غذایی و طعمدهندهها، رنگ دهنده ها، عرقیات و عصاره ها و اسانسها، فرآوردههای آرایشی و بهداشتی و کنترلکننده آفات و بیماریهای گیاهی میباشد، فرآوردههای گیاهی گفته میشود.
6 - فرآورده های طبیعی
به فرآورده هایی که از مواد طبیعی حاصل از گیاهان، جانوران، میکروارگانیسمها و معادن استخراج میشوند، از قبیل داروهای طبیعی (جامد، نیمه جامد و مایع)، مواد اولیه طبیعی (عصاره و اسانس)، فرآوردههای گیاهی دارویی، فرآوردههای فرآورینشده، فرآوردههای طب سنتی، داروهای مشابه درمانی و فرآوردههای تشخیص حساسیت، فرآورده طبیعی گفته میشود.
ماده 2: ارزشهای بنیادین
با توجه به مبانی ارزشی نظام علم و فناوری نقشه جامع علمی کشور و تاکید بر حاکمیت جهانبینی توحیدی اسلام، عدالتمحوری، اخلاقمحوری، ثروتآفرینی، هماهنگی با محیط زیست و اهمیت کرامت انسانی، مبانی ارزشی سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی عبارتند از:
1- اعتقاد به انحصار شفا برای خداوند و وسیله بودن طب برای تحقق اراده الهی در شفای بیماران؛
2- آمیختگی طب سنتی ایرانی با آموزههای اخلاقی و تعهد دینی و ضرورت مراعات دقیق موازین اخلاقی در تمام مراحل آموزش، پژوهش و ارائه خدمات پزشکی در عالیترین سطح؛
3- عدالت محوری در توسعه بخش گیاهان دارویی و طب سنتی و برخورداری از دستاوردهای آن؛
4- اعتقاد راسخ به حفظ سلامت و بهداشت جسم و جان در آموزههای دین؛
5 - اخلاق محوری، تقدم مصالح عمومی بر منافع فردی و گروهی، تقویت روحیه تعاون و مشارکت و مسئولیتپذیری آحاد علمی و نهادهای مرتبط با آن؛
ماده 3: چشمانداز
با ایمان به یاری پروردگار و تکیه و توکل بر او و برای تحقق چشمانداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی بخش گیاهان دارویی و طب سنتی دارای ویژگیهای زیر خواهد بود:
1- بهرهمند از سرمایه و منابع مادی و معنوی داخلی و مزیتها و زیرساختهای بومی و پیشرفته، دارای سهم برتر منابع انسانی در کشور و منطقه؛
2- مولد ارزش افزوده اقتصادی، دارای توان رقابت جهانی و رتبه اول صادرات گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی در منطقه؛
3- پیشتاز در مرزهای دانش و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی و کسب مقام نخست علمی در سطح منطقه؛
4- مورد وثوق و افتخارآفرین برای آحاد جامعه در ایران و جهان؛
5 - شکوفا، نوآور و دارای نقش موثر و برجسته در نظام سلامت کشور از طریق شیوههای عالمانه و مبتنی بر شواهد، ایمن، با کیفیت، موثر و قابل دسترس برای آحاد جامعه ؛
6 - مرجعیت علمی در جهان با تکیه بر گیاهان دارویی بومی و انحصاری ایران و میراث مکتوب غنی پزشکی ایران.
ماده 4: سیاستهای کلان
1- اهتمام به مدیریت دانش در بخش گیاهان دارویی و طب سنتی
2- خوداتکایی، اشتغالزایی و استفاده حداکثری از توان داخلی در بخش گیاهان دارویی و طب سنتی
3- مشارکت حداکثری بخش خصوصی، تعاونیها، نهادهای غیردولتی و سرمایهگذاران خارجی و تاکید بر هماهنگی و انسجام بین نهادها
4- رعایت اصول ایمنی زیستی در چارچوب پروتکلهای جهانی پذیرفته شده در کشور
5 - استفاده حداکثری از طبیعت و فرآوردههای طبیعی در راستای سلامت انسان و رفاه اجتماعی با حفظ چرخههای اکوسیستمی طبیعت
6 - کاهش تصدیگری دولت، تقویت بخش خصوصی و حمایت از ایجاد و توسعه کمی و کیفی شرکتهای دانشبنیان
7- توجه به بنیانهای فلسفی طب سنتی با تقدم نگرش پیشگیری در برابر درمان
8 - تخصصگرایی و اجتناب از نسخهپردازی عامیانه و اجتناب از خرافات و خرافاتزدگی در طب سنتی و گیاهان دارویی
9- حفظ ذخایر ژنتیکی گیاهان دارویی بومی و انحصاری کشور
10- کاربردی سازی آموزشهای طب سنتی در رشتههای مختلف گروه پزشکی و دامپزشکی
11- استفاده از کم عارضهترین روشها در درمانهای گیاهی و طب سنتی؛
ماده 5: اهداف، راهبردها و اقدامات
با توجه به ویژگیهای منحصر به فرد دو حوزه گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی و همچنین طب سنتی، اهداف، راهبردها و اقدامات این حوزهها به صورت مجزا و به تفکیک به شرح ذیل میباشد:
5-1 حوزه گیاهان دارویی و فرآورده های گیاهی
الف) اهداف (در افق 1404)
1- کسب سهم 20 درصد ارزش بازار داروی کشور توسط محصولات تاییدشده مبتنی بر داروهای گیاهی و محصولات طبیعی
2- کسب سهم20 درصد ارزش بازار داروی حوزه دامپزشکی کشور توسط محصولات تاییدشده مبتنی بر داروهای گیاهی و محصولات طبیعی
3- افزایش صادرات گیاهان دارویی و فرآوردههای دارویی گیاهی و فرآوردههای گیاهی برای حضور در بین 10 کشور اول جهان
4- کسب 3 درصد سهم تولید علم حوزه گیاهان دارویی و فرآوردههای دارویی گیاهی در عرصه جهانی
5 - کسب 1 درصد سهم ثبت اختراع جهانی در حوزه گیاهان دارویی و فرآوردههای آن
6 - ثبت و تحت پوشش قرار دادن کلیه گونههای انحصاری و بومی و یا در حال انقراض گیاهان دارویی کشور در سامانههای حفاظت ملی
7 - کاهش سطح برداشت رسمی و غیر رسمی از عرصههای طبیعی به 200 هزار هکتار در افق 1404
8 - افزایش سطح زیر کشت گیاهان دارویی و اسانسدار به 500 هزار هکتار در افق 1404
ب) راهبردها
1- بازنگری، اصلاح، سادهسازی و روزآمد کردن قوانین، مقررات و استانداردهای مربوطه در حوزه گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی
2- ساماندهی نظام آموزش، پژوهش و توسعه فناوری و نوآوری درحوزه گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی
3- ترویج، اطلاع رسانی و فرهنگسازی در حوزه گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی
4- ایجاد انسجام و همکاریهای مستمر و موثر میان موسسات، شرکتها و تشکلهای مرتبط با حوزه گیاهان دارویی اعم از دولتی یا خصوصی
5 - گسترش همکاریهای بین المللی در علوم و فناوریهای حوزه گیاهان دارویی
6 - ساماندهی فرآیندها و ساختارهای نظارت و ارزیابی بر کلیه فعالین و فعالیتها در حوزه گیاهان دارویی
7 - ساماندهی تولید و توزیع، بازار و صادرات محصولات و خدمات در این حوزه و تجاری سازی دستاوردهای علمی و فناوری در آن
8 - ساماندهی مدیریت منابع و حفاظت از منابع پایه با تاکید بر توسعه سطح کشت، پرورش، جمعآوری و فرآوری صنعتی گیاهان دارویی
9- حفاظت از گونههای گیاهی انحصاری کشور و جلوگیری از خروج نمونه و یا اطلاعات مربوط به این گونهها از کشور
10- بهرهگیری بهینه از رهنمودهای اسلامی در عرصه گیاهشناسی، تغذیه و بهداشت و درمان
ج) اقدامات
1- تهیه و تنظیم آییننامهها، طرحها و لوایح بهمنظور اصلاح و سادهسازی قوانین و ارائه آنها به مراجع ذیصلاح برای تصویب (1)
2- تهیه و تدوین استانداردهای ملی برای محصولات حوزه گیاهان دارویی و صادرات و واردات آن و ارائه آن به مراجع ذیصلاح برای تصویب (1)
3- راهاندازی انستیتو تحقیقاتی ملی و مرکز بینالمللی تحقیق و توسعه در زمینه گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی تا سال 1404 (2)
4- ساماندهی اسناد علمی و میراث دانشمندان اسلامی (2)
5 - تسریع، تسهیل و الزامآور کردن مراحل مربوط به ثبت و انجام تحقیقات و آزمایشهای بالینی برای داروهای گیاهی (2)
6 - ایجاد و توسعه گرایشها، دورهها، رشتهها و میان رشتههای تخصصی حوزه گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی با توجه به نیاز کشور و بر اساس آمایش آموزش عالی و پژوهش کشور (2)
7- استفاده از ظرفیت رسانه ملی و حمایت از اطلاعرسانی در رسانههای عمومی و تخصصی و برگزاری نمایشگاهها و جشنوارههای ملی و بینالمللی در حوزه گیاهان دارویی (3)
8 - استفاده از ظرفیت آموزش و پرورش برای ترویج اهمیت گیاهان دارویی در سطح آموزش ابتدایی تا متوسطه (3)
9- ساماندهی و ایجاد تشکلهای قانونی برای ایجاد ارتباط موثر و منطقی بین تولیدکنندگان با مصرف کنندگان و یا شرکتهای دارویی، همچنین توسعه صادرات در حوزه گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی (4)
10- جذب، انتقال و بومیسازی علوم و فناوریهای پیشرفته سایر کشورها در حوزه گیاهان دارویی (5)
11- ایجاد نشان تجاری ملی و همچنین نشانهای تجاری مشترک با سایر کشورها برای صادرات محصولات این حوزه (5)
12- رصد و آیندهنگاری توسعه صنعت داروهای گیاهی (5)
13- ساماندهی و توسعه فعالیتهای اقتصادی مجاز این حوزه مبتنی بر تاییدیههای معتبر و ممانعت از فعالیتهای غیر مجاز (6)
14- ایجاد سیستم نظارت بر بازار و مراکز عرضه محصولات و خدمات در حوزه گیاهان دارویی بهویژه عطاریهای سنتی (6)
15- حمایت از تجاریسازی و تولید صنعتی دستاوردهای بخش گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی منطبق بر شاخصهای مصوب (7)
16- حمایت از پایلوتهای تجاری سازی محصولات، روشها و یا فرآیندهای با فناوری بالا و نوآوریهای تاثیرگذار مرتبط با صنعت گیاهان دارویی و داروهای گیاهی (7)
17- برنامهریزی برای پوشش کامل بیمهای داروهای گیاهی ثبت شده (7)
18- رصد، شناسایی و معرفی بازارها و محصولات داروهای گیاهی و فرآوردههای گیاهی و طبیعی در سطح ملی و بینالمللی (7)
19- حمایت از تاسیس و ساماندهی مراکز خرید، تهیه و توزیع گیاهان دارویی و داروهای گیاهی و فرآوردههای گیاهی و بورس گیاهان دارویی (7)
20- حمایت از ایجاد مراکز تولید گیاهان دارویی مادری شامل بذر، نشاء، نهال (7)
21- حمایت از نوسازی و به روز رسانی صنایع مرتبط با فرآوری گیاهان دارویی (7)
22- ایجاد مرکز مطالعات بازرگانی بین المللی، بسته بندی و برندسازی در حوزه گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی (7)
23- حمایت از توسعه کمی و کیفی کشت انبوه و زراعت آن دسته از گیاهان دارویی که برداشت بیرویه از آنها به عرصههای جنگل و مرتع کشور آسیب میزند (8)
24- حمایت از کشت گیاهان دارویی سایر اقلیمها در کشور (8)
25- برنامه ریزی برای توسعه کشت و اهلیکردن گونههای مهم گیاهان دارویی و دارای ارزش اقتصادی (8)
26- ایجاد بانک اطلاعات گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی کشور (8)
27- تقویت و توسعه بانک ژن انواع گونههای گیاهان دارویی انحصاری یا در حال انقراض (9)
28- تدوین و اعلام فهرست گیاهان دارویی اولویتدار کشور (9)
29- ایجاد مرکز تحقیقات دارویی و فرآوردههای گیاهی مورد تایید در قرآن و روایات (10)
تبصره 1: عرضه داروهای گیاهی انسانی به بازار باید به تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برسد.
تبصره 2: عرضه داروهای گیاهی دامپزشکی به بازار باید با تایید سازمان دامپزشکی کشور صورت پذیرد.
5 -2 حوزه طب سنتی و داروسازی سنتی
الف) اهداف
1- کسب سهم 10 درصد ارزش بازار بهداشت کشور بر اساس قواعد و مبانی طب سنتی از جمله رعایت اصول ششگانه سلامت
2- کسب سهم 4 درصد ارزش بازار درمان کشور
3- کسب سهم 2 درصد ارزش بازار داروی کشور توسط محصولات تایید شده مبتنی بر داروهای طب سنتی
4- پوشش بیمهای مناسب به منظور رسیدن به نرخ پرداخت از جیب 30% در حوزه طب سنتی
5 - ارتقای سطح سلامت جامعه مبتنی بر توسعه طب سنتی و بهرهگیری از اصول ششگانه سلامت و نگرش کلنگر
6 - کسب رتبه نخست منطقه در رفع نیازهای سلامت و پزشکی در حوزه طب سنتی و صدور خدمات، دانش فنی و فرآوردههای گیاهی و طبیعی به میزان 20% از صادرات خدمات پزشکی کشور
7- افزایش سالیانه ثبت پتنت در این حوزه و رسیدن به ثبت سالیانه 50 پتنت در سال 1404 در زمینه فرآوردههای طب سنتی
ب) راهبردها
1- بازنگری، اصلاح، سادهسازی و روزآمد کردن قوانین، مقررات و استانداردهای مربوطه در این حوزه
2- ساماندهی و تعیین قلمرو فعالیتهای طب سنتی در نظام سلامت و نظام آموزش و پژوهش پزشکی کشور
3- فرهنگسازی و اصلاح نگرش جامعه نسبت به جایگاه طب سنتی و استقرار و ترویج روش زندگی و تغذیه سالم بر اساس آموزههای این طب
4- اصلاح فرآیندها و ساختارهای نظارت و ارزیابی حوزه طب سنتی
5 - ساماندهی و ارتقای ظرفیت علمی - تخصصی، مهارتهای حرفهای و جایگاه معنوی نیروی انسانی متخصص و همچنین کتب درسی و منابع مرجع در حوزه طب سنتی و داروسازی سنتی
6 - گسترش همکاریهای علمی و فناوری در سطح بینالمللی در حوزه طب سنتی
7- گسترش، تسهیل و ساماندهی ارائه خدمات در حوزه طب سنتی
8 - پشتیبانی و حمایت موثر از تحقیقات بنیادی، توسعهای و کاربردی اولویتدار در حوزه طب سنتی و داروسازی سنتی
9- توسعه داروسازی سنتی برای پاسخگویی به مصارف داخلی و رفع نیازهای صادراتی
10- ایجاد و ساماندهی نهادهای موثر در حوزه طب سنتی و داروسازی سنتی و حمایت از موسسات معتبر مردمنهاد در این حوزه
11- تعمیق و گسترش بنیانهای معرفتی و فلسفی طب سنتی و ایجاد فرصتهای عملی برای تعامل فعال و هم افزایی طب سنتی و طب مدرن
ج) اقدامات
1- هماهنگی و ارتباطگیری مستمر با کلیه مراکز قانونگذاری و اجرایی به منظور پیشنهاد ضوابط و مقررات مورد نیاز این بخش (1)
2- بازنگری و تعیین ضوابط و مقررات اعتبارسنجی برای تسهیل تاسیس مراکز آموزشی، پژوهشی و خدماتی طب سنتی (1)
3- حمایت از ایجاد نهادهای استاندارد و معتبر خدمات طب سنتی و داروسازی سنتی (1)
4- تدوین نظامنامه ارائه خدمات سلامت توسط دستاندرکاران طب سنتی ایران بهویژه پزشکان و داروسازان متخصص در این عرصه (1)
5 - حمایت از به کارگیری خدمات طب سنتی در تمام سطوح نظام ارجاع و پزشک خانواده (2)
6 - ارائه «بسته خدمات طب سنتی ایرانی» توسط کلیه تیمهای پزشکی خانواده به عنوان اصلیترین و عمومی ترین رکن نظام سلامت کشور به آحاد جامعه (2)
7- تهیه و تدوین محتوای آموزشی مناسب در خصوص مبانی، ارزشها، فرهنگ، آداب و میراث پزشکی سنتی و حمایت از الحاق آن به کتابهای درسی آموزش و پرورش (3)
8 - طراحی، تدوین و اجرای برنامه توانمندسازی گروه های شاخص اجتماعی در زمینه های طب سنتی و داروسازی سنتی به منظور ایفای نقش برای آگاهسازی عمومی و ترویج آن (3)
9- ترویج آموزههای اسلامی (قرآن، عترت) در حوزه سلامت و تغذیه (3)
10- ترویج سبک زندگی سالم بر مبنای تعالیم اسلامی منطبق بر طب سنتی، در برنامههای آموزش عمومی مردم با استفاده از ظرفیتهای رسانه ملی، مطبوعات، مساجد و سایر اماکن مذهبی، مراکز سلامتی و سایر اماکن عمومی و سایر روشهای اطلاع رسانی و آگاهسازی عمومی (3)
11- ترویج رعایت اصول ششگانه سلامت مکتب طب سنتی در میان آحاد جامعه (3)
12- طراحی و ترویج الگوی سلامت مادر و کودک بر اساس آموزهها و تعالیم اسلامی منطبق بر طب سنتی (3)
13- تشکیل بانک اطلاعاتی داروهای سنتی در دسترس و ایجاد سامانه ثبت داروهای سنتی و طبیعی و ارائه اطلاعات دارویی (3)
14- تدوین آییننامه نظارت بر فعالیتهای حوزه طب سنتی با همکاری نهادهای ذیربط دولتی و غیر دولتی (4)
15- طراحی و استقرار مدلهای مناسب ارتقاء کیفیت، ارزیابی عملکرد، استانداردسازی کلیه فرایندها و خدمات (4)
16- نیازسنجی و تعیین ظرفیت نیروی انسانی مورد نیاز برای پذیرش از طریق برنامه های مصوب (5)
17- تربیت نیروی انسانی متخصص با ایجاد گرایش، دوره، رشته و میان رشتههای تخصصی در زمینههای مختلف طب سنتی بر اساس نیاز و با توجه به آمایش آموزش عالی کشور (5)
18- شناسایی و حمایت ویژه از مراکز دانشگاهی ممتاز در عرصه طب سنتی و داروسازی سنتی و اعطای ماموریتهای ملی به این مراکز در جهت رفع نیازهای نظام سلامت کشور (5)
19- استفاده از منابع ایرانی - اسلامی طب سنتی و ترویج آنها (5)
20- شناسایی و صیانت و بهکارگیری میراث معنوی و منابع معتبر علمی ضمنی و تصریحی طب سنتی ایرانی - اسلامی به ویژه از طریق هماهنگی بین بخشی با سازمان میراث فرهنگی (5)
21- تدوین کتب مرجع، منابع درسی تخصصی و دستورالعملهای کاربردی طب سنتی (5)
22- استخراج روشهای درمانی سنتی (در دو حوزه پزشکی و دامپزشکی) و گردآوری منابع شفاهی طب مردمی بر اساس اندوختههای طبی فرهنگهای متنوع فلات ایران (5)
23- توسعه و تقویت دورههای آموزشی کوتاهمدت و بازآموزی طب سنتی (5)
24- تبیین، ترویج و نهادینهسازی آموزههای مبتنی بر طب سنتی ایرانی - اسلامی در نظام آموزش پزشکی کشور (5)
25- ایجاد زمینه مناسب برای بهرهمندی از اندوختههای درمانگران سنتی و انتقال به نسلهای بعدی (5)
26- تصویب و انتشار جهانی منشور «مبانی نظری طب سنتی ایرانی - اسلامی»، به منظور درج نام طب سنتی ایرانی - اسلامی به عنوان یک مکتب شناخته شده همردیف سایر مکاتب معتبر طب، در متون اصلی بینالمللی (6)
27- برقراری روابط پایدار و همکاریهای بینالمللی و کاربردی با مراکز معتبر طب سنتی دنیا، به ویژه جهان اسلام (6)
28- مطالعات تطبیقی، بین نظام طب سنتی ایرانی - اسلامی با طب سنتی سایر ملل و طب کلاسیک (6)
29- برنامهریزی برای بهرهگیری موثر از ظرفیتها، تجربیات و آموزهها و منابع طب سنتی سایر ملل و نیز از ظرفیتهای طب کلاسیک (6)
30- گسترش پوشش بیمه ای خدمات طب سنتی با تاکید بر اصل عدالت اجتماعی (7)
31- تعرفه گذاری خدمات و متناسبسازی نرخ خدمات (دولتی و خصوصی) با سایر خدمات سلامت و حمایت بیمه ها از این خدمات (7)
32- اولویت دادن به خرید محصولات و فرآوردههای طب سنتی توسط بخشهای دولتی و خدمات بیمه ای این محصولات (7)
33- حمایت از سرمایه گذاری بخش خصوصی در تولید و تجاری سازی و صادرات محصولات و فرآورده های طب سنتی (7)
34- تشویق بیمهها به سرمایهگذاری در طب سنتی به عنوان طب پیشگیری به منظور کاهش هزینههای درمان (7)
35- تولید شناسنامه سلامت در چارچوب مقررات وزارت بهداشت، همراه با اخلاط مزاجی برای افراد جامعه (8)
36- تاسیس و تقویت مراکز رشد واحدهای فناوری در عرصه طب سنتی و داروسازی سنتی (حداقل 20 مرکز در سال چشم انداز) (8)
37- راه اندازی حداقل 5 مجله علمی و پژوهشی به زبان فارسی و بینالمللی در زمینه دستاوردهای علمی و پژوهشی طب سنتی و کاربرد آن در طب نوین و کلاسیک (8)
38- اختصاص حداقل 5% اعتبارات پژوهشی دانشگاههای علوم پزشکی به پژوهشهای طب سنتی و کاربرد آن در طب کلاسیک و نوین (8)
39- تاسیس شبکه تحقیقاتی طب سنتی و توسعه فعالیتهای آن (8)
40- طراحی و ارائه آموزشهای مداوم، کوتاه مدت، حین خدمت، به داروسازان در نظام ارائه خدمات طب سنتی (9)
41- طراحی، حمایت و تامین منابع برای تاسیس و توسعه زیر ساختهای فناوری و تولید و صادرات داروسازی سنتی، فرآوردههای بهداشتی - آرایشی، مکملها و فرآوردههای غذایی بر اساس دانستههای طب سنتی (9)
42- تاسیس موزه احیاء و حفظ آثار و میراث طب سنتی (10)
43- حمایت از تاسیس، گسترش و توانمندسازی مراکز و موسسات معتبر مردم نهاد مرتبط با حقوق بیماران و ارتقای سطح مشارکت آنها در تصمیمسازی (10)
44- تدوین، تصویب و اجرای شیوهنامه ادغام طب سنتی و داروسازی سنتی در نظام ارائه خدمات سلامتی (11)
45- ایجاد و حمایت از کرسی نظریه پردازی طب سنتی ایرانی - اسلامی (11)
46- ایجاد گرایشهای میانرشتهای در حوزه طب سنتی و داروسازی سنتی و علوم انسانی، علوم اسلامی، علوم اجتماعی (11)
47- تاسیس پژوهشکده مطالعات معرفتی مبتنی بر بنیادهای نظری - فلسفی طب سنتی ایرانی - اسلامی (11)
ماده 6: ساز و کار اجرایی نمودن و نظارت بر اجرای سند گیاهان دارویی و طب سنتی
1- شورای عالی انقلاب فرهنگی وظیفه سیاستگذاری کلان، هماهنگی کلان و نظارت کلان بر اجرای این سند را بر عهده دارد.
2- ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور وظیفه رصد اجرای این سند را بر عهده داشته و بازنگریهای لازم در سند و گزارش کلان مربوطه را در فواصل زمانی مشخص به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه خواهد نمود.
3- ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی که از این پس ستاد خوانده میشود، وظیفه سیاستگذاری اجرایی، راهبری، هماهنگی، پایش شاخصها و ایجاد ارتباطات بین دستگاهی لازم اعم از دولتی و خصوصی را برای گسترش فناوری و صنایع دانش بنیان در بخش گیاهان دارویی و طب سنتی در چارچوب این سند، بر عهده دارد. این ستاد دارای یک شورا و یک دبیرخانه است.
تبصره- دبیرخانه ستاد در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری مستقر میباشد.
الف - اعضای شورای ستاد عبارتند از:
1- معاون علمی و فناوری رئیسجمهور (رئیس ستاد)
2- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (نائب رئیس ستاد)
3- وزیر علوم، تحقیقات و فناوری یا معاون ذیربط
4- وزیر جهاد کشاورزی یا معاون ذیربط
5 - وزیر صنعت، معدن و تجارت یا معاون ذیربط
6 - وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی یا معاون ذیربط
7- رئیس جهاد دانشگاهی
8 - رئیس مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری ریاست جمهوری
9- رئیس شورای تخصصی حوزوی1
10- معاون طب سنتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
11- معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
12- نماینده ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور
13- چهار نفر از متخصصین و خبرگان مرتبط، با حکم رئیس ستاد
تبصره متخصصین به مدت 4 سال منصوب میشوند و انتصاب مجدد آنها بلامانع است. دو نفر از متخصصین به پیشنهاد وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با حکم رئیس ستاد منصوب میشوند.
14- دبیر ستاد
تبصره دبیر ستاد توسط رئیس ستاد به مدت 4 سال انتخاب میشود و انتصاب مجدد ایشان بلامانع است.
ب - وظایف ستاد به شرح ذیل میباشد:
1- سیاستگذاری اجرایی، هماهنگی، پایش، پیگیری ارتباطات بین دستگاهی برای گسترش فعالیتها و رصد اقدامات در حوزههای تعریف شده در این سند
2- تهیه و تدوین برنامه عملیاتی برای اجراییسازی اقدامات سند در هر سال
3- هدایت و پیگیری تعاملات بین بخشهای دولتی و خصوصی برای دستیابی به اهداف این سند
4- حمایت مادی و معنوی علمی، اطلاعاتی، تسهیل گری از شرکتهای دانشبنیان و نیز از طرحهای دارای ظرفیت فناوری و تجاری سازی
5 - حمایتهای تشویقی از فعالیتهای علمی و فناوری و اقتصاد دانشبنیان در بخش گیاهان دارویی و طب سنتی مبتنی بر آییننامههای مصوب در شورای ستاد
6 - بررسی تحولات داخلی و بینالمللی این بخش بهمنظور دستیابی به اهداف این سند و ارائه پیشنهاد اصلاحات لازم برای بازنگری و به روز رسانی سند به ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور
7- ارزیابی مستمر و نظارت بر حسن اجرای برنامههای محولشده به دستگاهها و همچنین پایش شاخصها و ارائه گزارش سالانه به ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور
تبصره این گزارش شامل میزان تحقق اهداف دو حوزه «گیاهان دارویی و فرآوردههای گیاهی » و «طب سنتی» و مقادیر شاخصهای سند و همچنین فرایند استخراج آنها خواهد بود.
4- ستاد موظف است ظرف مدت شش ماه پس از تصویب سند، عناوین شاخصهای سند را در پنج سرفصل پژوهش و فناوری، آموزش و سرمایه انسانی، اقتصادی، سلامت و نیز زیرساختی تدوین نموده و به تایید ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور برساند.
5 - دولت موظف است بودجههای مورد نیاز ستاد را در قالب یک ردیف مستقل در لوایح بودجه سنواتی و برنامههای توسعه پنج ساله پیشبینی نماید.
6 - ساختار تشکیلاتی و شرح وظایف دبیرخانه ستاد، در ستاد تهیه و به تصویب مراجع ذیصلاح قانونی خواهد رسید.
ماده 7- این مصوبه مشتمل بر یک مقدمه، 7 ماده و 6 تبصره در جلسه 735 مورخ 25/ 4/ 1392 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و از تاریخ تصویب لازمالاجراست و کلیه مصوبات و سیاستهای قبلی مغایر، لغو و بلااثر خواهد بود.
رئیسجمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی - محمود احمدینژاد