اساسنامه پژوهش سراهای دانش آموزی

مقدمه
با عنایت به رسالت آموزش و پرورش در زمینه شناسایی و شکوفایی استعدادها و ارتقای شایستگی های دانش آموزان و در راستای اجرای مفاد سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و سند راهبری کشور در امور نخبگان، مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، «پژوهش سراهای دانش آموزی» با شرایط زیر تاسیس و راه اندازی می‌شود:

ماده 1 - تعریف:
پژوهش سرای دانش آموزی، مرکزی علمی - پژوهشی است که زیر نظر آموزش و پرورش و به منظور شناسایی و فراهم آوردن زمینه رشد و هدایت استعدادها و پرورش خلّاقیت های فردی و گروهی دانش آموزان و گسترش فرهنگ مطالعه، تحقیق و پژوهش در بین آنان، به دو صورت دولتی (هیات امنایی) و غیردولتی تاسیس و اداره می‌شود.

ماده 2 - اهداف:

1 - تقویت و تعمیق فرهنگ مطالعه، تحقیق و پژوهش های فردی و گروهی در بین دانش آموزان

2 - شناسایی، جذب و هدایت دانش آموزان مستعد و علاقه مند متناسب با نیازهای کشور

3 - تلفیق دانش نظری و فعالیت های عملی و کاربردی

4 - تسهیل دستیابی دانش آموزان به یافته های جدید علمی، پژوهشی و فناوری

5 - پرورش خلاقیت و تقویت بنیه علمی و پژوهشی دانش آموزان و معلمان

6 - حمایت از دانش آموزان و هنرجویان پژوهشگر برتر و کارآفرین

7 - ایجاد زمینه و تقویت انگیزه حضور موثر دانش آموزان مستعد در عرصه های علمی، فرهنگی، هنری و فناوری در سطح ملی و بین المللی (جشنواره ها، المپیادها و. ..)

ماده 3 - زمینه فعالیت:
پژوهش سراهای دانش آموزی در چارچوب اهداف و وظایف آموزش و پرورش و در زمینه های علمی - پژوهشی، آموزشی و فناوری به شرح زیر فعالیت می کنند:

1 - آموزش روش های مبتنی بر پژوهش

2 - طراحی و انجام پروژه های تحقیقی، پژوهشی و فناوری دانش آموزی

3 - برگزاری جشنواره ها و مسابقات علمی و پژوهشی و فناوری

4 - حمایت مالی و معنوی از دانش آموزان برای حضور در جشنواره ها و برنامه های علمی و پژوهشی داخلی و خارجی

5 - آزمایش و تجربه ایده های پژوهشی دانش آموزی

6 - حمایت از کاربست و تولید ایده ها و یافته های علمی و پژوهشی و تجاری سازی آنها

7 - تعامل اثربخش با مدارس و ارائه خدمات به آنها در زمینه های علمی، پژوهشی و فناوری

8 - تعامل اثربخش با پارک های علم و فناوری، مراکز رشد، تحقیقاتی و دانشگاهی و جلب حمایت آنها

ماده 4 - شرایط تاسیس و نحوه اداره:

1 - پژوهش سراهای دانش آموزی به صورت دولتی و غیردولتی تاسیس می‌شوند و در دو وقت صبح و بعد از ظهر به فعالیت های علمی - پژوهشی می پردازند.

2 - مراکز دولتی بر اساس شاخص ها و استانداردهای ابلاغی شورای سیاستگذاری، به پیشنهاد اداره آموزش و پرورش شهرستان/ منطقه/ ناحیه، تایید شورای آموزش و پرورش استان و با مجوز معاونت آموزش متوسطه، تاسیس و راه اندازی می‌شوند.

تبصره - اداره آموزش و پرورش شهرستان/ منطقه/ ناحیه موظف است نسبت به تامین کادر مورد نیاز این مراکز، مطابق درجه بندی و ضوابط ابلاغی وزارت آموزش و پرورش اقدام نماید.

3 - تاسیس و راه اندازی مراکز غیردولتی بر اساس شاخص ها و استانداردهای ابلاغی شورای سیاستگذاری و در چارچوب قانون تاسیس و اداره مدارس، مراکز آموزشی و مراکز پرورشی غیردولتی، برابر شیوه‌نامه ای خواهد بود که توسط وزارت آموزش و پرورش تهیه و ابلاغ می‌شود.

ماده 5 - ارکان:
سیاستگذاری، برنامه ریزی و نظارت بر حسن اجرای فعالیت های پژوهش سراهای دانش آموزی، از طریق ارکان زیر صورت می‌گیرد:

1 - شورای سیاستگذاری

2 - شورای آموزش و پرورش استان

3 - هیات امنای پژوهش سرا

4 - مدیر پژوهش سرا

ماده 6 - شورای سیاستگذاری:

الف - ترکیب:
1 - وزیر آموزش و پرورش (رئیس شورا)
2 - معاون آموزش متوسطه (دبیر)
3 - معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی
4 - معاون آموزش ابتدایی
5 - معاون پرورشی و فرهنگی
6 - رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی
7 - رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش
8 - رئیس مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و دانش پژوهان جوان
9 - رئیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
10 - یکی از معاونان حوزه معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری
11 - معاون ذی ربط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
12 - رئیس بنیاد ملی نخبگان
13 - رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی یا یکی از معاونان ایشان
14 - یکی از معاونین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (ترجیحاً معاون پژوهش و فناوری)
15 - رئیس شورای عالی استان ها
16 - 17 - یک نفر مدیر پژوهش سرا و یک نفر معلم پژوهنده به انتخاب شورای معاونان وزارت آموزش و پرورش
18 - رئیس جامعه خیّرین مدرسه ساز کشور
19 - 20 - دو نفر از اعضای هیات علمی گروه های تخصصی دانشگاه ها و پژوهشگاه ها یا شرکت های دانش بنیان، به پیشنهاد معاون متوسطه و انتخاب شورای سیاستگذاری

تبصره 1 - معاون آموزش متوسطه می‌تواند از مدیران، صاحبه نظران، کارشناسان، دانش آموزان و سایر افراد مرتبط برای شرکت در جلسات دعوت به عمل آورد.

تبصره 2 - ابلاغ اعضای شورای سیاستگذاری، توسط رئیس شورا صادر می‌شود.

تبصره 3 - جلسات عادی شورای سیاستگذاری حداقل سالی سه بار تشکیل می‌شود. تشکیل جلسات فوق العاده، بلامانع است.

تبصره 4 - دبیرخانه شورای سیاستگذاری در معاونت آموزش متوسطه تشکیل می‌شود.

تبصره 5 - مصوبات شورا با امضای وزیر آموزش و پرورش ابلاغ می‌شود.

ب - وظایف و اختیارات:
1 - بررسی و تایید اصول، سیاست ها، خط مشی ها و برنامه های پژوهش سراها در چارچوب قوانین و مقررات آموزش و پرورش
2 - بررسی و تایید شاخص ها و استانداردهای تاسیس و اداره پژوهش سراها
3 - بررسی و تصویب برنامه های توسعه کمی و کیفی پژوهش سراها
4 - تعیین سیاست های حمایت مادی و معنوی از دانش آموزان دارای اثر و نوآور، خلاق و کارآفرین، ثبت نوآوری ها، به کارگیری و تجاری سازی آنها و تاسیس صندوق حمایت از دانش آموزان پژوهشگر
5 - تعیین سیاست های حمایتی برای مشارکت بخش غیردولتی در تاسیس و اداره پژوهش سراها
6 - بررسی و تصویب راهکارهای اجرایی برای افزایش تعامل با مراکز و موسسات علمی، پژوهشی و فناوری
7 - تعیین سیاست ها و خط مشی های تامین نیروی انسانی مورد نیاز پژوهش سراها با رعایت ضوابط مربوط
8 - بررسی و تصویب نحوه تامین منابع مالی و وصول درآمدهای اختصاصی و مصرف آن با رعایت ضوابط مربوط
9 - تعیین ضوابط جذب کمک ها و هدایا، اعم از نقدی و غیرنقدی از اشخاص حقیقی و حقوقی
10 - برنامه ریزی برای جلب مشارکت مردم، موسسات، سازمانها و نهادهای دولتی و غیردولتی در توسعه کمی و کیفی پژوهش سراها
11 - برنامه ریزی برای تامین و تخصیص سرانه پژوهشی به دانش آموزان پژوهش سراها و نظارت عالیه بر هزینه کرد آن
12 - تصویب آیین‌نامه داخلی شورای سیاستگذاری و مقررات، آیین‌نامه ها و شیوه‌نامه های لازم
13 - بررسی و صدور مجوز تغییر کاربری و انحلال پژوهش سراهای دانش آموزی
14 - نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات مربوط و مصوبات شورا و ارزیابی عملکرد ادارات کل آموزش و پرورش در برنامه های اجرایی پژوهش سراها

ماده 7 - شورای آموزش و پرورش استان:
مسئولیت هماهنگی، برنامه ریزی، پشتیبانی و حمایت از پژوهش سراهای دانش آموزی در سطح استان به عهده شورای آموزش و پرورش استان می‌باشد که در چارچوب سیاست ها و برنامه ‎ های شورای سیاستگذاری اقدام می نماید. مدیر کل آموزش و پرورش استان به عنوان دبیر و مسئول تعیین دستور جلسات شورای آموزش و پرورش استان، موارد زیر را در دستور کار شورای مذکور قرار می دهد.

1 - بررسی و تایید پیشنهاد تاسیس پژوهش سرای دانش آموزی بر اساس شاخص ها و استانداردهای مصوب شورای سیاستگذاری و ارسال آن به معاونت آموزش متوسطه جهت صدور مجوز تاسیس

2 - بررسی و پیشنهاد تغییر کاربری و انحلال پژوهش سراهای دانش آموزی استان به شورای سیاستگذاری

3 - تعیین راهکارهای مناسب برای برقراری ارتباط با مراکز علمی، پژوهشی و فناوری و نیز موسسات حقوقی و افراد حقیقی در راستای تحقق اهداف و ماموریت های پژوهش سرا.

4 - برنامه ریزی برای جذب حمایت های مادی و معنوی موسسات مردم نهاد، شرکت های دولتی و غیردولتی، مراکز علمی و پژوهشی، اشخاص حقیقی و حقوقی و. .. از پژوهش سراها

5 - نظارت بر حسن اجرای برنامه ها و ارزیابی از عملکرد هیات امنای پژوهش سراهای دانش آموزی

تبصره - به منظور کیفیت بخشی به پژوهش سراهای دانش آموزی مناطق تابعه استان و ارتقای فعالیت های آنان، کمیته برنامه ریزی آموزش و پرورش استان، علاوه بر وظایف خود، وظایف زیر را در چارچوب سیاست ها و برنامه های شورای آموزش و پرورش استان به عهده دارد:

1- برنامه ریزی و ایجاد زمینه برای رقابت های علمی، پژوهشی و فناوری بین پژوهش سراهای دانش آموزی مناطق

2- برنامه ریزی و ایجاد زمینه برای کیفیت بخشی به فعالیت پژوهش سراهای دانش آموزی مناطق

ماده 8 - هیات امنای پژوهش سرا:
به منظور مدیریت بهینه پژوهش سرا و استفاده از امکانات و ظرفیت ها، هیات امنای پژوهش سرا در سطح شهرستان/ منطقه تشکیل می‌شود.

الف - ترکیب:
1 - رئیس اداره آموزش و پرورش منطقه (رئیس)
2 - معاون آموزش متوسطه منطقه (نایب رئیس)
3 - مدیر پژوهش سرا (دبیر)
4 - معاون آموزش ابتدایی
5 - معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی منطقه
6 - شهردار شهرستان/ منطقه/ ناحیه
7 - نماینده تام الاختیار فرماندار یا بخشدار
8 - سه نفر استاد دانشگاه یا صاحب نظر پژوهشی در زمینه های علوم انسانی، فنی و حرفه ای و علوم پایه (ترجیحاً از پارک علم و فناوری یا بنیاد ملی نخبگان)
9 - رئیس مجمع خیرین مدرسه ساز شهرستان/ منطقه/ ناحیه
10 - یک نفر از اولیای دانش آموزان عضو پژوهش سرا
11 - یک نفر معلم راهنمای پژوهنده به انتخاب شورای معاونان اداره آموزش و پرورش شهرستان/ منطقه/ ناحیه

تبصره 1 - افراد مندرج در بندهای 8، 10 و 11 به پیشنهاد رئیس و تصویب هیات امنای پژوهش سرای دانش آموزی انتخاب می‌شوند.

تبصره 2 - در مناطقی که بیش از یک پژوهش سرا دایر است، صرفا یک هیات امنا با عضویت تمام مدیران پژوهش سراها، تشکیل می‌شود. در این صورت، دبیر هیات امنا، از بین مدیران پژوهش سراها، توسط هیات امنا انتخاب و با ابلاغ رئیس اداره آموزش و پرورش، منصوب می‌شود.

تبصره 3 - ابلاغ اعضای هیات امنا توسط رئیس هیات امنا صادر می‌شود.

تبصره 4 - جلسات عادی هیات امنا حداقل دو ماه یک بار به پیشنهاد دبیر و تایید رئیس (ترجیحاً در مکان پژوهش سرا) تشکیل می‌شود. تشکیل جلسات فوق العاده با پیشنهاد دبیر و تایید رئیس هیات امنا بلامانع است.

تبصره 5 - دبیرخانه هیات امنا در معاونت آموزش متوسطه شهرستان/ منطقه تشکیل می‌شود.

ب - وظایف و اختیارات:
1 - بررسی و تصویب برنامه های سالانه پژوهش سراها در چارچوب سیاست ها و برنامه های ابلاغی و قوانین و مقررات مربوط
2 - برنامه ریزی و تصمیم گیری برای شناسایی و جذب دانش آموزان مستعد به پژوهش سرا
3 - برنامه ریزی و اتخاذ تصمیم برای تامین منابع انسانی مورد نیاز
4 - بررسی و تصویب روش توسعه و تقویت ارتباط اثر بخش و تعامل سازنده با موسسات علمی و پژوهشی به ویژه مدارس
5 - بررسی زمینه های جلب همکاری صاحب نظران، معلمان مجرب و دانش آموزان
6 - برنامه ریزی برای برگزاری همایش های علمی، جشنواره ها و مسابقات علمی پژوهشی
7 - نظارت بر کلیه امور پژوهش سرای دانش آموزی
8 - بررسی و اتخاذ تصمیم در زمینه های جذب کمک ها و هدایا، اعم از نقدی و غیرنقدی از اشخاص حقیقی و حقوقی
9 - بررسی و تصویب پیشنهادها، طرح ها و برنامه های مرتبط
10 - بررسی و تصویب ضوابط پرداخت حق الزحمه، پاداش و کارانه به کارکنان و عوامل مرکز در چارچوب مقررات مربوط و نظارت بر نحوه هزینه ها و تصویب تراز مالی پژوهش سرا

ماده 9 - مدیر پژوهش سرا:
مدیر پژوهش سرا از بین افراد واجد شرایط، به پیشنهاد رئیس آموزش و پرورش شهرستان/ منطقه/ ناحیه و تصویب هیات امنای پژوهش سرا انتخاب و از سوی رئیس اداره آموزش و پرورش برای مدت 4 سال منصوب می‌شود. عزل مدیر پژوهش سرا به پیشنهاد رئیس آموزش و پرورش یا دو سوم اعضای هیات امنا و تصویب هیات امنا امکان پذیر خواهدبود.

تبصره 1 - فرد پیشنهادی، علاوه بر شرایط عمومی احراز مدیریت مدارس، مصوب شورای عالی آموزش و پرورش، باید حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد، تجربه و سوابق امور مطالعاتی و پژوهشی و 5 سال سابقه آموزشی داشته باشد.

تبصره 2 - چنانچه فرد واجد شرایط در منطقه وجود نداشته باشد، معرفی مدیر با حداقل مدرک کارشناسی و دارای سوابق علمی - پژوهشی و ده سال سابقه آموزشی، تا تعیین فرد واجد شرایط، بلامانع است.

وظایف و اختیارات مدیر پژوهش سرا:
مدیر پژوهش سرا، ضمن اهتمام به اجرای دقیق و کامل مصوبات هیات امنا، با رعایت قوانین و مقررات مربوط، وظایف زیر را بر عهده دارد:

1 - تدوین برنامه های سالانه و عملیاتی پژوهش سرا و ارائه آن به هیات امنا برای بررسی و تصویب

2 - جلب همکاری و تقویت روحیه مشارکت دانش آموزان و معلمان در انجام فعالیت های علمی و پژوهشی

3 - برگزاری دوره های آموزشی، همایش ها، نمایشگاه ها، مسابقات و جشنواره های علمی، مهارتی، پژوهشی و آزمایشگاهی

4 - ایجاد منابع و بانک اطلاعاتی مورد نیاز برای دانش آموزان و معلمان راهنما

5 - فراهم آوردن زمینه انجام پژوهش های دانش آموزی با بهره گیری از امکانات کارگاه، آزمایشگاه و کتابخانه

6 - حمایت از دانش آموزان پژوهشگر و هدایت طرح های تحقیقاتی آنان

7 - ایجاد زمینه برقراری ارتباط دانش آموزان پژوهشگر با سایر نهادها و موسسات علمی، پژوهشی و آموزشی

8 - تشکیل انجمن های علمی - پژوهشی دانش آموزی در رشته های مختلف با توجه به نیاز دانش آموزان بر اساس مصوبات هیات امنا

9 - سازماندهی منابع انسانی مورد نیاز به ویژه به کارگیری معلمان و استادان مجرب برای انجام بهینه امور پژوهش سرا

10 - برقراری ارتباط اثربخش با مدارس و ارائه خدمات علمی - پژوهشی به آنها و نیز استفاده از ظرفیت و توانمندی مدارس برای ارتقای کیفیت فعالیت های پژوهش سرا

11 - فراهم نمودن زمینه های مشارکت دانش آموزان پژوهشگر در پژوهش های ملی - منطقه ای و بین المللی

12 - تلاش برای تامین منابع مالی و تجهیزات مورد نیاز پژوهش سرا

13 - اجرای مصوبات هیات امنا و تهیه گزارش عملکرد سالانه پژوهش سرا جهت ارائه به هیات امنای پژوهش سرا و کمیته برنامه ریزی آموزش و پرورش استان

14 - ساماندهی، هدایت و راهبری امور پژوهش سرای دانش آموزی و نظارت و کنترل بر انجام فعالیت ها و پاسخگویی به مراجع ذیربط

15 - تمهید مقدمات برگزاری جلسات هیات امنا، تنظیم، مستند سازی و نگهداری صورت جلسات و سایر اسناد و مدارک مربوط

ماده 10 - مخاطبان:
دانش آموزان دوره های ابتدایی، متوسطه و هنرجویان واجدالشرایط و علاقه مند به مطالعه و پژوهش، در چارچوب شیوه‌نامه ابلاغی می‌توانند در پژوهش سرا ثبت نام نمایند و از خدمات آن بهره مند شوند.

ماده 11 - ارتباط مدارس با پژوهش سرا:

1 - تعیین نماینده (رابط) برای ارتباط نظام مند و اثر بخش با پژوهش سرا

2 - حضور فعال مدیران مدارس و دانش آموزان در همایش ها و نمایشگاه های برگزار شده در پژوهش سرا

3 - برنامه ریزی برای حضور فعال دانش آموزان مستعد و علاقه مند در پژوهش سرا

4 - استفاده از ظرفیت و توانمندی علمی، پژوهشی و فناوری و آزمایشگاهی پژوهش سرا برای تحقق اهداف و برنامه های مدارس

ماده 12 - ارتباط پژوهش سرا با مدارس و مراکز علمی:

1 - استفاده از ظرفیت و توانمندی علمی، پژوهشی و فناوری و آزمایشگاهی مدارس برای تحقق اهداف و برنامه های پژوهش سرا

2 - پیگیری تشکیل انجمن های علمی - پژوهشی در مدارس

3 - برقراری ارتباط با پارک های علم و فناوری، مراکز رشد، علمی، تحقیقاتی و دانشگاهی برای ارتقای کیفیت برنامه ها و فعالیت ها

ماده 13 - منابع مالی:
منابع مالی پژوهش سراهای دانش آموزی عبارتند از:

1 - اعتبارات تخصیصی از سوی وزارت آموزش و پرورش، در قالب سرانه و کمک هزینه

2 - اعتبارات تخصیصی از سوی شورای آموزش و پرورش استان/ شهرستان/ منطقه

3 - کمک های موسسات و نهادها از قبیل شهرداری ها، صندوق ها، مراکز علمی و پژوهشی و بنگاه های اقتصادی

4 - هدایا و کمک های مردمی

5 - درآمد حاصله از طریق ارائه خدمات علمی، پژوهشی و آموزشی به دانش آموزان و هنر جویان و فروش تولیدات و خدمات پژوهشی پژوهش سرا

تبصره - کلیه وجوه دولتی یا وجوه دریافتی از اولیای دانش آموزان یا کمک های مردمی و موسسات و سازمان ها، باید به حساب پژوهش سرا واریز شود و بر مبنای شیوه‌نامه مربوط و تصمیم هیات امنا هزینه شود.

ماده 14 - نظارت و ارزشیابی:
شاخص ها، ملاک ها و استانداردهای ارزشیابی از عملکرد پژوهش سراها، توسط شورای سیاستگذاری تدوین و ابلاغ می‌شود. نظارت و ارزشیابی مستمر از فعالیت های پژوهش سراها بر اساس شاخص ها، ملاک ها و استانداردهای مصوب، توسط شورای سیاستگذاری، شورای آموزش و پرورش استان و هیات امنای پژوهش سرا انجام می‌شود.

تبصره 1 - شورای آموزش و پرورش استان، گزارش های مربوط به نظارت و ارزشیابی از عملکرد پژوهش سراهای استان را در پایان هر سال تحصیلی به شورای سیاستگذاری ارائه خواهد داد.

تبصره 2 - شورای سیاستگذاری، گزارش عملکرد 2 سالانه پژوهش سراها را به شورای عالی آموزش و پرورش ارائه خواهد داد.

ماده 15 - تغییر کاربری و انحلال:
هرگونه تغییر کاربری و جابه جایی این مراکز ممنوع است. انحلال پژوهش سرا در صورت عدم انطباق با مفاد این اساسنامه یا ضوابط ابلاغی و همچنین تغییر کاربری آن در موارد خاص، با پیشنهاد شورای آموزش و پرورش استان و تایید شورای سیاستگذاری انجام می‌شود.

ماده 16 - سایر موارد:
شیوه‌نامه های اجرایی این اساسنامه پس از ابلاغ، حداکثر ظرف مدت شش ماه تهیه و بعد از تایید شورای سیاستگذاری، توسط وزارت آموزش و پرورش ابلاغ می‌شود.

موضوع: اساسنامه پژوهش سراهای دانش آموزی در نهصد و سی و دومین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش، تاریخ 1395/3/17 به تصویب رسید.
مهدی نوید
دبیر شورا
علی اصغر فانی
رئیس جلسه
اساسنامه پژوهش سراهای دانش آموزی، مورد تایید است.

رئیس جمهور و رئیس شورای عالی آموزش و پرورش - حسن روحانی

دریافت فایل پی‌دی‌اف