ماده 1- نام بانک، بانک تجارت است.
بانک تجارت که به موجب مصوبه مورخ 1358/9/29 مجمع عمومی بانکها با اجازه حاصل از ماده (17) لایحه قانونی اداره امور بانکها از ادغام بانکهای ایران و انگلیس، اعتبارات ایران، ایران و خاورمیانه، تجارتی ایران و هلند، بازرگانی ایران، ایرانشهر، صنایع ایران، شهریار، ایرانیان، کار و بین المللی ایران و ژاپن تشکیل گردیده طبق قانون ملی شدن بانکها، لایحه قانونی اداره امور بانکها و مقررات مندرج در این اساسنامه اداره میشود. بانک تجارت جانشین بانکهای مذکور میباشد.
ماده 2- هدف بانک: بانک تجارت به منظور ارائه خدمات بانکی در سراسر کشور ایجاد میگردد این بانک در تسهیل امور بازرگانی داخلی و خارجی و همچنین در رشته های تولیدی در خدمت به اقتصاد کشور فعالیت خواهد داشت.
ماده 3- مدت بانک: بانک برای مدت نامحدود تشکیل شده است.
ماده 4- مرکز اصلی بانک: مرکز اصلی بانک در تهران است بانک میتواند با رعایت قوانین و مقررات جاری شعب یا نمایندگیهایی تاسیس نماید.
ماده 5- موضوع بانک
1- افتتاح و نگهداری حسابجاری، پس انداز و سایر حسابهای مشابه.
2- قبول سپرده های دیداری، ثابت، پس انداز و مشابه آنها و صدور گواهی سپرده.
3- اعطای وام و اعتبار.
4- خرید اوراق و اسناد بازرگانی از قبیل سفته و برات و انجام سایر معاملات مربوط به آنها با یا بدون حق رجوع.
5- تحصیل وام یا اعتبار از داخل یا خارج.
6- نقل و انتقال وجوه.
7- انجام معاملات ارزی.
8- افتتاح اعتبارنامه و ابلاغ اعتبارنامه اعم از نقدی یا غیر آن و انجام هر نوع عملیات مربوط به آنها.
9- صدور اعتبارنامه و چکهای مسافرتی و انجام معاملات مربوط به آنها.
10- صدور تایید و قبول هر گونه ضمانتنامه بانکی.
11- خرید و فروش اوراق قرضه و سایر اوراق بهادار.
12- پذیره نویسی و انجام کلیه عملیات مربوط به آن.
13- قبول امانات و نگهداری سهام و اوراق بهادار و اشیا قیمتی مشتریان.
14- اجاره صندوق امانات.
15- مشارکت یا سرمایه گذاری.
16- قبول کارگزاری بانکها و موسسات مالی و اعتباری.
17- افتتاح حسابجاری به نام خود و تودیع وجوه دیداری یا مدت دار در بانکها و موسسات مالی و اعتباری در داخل و خارج از کشور.
18- انجام معاملات طلا و نقره با رعایت قوانین و مقررات مربوط.
19- انجام وظایف قیمومت، وصایت وکالت و نمایندگی.
20- ترخیص کالا از گمرکات و حمل و نقل کالا از بنادر و گمرکات به حساب بانک یا مشتریان و معامله قبوض انبارهای عمومی.
21- انجام هر گونه عملیات بیمه مربوط به بانک و یا به حساب مشتریان نزد شرکتها و موسسات بیمه.
22- انجام سایر عملیات بانکی و معاملات بازرگانی که به موجب قوانین و مقررات برای بانکها ممنوع نباشد.
ماده 6- سرمایه: سرمایه بانک 870/000/000 /37 ریال است که متعلق به دولت بوده و تماماً پرداخت شده است.
ماده 7- ارکان بانک:
الف - مجمع عمومی بانکها مذکور در لایحه اداره امور بانکها.
ب - شورای عالی بانکها مذکور در لایحه اداره امور بانکها.
بند ج - هیات مدیره و مدیرعامل.
بند ه- - بازرسان قانونی (حسابرسان).
قسمت اول - مجمع عمومی
ماده 8- مجمع عمومی بانکها از وزیر امور اقتصادی و دارایی، وزیر صنایع و معادن، وزیر بازرگانی، وزیر کشاورزی و عمران روستایی، وزیر مسکن و شهرسازی، وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه تشکیل میشود.
ریاست مجمع عمومی بانکها با وزیر امور اقتصادی و دارایی است و در غیاب وی با وزیر بازرگانی است.
ماده 9- مجمع عمومی بانکها به دو صورت تشکیل میشود:
9- 1- مجمع عمومی عادی
9- 2- مجمع عمومی فوق العاده
ماده 10- مجمع عمومی عادی و فوق العاده بانکها به دعوت وزیر امور اقتصادی و دارایی و در غیاب وی به دعوت وزیر بازرگانی تشکیل میشود.
ماده 11- وظایف مجمع عمومی عادی
11- 1- استماع گزارش سالانه هر بانک و رسیدگی به ترازنامه و حساب سود و زیان سال مالی قبل و صورت دارایی و دیون و صورتحساب دوره عمل سالانه و تصویب ترازنامه و بودجه آن.
11- 2- رسیدگی و اتخاذ تصمیم درباره اندوخته هر یک از بانکها و تصویب سود ویژه.
11- 3- انتخاب اعضای هیات مدیره بانکها بنا به پیشنهاد شورای عالی بانکها.
11- 4-انتخاب مدیران عامل بانکهای تخصص به پیشنهاد وزیر مربوط و انتخاب مدیران عامل بانکهای تجاری به پیشنهاد وزیر بازرگانی با نظر مشورتی شورای عالی بانکها.
11- 5- احکام مدیران عامل و اعضای هیات مدیره بانکها به اعضای وزیر امور اقتصادی و دارایی صادر خواهد شد.
11- 6- انتخاب بازرسان قانونی هر یک از بانکها.
11- 7- تصویب اساسنامه هر یک از بانکها.
11- 8- تصویب آییننامه های استخدامی، مالی، اداری و معاملاتی.
11- 9- اتخاذ تصمیم نسبت به هر گونه مسائل دیگر مربوط به عملیات بانکی که از طرف شورای عالی بانکها به مجمع عمومی پیشنهاد میشود.
ماده 12- جلسات مجمع عمومی عادی بانکها حداقل سالی یک مرتبه تا پایان تیرماه هر سال تشکیل خواهد شد.
ماده 13- برای مذاکره و اخذ تصمیم در جلسات مجمع عمومی عادی و فوق العاده بانکها حضور 5 نفر از اعضا ضروری خواهد بود و مصوبات مجمع حداقل با رای موافق 4 نفر معتبر میباشد.
ماده 14- وظایف مجمع عمومی فوق العاده هر گونه تغییر در مواد اساسنامه هر یک از بانکها، کاهش یا افزایش سرمایه هر یک از آنها، تاسیس، انحلال یا ادغام آنها منحصراً در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده بانکها خواهد بود.
قسمت دوم - شورای عالی بانکها
ماده 15- شورای عالی بانکها از 8 نفر عضو به شرح زیر تشکیل میشود:
1- رئیس کل بانک مرکزی ایران
2- مدیرکل بانک ملی ایران
3- نماینده وزارت امور اقتصادی و دارایی
4- نماینده وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه
5- نماینده وزارت مسکن و شهرسازی
6- نماینده وزارت کشاورزی و عمران روستایی
7- نماینده وزارت بازرگانی
8- نماینده وزارت صنایع و معادن
در انتخاب نمایندگان فوق جنبه های صلاحیت و تخصص در امور اقتصادی و بانکی و مدیریت باید رعایت شود.
تبصره 1- ریاست شورای عالی بانکها با رئیس کل بانک مرکزی ایران خواهد بود.
تبصره 2- مدت عضویت افراد مذکور در ردیفهای 2 تا 8 در شورای عالی بانکها 2 سال میباشد و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
ماده 16- جلسات شورای عالی بانکها حداقل هر هفته یک مرتبه به دعوت رئیس شورا و یا سه نفر از اعضا شورا تشکیل خواهد شد.
ماده 17- جلسات شورای عالی بانکها وقتی رسمیت خواهد داشت که حداقل 6 نفر از اعضا در جلسه حضور داشته باشند و مصوبات شورا با 5 رای موافق معتبر خواهد بود.
ماده 18- وظایف و اختیارات شورای عالی بانکها به شرح زیر میباشد:
18- 1- پیشنهاد اعضای هیات مدیره بانکها به مجمع عمومی.
18- 2- اظهار نظر مشورتی در مورد انتخاب مدیران عامل بانکها.
18- 3- ایجاد هماهنگی در امور بانکها.
18- 4- تهیه آییننامه استخدامی و سایر آییننامه های مالی، اداری و معاملاتی مربوط به امور بانکها برای تصویب مجمع عمومی.
18- 5- رسیدگی به بودجه هر یک از بانکها برای تصویب مجمع عمومی.
18- 6- اظهار نظر نسبت به ترازنامه و حساب سود و زیان و گزارش سالانه هر یک از بانکها برای تقدیم به مجمع عمومی.
18- 7- اظهار نظر نسبت به افزایش یا کاهش سرمایه هر یک از بانکها.
18- 8- کسب اطلاعات لازم در امور بانکها از بانکها و بررسی گزارشهایی که هیات مدیره هر یک از بانکها به شورای عالی ارسال می دارد.
18- 9- اتخاذ سیاست کلی در مورد تاسیس و تعطیل یا هر واحد بانکی دیگر در هر نقطه از ایران یا خارج از کشور.
18- 10- اظهار نظر نسبت به تغییر مواد اساسنامه هر یک از بانکها و پیشنهاد آن به مجمع عمومی بانکها.
18- 11- اتخاذ تصمیم درباره سیاستهای کلی اقتصادی و اعتباری و اداری بانکها و سایر مسائل مربوط به اداره امور بانکها.
18- 12- کوشش و ابتکار در حسن اداره و بهره وری بانکها و بهبود مستمر وضع آنها در جهت خدمت به مردم و به اقتصاد کشور و افزایش درآمدها بر طبق موازین اسلام.
قسمت سوم - مدیرعامل و هیات مدیره
ماده 19- هیات مدیره بانک از 7 نفر به شرح زیر تشکیل میشود:
الف - مدیرعامل بنا به پیشنهاد وزیر بازرگانی و نظر مشورتی شورای عالی بانکها و تصویب مجمع عمومی بانکها.
ب - 5 نفر اعضای هیات مدیره به پیشنهاد شورای عالی بانکها و تصویب مجمع عمومی بانکها.
ج - یک نفر از کارمندان بانک به پیشنهاد شورای کارکنان بانک.
د - احکام مدیرعامل و سایر اعضای هیات مدیره توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی صادر و ابلاغ میگردد.
ه- - مدیرعامل ریاست جلسات هیات مدیره را بر عهده خواهد داشت.
و - دوره خدمت مدیرعامل و سایر اعضای هیات مدیره 3 سال و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
ماده 20- اختیارات و وظایف مدیرعامل: مدیرعامل بالاترین مقام اداری و اجرایی بانک است و اختیارات و وظایف وی به شرح زیر است:
1- نمایندگی بانک در برابر اشخاص ثالث، ادارات و موسسات دولتی و موسسات خصوصی.
2- نصب و عزل ماموران و کارکنان بانک و تعیین شغل و ترفیع و تنبیه و اجرای سایر شرایط استخدامی با رعایت مقررات استخدامی و اداری بانکها و آییننامه های مربوط.
3- افتتاح حساب جاری و سپرده و سایر حسابهای مشابه نزد بانکها و استفاده از آن به نام بانک.
4- وصول مطالبات بانک و پرداخت دیون آن.
5- قبول تعهد، ظهر نویسی، قبولی، پرداخت و واخواست اوراق تجاری.
6- انجام هر نوع معامله و انعقاد کلیه قراردادها و تغییر و تبدیل یا فسخ و اقاله و ابطال و واگذاری و اجرای آنها نسبت به اموال منقول و غیر منقول و حقوق و اسناد و اوراق بهادار به هر شکل و با هر شخص حقیقی و حقوقی و تحت هر گونه شرایط در حدود موضوع بانک.
7- اجاره و استیجاره و واگذاری و فسخ اجاره و تقاضای تعدیل اجاره بها و دفاع از آن در تمام مراحل و مراجع و تخلیه عین مستاجره و تقاضای صدور اجراییه و تقاضای تجدید نظر در رای صادره یا اجرای آن.
8- رهن گذاردن اموال بانک اعم از منقول و غیر منقول و فک آن ولو کراراً.
9- اقامه و تعقیب و دفاع از هر گونه دعوی یا انصراف از آن یا داشتن تمام اختیارات راجع به امر دادرسی در کلیه مراجع و دادگاهها و در کلیه مراحل اعم از مراحل بدوی، پژوهشی، فرجامی با حق مصالحه و سازش، تعیین وکیل با حق توکیل غیر، ادعای جعل نسبت به سند طرف و استرداد سند، تعیین جاعل، ارجاع دعوی به داوری و تعیین داور با یا بدون اختیار صلح و به طور کلی استفاده از کلیه حقوق و اجرای کلیه تکالیف ناشی از قانون داوری تعیین وکیل برای دادرسی و غیره با یا بدون حق توکیل و توکیل در توکیل غیر ولو کراراً، تعیین میزان حل الوکاله وکیل، تعیین مصدق و کارشناس، اقرار خواه در ماهیت دعوی و خواه به امری که کاملاً قاطع باشد، دعوی خسارت، استرداد دعوی، جلب شخص ثالث و دفاع از دعوی ثالث، اقدام به دعوی متقابل و دفاع از آن، تامین مدعی به تقاضای توقیف اشخاص و اموال از دادگاهها، اعطای مهلت برای پرداخت مطالبات بانک، درخواست صدور برگ اجرایی و تعقیب عملیات اجرایی و اخذ محکوم به به نفع بانک، چه در دادگاهها و چه در ادارات و دوایر ثبت اسناد و املاک.
10- اجرای کلیه تصمیمات شورای عالی بانکها و مجمع عمومی بانکها.
11- صدور دستور اجرای کلیه تصمیمات هیات مدیره.
12- مدیرعامل میتواند قسمتی از اختیارات و همچنین حق امضای خود را به یک یا چند نفر از اعضای هیات مدیره و یا سایر کارمندان بانک واگذار نماید.
ماده 21- وظایف و اختیارات هیات مدیره: هیات مدیره دارای کلیه اختیارات لازم برای اداره امور بانک با توجه به موضوع و هدف مندرج در اساسنامه میباشد مگر در مواردی که به موجب قانون و یا اساسنامه اخذ تصمیم در مورد آنها در صلاحیت مجامع عمومی و یا شورای عالی بانکها و یا مدیرعامل بانک باشد از جمله اختیارات هیات مدیره موارد زیر است:
1- تهیه پیش نویس آییننامه ها و پیشنهاد آن به شورای عالی بانکها برای تصویب مجمع عمومی بانکها.
2- تصویب آییننامه های داخلی بانک.
3- تهیه و تنظیم ترازنامه و حساب سود و زیان و گزارش سالیانه بانک.
4- تهیه و تنظیم بودجه بانک.
5- بررسی و تصویب برنامه های استخدامی و آموزشی بانک.
6- تنظیم خلاصه صورت داراییها و بدهیهای بانک هر 6 ماه یک بار و تسلیم آن به بازرسان قانونی.
7- بررسی طرح سازمانی و تصویب آن.
8- پیشنهاد تاسیس و یا تعطیل شعب و نمایندگیها در نقاط مختلف کشور و خارج از کشور طبق قوانین و مقررات مربوط.
9- پیشنهاد اصلاح اساسنامه در مواقعی که لازم باشد به شورای عالی بانکها.
10- تعیین سیاست اعتباری بانک.
11- اتخاذ تصمیم در مورد خرید و فروش سهام و اوراق قرضه و مشارکت در شرکتها.
12- صدور اجازه خرید و احداث هرگونه ساختمان که مورد نیاز بانک باشد.
13- تحصیل وام و اعتبار از دولت و موسسات و بانکها و شرکتهای دولتی یا وابسته به دولت و شهرداریها با رعایت مقررات مربوط.
ماده 22- مدیرعامل و سایر اعضای هیات مدیره به طور موظف و تمام وقت در بانک انجام وظیفه می نمایند.
ماده 23- هر یک از اعضای هیات مدیره بنا به تشخیص مدیرعامل مسئولیت اداره قسمتی از امور بانک را بر عهده خواهند گرفت.
ماده 24- مدیرعامل و سایر اعضای هیات مدیره در مدت تصدی خود نمی توانند هیچ گونه فعالیت بازرگانی یا شغل دولتی دیگری داشته باشند.
ماده 25- جلسات هیات مدیره با حضور حداقل 5 نفر رسمیت خواهد داشت و تصمیمات متخذه با اکثریت آرا معتبر خواهد بود.
ماده 26- مدیرعامل و سایر اعضای هیات مدیره نمی توانند در زمان تصدی خود هیچ گونه خرید و فروش با بانک انجام دهند و همچنین نمی توانند جز وام کارمندی از بانک وام و یا اعتبار دریافت دارند.
قسمت چهارم - بازرسان قانونی (حسابرسان)
ماده 27- مجمع عمومی بانک در هر سال دو حسابرس را برای مدت یک سال به سمت بازرس قانونی انتخاب می نماید. عزل یا تجدید انتخاب بازرسان قانونی (حسابرسان) با مجمع عمومی است.
ماده 28- وظایف بازرس (حسابرس) علاوه بر وظایف مندرج در لایحه قانونی اصلاح قانون تجارت به قرار زیر است:
الف - نظارت در اجرای مقررات اساسنامه و آییننامه بانک و سایر مقررات.
ب - رسیدگی و اظهار نظر نسبت به حسابها و ترازنامه سالیانه بانک و حساب سود و زیان با گواهی صحت ارقام و تهیه گزاشهای لازم جهت تقدیم به شورای عالی بانکها.
پ - رسیدگی به دفاتر و حسابهای بانک و گواهی خلاصه حسابهایی که بانک هر ماه باید به بانک مرکزی ایران بفرستد.
ماده 29- بازرسان قانونی (حسابرسان) حق مداخله مستقیم در امور اداری و معاملات بانک را ندارند،ولی میتوانند نظریات خود را کتباً به مدیرعامل یا هیات مدیره اطلاع دهند.
ماده 30- بازرسان قانونی (حسابرسان) میتوانند برای انجام وظایف خود در هر موقع به کلیه دفاتر و اسناد و دارایی بانک رسیدگی نموده و در این مورد اطلاعات و مدارک لازم را از هیات مدیره بخواهند. هیات مدیره تسهیلات لازم را در این خصوص فراهم خواهند نمود.
ماده 31- بازرسان قانونی (حسابرسان) میتوانند در جلسات مجامع عمومی بدون حق رای شرکت نمایند.
ماده 32- در مواردی که بازرسان قانونی (حسابرسان) برای انجام وظایف خود مراجعه به متخصص و کارشناس را لازم بدانند میتوانند پس از جلب موافقت شورای عالی بانکها به هزینه بانک یک یا چند نفر را موقتاً به کار دعوت نمایند.
ماده 33- تصمیمات و اقدامات بازرسان قانونی (حسابرسان) بایستی در دفتر مخصوصی با قید تاریخ ثبت و امضا شود. هیات مدیره در مواقع لزوم میتواند بازرسان قانونی (حسابرسان) را دعوت نمایند تا برای بررسی مسائلی تشکیل جلسه دهند.
ماده 34- هر گونه ایرادی که بازرسان (حسابرسان) نسبت به امور مالی بانک داشته باشند کتباً به نظر مدیرعامل و هیات مدیره بانک خواهد رسید و هرگاه در رفع آن از طرف مدیرعامل یا هیات مدیره اقدام لازم به عمل نیاید مراتب را در گزارش خود به عنوان شورای عالی بانکها درج خواهند کرد.
ماده 35- حق الزحمه بازرسان قانونی (حسابرس قانونی) از طرف مجمع عمومی تعیین میگردد.
قسمت پنجم - سال مالی، ترازنامه و حساب سود و زیان
ماده 36- سال مالی بانک از اول فروردین ماه هر سال تا پایان اسفند ماه همان سال خواهد بود.
ماده 37- ترازنامه و حساب سود و زیان و پیوستهای آن توسط هیات مدیره باید لااقل 20 روز قبل از انعقاد جلسه مجمع عمومی عادی به شورای عالی بانکها تسلیم گردد.
ماده 38- ارزیابی ارقام دارایی بانک در ترازنامه به طریق زیر خواهد بود:
الف - سهام و اوراق بهادار به بهای خریداری یا قیمت روز، هر یک پایین تر باشد.
ب - اموال منقول و غیر منقول به بهای خرید یا بهای تمام شده، پس از وضع هزینه استهلاک.
ج - سود سالیانه بانک که عبارت است از درآمد بانک پس از وضع هزینه و استهلاک و ذخایر.
تبصره - مطالبات بانک به ارزش احتمالی روز ترازنامه محسوب میشود. مطالبات غیر قابل وصول نباید جزو دارایی بانک منظور گردد. برای مطالبات مشکوک الوصول باید ذخیره کافی در نظر گرفته شود تا اگر مطالبات مذکور غیر قابل وصول تشخیص گردد از محل ذخیره مزبور تامین گردد.
ماده 39- چگونگی تنظیم ترازنامه و حساب سود و زیان و میزان استهلاک اموال بانک و همچنین نحوه و اصول حسابداری و دفترداری بانک طبق مقررات قانون پولی و بانکی کشور انجام خواهد گرفت.
ماده 40- سود ویژه بانک در هر سال مالی عبارت است از درآمد حاصل در همان سال مالی منهای کلیه هزینه ها و استهلاکات و ذخیره ها. سود ویژه بانک هر سال پس از وضع مالیاتها به علاوه مبلغ نقل شده از سال قبل با تصویب مجمع عمومی بانکها به شرح زیر تقسیم میشود:
الف - حداقل پانزده درصد قبل از کسر مالیات با رعایت قانون پولی و بانکی کشور به عنوان اندوخته قانونی.
ب - قسمتی به عنوان اندوخته برای تامین مطالبات مشکوک الوصول و سایر اندوخته ها.
ج - قسمتی برای نقل به حساب سال بعد.
د - مابقی سود ویژه متعلق به دولت است.
قسمت ششم - مقررات مختلف
ماده 41- مواردی که در این اساسنامه پیش بینی نشده تابع قانون پولی و بانکی کشور و لایحه قانونی اداره بانکها و سایر قوانین و مقررات لازم الاتباع کشور خواهد بود.
ماده 42- هرگونه تغییر در این اساسنامه با اظهارنظر شورای عالی بانکها و تصویب مجمع عمومی بانکها انجام خواهد شد.
ماده 43- تا تصویب آییننامه های استخدامی، مالی و معاملاتی آییننامه ها و مقررات فعلی بانک مجری است.
ماده 44- این اساسنامه از تاریخ تصویب لازم الاجرا است.