اثر انقضای مدت در تعهدات مقید به زمان

تاریخ دادنامه قطعی: 1394/12/10
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در تعهد مقید به زمان، زمان انجام تعهد، شرطی است به نفع متعهد له که به استناد آن می‌تواند از پذیرش تعهدات خارج از زمان مقید امتناع کند ولی بهانه ای برای امتناع متعهد از اجرای موضوع تعهد درخارج ازفرجه قراردادی نیست.

الف:آقای م. ق. به وکالت از صندوق بازنشستگی صدا و سیما به طرفیت 1 - شرکت صوتی و تصویری سروش 2 - اتحادیه بازرگانی تعاونی های مصرف سازمان صدا و سیما با وکالت آقایان بهمن و امیر ب. 3 - شرکت گلیان تصویر و 4 - شرکت نوین عرفا دادخواستی مبنی بر محکومیت خواندگان به پرداخت فعلا مقوم به ده میلیارد ریال به انضمام هزینه های قانونی اعم از هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل تقدیم کرده که در تاریخ 89/1/29 به این شعبه ارجاع شده است. ب: آقای بهنام ابراهیمی و خانم زهره صادقی به وکالت از 1 - شرکت گلیان و 2 - شرکت بازاریابی و اطلاع رسانی نوین عرفا به طرفیت 1 - سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و 2 - صندوق بازنشستگی صدا و سیما دادخواستی مبنی بر محکومیت خواندگان به انجام تعهدات قراردادی مبنی بر در اختیار گذاشتن تایم های تبلیغاتی به شرح مندرج در متن با جلب نظر کارشناسی به انضمام مطالبه خسارات دادرسی تقدیم کرده که در تاریخ 92/1/19 به این شعبه ارجاع شده است. در شرح دادخواست اول(الف) بیان شده 1 - مطابق قرارداد واگذاری امتیاز پخش آگهی های درون برنامه ای و تقدیم برنامه و حک آرم مورخ 81/12/28 بین خواهان و خواندگان انحصار امتیاز پخش و نمایندگی بازاریابی جذب پذیرش و پخش پیام های تبلیغاتی به صورت حک آرم، تقدیم برنامه، آگهی های درون برنامه ای، آگهی کالاهای خارجی........ از تاریخ 1382/01/01 لغایت 1384/03/31 به مدت 27 ماه به خواندگان دعوا واگذار شد. 2 - وفق ماده 4 قرارداد، مبلغ قراردا برای سال اول 240 میلیارد ریال و برای سال دوم مبلغ 360 میلیارد ریال تعیین گردیده است ضمن آنکه خواهان مبلغ 30/592/000/000 ریال به عنوان قرض الحسنه به خواندگان دعوا پرداخت نموده است که کل میزان تعهد آنها برای دو سال بالغ بر 630/592/000/000 ریال بوده است و تا کنون مبلغ 213/682/000/000 ریال به صورت وجه نقد، حواله، چک، کالا و ساختمان از خواندگان دریافت گردیده است. در شرح دادخواست دوم (ب) بیان شده در سال های 1383 و 1382 خوانده ردیف اول (صدا و سیما) تبلیغات انحصاری حک آرم، تقدیم برنامه، درون برنامه ای و آگهی های محصولات خارجی در شبکه های مختلف صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را به خوانده ردیف دوم (صندوق) واگذارو خوانده اخیر بنا بر تجویز قراردادهای منعقده، مبادرت به انعقاد قرارداد شماره 111541/60/878 مورخ 81/12/28 با شرکت های خواهان جهت جذب، پذیرش، تولید و... نموده است و متاسفانه به محض شروع قرارداد خواندگان به انحاء مختلف مبادرت به ایجاد اخلال در پخش آگهی های این شرکت ها نموده به گونه ای که در مدت قرارداد صرفا بخش های ناچیزی از تعهدات خویش مبنی بر در اختیار گذاشتن زمان های تعیین شده را عمل کرده است در ضمن در متن دادخواست مدت برنامه ها طبق قرارداد و نیز مدت زمان اعطایی صدا و سیما برای اجرای برنامه های قراردادی ذکر شده است. دادگاه در ابتدا ارتباط دعاوی فوق را احراز کرده است زیرا صندوق بازنشستگی صدا و سیما به شرح دعوای اولیه بهای تعهدات قراردادی را مطالبه کرده و مدعی شده که شرکت های خوانده باید وجوه مربوط به پخش برنامه های قراردادی را پرداخت نمایند و در دادخواست دوم خواسته شده که خواندگان اجازه دهند برنامه های قراردادی طبق مفاد قرارداد پخش شود طبعا این دو تعهد مرتبط هستند ابتدا باید برنامه های تعیین شده پخش گردد تا امکان مطالبه وجوه آن فراهم گردد با این وصف تصمیم در هر پرونده موثر در دیگری می‌باشد سپس دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری صادر نمود تا دقیقا میزان مطالبات خواهان دعوای اولیه و نیز تعهدات انجام نشده خواندگان دعوای دوم بررسی و معلوم گردد. با عنایت به صدور نظریه کارشناسی مربوط به هر دو دعوا اشاره به این نکات گریز ناپذیر است. اولا: نظریه کارشناسی دعوای اولیه(صندوق بازنشستگی) منطبق بر واقعیت و اوضاع و احوال محقق نیست زیرا، الف: تمام تعهدات صندوق بازنشستگی انجام نشده تا این نهاد مستحق دریافت مطالبات ادعایی باشد. ب: نظریه کارشناسی بر اساس مستندات متقن و قابل اتکا صادر نشده است. ج: طبق نظریه کارشناسی دعوای دوم (شرکت های گلیان تصویر و نوین عرفا) بسیاری از تعهدات شامل پخش برنامه های تبلیغاتی انجام نشده است. ثانیا: اگر چه در نظریه کارشناسی دعوای دوم میزان تعهدات انجام نشده در خصوص پخش برنامه های تبلیغاتی انجام نشده اما طرح دعوا برای ایفای مابقی تعهدات قابل پذیرش نیست زیرا مدت زمان ایفای تعهدات طبق قرارداد استنادی گذشته است و در ضمن مقررات حاکم بر پخش برنامه های مشابه نیز تغییر یافته است. دادگاه اعتقاد دارد دعوای اولیه مسلم نیست زیرا خواهان این دعوا می‌تواند وجوهی را مطالبه نماید که تعهدات ما به ازای آن ایفا شده باشد دعوای دوم نیز محقق و ثابت نیست زیرا مطلوب و توافق طرفین قرارداد، ایفای تعهدات در مدت زمان معهود بوده است و تقاضای الزام یک طرف قرارداد به ایفای تعهدات خارج از مدت امکان پذیر نیست بر همین اساس و به استناد ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به بطلان دعاوی مطروحه فوق صادر و اعلام می‌گردد. این رای ظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض نزد محاکم تجدید نظر استان تهران می‌باشد.

رئیس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران -امین رجبی

در خصوص تجدیدنظرخواهی صندوق بازنشستگی صداوسیما باوکالت م. ق. به طرفیت 1 - شرکت نوین عرفا 2 - شرکت گلیان تصویر 3 - اتحادیه بازرگانی تعاونیهای مصرف سازمان صداوسیما 4 - شرکت صوتی تصویری سروش نسبت به قسمتی از دادنامه شماره --- مورخ 93/6/23 صادره ازشعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران که به موجب قسمت مورد نظرازدادنامه موصوف حکم بربطلان دعوی صندوق صدرالذکر مبنی بر مطالبه مبلغ ده میلیاردریال ازتجدیدنظرخواندگان طبق نظرکارشناس بابت موضوع قراردادشماره 111541/60/878 مورخ 81/12/28 (انعقادی فیما بین صندوق مذکور ازیک طرف وشرکتهای یادشده ازطرف دیگرباقید خواندگان اول ودوم هرکدام به میزان سی درصد وخواندگان بعدی هرکدام به میزان بیست درصد ازرقم مزبور) به انضمام هزینه دادرسی وحق الوکاله وکیل صادر و اعلام گردیده است دادگاه با توجه به مجموع اوراق پرونده وتحقیقات معموله وتصویرمصدق قرارداداستنادی در نه صفحه وبالحاظ درخواست تجدیدنظرخواه دردادخواست بدوی مبنی برجلب نظریه کارشناس واینکه نامبرده در ابتدای لایحه تجدیدنظرخواهی نیز به نظریه کارشناس ابرازی استناد نموده وبانظر به مفاد نظریات مفصل ومستدل کارشناسان منتخب دادگاه محترم بدوی درچند صدصفحه طی سه مرحله (مرحله اول در تاریخ 91/12/19 ومرحله دوم در تاریخ 92/9/9 ومرحله سوم در تاریخ 92/12/19 که مجموعا حکایت دارند ازاینکه حسب نتیجه محاسبات تمامی دریافت ها وپرداخت های مالی طرفین ،شرکت گلیان تصویر مبلغ 6/453/698/037 ریال بیشتر ازمیزان تعهدات خویش پرداخته است ودرنتیجه هیچ بدهی ندارد وشرکت نوین عرفا به میزان 101/145/592/557 ریال بدهکاروشرکت سروش به میزان 70/409/882/624 ریال بدهکار واتحادیه بازرگارنی تعاونیهای مصرف سازمان به میزان 100/555/237/798 ریال بدهکارصندوق تجدیدنظرخواه می‌باشند که نظریات کارشناسی مزبور درمراحل سه گانه هیچ مخالفتی بااوضاع واحوال مسلم قضیه ندارد وازسوی دیگر دلیل مقتضی جهت اثبات ضرورت ارجاع امربه هیات کارشناسی دیگر وجود ندارد.ضمنا استدلال دادگاه بدوی درضرورت رسیدگی توام به دعوی مطالبه وجه ودعوی الزام به انجام تعهد به لحاظ نشات هردو دعوا ازیک قرارداد وتاثیرهریک در دیگری صحیح بوده لکن استدلال آن دادگاه محترم درعدم حقانیت صندوق صدر الذکر دردعوی مطالبه وجه موضوع قرارداد (به لحاظ عدم انجام تعهد آن صندوق درمقابل تجدیدنظرخواندگان) صحیح نمی‌باشد چرا که قرارداد استنادی تجدیدنظرخواه درقالب یکی ازعقود قانونی به طورصحیح وقطعی منعقدگردیده وسندعادی استنادی از هرگونه انکار، تکذیب یا تردید طرفین مصون باقی مانده است وطرفین ملزم به متابعت از آن ورعایت آثار قانونی آن هستند و بداهتا متهعد له می‌تواند الزام متعهد را به انجام موضوع تعهد ازدادگاه بخواهد وازآنجا که درمانحن فیه براساس نظرات مستدل کارشناسان منتخب، شرکت گلیان تصویر، تعهدات مالی خویش راایفاء نموده است، لیکن سه شرکت دیگر به شرح مارالذکر بدهکار می‌باشند بنابراین تجدیدنظرخواهی صندوق مزبوربه طرفیت شرکت گلیان تصویر مردود تشخیص ومستندا به مواد 358 و 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه معترض عنه رانسبت به شرکت فوق نتیجتا تایید واستوار می‌نماید ولکن راجع به تجدیدنظرخواهی صندوق فوق به طرفیت سه شرکت دیگر، دادگاه بالحاظ مراتب مشروحه فوق الذکر دادنامه معترض عنه رامخدوش تشخیص وبا توجه به اینکه صندوق تجدیدنظرخواه، خواسته خویش را دردادخواست فقط تا مبلغ ده میلیارد ریال مطرح کرده ودرلایحه تقدیمی درمرحله تجدیدنظرخواهی نیزبرهمان رقم تاکید نموده ودادگاه مجاز به رسیدگی واصدار حکم راجع به زائد بر خواسته خواهان نمی‌باشد وصرف نظر ازمیزان قطعی وکامل بدهی خواندگان موصوف وباعنایت به مفاد نظریه کارشناسان وسهم هریک ازشرکتهای مزبور ازقرارداد استنادی، حکم برمحکومیت شرکت نوین عرفا به پرداخت مبلغ سه میلیارد ریال (سی درصد خواسته) وشرکت سروش به پرداخت مبلغ دومیلیارد ریال (بیست درصد خواسته) واتحادیه مزبور به پرداخت مبلغ دومیلیارد ریال (بیست درصد خواسته) به انضمام هزینه دادرسی وحق الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی درحق تجدیدنظرخواه (صندوق مزبور) صادر واعلام می‌نماید. ودر خصوص تجدیدنظرخواهی 1 - شرکت گلیان تصویر 2 - شرکت بازاریابی واطلاع رسانی نوین عرفا باوکالت بهنام ابراهیمی ازسوی دوشرکت فوق به طرفیت 1 - صندوق صدرالذکر 2 - سازمان صداو سیمای جمهوری اسلامی ایران نسبت به قسمتی ازدادنامه صدرالاشاره که به موجب قسمت مورد اعتراض، حکم بربطلان دعوی دوشرکت موصوف مبنی برالزام خواندگان به انجام تعهدات قراردادی راجع به دراختیار گذاشتن زمانهای لازم برای پخش آگهی های تبلیغاتی ازشبکه های مختلف موضوع قراردادمارالذکر باجلب نظرکارشناس به انضمام خسارات دادرسی، صادر واعلام گردیده است دادگاه با توجه به مجموع اوراق پرونده وبالحاظ استدلالات مشروحه فوق الذکر ونظربه اینکه سازمان صدا وسیما درمقام دفاع، علاوه بران که هیچ انکاری نسبت به واگذاری امیتاز پخش آگهی های موصوف به صندوق بازنشستگی ابراز نکرده، بلکه به طورضمنی، واگذاری امتیاز مزبور راپذیرفته است وازسوی دیگر هیچ دلیل محکمه پسندی برای توجیه امتناع آن صندوق وسازمان مزبور ازانجام تعهدات موضوع قراردادفیما بین، ارائه نکرده است وصرف فقدان شرایط قانونی احتمالا محتوایی راجع به برخی ازآگهی های پیشنهادی ازسوی شرکتهای طرف قرارداد، نمی تواند توجیه گر امتناع نامبردگان ازانجام تمام تعهدات وپخش بقیه آگهی ها باشد مضافا انکه قرارداداستنادی ازسوی طرفین فسخ یااقاله نگردیده ودرهیچ مرجع قضایی صالح، ابطال یاملغی الاثر اعلام نگردیده است بنابراین دادگاه باتمسک به نظریات کارشناسان منتخب که دلیلی بر مخالفت انها بااوضاع واحوال مسلم قضیه، وجود ندارد وبا لحاظ عدم صحت استدلال دادگاه بدوی مبنی برموضوع تغییر مقررات حاکم برپخش آگهی ها یا موضوع انقضای زمان اجرای تعهد، چراکه درمبحث تعهد مقید به زمان، زمان تعهد، شرطی است که به نفع متعهد له درج گردیده ومتعهدله می‌تواند باتمسک به قید زمان، ازپذیرش عمل متعهد درخارج ازفرجه قانونی قراردادی، امتناع ورزد لکن این حق متعهد له، نمی تواند دست آویزی برای امتناع متعهد از اجرای موضوع تعهد درخارج ازفرجه قراردادی باشد واکنون متعهدله علیرغم انقضای زمان موردنظر، مجاز به درخواست الزام متعهد به انجام « متعهد به »; می‌باشد. علیهذا دادگاه بااستناد به مواد 10 و 219 و 220 قانون مدنی ومواد 358 و 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه معترض عنه، حکم برمحکومیت تجدیدنظرخواندگان به انجام تعهدات قراردادی راجع به دراختیار گذاشتن زمان های لازم برای پخش آگهی های تبیلغاتی ازشبکه های مختلف صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران طبق مفاد قرارداد ونیز صفحه سیزدهم ازنظریه کارشناس مورخ 92/12/19 به شرح زیردرحق هرکدام ازدوشرکت فوق به انضمام هزینه دادرسی وحق الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی صادر واعلام می‌نماید. آگهی حک آرم 1203953 ثانیه وتقدیم برنامه 361384 ثانیه ودرون برنامه ای 4657578 ثانیه وآگهی خارجی سیما 169517 ثانیه وآگهی خارجی صدا 229950 ثانیه وشبکه های استانی سیما 657000 ثانیه وشبکه های استانی صدا 657000 ثانیه وزیرنویس 7665 برنامه و ضمنا راجع به زائد برمحکوم به مزبور، تجدیدنظر خواهی شرکتهای یادشده رامردود تشخیص ودادنامه معترض عنه تایید واستوار می‌گردد. این رای حضوری وقطعی است.

شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران - مستشار و مستشار

سعید رضایی - محمدحسین سمیعی