مقدمه
در پی فرمان رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی قدس سره - در تاریخ 23 /3 /59 مبنی بر تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی، ستاد مزبور در جلسه مورخ 16 /5 /59 به منظور تحقق بخشیدن به اهداف انقلاب فرهنگی، جهاد دانشگاهی را به عنوان یک نهاد انقلابی و برخاسته از انقلاب فرهنگی تاسیس کرد. پس از تبدیل ستاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی، اساسنامه این نهاد در تاریخ 11 /9 /65 مورد تجدیدنظر قرار گرفت و با حذف وظیفه مشارکت در مدیریت اداره دانشگاهها و تاکید بر انجام فعالیتهای فرهنگی و تحقیقاتی به منظور اسلامی شدن دانشگاهها به تصویب رسید.
بار دیگر شورای عالی انقلاب فرهنگی با عنایت به شرایط جدید دانشگاه ها در تاریخ 22 /8 /69 مصوبه ای را به تصویب رساند که در آن جهاد دانشگاهی به عنوان پلی میان دانشگاه و بخش صنعتی، خدماتی کشور معرفی در این مصوبه دو وظیفه عمده انجام تحقیقات علمی و فعالیت های فرهنگی همچنان به عهده این نهاد میباشد، بر مبنای این مصوبه اساسنامه جدید جهاد دانشگاهی به شرح ذیل به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید:
ماده اول- جهاد دانشگاهی نهادی است عمومی و غیردولتی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی دارای شخصیت مستقل و از لحاظ اداری، استخدامی و مالی تابع مقرراتی است که در چهارچوب اختیارات قانونی به تصویب هیات امنای جهاد دانشگاهی میرسد.
ماده دوم- اهداف:
- گسترش تحقیقات و شکوفائی روحیه تتبع و استعدادها در سطح جامعه برای نیل به خوداتکائی.
- توسعه امور فرهنگی درسطح جامعه از طریق همکاری با حوزه و دانشگاه و سایر مراجع و نهادهای فرهنگی به خصوص برای نسل جوان.
- گسترش طرحهای کاربردی و نیمه صنعتی از طریق پیوند با مراکز علمی و تحقیقاتی به منظور به کارگیری نتایج پژوهش.
ماده سوم- وظایف کلی جهاد عبارت است از:
1- تبلیغ و ترویج فرهنگ و هنر اسلامی و برنامه ریزی فرهنگی و تربیتی و ایجاد آمادگی فکری و مکتبی در قشر جوان بخصوص دانش آموزان دبیرستانی و دانشجویان به منظور مقابله با غرب زدگی و انحرافات فرهنگی در چهارچوب سیاست های فرهنگی کشور.
2- ایجاد تشکیلات مناسب به منظور تالیف، ترجمه و انتشار کتب، نشریات نتایج تحقیقات و مقالات علمی، فرهنگی و تولید مواد کمک آموزشی.
3- انجام دادن تحقیقات توسعه ای و کاربردی.
4- پیگیری طرحهای تحقیقاتی جهاد تا پایان مرحله نیمه صنعتی و صنعتی.
5- ارائه خدمات علمی - فنی در زمینه مختلف و مورد نیاز جامعه.
6- حمایت، تشویق و جذب دانشجویان و پژوهشگران جوان و مستعد و برنامه ریزی و ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور فراهم آوردن زمینه فعالیتهای علمی و پژوهشی آنان بر مبنای شناخت مشکلات واقعی و نیازهای تخصصی جامعه.
7- اجرای دوره های رسمی آموزش های علمی - کاربردی مطابق ضوابط و مقررات آموزش عالی کشور.
8- ایجاد تشکیلات آموزشی و تحقیقاتی مطرح شده در بندهای این ماده بر اساس قوانین و مقررات آموزش عالی.
9(الحاقی 1379/10/13)- مشارکت در ایجاد زمینه های مناسب برای اشتغال بیشتر فارغ التحصیلان دانشگاهی.
تبصره(اصلاحی 1373/11/18)- خدمات علمی فنی شامل: انجام دادن آزمایش های کیفی، بررسی پیشنهاد استانداردها، جمع آوری و پردازش داده های علمی، انتشار مدارک و داده های علمی، ترویج فنون، انجام دادن مشاوره علمی و ارائه کمک های فنی و انجام دادن خدمات بهداشتی درمانی و تشخیص پزشکی میشود.
ماده چهارم- ارکان جهاد دانشگاهی:
1- هیات امناء.
2- شورای علمی.
3- رئیس جهاد دانشگاهی.
ماده پنجم(اصلاحی 1378/09/30)- هیات امناء به عنوان عالیترین مرجع سیاستگذاری جهاد متشکل از این افراد است:
1- رئیس جهاد دانشگاهی (رئیس هیات امناء).
2- وزیر فرهنگ و آموزش عالی یا نماینده ایشان.
3- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا نماینده ایشان.
4- رئیس سازمان برنامه و بودجه یا نماینده ایشان.
5- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی.
6- رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها یا یکی از اعضای شورای نمایندگان مقام معظم رهبری در دانشگاهها به انتخاب آن شورا.
7- سه نفر از شخصیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی یا اعضای هیات علمی جهاد دانشگاهی به پیشنهاد رئیس جهاد دانشگاهی و بر اساس ماده 2 اصلاحی قانون تشکیل هیئتهای امناء دانشگاهها.
تبصره(الحاقی 1378/09/30)- احکام اعضای هیات امنا از سوی رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی و به مدت چهار سال صادر خواهد شد.
ماده ششم- وظایف هیات امناء عبارت است از:
1- سیاست گذاری و تعیین خط مشی کلی و تصویب برنامه های توسعه جهاد دانشگاهی.
2- تصویب تشکیلات و نمودار سازمانی جهاد دانشگاهی.
3(اصلاحی 1381/08/28)- تصویب ضوابط مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی.
4- تصویب بودجه، حسابها و ترازنامه سالانه جهاد دانشگاهی و نیز تصمیم گیری درباره درآمدها و قبول کمکها و هدایا.
5- تصویب اساسنامه مراکز تحقیقاتی، شرکتها و موسسات وابسته به جهاد دانشگاهی در چهارچوب قوانین و مقررات جاری.
6- تصویب اصول کلی همکاری علمی و اقتصادی با سایر موسسات.
7(اصلاحی 1370/12/20)- تایید روسای مراکز تحقیقاتی علمی، فرهنگی و موسسات وابسته که از سوی رئیس جهاد پیشنهاد میشوند.
8- تصویب آیین نامه داخلی هیات امناء و آیین نامه داخلی شورای علمی.
9- نظارت و ارزیابی نسبت به حسن اجرای مصوبات هیات امناء و فعالیتهای جهاد.
10- پیشنهاد تغییر در اساسنامه جهاد دانشگاهی به شورای عالی انقلاب فرهنگی.
ماده هفتم- جهاد دانشگاهی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت می کند و رئیس آن به عنوان بالاترین مقام اجرایی این نهاد بدین صورت تعیین میشود:
- برای اولین بار، یک نفر از میان افراد پیشنهادی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی از طرف شورای عالی انتخاب و با حکم ریاست شورای عالی منصوب میشود.
- مدت ریاست جهاد دانشگاهی هر بار سه سال میباشد.
- انتخاب رئیس جهاد دانشگاهی برای دوره های بعد بنا به پیشنهاد هیات امناء و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی میباشد.
ماده هشتم- وظایف و اختیارات رئیس جهاد:
1- اداره کلیه امور جهاد در چهارچوب اساسنامه و مقررات.
2- پیشنهاد روسای مراکز تحقیقاتی علمی و فرهنگی و موسسات وابسته جهاد به هیات امناء.
3- نمایندگی رسمی جهاد در مراجع قانونی و حقوقی با حق توکیل به غیر.
4- تصویب آیین نامه ها و مقررات اجرایی بر اساس ضوابط مصوب شورای علمی و هیات امناء.
5- تنظیم بودجه و تهیه گزارش عملکرد سالانه و ارائه آن به شورای علمی و هیات امناء.
6- اجرای مصوبات هیات امناء.
7- تهیه و تنظیم آیین نامه ها و ضوابطی که باید به تصویب شورای علمی و هیات امناء برسد.
ماده نهم- به منظور تعیین خط مشی و نظارت بر فعالیتهای علمی و پژوهشی و فرهنگی، شورای علمی جهاد دانشگاهی تشکیل میگردد. اعضای شورای علمی عبارتند از:
1- رئیس و معاون آموزشی و معاون پژوهشی و معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی.
2- سه نفر از اعضای هیات علمی و پژوهشی ارشد جهاد دانشگاهی بنا به پیشنهاد گروههای علمی و مطابق مقررات و تعاریف مصوب آموزش عالی کشور.
3- دو نفر از صاحب نظران فرهنگی جهاد دانشگاهی به انتخاب رئیس.
4- دو نفر از مسئولان مراکز پژوهشی و فرهنگی وابسته به جهاد دانشگاهی به انتخاب رئیس.
تبصره- نحوه پیشنهاد دعوت عضویت افراد موضوع بند «2» و نیز چگونگی تشکیل جلسات شورای علمی مطابق آیین نامه ای است که از طرف رئیس برای تصویب به هیات امناء پیشنهاد میشود.
ماده دهم- وظایف شورای علمی بدین شرح است:
1- تعیین سیاست های تفصیلی و اولویت های پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و انتشاراتی بنا به پیشنهاد مسئولان مراکز.
2- نظارت بر نحوه برگزاری دوره های آموزشی علمی - کاربردی.
3- نظارت بر نحوه تامین هزینه های تحصیلی (بورس ها) و فرصت های مطالعاتی.
4- تصویب آیین نامه های چاپ و نشر کتب، مجلات و مقالات علمی و فرهنگی.
5- تصویب مقررات عقد قرارداد، اجراء و به کارگیری نتایج طرحهای تحقیقاتی خدماتی.
6- اظهارنظر در مورد گزارش عملکرد سالانه جهاد دانشگاهی که به وسیله معاونان تهیه و از طریق شورای هماهنگی به شورای علمی ارائه میشود.
7- بررسی و اظهارنظر درباره مقررات استخدام و ارزشیابی اعضای هیات علمی و ارائه پیشنهاد به هیات امناء.
8- تصویب ضوابط نحوه فعالیت های مراکز فرهنگی جهاد دانشگاهی و نظارت بر اجرای آن فعالیت ها.
ماده یازدهم- شورای هماهنگی به منظور ایجاد هماهنگی در امور اجرایی و مدیریتی و نظارت بر عملکرد واحدهای جهاد دانشگاهی، زیر نظر رئیس تشکیل میگردد.
اعضای شورای هماهنگی عبارتند از:
1- معاونان جهاد دانشگاهی.
2- مسئولان مراکز علمی و پژوهشی و فرهنگی.
تبصره - نحوه تشکیل و تصمیم گیری درباره وظایف شورای هماهنگی تابع آیین نامه داخلی مصوب همین شورا است.
ماده دوازدهم- وظایف شورای هماهنگی بدین شرح است:
1- فراهم کردن زمینه های اجرایی مصوبات هیات امناء و شورای علمی و همچنین آیین نامه ها و بخشنامه های صادر شده از سوی رئیس جهاد دانشگاهی.
2- بررسی آیین نامه ها و ضوابط اجرایی جهاد دانشگاهی و تهیه پیشنهادهای اصلاحی، طرحها و برنامه هائی که باید در دستور کار هیات امناء و شورای علمی قرار گیرد.
3- پیشنهاد اصلاحات اداری و تشکیلاتی به هیات امناء از طریق رئیس جهاد دانشگاهی.
4- ایجاد هماهنگی بین مراکز مختلف علمی، پژوهشی و فرهنگی.
5- بررسی و اظهارنظر در مورد نحوه اجرای آیین نامه و بخشنامه ها و نظارت بر عملکرد مراکز علمی، پژوهشی و فرهنگی.
6- بررسی و اظهارنظر در مورد بودجه سالانه جهاد دانشگاهی.
ماده سیزدهم(اصلاحی 1370/12/20)- منابع اعتبارات جهاد دانشگاهی عبارتند از:
1- اعتباراتی که همه ساله در ردیفی مجزا در بودجه دولت منظور و تصویب میشود.
2- کمکهای بلاعوض بنیاد مستضعفان و سازمان حج و اوقاف و امور خیریه پس از تصویب آنها.
3- وجوهی که جهاد دانشگاهی بابت ارائه خدمات، اجرای طرحها برای سازمانها و اشخاص حقوقی و حقیقی، فروش تولیدات موسسات وابسته و تجاری کردن تحقیقات تحصیل می کند.
4- سایر کمکها و هدایای نقدی و غیرنقدی.
5- استفاده از تسهیلات بانکها
ماده چهاردهم- این اساسنامه با یک مقدمه و چهارده ماده و چهار تبصره در تاریخ 14 /8 /70 به تصویب نهایی شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و جایگزین اساسنامه قبلی جهاد دانشگاهی (مصوبه شماره 3216 / د ش مورخ 29 /7 /65 شورای عالی) و اصلاحات آن میگردد.