شماره دادنامه: 2922
تاریخ دادنامه: 17/10/1398
شماره پرونده: 9700950
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای حمزه شکریان زینی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمتهایی از بندهای ب مواد 14 الی 21 تعرفه سالانه عوارض و بهای خدمات سال 1397 شورای اسلامی شهر همدان
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال قسمتهایی از بندهای ب مواد 14 الی 21 تعرفه سالانه عوارض و بهای خدمات سال 1397 شورای اسلامی شهر همدان در خصوص دریافت عوارض کسری پارکینگ را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: «در بندهای معترض عنه از این مصوبه، اخذ عوارض کسری و حذف پارکینگ در لابلای فرمول پذیره کاربریهای مختلف مخفی شده که به علت مشابهت این اقدام در تمامی فرمولها، یک نمونه از آن توضیح داده میشود. در جدول ذیل بند 1 ماده 14 سه ستون وجود دارد که براساس توضیح ذیل همین جدول، مجموع مبالغ حاصل از این ستونها، معادل عوارض پروانه ساختمانی است در ستون 3، فرمولی دیده میشود که دو فاکتور N و S دارد. در ذیل جدول، N معادل تعداد پارکینگ مورد نیاز و S معادل متراژ پارکینگ تامین شده تعریف شده است. بر همین اساس اگر در ملکی متراژ پارکینگ تامین شده کمتر از میزان قانونی باشد، همین موضوع باعث ایجاد ارقامی در ستون 3 میشود که در واقع همان عوارض کسری پارکینگ است و اگر مالکی تمام پارکینگ را طبق ضابطه تامین نماید، ضریب فرمول مندرج در ستون 3، صفر میگردد و مالک هم عوارضی بابت کسری پارکینگ به شهرداری نمی پردازد. به عنوان مثال، اگر مالکی موظف به تامین 75 متر پارکینگ بوده و تنها 50 متر پارکینگ تامین نموده شهرداری مطابق فرمول مندرج در ستون 3 به شرح ذیل از وی عوارض کسری پارکینگ اخذ مینماید:
(50-75×25)×P×25
بدین ترتیب فرمولی که شورای شهر همدان در بندهای معترض عنه تعیین نموده، ماهیتاً « عوارض کسری پارکینگ» است و مستقیماً ارتباط با کسری پارکینگهای تامین شده در املاک دارد. نظر به مراتب یاد شده و به استناد دلایل ذیل، ابطال قسمتهای مشخص شده در ستون خواسته از این مصوبه را از تاریخ تصویب آن خواستارم:
الف: مطابق ماده 5 و 7 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران شهرداری موظف به رعایت ضوابط مندرج در طرح تفصیلی است و هرگونه تغییر در ضوابط طرح می باید به تایید کمیسیون ماده 5 برسد. به عبارتی دیگر شهرداری بدون اخذ مصوبه از کمیسیون ماده 5 قانون اخیرالذکر، حق عدول از ضوابط مندرج در طرح تفصیلی را ندارد. لیکن در بندهای معترض عنه از تعرفه سال 1397 شهر همدان، شورای شهر به صراحت به شهرداری حق عدول از ضوابط طرح را بدون اخذ مصوبه کمیسیون ماده 5 و یا طرح پرونده در کمیسیون ماده 100 را داده که این موضوع مهمترین دلیل غیرقانونی بودن بندهای معترض عنه میباشد.
ب: مطابق اصل 51 قانون اساسی، ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و تبصره 3 ماده 62 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، اخذ هرگونه مال، وجه، کالا و خدمات از شهروندان می باید با تجویز قانونی باشد. اخذ وجه بابت کسری و یا حذف پارکینگ در هیچ جای قانون تصریح نشده و شهرداری بابت حذف و کسری پارکینگ، حق اخذ وجه از شهروندان را ندارد.
ج: درست است که مفهوم عوارض در قانون تعریف نشده است، لیکن بر اساس معنای آن، عوارض «عارضه ای بر شیء» تعریف شده است. به عبارتی دیگر منطقاً «شی» امری وجودی و مثبت است که می توان بر آن عارضه ایجاد نمود و عوارض، بر امور سلبی و منفی بار نمی گردد و به علت اینکه «کسری پارکینگ» در واقع امری عدمی و سلبی است، نمی توان بر آن عوارض تعیین کرد.
د: عدم تامین پارکینگ، به معنای ایجاد فضای مسکونی و یا تجاری در محل پارکینگ است که شهرداری یک بار عوارض آن را از مالک اخذ مینماید. حال پس از اخذ عوارض بابت ایجاد فضای مسکونی، اخذ عوارض بابت از بین بردن فضای پارکینگ در همان محل، به نوعی « عوارض مضاعف» محسوب میگردد که از این جهت نیز اخذ عوارض کسری پارکینگ خلاف قانون است.
ه-: مطابق اصل 36 قانون اساسی، حکم به مجازات و تعیین جریمه صرفاً از طریق قانون ممکن است و وضع قاعده در این باب، صرفاً در صلاحیت مقنن (مجلس شورای اسلامی) است. مقنن در ماده 100 قانون شهرداریها، مرجع تعیین مجازات بازدارنده و همچنین تعیین جریمه برای شهروندان متخلف را پیش بینی نموده و بر اساس این ماده صرفاً کمیسیون ماده 100 صالح رسیدگی به این موضوع و تعیین جریمه شده است. در خصوص تعیین مجازات و اخذ جریمه بابت کسری و حذف پارکینگ نیز در تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداریها تعیین تکلیف گردیده و شهروندان صرفاً موظف به پرداخت جریمه تعیینی توسط کمیسیون ماده 100 میباشند. بنابراین هنگامی که شورای اسلامی شهرها، حقی در جریمه نمودن شهروندان ندارند، علی القاعده نسبت به آن نیز نمی تواند وضع قاعده نماید و مصوبه معترض عنه، برخلاف اصل 36 قانون اساسی تصویب شده است.
د: مغایرت با آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری (عدم رعایت ماده 92) هیات عمومی دیوان عدالت اداری در بررسی مصوبات شورای اسلامی سایر شهرها در باب عوارض کسری و حذف پارکینگ به کرات نسبت به صدور رای مبنی بر ابطال مصوبات معترض عنه اقدام نموده که به عنوان مثال می توان به آراء ذیل اشاره نمود:
الف- بند (و) رای شماره 1481 و 1480، 1479، 1478، 1477-12/12/1386 در ابطال مصوبه شورای اسلامی شهر یزد
ب- رای شماره 770-18/10/1391 در ابطال مصوبه شورای اسلامی شهر بوشهر
ج- رای شماره 116-16/2/1392 در ابطال مصوبه شورای اسلامی شهر شیروان
د- رای شماره 869-14/7/1394 در ابطال مصوبه شورای اسلامی شهر یزد
ه-- رای شماره 977-5/8/1394 در ابطال مصوبه شورای اسلامی شهر ملایر
لذا با توجه به آراء یاد شده و مغایرت آشکار مصوبه معترض عنه با اصول 36 و 51 قانون اساسی و تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداریها و ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و تبصره 3 ماده 62 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران و همچنین با توجه به سابقه ابطال چنین مصوباتی در هیات عمومی دیوان عدالت اداری تقاضای اعمال ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و رسیدگی خارج از نوبت و نهایتاً بر اساس بند 1 ماده 12 و ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال مصوبه معترض عنه را از تاریخ تصویب دارم.»
متن تعرفه های مورد اعتراض به قرار زیر است:
عوارض پروانه ساختمانی مسکونی کد: 0102002 ماده 14
1- پروانه ساختمانی مسکونی تک واحدی به شرح جدول ذیل محاسبه گردد.
عوارض پروانه ساختمانی مسکونی تک واحدی
ردیف
سطح بنا یک واحد
ستون 3
1
تا 60 متر مربع
25 × P × (25N - S)
2
تا 100 متر مربع
25 × P × (25N - S)
3
تا 150 متر مربع
25 × P × (25N - S)
4
تا 200 متر مربع
25 × P × (25N - S)
5
تا 300 متر مربع
25 × P × (25N - S)
6
تا 400 متر مربع
25 × P × (25N - S)
7
تا 500 متر مربع
25 × P × (25N - S)
8
تا 600 متر مربع
25 × P × (25N - S)
9
از 600 متر مربع به بالا
25 × P × (25N - S)
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
توضیح: مجموع ستون های 1 و 3 عوارض پروانه ساختمانی مسکونی میباشد. در صورتی که حداقل عوارض هر متر مربع در ستون یک کمتر از ستون 2 باشد اعداد ستون 2 در ستون 1 جایگزین میگردد.
ساختمان مسکونی تک واحدی به ساختمانی اطلاق میشود که در سطح یا طبقات بیش از یک واحد احداث نگردد چنانچه بیش از یک واحد ساخته شود ساختمان فوق تک واحدی محسوب نمی گردد.
در صورتی که در یک سطح، یک واحد تجاری و یک واحد مسکونی احداث شود هر کدام به صورت مجزا و با تعرفه مربوطه محاسبه خواهد شد.
2- پروانه ساختمانی مسکونی چند واحدی به شرح جدول ذیل محاسبه گردد.
عوارض پروانه ساختمانی مسکونی
ردیف
سطح کل بنا
ستون 3
1
تا 200 متر مربع
25 × P × (25N - S)
2
تا 400 متر مربع
25 × P × (25N - S)
3
تا 600 متر مربع
25 × P × (25N - S)
4
بیش از 600 متر مربع
25 × P × (25N - S)
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
توضیح: مجموع ستون های 1 و 3 عوارض پروانه ساختمانی مسکونی میباشد. در صورتی که حداقل عوارض هر مترمربع در ستون یک کمتر از ستون 2 باشد اعداد ستون 2 در ستون 1 جایگزین میگردد.
ب- در صورت درخواست مالک مبنی بر احداث بنا در املاک ناشی از اجرا و یا تغییر طرح های مصوب شهری پس از اخذ ضمانت معتبر اقدامات لازم را جهت ارسال پرونده به کمیسیون ماده پنج معمول مینماید و در صورت تصویب کمیسیون عوارض احداث بنا طبق جدول ذیل محاسبه میگردد.
عوارض پروانه ساختمانی مسکونی
ستون 2
25 × P × (25N - S)
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
توضیح: مجموع ستون های 1 و 2 عوارض پروانه ساختمانی مسکونی میباشد.
تبصره: هرگونه ابقاء کاربری به کاربری اولیه که بعضاً از کمیسیون ماده پنج مصوبه ابقاء یا تغییر کاربری صادر میگردد در صورتی که مالکیت ملک بر اساس آخرین پروانه تغییر نکرده باشد و صرفاً جهت صدور پروانه ساختمانی به شهرداری مراجعه نموده باشد مشمول پرداخت عوارض صدور پروانه ساختمانی املاک مغایر با طرح تفصیلی نمی گردد. ضمناً عوارض صدور پروانه ساختمانی املاک مذکور بر اساس املاک در کاربری مجاز محاسبه شود. ضمناً در صورت تغییر مالکیت مذکور بر اساس آخرین پروانه و مراجعه مالک جهت صدور پروانه ساختمانی به شهرداری عوارض صدور پروانه ساختمانی املاک مغایر با طرح تفصیلی و کاربری با ضریب 80% محاسبه و اخذ گردد.
عوارض پروانه ساختمانی تجاری کد: 0102002 ماده 15
1- پروانه ساختمانی تجاری به شرح ذیل محاسبه میگردد:
عوارض احداث تجاری
- ستون 1 (ضریب M)
- ستون 2
- همکف
- 50 × P × (25N - S)
- تعداد پارکینگ مورد نیاز = N
- متراژ پارکینگ تامین شده = S
- زیر زمین
- 50 × P × (25N - S)
- طبقه اول
- 50 × P × (25N - S)
- طبقه دوم
- 50 × P × (25N - S)
- طبقه سوم به بالا
- 50 × P × (25N - S)
- مجموع ستون های 1 و 2 عوارض پروانه ساختمانی تجاری میباشد.
- زیر بنای ناخالص و مشاعی با فرمول S × P × 5/1 محاسبه گردد (S مساحت فضای مشاعی)
ب- در صورت درخواست مالک مبنی بر احداث بنا در املاک ناشی از اجرا و یا تغییر طرح های مصوب شهری پس از اخذ ضمانت معتبر اقدامات لازم را جهت ارسال پرونده به کمیسیون ماده پنج معمول مینماید و در صورت تصویب کمیسیون عوارض احداث بنا طبق فرمول ذیل محاسبه میگردد.
مشخصات
| |
همکف
50 × P × (25N - S)
زیر زمین
50 × P × (25N - S)
طبقه اول
50 × P × (25N - S)
طبقه دوم
50 × P × (25N - S)
طبقه سوم به بالا
50 × P × (25N - S)
فضای مشاعی
50 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع فرمول | و ستون | | عوارض پروانه ساختمانی تجاری میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
A = (BKL/M) + 1
E = A × P × S عوارض احداث مغایر در فضای مشاعی | | E = A × M × P × S عوارض احداث مغایر |
مشخصات
| | |
انباری در زیر زمین
50 × P × (25N - S)
انباری در همکف
50 × P × (25N - S)
انباری در سایر طبقات
50 × P × (25N - S)
بالکن حداکثر تا یک سوم (داخل فضای تجاری)
50 × P × (25N - S)
بالکن بیش از یک سوم یک سوم (داخل فضای تجاری)
50 × P × (25N - S)
بالکن حداکثر تا یک سوم (خارج فضای تجاری)
50 × P × (25N - S)
بالکن بیش از یک سوم (خارج فضای تجاری)
50 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع فرمول های | و | | و ستون | | | عوارض پروانه ساختمانی تجاری میباشد.
عوارض پروانه ساختمانی اداری انتظامی کد: 0102002 ماده 16
1- عوارض احداث ساختانهای اداری انتظامی طبق فرمول E = M × P × S بر اساس ضرایب جدول ذیل محاسبه و وصول گردد.
عوارض احداث اداری انتظامی = E ضریب طبقات اداری = M ارزش محاسباتی = P
اداری انتظامی
طبقه
ستون 2
- همکف
45 × P × (25N - S)
- زیر زمین
45 × P × (25N - S)
- طبقه اول
45 × P × (25N - S)
- طبقه دوم
45 × P × (25N - S)
- طبقه سوم و بالاتر
45 × P × (25N - S)
- نیم طبقه در همکف
45 × P × (25N - S)
- فضاهای مشاعی
45 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع ستون 1 و 2 عوارض پروانه ساختمانی اداری انتظامی میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
A = (BKL/M) + 1
مشخصات
| |
- همکف
45 × P × (25N - S)
- زیر زمین
45 × P × (25N - S)
- طبقه اول
45 × P × (25N - S)
- طبقه دوم
45 × P × (25N - S)
- طبقه سوم و بالاتر
45 × P × (25N - S)
- نیم طبقه در همکف
45 × P × (25N - S)
- فضاهای مشاعی
45 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع فرمول | و ستون | | عوارض پروانه ساختمانی اداری انتظامی میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
عوارض پروانه ساختمانی خدمات انتفاعی کد: 0102002 ماده 17
1- عوارض احداث ساختانهای خدمات انتفاعی طبق فرمول E = M × P × S بر اساس ضرایب جدول ذیل محاسبه و وصول گردد.
عوارض احداث خدمات انتفاعی = E ضریب طبقات = M ارزش محاسباتی = P
خدمات انتفاعی
طبقه
ستون 2
- همکف
50 × P × (25N - S)
- زیر زمین
50 × P × (25N - S)
- طبقه اول
50 × P × (25N - S)
- طبقه دوم
50 × P × (25N - S)
- طبقه سوم و بالاتر
50 × P × (25N - S)
- نیم طبقه در همکف
50 × P × (25N - S)
- فضاهای مشاعی
50 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع ستون 1 و 2 عوارض پروانه ساختمانی خدمات انتفاعی میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
ب- در صورت درخواست مالک مبنی بر احداث بنا در کاربری مغایر با طرح تفصیلی شهرداری پس از اخذ ضمانت معتبر اقدامات لازم را جهت ارسال پرونده به کمیسیون ماده پنج معمول مینماید و در صورت تصویب کمیسیون عوارض احداث بنا طبق فرمول ذیل محاسبه میگردد.
A = (BKL/M) + 1
E = A × P × S عوارض احداث مغایر I
مشخصات
| |
همکف
50 × P × (25N - S)
زیر زمین
50 × P × (25N - S)
طبقه اول
50 × P × (25N - S)
طبقه دوم
50 × P × (25N - S)
طبقه سوم و بالاتر
50 × P × (25N - S)
نیم طبقه در همکف
50 × P × (25N - S)
فضای مشاعی
50 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع فرمول | و ستون | | عوارض پروانه ساختمانی خدمات انتفاعی میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
عوارض پروانه ساختمانی آموزشی، فرهنگی - هنری، مذهبی، ورزشی کد: 0102002 ماده 18
1- عوارض احداث ساختانهای آموزشی، فرهنگی - هنری، مذهبی، ورزشی طبق فرمول E = M × P × S بر اساس ضرایب جدول ذیل محاسبه و وصول گردد.
عوارض احداث = E ضریب طبقات = M ارزش محاسباتی = P
آموزشی، فرهنگی - هنری، مذهبی، ورزشی
طبقه
ستون 2
- همکف
45 × P × (25N - S)
- زیر زمین
45 × P × (25N - S)
- طبقه اول
45 × P × (25N - S)
- طبقه دوم
45 × P × (25N - S)
- طبقه سوم و بالاتر
45 × P × (25N - S)
- نیم طبقه در همکف
45 × P × (25N - S)
- انباری
45 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع ستون 1 و 2 عوارض پروانه ساختمانی آموزشی، فرهنگی - هنری، مذهبی، ورزشی میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
ب- در صورت درخواست مالک مبنی بر احداث بنا در املاک ناشی از اجرا و یا تغییر طرح های مصوب شهری پس از اخذ ضمانت معتبر اقدامات لازم را جهت ارسال پرونده به کمیسیون ماده پنج معمول مینماید و در صورت تصویب کمیسیون عوارض احداث بنا طبق فرمول ذیل محاسبه میگردد.
A = (BKL/M) + 1
E = A × P × S عوارض احداث مغایر I
مشخصات
| |
همکف
45 × P × (25N - S)
زیر زمین
45 × P × (25N - S)
طبقه اول
45 × P × (25N - S)
طبقه دوم
45 × P × (25N - S)
طبقه سوم و بالاتر
45 × P × (25N - S)
نیم طبقه در همکف
45 × P × (25N - S)
انباری
45 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع فرمول | و ستون | | عوارض پروانه ساختمانی آموزشی، فرهنگی - هنری، مذهبی، ورزشی میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
عوارض پروانه ساختمانی صنعتی و تاسیسات و تجهیزات شهری کد: 0102002 ماده 19
1- عوارض احداث ساختانهای صنعتی و تاسیسات و تجهیزات شهری طبق فرمول E = M × P × S بر اساس ضرایب جدول ذیل محاسبه و وصول گردد.
عوارض احداث = E ضریب طبقات = M ارزش محاسباتی = P
صنعتی و تاسیسات و تجهیزات شهری
طبقه
ستون 2
- همکف
45 × P × (25N - S)
- زیر زمین
45 × P × (25N - S)
- طبقه اول و بالاتر
45 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع ستون 1 و 2 عوارض پروانه ساختمانی صنعتی و تاسیسات و تجهیزات شهری میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
ب- در صورت درخواست مالک مبنی بر احداث بنا در املاک ناشی از اجرا و یا تغییر طرح های مصوب شهری پس از اخذ ضمانت معتبر اقدامات لازم را جهت ارسال پرونده به کمیسیون ماده پنج معمول مینماید و در صورت تصویب کمیسیون عوارض احداث بنا طبق فرمول ذیل محاسبه میگردد.
A = (BKL/M) + 1
E = A × P × S عوارض احداث مغایر I
مشخصات
| |
همکف
45 × P × (25N - S)
زیر زمین
45 × P × (25N - S)
طبقه اول و بالاتر
45 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع فرمول | و ستون | | عوارض پروانه ساختمانی صنعتی و تاسیسات و تجهیزات شهری میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
عوارض پروانه ساختمانی بهداشتی درمانی کد: 0102002 ماده 20
1- عوارض احداث ساختانهای بهداشتی درمانی طبق فرمول E = M × P × S بر اساس ضرایب جدول ذیل محاسبه و وصول گردد.
عوارض احداث بهداشتی درمانی = E ضریب طبقات = M ارزش محاسباتی = P
بهداشتی درمانی
طبقه
ستون 2
1- همکف
45 × P × (25N - S)
2- زیر زمین
45 × P × (25N - S)
3- طبقه اول
45 × P × (25N - S)
4- طبقه دوم
45 × P × (25N - S)
5- طبقه سوم و بالاتر
45 × P × (25N - S)
6- نیم طبقه در همکف
45 × P × (25N - S)
7- فضاهای مشاعی
45 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع ستون 1 و 2 عوارض پروانه ساختمانی بهداشتی درمانی میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
ب- در صورت درخواست مالک مبنی بر احداث بنا در املاک ناشی از اجرا و یا تغییر طرح های مصوب شهری پس از اخذ ضمانت معتبر اقدامات لازم را جهت ارسال پرونده به کمیسیون ماده پنج معمول مینماید و در صورت تصویب کمیسیون عوارض احداث بنا طبق فرمول ذیل محاسبه میگردد.
A = (BKL/M) + 1
E = A × P × S عوارض احداث مغایر I
مشخصات
| |
همکف
45 × P × (25N - S)
زیر زمین
45 × P × (25N - S)
طبقه اول
45 × P × (25N - S)
طبقه دوم
45 × P × (25N - S)
طبقه سوم و بالاتر
45 × P × (25N - S)
نیم طبقه در همکف
45 × P × (25N - S)
فضاهای مشاعی
45 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع فرمول | و ستون | | عوارض پروانه ساختمانی بهداشتی درمانی میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
عوارض پروانه ساختمانی در باغات کد: 0102002 ماده 21
2- چنانچه مجوز احداث بنا در باغ در محدوده شهر همدان بر اساس آییننامه ماده 14 قانون زمین شهری مصوب 1/9/74 صادر شود عوارض احداث بنا طبق فرمول E = M × P × S و بر اساس ضرایب جدول ذیل محاسبه گردد.
عوارض احداث بنا در باغ = E ضریب طبقات = M ارزش محاسباتی = P
عوارض احداث بنا در باغ
طبقه
ستون 2
1- زیر زمین
25 × P × (25N - S)
2- همکف و طبقه اول
25 × P × (25N - S)
3- طبقه دوم و بالاتر
25 × P × (25N - S)
توضیح: مجموع ستون 1 و 2 عوارض پروانه ساختمانی احداث بنا در باغ میباشد.
تعداد پارکینگ مورد نیاز = N متراژ پارکینگ تامین شده = S
رسیدگی به پرونده از مصادیق حکم ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 تشخیص نشد.
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر همدان به موجب لایحه شماره 362996/01/70-5/8/1398 توضیح داده است که: «موضوع شکایت آقای حمزه شکریان زینی به طرفیت شورای اسلامی شهر همدان، در خصوص بندهای ب مواد 14 الی 20 تعرفه عوارض محلی سال 1397 شهرداری همدان که در تاریخ 21/7/1397 به این شورا ابلاغ شده است، بدین وسیله در فرجه قانونی، دفاعیه به شرح موارد ذیل به استحضار میرسد:
1- مواد معترض عنه از تعرفه عوارض سال 1397 شهرداری همدان در خصوص وصول عوارض پروانه ساختمانی در انواع کاربریها (تجاری، مسکونی، خدمات انتفاعی، آموزشی، فرهنگی -هنری، مذهبی، ورزشی، بهداشتی درمانی، صنعتی تاسیسات و تجهیزات شهری با کد درآمدی 0102002) و بر اساس ضوابط قانونی مطابق تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 و بند 16 ماده 71 و ماده 77 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران، در حدود صلاحیت شورای اسلامی شهر همدان به تصویب رسیده و پس از طی مراحل اداری در مهلتهای مقرر پس از تایید هیات تطبیق مصوبات شورای اسلامی شهر همدان لازم الاجرا شده است.
2- با مداقه در منطوق و مفهوم تعرفه عوارض سال 1397 شهرداری همدان ملاحظه میشود که عوارضی تحت عنوان عوارض حذف یا کسر پارکینگ در هیچ یک از مواد تعرفه مصوب وجود ندارد و مواد معترض عنه تحت عنوان «عوارض پروانه ساختمانی» ناظر بر عوارض احداث بنا من جمله چگونگی محاسبه عوارض احداث پارکینگ بر اساس ضوابط و مقررات شهرسازی مصوب شده است و موضوعاً از موارد اعتراض یعنی عوارض کسر پارکینگ خارج میباشد.
3- هیچ ارتباطی بین فرمولهای مندرج در مواد معترض عنه که مربوط به عوارض احداث بنا میباشد با عوارض کسر پارکینگ وجود ندارد، چه اینکه عوارض کسر پارکینگ ناظر بر عدم احداث یا احداث پارکینگ برخلاف ضوابط شهرسازی بوده است در حالی که نحوه تصویب عوارض معترض عنه در جهت تشویق احداث بنا با پارکینگهای با مرغوبیت بیشتر که مطابق ضوابط و مقررات شهرسازی احداث گردیده اند میباشد. لذا برخلاف ادعای شاکی، هیچ تخلفی از مفاد مواد 5 و 7 قانون شورای عالی شهرسازی و معماری ایران صورت نگرفته است.
4- شاکی ادعا نموده که عوارض معترض عنه به امور سلبی تعلق گرفته است در حالی که با ملاحظه عوارض موصوف کاملاً مشخص است که این ادعا صحیح نبوده و عوارض مصوب مربوط به احداث بنا میباشد که امری ایجابی است لذا برخلاف ادعای شاکی نه تنها هیچ عوارض مضاعفی قابل دریافت نمیباشد بلکه عوارض مصوب در جهت تخفیف عوارض ساختمانی موجود برای احداث پارکینگ هایی که فضای مناسب تری را در اختیار شهروندان قرار می دهد به تصویب رسیده است.
5- با توجه به اینکه عوارض معترض عنه فقط برای پارکینگ هایی که با رعایت ضوابط شهرسازی احداث و هیچ تخلفی از این ضوابط ننمودهاند وضع شده است و به دلیل عدم تخلف، بر اساس نص ماده 100 قانون شهرداری موجبی برای طرح موضوع در کمیسیون موضوع این ماده وجود ندارند، به هیچ وجه به معنای جریمه نبوده و این امر تفاوت آشکار عوارض معترض عنه با عوارض موسوم به کسر پارکینگ که در تعرفه سال 1397 شهرداری همدان وجود ندارد را آشکار مینماید.
6- در صفحه شرح دادخواست، شاکی به آرایی از هیات عمومی دیوان عدالت اداری استناد نموده است که با مداقه در منطوق آرای صادره ملاحظه میشود که آنچه در آرای مورد اشاره هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع حکم قرار گرفته است با مصوبه مورد شکایت ارتباط موضوعی نداشته و رجوع به آنها بلاوجه است، چه اینکه در این آراء هیات عمومی دیوان صراحتاً اقدام به ابطال عوارض حذف و کسر پارکینگ نموده است در حالی که در مانحن فیه هیچ حکمی در خصوص عوارض معترض عنه که مربوط به پروانه ساختمانی از حیث عوارض احداث بنا مصوب شده وجود نداشته و ملاحظه نمی شود.
7- النهایه عطف توجه به منطوق مصرحه لایحه دفاعیه و فقدان دلیل بر صحت ادعای شاکی خصوصاً عدم ارتباط موضوعی آرای استنادی در منطوق و مفهوم با مصوبه مورد اعتراض و همچنین توجه به این موضوع که این عوارض مربوط به عوارض احداث بنا بوده و در حدود صلاحیت شورای اسلامی شهر همدان به تصویب رسیده است، صدور حکم شایسته دایر بر رد درخواست واهی مطروحه بر اساس مواد 82 و 85 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 از ریاست آن دیوان مورد استدعاست.»
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 17/10/1398 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
مطابق تبصره 1 ماده 100 قانون شهرداری رعایت اصول شهرسازی جهت احداث ساختمان ضروری است. نظر به اینکه طبق ضوابط شهرسازی تامین پارکینگ از ضروریات احداث ساختمان است و در مصوبات مورد اعتراض در باب احتساب عوارض، با لحاظ تعداد پارکینگ مورد نیاز (N) و متراژ پارکینگ تامین شده (S) تعیین تکلیف شده است، {X×P×(25N-S)} عملاً مقرر شده است به جای تامین پارکینگ عوارض عدم تامین پارکینگ اخذ شود و این حکم مغایر تبصره 1 ماده 100 قانون یاد شده است و در مواردی که ملک ذاتاً قابلیت احداث پارکینگ ندارد، اخذ عوارض در چنین مواردی نیز متکی به قانون نیست و در مواردی که در پروانه ساختمانی پارکینگ قید شده و ساختمان بدون پارکینگ بنا شده، یا کسری پارکینگ دارد، مطابق تبصره 5 ماده 100 قانون شهرداری باید عمل شود و به موجب آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره 573-14/6/1396 اخذ عوارض در چنین موردی نیز مغایر قانون شناخته شده است. بنابر مراتب مصوبات مورد شکایت در حدی که ذکر شد مغایر قانون است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 88 و 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال میشود.
محمدکاظم بهرامیرئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری