آیین نامه بازرسی کل کشور

ماده 1 - سازمان بازرسی کل کشور در موارد زیر اقدام به بازرسی میکند:
الف - بازرسی مستمر.
ب - بازرسی فوق العاده.
ج - رسیدگی به شکایات و اعلامات.

فصل یکم :

ماده 2 - به منظور انجام بازرسی مستمر به دستور رئیس سازمان حداقل سالی یکبار هیات های بازرسی به وزارت خانه ها و سازمانها و موسسات مندرج در ماده 2 قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور در تهران و شهرستانها اعزام میشوند.

ماده 3 اصلاحی(منسوخ 1376/04/01): هیات بازرسی از تعداد لازم اعضاء واجد صلاحیت تشکیل میگردد که تحت ریاست یک قاضی و یا یکی از متخصصین و کارشناسان برجسته و مورد اعتماد انجام وظیفه می نمایند.

ماده 4 - اعضاء هیئتهای بازرسی تحت هدایت و راهنمائی رئیس هیات وظائف خود را انجام میدهند و تقسیم کار بین آنها به عهده رئیس هیات میباشد و نتیجه کاری که به هر یک از اعضاء محول میشود باید به رئیس هیات گزارش شود.

ماده 5 - سازمان میتواند بنا بر اقتضاء در هر استان بازرس یا هیات بازرسی به طور ثابت مستقر نماید تا به موجب تعلیمات سازمان به انجام بازرسی و نظارت مستمر بپردازد.

ماده 6 - وظیفه هیئتهای بازرسی در بازرسیهای سالیانه به شرح زیر است:

الف - بررسی وضع سازمانها و موسسات مورد بازرسی از حیث حسن جریان امور اداری و نحوه انجام وظیفه و اجراء قوانین و طرح ها و برنامه های مربوط و تناسب سازمان هر یک با احتیاجات عمومی و نقائص هر یک از آنها و غیر آن.

ب - بررسی طرز رفتار روسا و کارمندان از حیث اخلاق و ایمان و روحیه و معلومات، نحوه انجام وظیفه، صحت عمل، استعداد، لیاقت، شجاعت در انجام وظیفه و طرز رفتار با مردم، آگاهی و تخصص در رشته مربوط و غیره.

ج - بررسی اوضاع عمومی و اجتماعی اعم از آنکه مربوط به تمام کشور یا یک منطقه باشد از قبیل روحیه عمومی، امور اقتصادی، کشاورزی و محصولات، تولیدات صنعتی، فرهنگ، بهداشت، ارتباطات و راهها، امور قضائی، امور انتظامی و مایحتاج عمومی در حدود اختیارات قانونی سازمان.

ماده 7 - بازرسی فوق العاده در موارد مذکور در بند ب ماده 2 قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور انجام میگیرد و رئیس سازمان در بازرسی های فوق العاده به اقتضای مورد بازرس یا هیئتهای بازرسی تعیین و اعزام مینماید.

فصل دوم :

ماده 8 - هرگاه رسیدگی به موضوعی از مقامات ذیصلاح به سازمان ارجاع گردد سازمان پس از رسیدگی و انجام وظائف قانونی نتیجه اقدامات خود را به مقام ارجاع کننده اعلام مینماید.

فصل سوم :

ماده 9 - هر کس میتواند شکایت خود را علیه سازمانها و موسسات مذکور در ماده 2 قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور و کارکنان آنها مستقیماً به سازمان تسلیم نماید.

ماده 10 - رئیس سازمان میتواند بدنبال شکایات و اعلامات مدلل بازرس یا هیات بازرسی را برای رسیدگی اعزام و یا مامور نماید.

ماده 11 - شکایات و اعلامات باید کتبی و مقرون به دلائل باشد در صورتی که شکایت شفاهاً اظهار شود اظهارات شاکی وسیله بازرس مربوطه در صورتمجلس درج و به امضا او میرسد.

ماده 12 - در صورتی که رسیدگی به شکایات خارج از وظایف سازمان باشد مراتب به شاکی ابلاغ و شکوائیه بایگانی میشود.

ماده 13 - به اعلامات بدون امضا یا با امضا مستعار ترتیب اثر داده نمیشود مگر اینکه به طور مدلل حاوی موضوعات و مسائل مهمه باشد به نحوی که سازمان رسیدگی به آن را لازم تشخیص دهد.

ماده 14 - در مواردی که سازمان تشخیص دهد که موضوع جنبه فوری دارد و یا نیاز به مکاتبه و اعزام بازرس نیست از طریق تلفن و تلکس و یا تلگراف توضیح لازم را از مقام مربوطه میخواهد و سپس اخذ تصمیم مینماید.

ماده 15 - رئیس سازمان بازرسی در اجرای وظائف محوله میتواند برای رسیدگی به موضوعهای معینی افرادی را شخصاً برای بازرسی به نقاطی که مقتضی بداند بفرستد.

ماده 16 اصلاحی(منسوخ 1376/04/01): بازرس یا هیات های بازرسی می‌توانند اطلاعات و توضیحات لازم را از طریق مکاتبه یا مراجعه مستقیم از سازمانهای مذکور در ماده 2 قانون تشکیل سازمان بازرسی بخواهند و در صورت نیاز کارکنان سازمانهای مزبور یا افراد مطلع را برای اخذ توضیح دعوت نمایند.

تبصره(منسوخ 1376/04/01): کلیه مسئولین ذیربط در دستگاههای مشمول بازرسی مکلفند به مکاتبات و استعلامات کتبی و شفاهی و موارد مذکور که از ناحیه بازرس یا هیاتهای بازرسی درخواست گردیده به قید فوریت پاسخ دهند و در غیر این صورت به عنوان متخلف تحت تعقیب قانونی قرار خواهند گرفت و نمی توانند به عذر اینکه درخواست خارج از اختیارات بازرسی است یا به بهانه عدم صدور دستور مقام مافوق و یا لزوم هماهنگی با او، از همکاری با سازمان امتناع نمایند.

ماده 17 - هرگاه بازرس یا هیئتهای بازرسی ضمن انجام ماموریت با موضوعاتی برخورد کنند که واجد اهمیت است ولی در احکام ماموریت آنها منظور نشده باشد مراتب را فوراً به سازمان گزارش کرده و کسب تکلیف مینمایند.

ماده 18 - در مواردی که جلب نظر کارشناس لازم باشد از کارشناس دعوت به عمل می‌آید حق الزحمه کارشناس با توجه به حجم کار از طرف سازمان تعیین و پرداخت خواهد شد.

ماده 19 - بازرس یا هیئتهای بازرسی نباید در اموری که جنبه خصوصی دارد مداخله نمایند.

ماده 20 - اقدامات بازرسان یا هیئتهای بازرسی در ضمن بازرسی باید به نحوی انجام شود که حتی المقدور موجب ایجاد وقفه در کارهای جاری قسمتهای تحت بازرسی نگردد.

ماده 21 - احکام ماموریت بازرسان یا هیئتهای بازرسی از طرف رئیس سازمان صادر میشود و در احکام صادره حوزه ماموریت و مواردی که باید رسیدگی شود صریحاً تعیین خواهد شد.

ماده 22 - کارمندانی که با انتخاب رئیس سازمان با موافقت وزیر یا مسئول موسسه مربوطه به عضویت هیئتهای بازرسی یا به عنوان بازرس انتخاب میشوند مکلف به قبول هستند و از تاریخ صدور ابلاغ تا پایان کار تحت نظر بازرسی کل کشور انجام وظیفه خواهند نمود و در مدت مزبور از طرف سازمانهای متبوعه کاری به آنها ارجاع نخواهد شد.

ماده 23 - هیئتهای بازرسی و بازرسان اعزامی مکلفند ورود خود را به هر حوزه بلافاصله پس از ورود تلگرافی اطلاع داده و بعد از انجام ماموریت گزارش جامع ماموریت خود را تهیه و تسلیم سازمان نمایند.

ماده 24 - در بازرسی های مستمر رئیس هیات بازرسی ورود خود را به هر شهرستان قبلاً به استاندار و یا فرماندار محل اطلاع میدهد تا تسهیلات لازم را برای انجام وظائف هیات فراهم نمایند.

ماده 25 - استانداران و فرمانداران موظفند پس از ورود هیات جلسه معارفه با حضور مسئولین ادارات و نهادهای انقلابی تشکیل بدهند. در این جلسه از مقامات محترم روحانی دعوت به عمل می‌آید.

ماده 26 - در بازرسیهای مستمر و همچنین در مواردی که برای بررسی اوضاع کلی یک منطقه هیات بازرسی اعزام میگردد هیات موظف است پس از استقرار در محل، ورود و آمادگی خود را جهت دریافت شکایت با تعیین نشانی محل کار هیات اعلام دارد.

ماده 27 - هیئتهای بازرسی جهت انجام ماموریت خود برای آگاهی به اوضاع منطقه از وجود اقشار مختلف مردم بخصوص زحمتکشان و ضعفا و محرومین استفاده خواهد نمود.

ماده 28 - هیئتهای بازرسی موظفند گزارشات هیئتهای بازرسی فعلی را مورد مطالعه قرار داده تا بتوانند تغییراتی که در این فاصله در اوضاع منطقه به عمل آمده در گزارش خود منظور دارند.

ماده 29 - سازمان موظف است راجع به هر یک از مسائل مذکور در ماده 5 این آییننامه و همچنین نقائص ناشی از تناقض یا نارسائی قوانین یا وجود مقررات زائد و مزاحم اقدامات و طرحهائی را که مفید و لازم تشخیص دهد به وزارتخانه ها و سازمانهای ذیربط پیشنهاد نماید.

ماده 30 - گزارشات بازرسی ها محرمانه بوده و هرگونه اطلاعی در رابطه با موضوع ماموریت و نتیجه بازرسی به هر مقامی از ناحیه بازرسان ممنوع است.

ماده 31 اصلاحی(منسوخ 1376/04/01): سازمان می‌تواند در صورت لزوم علل بروز وقایع مهم مملکتی را بطرق متقضی بررسی کرده مراتب را به رئیس قوه قضائیه گزارش نماید.

ماده 32 اصلاحی(منسوخ 1376/04/01): کارمند یا کارمندانی که در اجراء ماده 9 قانون تشکیل سازمان بازرسی به تقاضای بازرس یا هیات بازرسی معلق می‌شوند در صورتی که گزارش نهایی بازرس یا هیات بازرسی بر بی تقصیری آنها باشد یا قرار منع یا موقوفی تعقیب یا حکم برائت آنها از مراجع قضایی صادر شود بلافاصله به کار دعوت می‌شوند و حقوق ایام تعلیق آنها باید پرداخت گردد

ماده 33 - بازرس یا هیئتهای بازرسی در مواردی که برای حسن جریان امور تعلیق کارمند را ضروری تشخیص دهند باید مستدلاً مراتب را به وزیر یا رئیس دستگاه مربوط اطلاع دهند وزیر یا رئیس دستگاه مربوط مکلف به قبول درخواست بازرس یا هیات بازرسی است و نمیتواند بعذر اینکه درخواست مدلل نیست یا دلائل غیرکافی است از انجام تقاضا خودداری کند.

ماده 34 - هزینه سفر و فوق العاده ماموریت بازرسان موافق مقررات به دستور رئیس سازمان پرداخت میشود.

ماده 35 (منسوخ 1376/04/01)- این آییننامه مشتمل بر 3 فصل و 35 ماده میباشد و پس از تصویب مقررات ضوابط مغایر با آن ملغی خواهد بود.

فصل چهارم(منسوخ 1376/04/01)

ماده 35(منسوخ 1376/04/01): انجام بازرسی موضوع بند الف ماده 2 قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور مبنی بر «سازمان هائی که تمام یا قسمتی از سرمایه یا سهام آنها متعلق به دولت است یا دولت به نحوی از انحاء به آنها نظارت یا کمک می نماید.» مستلزم احراز یکی از شرایط ذیل است:
الف - تمام یا قسمتی از سرمایه یا سهام آن متعلق به دولت باشد.
ب - دولت به نحوی از انحاء بر عملکرد آنها نظارت یا کمک نماید هر چند که این قبیل موسسات و شرکت ها غیردولتی باشند.

ماده 36(منسوخ 1376/04/01): مراجع قضایی و رسیدگی به تخلفات اداری و انضباطی که مستقیماً گزارشهای سازمان را در مورد سوء جریانات اداری و مالی دریافت خواهند کرد مکلف هستند سریعاً و خارج از نوبت به موارد اعلامی رسیدگی کرده و نسخه ای از آراء صادره را به سازمان ارسال دارند.

تبصره(منسوخ 1376/04/01): تاریخ وصول رای صادره به دبیرخانه سازمان تاریخ ابلاغ محسوب می‌گردد.

ماده 37(منسوخ 1376/04/01): سازمان بازرسی کل کشور می‌تواند آراء صادره مراجع قضایی را که متعاقب ارسال گزارشهای سازمان صادر گردیده بررسی و در صورت تشخیص مغایرت و عدم انطباق با قوانین و ضوابط شرعی، مراتب اعتراض خود را مستدلاً و مستنداً ظرف 20 روز به دادگاه بدوی صادرکننده رای اعلام نماید. دادگاه بدوی مکلف است پرونده را به همراه اعتراض سازمان در اسرع وقت برای اعلام نظر به دادستان کل کشور ارسال نماید.

تبصره(منسوخ 1376/04/01): سازمان بازرسی کل کشور برای ملاحظه پرونده و اظهارنظر نسبت به رای صادره می‌تواند بازرس قضایی به دادگاه اعزام و یا پرونده را مطالبه نماید.

ماده 38(منسوخ 1376/04/01): در مواردی که سازمان بازرسی کل کشور نسبت به آراء صادره هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری و یا انضباطی معترض باشد تقاضای تجدیدنظر خود را ظرف بیست روز به مرجع صادرکننده رای اعلام می‌نماید و مراجع مذکور نیز مکلفند درخواست سازمان را به همراه پرونده به مرجع تجدیدنظر ارسال دارند تا خارج از نوبت رسیدگی و حکم لازم صادر گردد.

تبصره(منسوخ 1376/04/01): سازمان می‌تواند جهت ملاحظه و بررسی پرونده موجود بازرس به هیات رسیدگی به تخلفات اداری اعزام و یا پرونده را مطالبه نماید.

ماده 39(منسوخ 1376/04/01): بازرسان دارای پایه قضایی با پیشنهاد رئیس سازمان بازرسی کل کشور و ابلاغ رئیس قوه قضائیه می‌توانند در اجرای تبصره 2 ماده 5 قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور از اختیارات ویژه برخوردار باشند.

ماده 40(منسوخ 1376/04/01): بازرسانی که دارای پایه قضایی بوده و ابلاغ خاص از ریاست قوه قضائیه داشته باشند اجازه صدور قرارهای تامین غیر از قرار بازداشت موقت را در جریان بازرسی و رسیدگی دارند.

ماده 41(منسوخ 1376/04/01): در صورتی که بازرس قضایی واجد شرایط در هر مرحله ای از تحقیقات توقیف متهم را طبق مقررات لازم بداند از طریق رئیس هیات بازرسی مستنداً بازداشت موقت وی را به رئیس دادگستری محل پیشنهاد می نماید.

ماده 42(منسوخ 1376/04/01): رئیس دادگستری یا جانشین وی، مکلف است به قید فوریت نسبت به تقاضای بازداشت اتخاذ تصمیم نماید.

ماده 43(منسوخ 1376/04/01): مرجع تجدیدنظر نسبت به قرارهای تامین صادره، دادگاه تجدیدنظر مرکز استانی است که جرم در آن استان واقع شده باشد.

ماده 44(منسوخ 1376/04/01): ضابطین قوه قضائیه و کلیه مامورینی که در حکم ضابط هستند و سایر دستگاههای اداری مربوط مکلفند بدون فوت وقت دستور بازرس قضایی را اجراء نمایند.

ماده 45(منسوخ 1376/04/01): در صورت انتفاء علل یا موضوع صدور قرارهای تامین و تصمیمات قضایی موضوع تبصره 2 ماده 5 قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور، بلافاصله دستور لغو اثر از تامین یا تصمیم متخذه توسط بازرس قضایی صادر و مراتب به مراجع ذیصلاح ابلاغ می‌گردد.

تبصره(منسوخ 1376/04/01): بازرسان قضایی موظفند از تصمیمات قضایی صادره سازمان را مطلع نمایند.

ماده 46(منسوخ 1376/04/01): در اجرای بند ج ماده 2 قانون اصلاحی تشکیل سازمان مبنی بر انجام بازرسی «از مراجع قضایی و واحدهای تابعه دادگستری» بازرسان قضایی به شرح زیر اقدام خواهند نمود:
الف - در امور اداری:
1 - بررسی عملکرد واحدهای مورد بازرسی از حیث حسن جریان امور و انجام وظایف محوله تناسب تشکیلات سازمانی با احتیاجات عمومی، میزان تاثیر و موفقیت در تامین انتظارات مشروع اهالی حوزه فعالیت و غیر آن.
2 - بررسی نحوه تنظیم و نگهداری دفاتر، پرونده ها، اسناد و مدارک، بررسی اوقات دادرسی و فواصل آنها، آمار عملکرد هر واحد، مقایسه سوابق آماری با وضعیت موجود و نظایر آنها.
3 - بررسی چگونگی اعمال مدیریت و نظارت بر واحدهای تحت تصدی، طرز رفتار هر یک از روسا و متصدیان شعب و کارمندان مربوط از حیث ایمان، اخلاق، کیفیت انجام وظایف محوله، حضور به موقع در محل کار و رعایت نظم و ترتیب، صحت عمل، استعداد. لیاقت، شجاعت، حسن سلوک با همکاران و مراجعین، حسن شهرت در حوزه ماموریت و آگاهی و معلومات و دانش شغلی و غیره.
4 - بررسی پرونده های ارجاعی و شکایات واصله در جریان بازرسی‌های مستمر و تهیه گزارش های مستدل و مستند در هر مورد و ارائه آن به سازمان.
ب - در امور مالی:
بررسی وضعیت و نحوه عملکرد بخش های مالی و حسابداری، کیفیت وصول درآمدهای مراجع قضایی و واحدهای تابعه دادگستری اعم از وجوه حاصله از فروش تمبر و پرداخت جزای نقدی و سپرده ها و... و واریز آنها به حساب های مخصوص و چگونگی صرف اعتبارات، امور مربوط به اموال و تجهیزات و طرز نگهداری آنها.

ماده 47(منسوخ 1376/04/01): گزارش بازرسان پس از بررسی و تنقیح، از طریق سازمان به رئیس قوه قضائیه و در مورد تبصره ماده 6 قانون اصلاحی تشکیل سازمان به دادستان کل کشور و در مورد تخلفات انتظامی قضات به دادسرای انتظامی قضات و در خصوص تخلفات کارمندان اداری به هیات رسیدگی به تخلفات اداری ارسال می‌شود.

ماده 48(منسوخ 1376/04/01): حسابرسان سازمان حسابرسی دولتی و کلیه واحدهای ذیربط چنانچه در حسابرسی دستگاههای اداری کشور به سوء جریان یا تخلفی برسند مکلف هستند به محض اطلاع، مراتب را به سازمان بازرسی کل کشور گزارش نمایند.

ماده 49(منسوخ 1376/04/01): مسئولین ادارات نظارت و بازرسی و حراستهای مستقر در وزارتخانه ها و نهادهای انقلاب اسلامی و بنیادها و موسسات و شرکتهای دولتی و وابسته به دولت و شهرداریها و موسسات وابسته به آنها در استانها و شهرستانها مکلفند مستقیماً موارد سوء جریان و تخلفات و نارسائیهای دستگاه مربوط را در اسرع وقت حسب مورد به سازمان بازرسی کل کشور یا دفاتر سازمان در استانها اعلام نمایند.

تبصره 1(منسوخ 1376/04/01): حسابرسان و مسئولین نظارت، بازرسی و حراست دستگاههای مشمول بازرسی نمی توانند به بهانه ضرورت هماهنگی یا دستور مقام مافوق از همکاری با سازمان امتناع نمایند.

تبصره 2 (منسوخ 1377/08/18): متخلف از وظایف مذکور در مواد 48 و 49 این آیین نامه حسب مورد برای تعقیب به مراجع ذیصلاح معرفی خواهد شد.

ماده 50(منسوخ 1376/04/01): این آیین نامه با توجه به مواد اصلاحی و الحاقی در چهار فصل و 50 ماده تنظیم و تصویب گردیده است.

از طرف شورای عالی قضایی - ربانی املشی

دریافت فایل پی‌دی‌اف