صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/04/22
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر ساری
موضوع
مسئولیت راه‌آهن در فرض داشتن بیمه‌نامه
پرسش
با توجه به اینکه اداره کل راه آهن جمهوری اسلامی الزامی به اخذ بیمه اجباری شخص ثالث، نسبت به وسیله نقلیه ریلی تحت اختیار خود اعم از شهری و بین شهری و واگن متصل و غیر متصل نداشته و از سوی دیگر طبق آیین‌نامه داخلی اداره کل راه آهن در اینگونه موارد در راستای جبران خسارات وارده به مسافرین یا عوامل تحت امر خویش یا اشخاص ثالث مکلف به انعقاد قرارداد بیمه مسولیت مدنی تا سقف 100 میلیون گردیده است؛ در صورت برخورد قطار با عابر پیاده که منتهی به فوت عابر گردیده با توجه به اصل عدم تقصیر اداره راه آهن؛ دیه متوفی باید از چه محلی پرداخت گردد؟
آیا اولیاء دم متوفی می‌توانند برای دریافت دیه تا سقف 100 میلیون تومان از بیمه‌نامه مسئولیت مدنی اداره کل راه آهن استفاده نمایند؟
یا به لحاظ اینکه وسیله نقلیه ریلی فاقد بیمه شخص ثالث بوده پرداخت دیه مشمول ماده 21 قانون بیمه اجباری شخص ثالث مصوب سال 95 بوده و صندوق تامین عهده‌دار پرداخت دیه می‌باشد؟
نظر هیات عالی
وسیله نقلیه ریلی بین شهری واگن متصل یا غیر متصل به آن طبق بند «ت» ماده یک قانون بیمه اجباری وارده به شخص ثالث مصوب 1395 اصلاحات بعدی آن، مشمول قانون مرقوم است و دارنده آن و شرکت راه آهن مکلف است وسیله نقلیه را تا معادل ریالی دیه کامل مرد مسلمان در ماه‌های حرام با رعایت تبصره ماده 9 بیمه کند.
در فرض پرسش که وسیله نقلیه ریلی فاقد بیمه‌نامه است موضوع از مصادبق تعهدات صندوق تامین خسارت بدنی در ماده 8 قانون فوق‌الذکر می‌باشد. این صندوق می‌تواند مطابق ماده 25 این قانون خسارت بدنی پرداختی را از سبب حادثه با رعایت ماده 12 قانون مسئولیت مدنی (در مورد مشمولین قانون کار) بازیافت نماید. بدیهی است که شخص حقوقی دارنده وسیله نقلیه وفق بند «پ» ماده 40 قانون فوق‌الذکر قابل تعقیب کیفری با رعایت تبصره ماده 20 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 خواهد بود.
نظر اکثریت
با توجه به مواد 4 و 13 قانون ایمنی راه‌ها و راه آهن و رای وحدت رویه شماره 22/7 / 7/ 93-734 هیات عمومی دیوان عالی کشور و ماده 21 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به اشخاص ثالث، عابر مقصر، شخص ثالث محسوب می‌شود و در صورت وجود بیمه‌نامه تا سقف مبلغ تعهد از محل بیمه‌نامه و مازاد بر آن توسط صندوق تامین قابل جبران است و موید این امر نظریه مشورتی شماره 583/ 98/ 7- 19/ 8/ 98 اداره کل حقوقی است.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه جبران خسارت از محل بیمه‌نامه فرع بر تقصیر بیمه‌گذار هست و در مانحن‌فیه تقصیری صورت نگرفته؛ بنابراین راه آهن مسئولیتی ندارد و طبق ماده 21 قانون اخیرالذکر، صندوق تامین خسارت بدنی، مسئول پرداخت خواهد بود.